ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်
စအိုယားယံခြင်း (Anal itching သို့မဟုတ် Pruritus ani) သည် စအိုအတွင်း သို့မဟုတ် စအိုပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပြင်းထန်စွာ ယားယံခြင်း၊ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခြင်းနှင့် မအီမသာဖြစ်ခြင်းတို့ ခံစားရလေ့ရှိသော အဖြစ်များသည့် အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ပိုးဝင်ခြင်း၊ လိပ်ခေါင်းရောဂါနှင့် နာတာရှည် ဝမ်းလျှောခြင်း အစရှိသော အကြောင်းရင်း အမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်း (Dermatitis) သည်လည်း ဤအခြေအနေကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
အကယ်၍ မိမိဘာသာ ဂရုစိုက်ကုသသော်လည်း ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာခြင်းမရှိပါက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန် အကြံပြုလိုပါသည်။ သင့်တော်သော ကုသမှုခံယူပါက လူနာအများစုမှာ စအိုယားယံခြင်းမှ လုံးဝပြန်လည်သက်သာ ပျောက်ကင်းနိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
စအိုယားယံခြင်း၏ လက္ခဏာများတွင် အလွန်အမင်း ယားယံခြင်း၊ စပ်ဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ခြင်း၊ ပူလောင်ခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းပေါ် မူတည်၍ ယားယံခြင်းနှင့် စပ်ဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ခြင်းမှာ အနည်းငယ်မှ ပြင်းထန်သော အဆင့်အထိ ရှိနိုင်ပါသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ၎င်းသည် ရေရှည်ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။ စအိုယားယံခြင်းသည် အိပ်ရာမဝင်မီ အချိန်များတွင် သို့မဟုတ် ပူအိုက်စိုစွတ်သော အခြေအနေများတွင် ပိုမိုဆိုးရွားလာတတ်ပါသည်။
စအိုယားယံခြင်း အများစုမှာ ဆေးကုသမှု ခံယူရန် မလိုအပ်သော်လည်း အောက်ပါအခြေအနေများ ကြုံတွေ့ရပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်ပါသည် –
- စအိုတစ်ဝိုက်တွင် ပိုးဝင်နေသည်ဟု ထင်ရခြင်း။
- စအိုယားယံခြင်းမှာ မည်သည့်အကြောင်းရင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ကို မသိရှိဘဲ ဆက်တိုက်ဖြစ်နေခြင်း။
- စအိုယားယံခြင်းမှာ ပြင်းထန်ခြင်း သို့မဟုတ် နာတာရှည် ဖြစ်နေခြင်း။
- ဝမ်းမထိန်းနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် စအိုမှ သွေးထွက်ခြင်း။
ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ
စအိုယားယံခြင်း ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းကို တိတိကျကျ မသိရှိရသည်မှာ အဖြစ်များပါသည်။ စအိုယားယံခြင်းကို အောက်ပါအချက်များက ဖြစ်စေနိုင်ပါသည် –
- ပိုးဝင်ခြင်းများ – မှိုပိုးဝင်ခြင်း (Yeast infections)၊ သန်ကောင်ပိုးဝင်ခြင်း (Pinworm infections) နှင့် လိင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ ပါဝင်ပါသည်။
- အရေပြားကို ထိခိုက်စေသော အရာများ – နာတာရှည် ဝမ်းလျှောခြင်းနှင့် ဝမ်းမထိန်းနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် အရေပြားကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ ထို့ပြင် သင်အသုံးပြုနေသော အရေပြားထိန်းသိမ်းမှု ပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် အလေ့အထများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဥပမာ – ပြင်းထန်သော ဆပ်ပြာများ အသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းပြင်းထန်ထန်နှင့် ခဏခဏ ပွတ်တိုက်မိခြင်း။
- အရေပြားရောဂါ – အရေပြားခြောက်သွေ့ခြင်း၊ ဆိုရီယေးစစ် (Psoriasis) သို့မဟုတ် အရေပြားနှင့် တစ်ခုခု ထိတွေ့မိရာမှ ဖြစ်သော အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်း (Contact dermatitis) တို့ကြောင့်လည်း စအိုယားယံခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
- အခြားသော ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ – လိပ်ခေါင်းရောဂါ၊ သိုင်းရွိုက်ရောဂါနှင့် ဆီးချိုရောဂါတို့ ပါဝင်ပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
စအိုယားယံရသည့် အကြောင်းရင်းကို သိရှိနိုင်ရန် ကျန်းမာရေးကျွမ်းကျင်ပညာရှင်က သင်၏ ရောဂါလက္ခဏာများ၊ ဆေးမှတ်တမ်းနှင့် လူနေမှုဘဝ အလေ့အထများကို မေးမြန်းစစ်ဆေးပါလိမ့်မည်။ ထို့ပြင် စအိုအတွင်းပိုင်း စစ်ဆေးခြင်း အပါအဝင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ သန်ကောင်ပိုးဝင်ခြင်း (Pinworm infection) ဟု သံသယရှိပါက ၎င်းအတွက် သီးသန့်စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရန် အကြံပြုပါလိမ့်မည်။
ယားယံရသည့် အကြောင်းရင်းကို တိကျစွာ မသိရသေးပါက သို့မဟုတ် ကုသမှုခံယူသော်လည်း ဆက်လက်ယားယံနေပါက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူက သင့်ကို အရေပြားအထူးကုဆရာဝန် (Dermatologist) ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးနိုင်ပါသည်။ အရေပြားအထူးကုဆိုသည်မှာ အရေပြားနှင့် ပတ်သက်သော ဝေဒနာများကို အထူးပြုကုသသည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်များ ဖြစ်ကြပါသည်။ စအိုယားယံခြင်း၏ တိကျသော အကြောင်းရင်းကို မသိရသည်မှာ အဖြစ်များသော်လည်း သင့်တော်သော ကုသမှုဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ပါသည်။
ကုသမှု
စအိုယားယံခြင်းကို ကုသရာတွင် ဖြစ်ပွားရသည့် အခြေခံအကြောင်းရင်းပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ယားယံခြင်း သက်သာစေသော ခရင်မ်များ အသုံးပြုခြင်း၊ အခြေခံကျန်းမာရေး ပြဿနာများကို ကုသခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းမထိန်းနိုင်သည့် အခြေအနေကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း စသည့် မိမိဘာသာ ဂရုစိုက်သည့် နည်းလမ်းများမှာ ထိရောက်မှု ရှိနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ ညဘက်တွင် ရောဂါလက္ခဏာများ ပိုမိုဆိုးရွားလာပါက သောက်ဆေး (Antihistamine) ကို ညွှန်းဆိုပေးနိုင်ပါသည်။ ၎င်းကို ပါးစပ်မှတစ်ဆင့် သောက်သုံးရပြီး ယားယံခြင်းသက်သာစေသော ခရင်မ်၏ အာနိသင် မပြမီအချိန်အထိ သက်သာမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။
စနစ်တကျ ဂရုစိုက်ကုသပါက လူအများစုမှာ စအိုယားယံခြင်းမှ သက်သာရာရနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ယားယံခြင်းမှာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါက နောက်ထပ် အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှုနှင့် ကုသမှုများ ခံယူနိုင်ရန် ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန် အကြံပြုအပ်ပါသည်။
