ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ
လက်ရိုးကျိုးခြင်း (Broken hand) ဆိုသည်မှာ လက်ဝါးနှင့် လက်ချောင်းများတွင် ရှိသော အရိုးတစ်ခုခု အက်သွားခြင်း သို့မဟုတ် ကျိုးသွားခြင်းကို ခေါ်ဆိုပါသည်။ ဤသို့ ဒဏ်ရာရရှိခြင်းသည် ချော်လဲခြင်း သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် ရိုက်ခတ်မိခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး၊ မော်တော်ယာဉ် မတော်တဆဖြစ်မှုများတွင်မူ အရိုးများစွာ ကျိုးသွားနိုင်ခြေ ရှိသောကြောင့် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
ဘောလုံး သို့မဟုတ် ဟော်ကီ ကဲ့သို့သော ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရလွယ်သည့် အားကစားနည်းများ ဆော့ကစားခြင်းအပြင် အရိုးများကို ပါးလွှာစေပြီး ကျိုးလွယ်စေသည့် အရိုးပါးရောဂါ (Osteoporosis) ရှိနေခြင်းတို့ကလည်း လက်ရိုးကျိုးနိုင်ခြေကို ပိုမို မြင့်မားစေနိုင်ပါသည်။
လက်ရိုးကျိုးသည့် ဒဏ်ရာကို အမြန်ဆုံး ကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ သို့မဟုတ်ပါက အရိုးများ ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်မဆက်ဘဲ ဖြစ်သွားနိုင်ပြီး စာရေးခြင်း သို့မဟုတ် အင်္ကျီကြယ်သီး တပ်ခြင်း ကဲ့သို့သော နေ့စဉ် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ဆောင်ရန် ခက်ခဲသွားစေနိုင်ပါသည်။ စောစီးစွာ ကုသမှု ခံယူခြင်းက နာကျင်ကိုက်ခဲမှုနှင့် တောင့်တင်းမှုများကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
လက်ရိုးကျိုးပါက အောက်ပါ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ပြသလက္ခဏာ အများအပြား ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်-
• လက်ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ကိုင်ကြည့်ပါက နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ညိုမည်းစွဲခြင်း
• လက်ကို ညှစ်သည့်အခါ၊ ဆုပ်ကိုင်သည့်အခါ သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားသည့်အခါ ပိုမို ဆိုးရွားလာနိုင်သည့် ပြင်းထန်သော နာကျင်မှု ခံစားရခြင်း
• လက် သို့မဟုတ် လက်ချောင်းများ ထုံကျင်ခြင်း
• လက်ချောင်း ကွေးသွားခြင်း ကဲ့သို့သော သိသာထင်ရှားသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပုံသဏ္ဌာန် ပျက်ယွင်းမှု ရှိခြင်း
• လက်ချောင်းများ သို့မဟုတ် လက်မကို ကွေး၍ မရခြင်း သို့မဟုတ် တောင့်တင်းနေခြင်း
သင့်တွင် လက်ရိုးကျိုးသွားပြီဟု ယူဆပါက၊ အထူးသဖြင့် ထုံကျင်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် လက်ချောင်းများကို လှုပ်ရှားရန် ခက်ခဲခြင်းတို့ ခံစားရပါက ဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်း သွားရောက် ပြသပါ။ ရောဂါရှာဖွေမှုနှင့် ကုသမှု နောက်ကျပါက အရိုး ပြန်ဆက်မှု မကောင်းခြင်း၊ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း လျော့ကျသွားခြင်းနှင့် လက်ညှစ်အား နည်းသွားခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။
အကြောင်းရင်းများ
လက်ရိုးကျိုးခြင်းသည် တိုက်ရိုက် ရိုက်ခတ်မိခြင်း သို့မဟုတ် ဖိညှပ်ခံရသည့် ဒဏ်ရာများကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ မော်တော်ကား မတော်တဆဖြစ်မှုများတွင် လက်အရိုးများသည် အပိုင်းပိုင်း ကျိုးသွားနိုင်သဖြင့် ခွဲစိတ် ပြုပြင်ရန် လိုအပ်တတ်ပါသည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းရင်းများ
