ခြေထောက်ရိုးကျိုးခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း

ကိုယ်ကာယစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်စဉ်အတွင်း ဆရာဝန်သည် သင်၏နာကျင်မှုဖြစ်ပေါ်ရာ နေရာအတိအကျနှင့် အရင်းခံအကြောင်းရင်းကို သိရှိနိုင်ရန် ခြေထောက်ရှိ ထိခိုက်လွယ်သော နေရာများကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးပါလိမ့်မည်။ ခြေထောက်၏ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းကို အကဲဖြတ်ရန်အတွက် ဆရာဝန်သည် သင်၏ခြေထောက်ကို ပုံစံအမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားကြည့်နိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် သင့်အား အကွာအဝေးတိုတစ်ခု လမ်းလျှောက်ခိုင်းခြင်းဖြင့် သင်၏ လမ်းလျှောက်ပုံစံနှင့် ဟန်ချက်ကိုလည်း စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။

• ဓာတ်မှန် (X-rays): အရိုးကျိုးသည်ဟု သံသယရှိပါက အသုံးအများဆုံး ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှု ဖြစ်သည်။ အရိုးကျိုးသည့် ပုံစံအများစုကို ဓာတ်မှန်ဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့နိုင်သော်လည်း အလွန်သေးငယ်သော သို့မဟုတ် လတ်တလောဖြစ်ပွားထားသော အရိုးအက်ခြင်း (Stress fractures) များကိုမူ အရိုးစတင်ပြန်ဆက်သည့် အချိန်အထိ ဓာတ်မှန်တွင် မမြင်ရနိုင်ပါ။
• အရိုးစကင်ဖတ်ခြင်း (Bone scan): ပုံမှန်ဓာတ်မှန်တွင် မမြင်ရနိုင်သော အရိုးအက်ခြင်းများကို ရှာဖွေရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်း အနည်းငယ်ကို သွေးကြောအတွင်း ထိုးသွင်းပြီးနောက် အရိုးထိခိုက်နေသော နေရာများက ထိုပစ္စည်းကို ပိုမိုစုပ်ယူသဖြင့် စကင်ဖတ်သည့်အခါ တောက်ပသော အစက်အပြောက်များအဖြစ် မြင်တွေ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။
• ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT): ဓာတ်မှန်ပုံရိပ်များစွာကို ပေါင်းစပ်၍ အရိုး၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အသေးစိတ် မြင်တွေ့နိုင်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်ဓာတ်မှန်ထက် ပိုမိုအသေးစိတ်ကျသဖြင့် ရှုပ်ထွေးသော အရိုးကျိုးမှုများကို စစ်ဆေးရာတွင် အသုံးဝင်သည်။
• သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI): ရေဒီယိုလှိုင်းနှင့် သံလိုက်စက်ကွင်းကို အသုံးပြု၍ အရိုးနှင့် ပျော့ပျောင်းသော တစ်ရှူးများ၏ ပုံရိပ်ကို အလွန်အသေးစိတ်ကျအောင် ဖော်ပြပေးသည်။ သာမန်အားဖြင့် သိရှိရန်ခက်ခဲသော အရိုးအက်ခြင်းများအပြင် အရိုးကျိုးခြင်းနှင့်အတူ ပါလာနိုင်သည့် အကြောများနှင့် အရိုးနု ထိခိုက်ဒဏ်ရာများကိုပါ စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။

ခြေထောက်ရိုးကျိုးခြင်းကို ကုသခြင်း

ခြေထောက်ရိုးကျိုးခြင်းအတွက် ကုသမှုနည်းလမ်းများသည် အရိုးကျိုးသည့် ပုံစံနှင့် ဒဏ်ရာ၏ ပြင်းထန်မှုကဲ့သို့သော အချက်များပေါ် မူတည်၍ ကွာခြားနိုင်ပါသည်။ ဤရောဂါအခြေအနေအတွက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်သည့် ကုသမှုနည်းလမ်းများစွာ ရှိပါသည်။

၁။ မိမိဘာသာ ဂရုစိုက်ခြင်း (Self-care)

