ပုံမှန်မဟုတ်သော အရိုး၊ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတစ်သျှူးများ ကြီးထွားမှု
ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်အကျဉ်းချုပ်
အကရိုမဂလီ (Acromegaly) ဆိုသည်မှာ အရွယ်ရောက်ပြီးသူများတွင် ဦးနှောက်အောက်ခြေရှိ ပစ်ကျူထရီဂလင်း (pituitary gland) က သာမန်ထက် ပိုလျှံစွာ ကြီးထွားမှု ဟော်မုန်း (Growth Hormone – GH) ထုတ်လုပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဟော်မုန်းဆိုင်ရာ ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကလေးများတွင် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း ပိုလျှံခြင်းက အလွန်အမင်း ကြီးမားထွားကြိုင်းခြင်း (gigantism) နှင့် အရပ်အမြင့် တိုးလာခြင်းကို ဖြစ်စေသော်လည်း၊ အရွယ်ရောက်ပြီးသူများတွင် အကရိုမဂလီကြောင့် တစ်ကိုယ်လုံး အရပ်အမြင့် သိသိသာသာ ပြောင်းလဲခြင်း မရှိပေ။ ယင်းသို့ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အရိုးများ၊ အထူးသဖြင့် လက်၊ ခြေထောက်နှင့် မျက်နှာရှိ အရိုးများ ပုံမှန်ထက် ပိုမိုကြီးထွားလာသည်။
အကရိုမဂလီနှင့် ဆက်စပ်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများသည် တဖြည်းဖြည်းချင်းသာ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သောကြောင့် ရောဂါကို စစ်ဆေးဖော်ထုတ်ရာတွင် အခက်အခဲရှိပြီး အချိန်အတော်ကြာ တတ်သည်။ အကယ်၍ ကုသမှုမခံယူဘဲ ထားပါက ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း အလွန်အကျွံ မြင့်တက်နေခြင်းသည် အရိုးများအပြင် အခြားသော ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး ပြင်းထန်သော၊ အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ဦးတည်စေနိုင်သည်။ သို့သော် သင့်လျော်သော ကုသမှုခံယူပါက မျက်နှာပုံစံများ အလွန်အကျွံ ကြီးထွားလာခြင်း အပါအဝင် ရောဂါလက္ခဏာများကို သိသိသာသာ သက်သာစေနိုင်ပြီး နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကိုလည်း လျှော့ချနိုင်သည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
အကရိုမဂလီ၏ အဖြစ်များသော လက္ခဏာမှာ လက်နှင့် ခြေထောက်များ ကြီးထွားလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခင်က ကောင်းမွန်စွာ ဝတ်ဆင်နိုင်ခဲ့သော လက်စွပ်များ ကျပ်လာခြင်း (သို့မဟုတ်) လုံးဝ မဝတ်နိုင်တော့ခြင်း၊ အချိန်ကြာလာသည် နှင့်အမျှ ဖိနပ်အရွယ်အစား တဖြည်းဖြည်း ကြီးလာခြင်း တို့ဖြင့် သတိပြုမိနိုင်သည်။
အကရိုမဂလီသည် သင်၏ မျက်နှာအသွင်အပြင်ကိုလည်း တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်၊ ဥပမာ- မေးရိုးအောက်ပိုင်းနှင့် မျက်ခုံးရိုးတို့ ရှေ့သို့ ငေါထွက်လာခြင်း၊ သွားများကြား အကွာအဝေး ကျယ်လာခြင်း၊ နှုတ်ခမ်းများ ထူလာခြင်းနှင့် နှာခေါင်း ပိုမိုကြီးလာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
အကရိုမဂလီသည် တဖြည်းဖြည်းချင်း တိုးတက်လာတတ်သည့် သဘောကြောင့် အစောပိုင်း လက္ခဏာများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသည်အထိ သိသာထင်ရှားမှု မရှိနိုင်ပေ။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် လူအချို့သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများကို သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ အရင်ပုံများနှင့် နောက်ဆုံးပုံများကို ယှဉ်ကြည့်ခြင်းဖြင့်သာ ခွဲခြားသိရှိနိုင်ကြသည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် အကရိုမဂလီ၏ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများသည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ကွဲပြားနိုင်ပြီး အောက်ပါတို့ထဲမှ တစ်ခုခု ပါဝင်နိုင်သည်