အမေရိကန်ဘောလုံး၊ ဘောလုံး၊ ရက်ဂ်ဘီ သို့မဟုတ် ဟော်ကီ ကဲ့သို့သော အားကစားနည်းများ ဆော့ကစားခြင်းသည် လက်ရိုးကျိုးနိုင်ခြေကို ပိုမို မြင့်မားစေနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် သင့်တွင် အရိုးများကို အားနည်းစေသည့် အရိုးပါးရောဂါ ရှိနေပါကလည်း လက်ရိုးကျိုးနိုင်ခြေ ပိုမို မြင့်မားသွားနိုင်ပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
လက်ရိုးကျိုးခြင်းကို ရောဂါရှာဖွေရန်အတွက် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားသော လက်ကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် X-ray ဓာတ်မှန်ရိုက်ကူးခြင်းတို့ကို ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုကြပါသည်။
ကုသမှ
ကျိုးသွားသော အရိုးအစွန်းများ နေရာလွဲမှားနေပါက အရိုးစများကြားတွင် ကွာဟချက်များ ဖြစ်ပေါ်နေခြင်း သို့မဟုတ် အရိုးစတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထပ်နေခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အရိုး အစိတ်အပိုင်းများကို မူလနေရာအတိုင်း ပြန်လည် တန်းဝင်သွားစေရန် သင့်ဆရာဝန်သည် အရိုးပြန်ဆက်ပေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ် (Reduction procedure) ကို ပြုလုပ်ပေးနိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှု ပြင်းထန်ပုံပေါ် မူတည်၍ မခွဲစိတ်မီ ထုံဆေး သို့မဟုတ် မေ့ဆေး ပေးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ မည်သည့် ကုသမှု နည်းလမ်းကိုမဆို ရွေးချယ်သည်ဖြစ်စေ အရိုး ပြန်ဆက်နေသည့် ကာလအတွင်း လက်ချောင်းများ တောင့်တင်းမသွားစေရန် လက်ချောင်းများကို မကြာခဏ လှုပ်ရှားပေးဖို့ အလွန် အရေးကြီးပါသည်။ လက်ချောင်းများကို ဘေးကင်းစွာ မည်သို့ လှုပ်ရှားရမည်ဆိုသည်ကို သင့်ဆရာဝန်ထံမှ အကြံဉာဏ် တောင်းခံပါ။ ထို့အပြင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် အရိုး ပြန်ဆက်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင် သို့မဟုတ် နှောင့်နှေးစေနိုင်သဖြင့် ဆေးလိပ်ဖြတ်ရန်လည်း စဉ်းစားပါ။
လှုပ်ရှားမှု မရှိအောင် ထိန်းချုပ်ထားခြင်း (Immobilization)
ကျိုးသွားသော လက်အရိုး အကောင်းမွန်ဆုံး ပြန်လည်ဆက်သွားစေရန်အတွက် လက်၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကန့်သတ်ထားဖို့ အလွန် အရေးကြီးပါသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ရန် ကျောက်ပတ်တီး (Cast) သို့မဟုတ် အထိန်းပြား (Splint) စီးထားရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချရန်အတွက် သင့်လက်ကို သင့်နှလုံးအမြင့်ထက် ပိုမို မြင့်သော အနေအထားတွင် တတ်နိုင်သမျှ မြှောက်ထားပေးရန် အကြံပြုပါသည်။
ဆေးဝါးများ
သင့်တွင် ခံစားရသော မသက်မသာဖြစ်မှုများကို လျှော့ချရန်အတွက် ဆိုင်များတွင် အလွယ်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်သော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများကို သောက်သုံးရန် သင့်ဆရာဝန်က အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှု ပြင်းထန်ပါက ခိုဒင်း (Codeine) ကဲ့သို့သော ဘိန်းဓာတ်ပါသည့် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သောက်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
