ពិនិត្យ 7 សញ្ញាព្រមាននៃ រោគសញ្ញាខ្សោយតម្រងនោម ដែលមិនគួរមើលរំលង
រោគសញ្ញាខ្សោយតម្រងនោម គឺជាអ្វី ហើយវាប៉ះពាល់ដល់រាងកាយយ៉ា […]

Table of Contents
ជំងឺសឹកសន្លាក់ស្មា ឬជំងឺពុកសន្លាក់ស្មា គឺជាស្ថានភាពដែលឆ្អឹងខ្ចីនៅតំបន់ផ្ទៃសន្លាក់សឹក ឬចុះទ្រុឌទ្រោមជាលំដាប់ ធ្វើឱ្យផ្ទៃសន្លាក់លែងរលោង ចន្លោះរវាងសន្លាក់ត្រូវកាត់បន្ថយ និងកើតមានការកកិតកាន់តែខ្លាំងនៅពេលធ្វើចលនា។ ជាលទ្ធផល វានាំឱ្យមានអាការឈឺចាប់ រឹងសន្លាក់ និងការផ្លាស់ទីស្មាមិនពេញលេញ
ស្ថានភាពនេះអាចកើតឡើងតាមអាយុ មកពីការប្រើប្រាស់សន្លាក់យូរ ឬជាផលវិបាកពីភាពមិនប្រក្រតីផ្សេងទៀតនៅក្នុងសន្លាក់។ ទោះបីជាវាមិនសូវជួបប្រទះញឹកញាប់ដូចសន្លាក់ជង្គង់ ឬសន្លាក់ត្រគាកក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅពេលកើតឡើង វាអាចរំខានដល់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃយ៉ាងខ្លាំង ដូចជាការលើកដៃ ការចាប់យករបស់ពីលើក្បាល ការសិតសក់ ឬការពាក់ខោអាវជាដើម
សន្លាក់ស្មាគឺជាសន្លាក់មួយដែលមានការធ្វើចលនាទូលំទូលាយបំផុតនៅក្នុងរាងកាយ។ វាផ្គុំឡើងដោយក្បាលឆ្អឹងដើមដៃ ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងឆ្អឹងស្លាបប្រជៀវ ដោយផ្ទៃឆ្អឹងត្រង់ចំណុចភ្ជាប់គ្នានោះមានឆ្អឹងខ្ចីគ្របដណ្តប់ ដើម្បីជួយកាត់បន្ថយកកិត និងធ្វើឱ្យសន្លាក់ផ្លាស់ទីបានយ៉ាងរលូន
ការធ្វើការនៃសន្លាក់ស្មាក៏អាស្រ័យលើសាច់ដុំ សរសៃពួរ និងសរសៃចងជុំវិញផងដែរ ជាពិសេសក្រុមសាច់ដុំ និងសរសៃពួរ Rotator Cuff ដែលមានតួនាទីជួយទ្រទ្រង់សន្លាក់ គ្រប់គ្រងចលនា និងរក្សាស្ថិរភាពនៃក្បាលស្មា។ ប្រសិនបើរចនាសម្ព័ន្ធទាំងនេះរងការខូចខាតបូករួមទាំងការសឹកនៃផ្ទៃសន្លាក់ វានឹងធ្វើឱ្យអាការឈឺចាប់ និងការកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ដៃកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង
ជាទូទៅ គេអាចបែងចែកតាមលក្ខណៈនៃការកើតឡើងជា ២ ក្រុមធំៗ៖
គឺជាស្ថានភាពដែលឆ្អឹងខ្ចីនៅផ្ទៃសន្លាក់សឹកនិងទ្រុឌទ្រោមបន្តិចម្តងៗ ដោយមិនមានការរងរបួស ឬជំងឺផ្សេងទៀតដែលជាមូលហេតុផ្ទាល់នោះទេ។ វាតែងតែទាក់ទងនឹងអាយុដែលកើនឡើង រួមទាំងការប្រែប្រួលនៃសន្លាក់ពីការប្រើប្រាស់សរុបជាច្រើនឆ្នាំ។ ស្ថានភាពនេះត្រូវបានហៅជាផ្លូវការផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រថា ជំងឺសឹកសន្លាក់បឋមភូមិ (Primary Osteoarthritis)