- လက်နှင့် ခြေထောက်များ ပိုမိုကြီးမားလာသည်ဟု ထင်ရခြင်း
- မျက်နှာအရိုးများ၊ နှာခေါင်း၊ နှုတ်ခမ်းနှင့် လျှာတို့၏ အရွယ်အစား တိုးလာခြင်း
- အရေပြား ထူလာခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းလာခြင်းနှင့် အဆီပြန်ခြင်း
- ချွေး အလွန်အကျွံထွက်ခြင်း
- ကိုယ်နံ့ပြင်းခြင်း
- အသားလုံး (Skin tags) များ ထွက်လာခြင်း
- ကြွက်သား သို့မဟုတ် အဆစ်များ အားနည်းခြင်းနှင့် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
- အဆစ်အမြစ် နာကျင်ခြင်းနှင့် လှုပ်ရှားမှု ကန့်သတ်ချက်ရှိလာခြင်း
- ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် နာတာရှည် ခေါင်းကိုက်ခြင်း
- အမျိုးသမီးများတွင် ရာသီစက်ဝန်း မမှန်ခြင်း
- အမျိုးသားများတွင် ပန်းသေပန်းညှိုးဖြစ်ခြင်း (erectile dysfunction)
- လိင်စိတ်ဆန္ဒ လျော့နည်းလာခြင်း
- လေပြွန်များ (sinuses) နှင့် အသံအိုး (vocal cords) များ ကြီးလာခြင်းကြောင့် အသံနက်ပြီး သြရှလာခြင်း
- အသက်ရှူလမ်းကြောင်း အထက်ပိုင်း ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် အလွန်အမင်း ဟောက်ခြင်း
- မျက်စိအမြင်အာရုံဆိုင်ရာ ပြဿနာများ
အကယ်၍ သင့်တွင် အကရိုမဂလီနှင့် သက်ဆိုင်သော လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ခံစားနေရပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသရန် စီစဉ်ပါ။
အကရိုမဂလီသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာရန် အချိန်ယူရသည်။ ဤအခြေအနေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော နှေးကွေးသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများကို သင့်မိသားစုဝင်များပင် အစပိုင်းတွင် သတိမထားမိဘဲ ရှိနေနိုင်သည်။ သို့သော် စောစီးစွာ ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းသည် မှန်ကန်သော စောင့်ရှောက်မှု စတင်ခံယူနိုင်ရန်အတွက် အရေးကြီးပါသည်။ ကုသမှုမခံယူပါက အကရိုမဂလီသည် အဓိက ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အကြောင်းရင်းများ
ပစ်ကျူထရီဟော်မုန်းထုတ်လွှတ်သော အကျိတ် (pituitary gland) သည် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) ကို အမြဲတစေနှင့် အလွန်အကျွံ ထုတ်လုပ်သည့်အခါ အကရိုမဂလီ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
သင့် ဦးနှောက်၏ အောက်ခြေ၊ နှာခေါင်းတံတား၏ နောက်ဘက်တွင် ပစ်ကျူထရီ ဟော်မုန်း ထုတ်လွှတ်သော အကျိတ် ဟုခေါ်သော သေးငယ်သည့် ဂလင်းတစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းသည် ကြီးထွားမှု ဟော်မုန်း (Growth hormone) အပြင် အခြားသော ဟော်မုန်းများစွာကိုလည်း ထုတ်လုပ်သည်။ ကြီးထွားမှုဟော်မုန်းသည် သင်၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
ပစ်ကျူထရီဂလင်းမှ ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) ကို သွေးကြောထဲသို့ ထုတ်လွှတ်လိုက်သည့်အခါ သင့်အသည်းသည် အင်ဆူလင်နှင့်တူသော ကြီးထွားမှုအချက်-၁ (insulin-like growth factor-I သို့မဟုတ် IGF-1) ဟုခေါ်သော ဟော်မုန်းတစ်မျိုးကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ဤ IGF-1 ကြောင့် သင်၏ အရိုးများနှင့် အခြားသော တစ်ရှူးများ ကြီးထွားလာရသည်။ ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) များလွန်းပါက IGF-1 လည်း များလွန်းပြီး ယင်းသည် အကရိုမဂလီ၏ လက္ခဏာများ၊ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အရွယ်ရောက်ပြီးသူများတွင် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း အလွန်အကျွံ ထုတ်လုပ်ရခြင်း၏ အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းအရင်းမှာ အကျိတ် (tumor) တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