ပထမဆုံးအနေဖြင့် R.I.C.E ဟုခေါ်သော အဆင့်ဆင့် နည်းလမ်းဖြင့် ဂရုစိုက်နိုင်ပါသည် –

• အနားယူခြင်း (Rest): ထပ်မံမထိခိုက်စေရန် ဒဏ်ရာရထားသော ခြေထောက်ကို အနားပေးပါ။ လမ်းလျှောက်လျှင် ချိုင်းထောက် သို့မဟုတ် ဝှီးချဲလ် (Wheelchair) အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ခြေထောက်ပေါ် အားမပြုမိအောင် နေရပါမည်။
• ရေခဲကပ်ခြင်း (Ice): ဒဏ်ရာရသည့်နေရာကို ပါးလွှာသော တဘက်ဖြင့်ပတ်ထားသည့် ရေခဲထုပ်ဖြင့် တစ်ခါကပ်လျှင် ၁၅ မိနစ်မှ ၂၀ မိနစ်ခန့်၊ တစ်နေ့လျှင် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ကပ်ပေးပါ။ ၎င်းက ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် နာကျင်မှုကို လျော့ကျစေပါသည်။
• စည်းနှောင်ထားခြင်း (Compression): ရောင်ရမ်းမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် ပတ်တီးပျော့ဖြင့် အသာအယာ ပတ်ထားပေးပါ။ သွေးလှည့်ပတ်မှု မပိတ်ဆို့စေရန် အလွန်အမင်း တင်းကျပ်စွာ မစည်းမိဖို့ သတိပြုပါ။
• မြှင့်ထားခြင်း (Elevation): ရောင်ရမ်းမှု အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန် ဒဏ်ရာရထားသော ခြေထောက်ကို တတ်နိုင်သမျှ သင်၏ နှလုံးတည်ရှိရာ အမြင့်ထက် ပို၍ မြှင့်ထားပေးပါ။

၂။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသမှုများ (Medical Treatments)

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသမှု၏ ရည်မှန်းချက်မှာ အရိုးကို မှန်ကန်စွာ ပြန်လည်ဆက်သွားစေရန် ဖြစ်သည်။ကုသမှုပုံစံ အတိအကျမှာ အရိုးကျိုးသည့် အမျိုးအစား၊ တည်နေရာနှင့် ပြင်းထန်မှု အခြေအနေတို့အပေါ်တွင် မူတည်ပါလိမ့်မည်။

• ဆေးဝါးများ: နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန် Ibuprofen သို့မဟုတ် Acetaminophen ကဲ့သို့သော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှု ပြင်းထန်ပါက ဆရာဝန်က ပိုမိုပြင်းထန်သော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများကို အချိန်တိုအတွင်း သောက်သုံးရန် ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။
• ကိုယ်ကာယကုထုံး (Therapy): ခြေထောက်ရိုးကျိုးခြင်း စတင်သက်သာလာသည့်အခါ ကိုယ်ကာယကုထုံး (Physical therapy) သည် ပြန်လည်ကျန်းမာလာစေရန်အတွက် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာပါသည်။ ကိုယ်ကာယကုထုံးပညာရှင်က ခြေထောက်နှင့် ခြေကျင်းဝတ်တို့တွင် ခွန်အား၊ ပျော့ပြောင်းမှုနှင့် လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းများ ပြန်လည်ရရှိစေရန် လေ့ကျင့်ခန်းများဖြင့် လမ်းညွှန်ပြသပေးပါလိမ့်မည်။ ထို့အပြင် ကုထုံးသည် ဟန်ချက်ညီအောင် ပြန်လည်ထိန်းညှိခြင်းနှင့် ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်လမ်းလျှောက်နိုင်ရန် သင်ယူခြင်းတို့ကိုလည်း အဓိကထား လုပ်ဆောင်ပေးပါသည်။ ဤအချက်များအားလုံးသည် ရောဂါအရှင်းပျောက်ကင်းစေရန်နှင့် နောင်တွင် ဒဏ်ရာထပ်မံမရရှိစေရန်အတွက် အလွန်ပင် အရေးကြီးပါသည်။
• ခွဲစိတ်ခြင်းနှင့် အခြားနည်းလမ်းများ:

အကယ်၍ အရိုးသည် မူလနေရာမှ သိသိသာသာ

လွဲချော်သွားခြင်း သို့မဟုတ် မတည်မငြိမ်ဖြစ်နေခြင်းမျိုး ရှိပါက ဆရာဝန်အနေဖြင့် အရိုးကို နေရာမှန်ပြန်ရောက်အောင် ပြုပြင်ပေးရန်နှင့် အရိုးပြန်ဆက်နေစဉ်အတွင်း ထိုနေရာ၌ပင် မြဲမြံနေစေရန် ကုသမှုတစ်ခုခု ပြုလုပ်ပေးဖို့ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။H6:

• အရိုးပြန်ဆက်ပေးခြင်း (Reduction): ကျိုးနေသော အရိုးများကို ၎င်းတို့၏ မူလနေရာမှန်သို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ခွဲစိတ်ရန်မလိုဘဲ အပြင်ဘက်မှ ကိုင်တွယ်ပြုပြင်ခြင်း (Closed reduction) ကို ထုံဆေးပေး၍ ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
  • ငြိမ်အောင်ထားခြင်း (Immobilization): အရိုးများ လှုပ်ရှားမှုမရှိဘဲ ပြန်လည်ဆက်သွားနိုင်ရန် ကျောက်ပတ်တီး၊ လမ်းလျှောက်ရာတွင် အသုံးပြုသော ဘွတ်ဖိနပ် (Walking boot) သို့မဟုတ် အထောက်အကူပြု ကိရိယာ (Brace) များဖြင့် ငြိမ်အောင် ထားရပါမည်။
  • ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery): ရှုပ်ထွေးသော အခြေအနေများတွင် အရိုးများကို မှန်ကန်စွာ ဆက်သွားစေရန် သံပြားများ၊ ဝက်အူများ၊ သံချောင်းများ အသုံးပြု၍ ခွဲစိတ်ကုသရပါမည်။

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

ခြေထောက်ရိုးကျိုးလျှင် ပြန်ကောင်းရန် ဘယ်လောက်ကြာတတ်သလဲ။

အရိုးကျိုးသည့်နေရာနှင့် ပြင်းထန်မှုပေါ် မူတည်သည်။ သာမန်အရိုးကျိုးခြင်းမှာ ၄ ပတ်မှ ၆ ပတ်ခန့် ကြာတတ်ပြီး၊ ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ရန်လိုသော အရိုးကျိုးမှုများမှာ ၁၀ ပတ်မှ ၁၂ ပတ် (သို့မဟုတ်) ထိုထက်ပို၍ ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။

ခြေထောက်ရိုးကျိုးနေစဉ် လမ်းလျှောက်လို့ ရပါသလား။

များသောအားဖြင့် လမ်းမလျှောက်သင့်ပါ။ လမ်းလျှောက်ခြင်းက ဒဏ်ရာကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်ပြီး အရိုးပြန်ဆက်မှုကို နှေးကွေးစေခြင်း သို့မဟုတ် အရိုးပုံပျက်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ခြေထောက်ပေါ် မည်သည့်အချိန်တွင် စတင်အားပြုနိုင်မည်ကို ဆရာဝန်က ညွှန်ကြားပါလိမ့်မည်။

ခြေထောက်က ရိုးရိုးညိုမဲစွဲတာလား၊ အကြောယောင်တာလား ဒါမှမဟုတ် အရိုးကျိုးတာလားဆိုတာ ဘယ်လိုသိနိုင်မလဲ။

အခြေအနေအားလုံးမှာ နာကျင်ခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အရိုးကျိုးလျှင် နာကျင်မှုမှာ ပိုမိုပြင်းထန်ပြီး အဆက်မပြတ် ခံစားရတတ်သည်။ ခြေထောက်ပုံစံ ပျက်ယွင်းနေခြင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက်ပေါ် လုံးဝအားမပြုနိုင်ခြင်းတို့မှာ အရိုးကျိုးသည့် လက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်သည်။ သေချာစေရန်အတွက် ဆရာဝန်နှင့် ပြသ၍ စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန်သာ ဖြစ်ပါသည်။

.

Doctors who treat this condition