ရောင်ရမ်းမှုဆန့်ကျင်သော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ (NSAIDs) သည် နာကျင်မှုကို လျှော့ချပေးနိုင်သော်လည်း အချိန်အကြာကြီး သောက်သုံးပါက အရိုး ပြန်ဆက်ခြင်းကို နှောင့်နှေးသွားစေနိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှု သက်သာစေရန် ယင်းဆေးများကို သောက်သုံးနိုင်ခြင်း ရှိမရှိ သိရှိနိုင်ရန် သင့်ဆရာဝန်ကို မေးမြန်းပါ။
အကယ်၍ သင့်တွင် အရိုးငေါက်ထွက်သည့် ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာနေရာနှင့် နီးစပ်သည့် အရေပြား ပွင့်ထွက်သွားသော ကျိုးဒဏ်ရာ (Open fracture) ဖြစ်ပွားပါက အရိုးအတွင်းသို့ ကူးစက်ရောဂါ ပြန့်ပွားမသွားစေရန် ပဋိဇီဝဆေး (Antibiotic) ကို ညွှန်ကြားပေးပါလိမ့်မည်။
ကာယကုသမှု ခံယူခြင်း (Therapy)
ကျောက်ပတ်တီး သို့မဟုတ် အထိန်းပြားကို ဖြုတ်လိုက်သည့်အခါ လက်တောင့်တင်းမှုကို သက်သာစေရန်နှင့် လက်ပြန်လည် လှုပ်ရှားနိုင်စေရန်အတွက် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး လေ့ကျင့်ခန်းများ သို့မဟုတ် ကာယကုသမှုများကို ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ခြင်းသည် အကျိုးရှိနိုင်သော်လည်း လုံးဝ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရန် လအနည်းငယ် သို့မဟုတ် ယခုထက် ပိုမို ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။
ခွဲစိတ်ကုသခြင်းနှင့် အခြား လုပ်ငန်းစဉ်များ
ကျိုးသွားသော လက်အရိုးကို ငြိမ်နေစေရန်နှင့် ပြန်ဆက်ရလွယ်ကူစေရန်အတွက် သံချောင်းငယ်များ (Pins)၊ အရိုးဆက်ပြားများ (Plates)၊ သံချောင်းများ (Rods) သို့မဟုတ် ဝက်အူများ (Screws) ထည့်သွင်းခြင်း ကဲ့သို့သော ခွဲစိတ်ကုသမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် အရိုး ပြန်ဆက်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို အထောက်အကူပြုရန် အရိုးကူးဆက်ခြင်း (Bone graft) ကိုလည်း ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ အောက်ပါ အခြေအနေများတွင် ဤကုသမှု နည်းလမ်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်-
• အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သွေးကြောများ၊ အာရုံကြောများ သို့မဟုတ် အဆစ်အရွတ်များ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း
• အရိုးဆစ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားနိုင်သည့် လွတ်ထွက်နေသော အရိုးစများ ရှိနေခြင်း
• အရိုးကျိုးဒဏ်ရာသည် အဆစ်အတွင်းအထိ ရောက်ရှိသွားခြင်း
• အရိုး မဆက်မီ အရိုးစများ နေရာလွဲဖယ်သွားသော ကျိုးဒဏ်ရာဖြစ်ခြင်း
• အရေပြား ပွင့်ထွက်သွားသော အရိုးကျိုးဒဏ်ရာဖြစ်ခြင်း
အရိုး ပြန်ဆက်ပေးခြင်းနှင့် ကျောက်ပတ်တီး သို့မဟုတ် အထိန်းပြားဖြင့် လှုပ်ရှားမှုမရှိအောင် ထိန်းချုပ်ထားပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင်ပင် အရိုးများသည် နေရာလွဲသွားနိုင်ပါသေးသည်။ အရိုး ပြန်ဆက်သည့် ဖြစ်စဉ် တိုးတက်မှုကို စောင့်ကြည့်ရန်အတွက် သင့်ဆရာဝန်သည် X-ray ဓာတ်မှန်များ ရိုက်ကူး၍ စစ်ဆေးပါလိမ့်မည်။ အရိုး နေရာလွဲသွားသည့် သက်သေအထောက်အထား တစ်ခုခု တွေ့ရှိပါက ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