- ပစ်ကျူထရီ အကျိတ်များ (Pituitary tumors)။ အကရိုမဂလီ ဖြစ်ပွားမှု အများစုကို ပစ်ကျူထရီ အဒေနိုမာ (pituitary adenomas) ဟုခေါ်သော ကင်ဆာမဟုတ်သည့် အကျိတ်များကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤအကျိတ်များသည် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်းကို အလွန်အကျွံ ထုတ်လုပ်ပေးခြင်းကြောင့် အကရိုမဂလီ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် အမြင်အာရုံ ပြဿနာများကဲ့သို့သော အကရိုမဂလီ ခံစားနေရသူများ ကြုံတွေ့ရသည့် လက္ခဏာများသည် အဓိကအားဖြင့် အကျိတ်က ဦးနှောက်၏ အနီးနားရှိ ဧရိယာများကို ဖိအားပေးခြင်း၏ ရလဒ်များဖြစ်သည်။
- ပစ်ကျူထရီ မဟုတ်သော အကျိတ်များ (Non-pituitary tumors)။ ရှားရှားပါးပါး အခြေအနေများတွင် ပန်ကရိယ သို့မဟုတ် အဆုတ်ကဲ့သို့သော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်သော အကျိတ်များကြောင့်လည်း အကရိုမဂလီ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ဤအကျိတ်များသည် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) ကို သွေးကြောထဲသို့ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှတ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ သို့တည်းမဟုတ် အချို့သော အကျိတ်များသည် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း ထုတ်လွှတ်သည့် ဟော်မုန်း (growth hormone-releasing hormone – GH-RH) ကို ထုတ်လွှတ်ခြင်းဖြင့် ပစ်ကျူထရီဂလင်းကို ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း ပိုမိုထုတ်လုပ်ရန် လှုံ့ဆော်နိုင်သည်။ အကျိတ်များနှင့် ဟော်မုန်းစနစ်တို့အကြား ဤပုံမှန်မဟုတ်သော အပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုသည် အကရိုမဂလီ ဖြစ်ပွားခြင်းကို ဦးတည်စေနိုင်သည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
သင့်ဆရာဝန်သည် သင်၏ ကျန်းမာရေးမှတ်တမ်းအကြောင်း မေးမြန်းမည်ဖြစ်ပြီး ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်၊ အောက်ပါ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြုလုပ်ရန် အကြံပြုနိုင်သည်။
- IGF-1 တိုင်းတာခြင်း။ သင်၏သွေးအတွင်း IGF-1 အဆင့်ကို သိရှိရန်အတွက် ဆရာဝန်က ညလုံးပေါက် အစာရှောင်ပြီးနောက် သွေးနမူနာကို ယူမည်ဖြစ်သည်။ သာမန်ထက် မြင့်မားသော IGF-1 အဆင့်များသည် အကရိုမဂလီကို ညွှန်ပြနေသည်။
- ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း ဖိနှိပ်စမ်းသပ်မှု (Growth hormone suppression test)။ ဤစမ်းသပ်မှုသည် အကရိုမဂလီ ရောဂါရှာဖွေအတည်ပြုရန်အတွက် အယုံကြည်ရဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ဤစမ်းသပ်မှုတွင် သကြားပါဝင်သော ပြင်ဆင်ချက် (ဂလူးကို့စ်) ကို မသောက်သုံးမီနှင့် သောက်သုံးပြီးနောက် သင်၏သွေးတွင်း ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) ပမာဏကို စစ်ဆေးသည်။ ဂလူးကို့စ်ဖျော်ရည်ကို သောက်ခြင်းသည် အကရိုမဂလီ မရှိသူများတွင် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) အဆင့်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် လျော့ကျစေသည်။ သို့သော် အကရိုမဂလီတွင်မူ ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) အဆင့်သည် မကြာခဏ မြင့်မားနေတတ်သည်။