គឺជាស្ថានភាពដែលសន្លាក់ស្មាសឹកដោយសារមូលហេតុជាក់លាក់ណាមួយ ដែលអាចធ្វើឱ្យឆ្អឹងខ្ចី និងរចនាសម្ព័ន្ធខាងក្នុងសន្លាក់ខូចខាតលឿនជាងប្រក្រតី។ ស្ថានភាពនេះត្រូវបានហៅជាផ្លូវការផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រថា ជំងឺសឹកសន្លាក់ទុតិយភូមិ (Secondary Osteoarthritis)។ មូលហេតុដែលជួបប្រទះញឹកញាប់ រួមមាន៖
រោគសញ្ញាជាធម្មតាវិវត្តបន្តិចម្តងៗ ហើយកាន់តែអាក្រក់ទៅៗជាមួយនឹងកម្រិតនៃការចុះខ្សោយនៃសន្លាក់។ អ្នកជំងឺអាចមានរោគសញ្ញាដូចខាងក្រោម៖
គួរទៅជួបគ្រូពេទ្យ ប្រសិនបើមានអាការឈឺស្មាជាប់រហូត សន្លាក់រឹង ឬផ្លាស់ទីបានតិចជាងមុន រំខានដល់ការគេង ឬប៉ះពាល់ដល់ការបំពេញភារកិច្ចប្រចាំថ្ងៃ
ប្រសិនបើមានអាការឈឺចាប់ធ្ងន់ធ្ងរភ្លាមៗ លើកដៃមិនរួច សន្លាក់ស្មាខូចទ្រង់ទ្រាយ ឬហើមខ្លាំង មានអាការស្ពឹក ខ្សោយ ឬមានរោគសញ្ញាបន្ទាប់ពីទទួលគ្រោះថ្នាក់ គួរតែប្រញាប់ទៅទទួលការពិនិត្យឱ្យបានឆាប់ ដើម្បីស្វែងរកមូលហេតុ និងបែងចែកស្ថានភាពផ្សេងទៀតដែលប្រហែលជាត្រូវទទួលការព្យាបាលជាបន្ទាន់
គ្រូពេទ្យនឹងចាប់ផ្តើមពីការសួរប្រវត្តិជំងឺ ដូចជា៖
បន្ទាប់មក គ្រូពេទ្យនឹងពិនិត្យរាងកាយដើម្បីវាយតម្លៃការធ្វើចលនានៃសន្លាក់ ភាពរឹងមាំនៃសាច់ដុំ ចំណុចឈឺពេលសង្កត់ ព្រមទាំងសម្លេង ឬអារម្មណ៍ប្រេះស្រាំណាមួយនៅពេលធ្វើចលនាស្មា
ការពិនិត្យកាំរស្មីអ៊ិចមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការវាយតម្លៃស្ថានភាពសន្លាក់ ដោយអាចរកឃើញចន្លោះរវាងសន្លាក់រួមតូចចុះ ផ្ទៃសន្លាក់ប្រែប្រួល ឬមានឆ្អឹងដុះនៅគែមសន្លាក់ ដែលជួយឱ្យគ្រូពេទ្យពិចារណាលើទីតាំង និងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃភាពទ្រុឌទ្រោមបាន
ក្នុងករណីខ្លះ គ្រូពេទ្យអាចពិចារណាពិនិត្យ MRI បន្ថែម ដើម្បីវាយតម្លៃជាលិកាទន់ និងរចនាសម្ព័ន្ធជុំវិញសន្លាក់ ដូចជាសរសៃពួរ Rotator Cuff ជាពិសេសនៅពេលសង្ស័យថាមានការដាច់សរសៃពួរ ឬមានភាពមិនប្រក្រតីផ្សេងទៀតរួមជាមួយ។ ទិន្នន័យពីការពិនិត្យទាំងអស់នឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីរៀបចំផែនការព្យាបាលឱ្យសមស្របចំពោះអ្នកជំងឺម្នាក់ៗ