- ပုံရိပ်ဖော်ခြင်း (Imaging)။ သင့်ပစ်ကျူထရီဂလင်းပေါ်ရှိ အကျိတ်၏ တိကျသောတည်နေရာနှင့် အရွယ်အစားကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် သင့်ဆရာဝန်သည် သံလိုက်ပဲ့တင်ရိုက်ခတ်မှု ပုံရိပ်ဖော်ခြင်း (MRI) ကဲ့သို့သော ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုတစ်ခုကို အကြံပြုနိုင်သည်။ ပစ်ကျူထရီဂလင်းတွင် မူမမှန်မှုများ မတွေ့ရပါက ပစ်ကျူထရီမဟုတ်သော ကင်ဆာများကို ရှာဖွေရန်အတွက် ဆရာဝန်က အပိုပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများကို စီစဉ်နိုင်သည်။
ကုသမှု
အကရိုမဂလီအတွက် ကုသမှုချဉ်းကပ်ပုံသည် အကျိတ်တည်နေရာ၊ အရွယ်အစားနှင့် သွင်ပြင်လက္ခဏာများ၊ ရောဂါလက္ခဏာများ၏ ပြင်းထန်မှု၊ အသက်နှင့် အလုံးစုံ ကျန်းမာရေး အခြေအနေ တို့ကဲ့သို့သော အချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ လူနာတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ပြုလုပ်ပါ မည်။ အဓိက ကုသမှုရွေးချယ်စရာများတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အကျိတ်ကို ဖယ်ရှားရန် သို့မဟုတ် အရွယ်အစား လျှော့ချရန်အတွက် ခွဲစိတ်ကုသမှု သို့မဟုတ် ဓါတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးတို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ဟော်မုန်းအဆင့်များကို ပုံမှန်ဖြစ်စေရန်၊ အထူးသဖြင့် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) နှင့် အင်ဆူလင်နှင့်တူသော ကြီးထွားမှုအချက်-၁ (IGF-1) အဆင့်များကို လျှော့ချရန် ဆေးဝါးများကိုလည်း ညွှန်ကြားနိုင်သည်။
အကရိုမဂလီနှင့် ဆက်စပ်သော သီးခြားကျန်းမာရေးပြဿနာများပေါ် မူတည်၍ သင့်ဆရာဝန်သည် ရောဂါနှင့်ဆက်စပ်သော စိန်ခေါ်မှုများကို စီမံခန့်ခွဲရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန် အပိုကုထုံးများ (သို့မဟုတ်) ဆောင်ရွက်မှုများကိုပါ အကြံပြုနိုင်သည်။ ကုသမှု၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာစေရန်၊ အကျိတ်အရွယ်အစား လျှော့ချရန်၊ ဟော်မုန်းအဆင့်များ ပုံမှန်ဖြစ်စေရန်နှင့် ယေဘုယျကျန်းမာရေးနှင့် ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ရန်ဖြစ်သည်။ သင့်တွင်ရှိသော အခြေအနေအတွက် အသင့်တော်ဆုံး ကုသမှုအစီအစဉ်ကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန် အရေးကြီးပါသည်။
ခွဲစိတ်မှု
နှာခေါင်းအခေါင်းပေါက် နှင့် ဦးခေါင်းခွံအောက်ခြေရှိ လိပ်ပြာပုံသဏ္ဍာန် အရိုးမှတစ်ဆင့် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခွဲစိတ်မှု (Transsphenoidal surgery) သည် ပစ်ကျူထရီအကျိတ် အများစုကို ဖယ်ရှားရန် အများအားဖြင့် အသုံးပြုသော ခွဲစိတ်နည်းဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် နှာခေါင်းမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက်ပြီး ပစ်ကျူထရီဂလင်းကို ရယူသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်စေသော အကျိတ်သည် ပစ်ကျူထရီဂလင်းပေါ်တွင် မတည်ရှိပါက သင့်ဆရာဝန်သည် အကျိတ်ကို ဖယ်ရှားရန်အတွက် အခြားခွဲစိတ်မှု အမျိုးအစားကို အကြံပြုနိုင်သည်။
အကျိတ်ကို ဖယ်ရှားပြီးနောက်၊ အထူးသဖြင့် အကျိတ်သေးငယ်ပါက ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) အဆင့်သည် ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်သွားလေ့ရှိသည်။ ဤခွဲစိတ်မှုသည် ပစ်ကျူထရီဂလင်းအနီးရှိ ပတ်ဝန်းကျင် တစ်ရှူးများပေါ်သို့ အကျိတ်၏ ဖိအားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် အမြင်အာရုံ ချို့ယွင်းမှုများကို သက်သာစေနိုင်သည်။
အချို့အခြေအနေများတွင် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် အကျိတ်တစ်ခုလုံးကို ဖယ်ရှားရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထိုသို့ဆိုပါက ခွဲစိတ်ပြီးနောက်၌ပင် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) အဆင့်သည် မြင့်မားနေနိုင်သည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေများတွင် သင့်ဆရာဝန်သည် နောက်ထပ်ခွဲစိတ်မှု၊ ဆေးဝါး သို့မဟုတ် ဓါတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးတို့ကို ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ကုသမှုရွေးချယ်စရာများအဖြစ် အကြံပြုနိုင်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) အဆင့်ကို ထပ်မံ၍ စီမံခန့်ခွဲရန်နှင့် လျှော့ချရန်ဖြစ်သည်။
ဆေးဝါးများ
သင့်ဟော်မုန်းအဆင့်များကို ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်စေရန် ကူညီပေးနိုင်ရန်အတွက် သင့်ဆရာဝန်သည် အောက်ပါဆေးဝါးများထဲမှ တစ်ခု သို့မဟုတ် ဆေးဝါးများ ပေါင်းစပ်၍ သုံးစွဲရန် အကြံပြုနိုင်သည်
ကြီးထွားမှုဟော်မုန်းထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချသည့် ဆေးဝါးများ (Somatostatin analogues)။ ဦးနှောက်ဟော်မုန်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် Somatostatin သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းကို ဟန့်တားသည်။ Octreotide နှင့် Lanreotide ဆေးဝါးများသည် ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ဖန်တီးထားသော somatostatin များဖြစ်သည်။ ဤဆေးဝါးများထဲမှ တစ်ခုခုသည် ပစ်ကျူထရီဂလင်းကို ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း လျော့နည်းအောင် ထုတ်လုပ်ရန် အချက်ပြပြီး ပစ်ကျူထရီ အကျိတ်ကိုပင် ကျုံ့စေနိုင်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကျန်းမာရေး ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးက ဤဆေးများကို တစ်လလျှင် တစ်ကြိမ် သင့်တင်ပါးရှိ တင်ပါးဆုံ ကြွက်သားများ (gluteal muscles) အတွင်းသို့ ထိုးပေးမည်ဖြစ်သည်။
ဟော်မုန်း အဆင့်ကို လျှော့ချရန် ဆေးဝါးများ (Dopamine agonists)။ ပါးစပ်မှသောက်ရသော ဆေးများဖြစ်သည့် Cabergoline နှင့် Bromocriptine တို့ကို သောက်သုံးပြီးနောက် အချို့သောသူများတွင် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) နှင့် IGF-1 အဆင့်များ လျော့ကျခြင်းမှ အကျိုးကျေးဇူး ရရှိနိုင်သည်။ ဤဆေးများသည် အကျိတ်အရွယ်အစားကို လျှော့ချရာတွင်လည်း အထောက်အကူဖြစ်နိုင်သည်။ ဤဆေးများသည် အကရိုမဂလီကို ကုသရန်အတွက် ပုံမှန်အားဖြင့် ပမာဏများများ သောက်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည်။ ဤဆေးများသည် မကြာခဏဆိုသလို ပျို့အန်ခြင်း၊ နှာခေါင်းပိတ်ခြင်း၊ မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း၊ အိပ်စက်မှုပြဿနာများနှင့် စိတ်အခြေအနေ ပြောင်းလဲခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပိတ်ဆို့သည့် ဆေးဝါး (Growth hormone antagonist)။ Somatostatin ဟုခေါ်သော ဆေးဝါးသည် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ရှူးများအပေါ် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) ၏ သက်ရောက်မှုများကို ဟန့်တားပေးသည်။ အခြားကုသမှုများဖြင့် သိသာထင်ရှားသော အောင်မြင်မှု မရရှိသူများအတွက် Somatostatin သည် အလွန်အသုံးဝင်နိုင်သည်။ ဤဆေးကို နေ့စဉ်ထိုးခြင်းသည် IGF-1 အဆင့်များကို လျှော့ချရန်နှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် ကူညီနိုင်သော်လည်း ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) အဆင့် သို့မဟုတ် အကျိတ်အရွယ်အစားကိုမူ သက်ရောက်မှု မရှိပေ။
ဓါတ်ရောင်ခြည်
ခွဲစိတ်စဉ်အတွင်း ခွဲစိတ်ဆရာဝန်က အကျိတ်ကို အပြည့်အဝ ဖယ်ရှားနိုင်ခြင်း မရှိသည့် အခြေအနေများတွင် သင့်ဆရာဝန်သည် ဓါတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးကို အကြံပြုနိုင်သည်။ ဓါတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးသည် ကျန်ရှိနေသော အကျိတ်ဆဲလ်များကို ဖယ်ရှားရန်နှင့် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) အဆင့်များကို တဖြည်းဖြည်း လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဓါတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး စတင်ပြီးနောက် အကရိုမဂလီ၏ လက္ခဏာများ သိသိသာသာ သက်သာလာရန်အတွက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာနိုင်သည်ကို သတိပြုရန် အရေးကြီးသည်။
ဓါတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးအတွင်း ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) သာမက အခြားသော ပစ်ကျူထရီဟော်မုန်းများပါ ထိခိုက်နိုင်ပြီး ၎င်းတို့၏ ထုတ်လုပ်မှု လျော့နည်းသွားနိုင်သည်။ သင့်ပစ်ကျူထရီဂလင်း၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို စောင့်ကြည့်ရန်နှင့် ဟော်မုန်းအဆင့်များကို အကဲဖြတ်ရန်အတွက် သင့်ဆရာဝန်နှင့် ပုံမှန်တွေ့ဆုံစစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်ဖွယ်ရှိသည်။ ဤရောဂါကို ကောင်းမွန်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်အတွက် တစ်သက်တာလုံး ဤစောင့်ရှောက်မှုမျိုး လိုအပ်နိုင်သည်။
အမျိုးမျိုးသော ဓါတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်
ပုံမှန် ဓါတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Conventional radiation therapy)။ ဤကုထုံးအမျိုးအစားကို ပုံမှန်အားဖြင့် လေးပတ်မှ ခြောက်ပတ်အတွင်း အလုပ်လုပ်ရက်တိုင်း (တနင်္လာနေ့မှ သောကြာနေ့အထိ) ပေးလေ့ရှိသည်။ ကုသမှုခံယူပြီး ဆယ်နှစ် (သို့မဟုတ်) ထို့ထက်ပို၍ကြာသည်အထိ ပုံမှန်ဓါတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးသည် ၎င်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု အပြည့်အဝ မရနိုင်သေးပေ။
စတီရီယိုတက်တစ် ရေဒီယိုခွဲစိတ်မှု (Stereotactic radiosurgery)။ စတီရီယိုတက်တစ် ရေဒီယိုခွဲစိတ်မှုတွင် အကျိတ်ဆဲလ်များကို ဓါတ်ရောင်ခြည် ပမာဏများစွာ ပေးစွမ်းသော်လည်း ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျန်းမာသော တစ်ရှူးများသို့ ဓါတ်ရောင်ခြည် ထိတွေ့မှုကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ထားရှိသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ၎င်းကို တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် ပေးနိုင်ပါသည်။ ဤဓါတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး အမျိုးအစားသည် ငါးနှစ်မှ ဆယ်နှစ်အတွင်း ကြီးထွားမှုဟော်မုန်း (GH) အဆင့်ကို ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်စေနိုင်သည်။