ការព្យាបាលអាស្រ័យលើមូលហេតុ កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃការសឹករបស់ឆ្អឹងស្មា អាយុ សុខភាពទូទៅ និងតម្រូវការប្រើប្រាស់របស់អ្នកជំងឺ ដោយបែងចែកចេញជាការព្យាបាលដោយមិនចាំបាច់វះកាត់ និងការព្យាបាលដោយការវះកាត់៖
ចំពោះអ្នកជំងឺដែលមានរោគសញ្ញាមិនទាន់ធ្ងន់ធ្ងរ គ្រូពេទ្យច្រើនតែចាប់ផ្តើមព្យាបាលតាមវិធីអភិរក្សនិយមមុន រួមមាន៖
ប្រសិនបើរោគសញ្ញាមិនឆ្លើយតបនឹងការព្យាបាល ឬមានភាពមិនប្រក្រតីនៃសន្លាក់ដែលត្រូវតែកែសម្រួល គ្រូពេទ្យអាចពិចារណាព្យាបាលដោយការវះកាត់
ការវះកាត់ឆ្លុះកាមេរ៉ាសមស្របសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមានសន្លាក់មិនទាន់ទ្រុឌទ្រោមខ្លាំង ឬមានភាពមិនប្រក្រតីមួយចំនួនដែលជាមូលហេតុធ្វើឱ្យរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរឡើង ដូចជាសរសៃពួរជុំវិញសន្លាក់ស្មាដាច់ ឆ្អឹងដុះ ឬមានបំណែកឆ្អឹងខ្ចីនៅខាងក្នុងសន្លាក់
គ្រូពេទ្យនឹងប្រើប្រាស់កាមេរ៉ាតូចទំហំប្រហែល ៤ មីលីម៉ែត្រ សកតាមមុខរបួសតូចៗ ដើម្បីវាយតម្លៃ និងព្យាបាលភាពមិនប្រក្រតីខាងក្នុងសន្លាក់ ដោយអាចធ្វើរួមជាមួយ៖
ការវះកាត់លក្ខណៈនេះជួយកាត់បន្ថយអាការឈឺចាប់ កាត់បន្ថយការស្ទះនៃសន្លាក់ និងជួយឱ្យការធ្វើចលនានៃស្មាប្រសើរឡើងចំពោះអ្នកជំងឺដែលមានការចង្អុលបង្ហាញ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើមានការសឹកនៃផ្ទៃសន្លាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ការវះកាត់ឆ្លុះកាមេរ៉ាអាចនឹងមិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានទាំងអស់នោះទេ
ចំពោះអ្នកជំងឺដែលមានការសឹកទ្រុឌទ្រោមនៃផ្ទៃសន្លាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ រហូតប៉ះពាល់ដល់គុណភាពជីវិត ហើយការព្យាបាលដោយមិនបាច់វះកាត់មិនទទួលបានផល គ្រូពេទ្យអាចពិចារណាធ្វើការវះកាត់ផ្លាស់ប្តូរសន្លាក់ស្មាសិប្បនិម្មិត៖
សមស្របសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមានការទ្រុឌទ្រោមនៃផ្ទៃសន្លាក់ ប៉ុន្តែសរសៃពួរក្រុម Rotator Cuff នៅតែធ្វើការបានល្អ។ ការវះកាត់នឹងផ្លាស់ប្តូរផ្ទៃសន្លាក់ដែលសឹកដោយសន្លាក់សិប្បនិម្មិត ដោយនៅតែរក្សាយន្តការធ្វើការតាមធម្មជាតិនៃសន្លាក់ស្មា ជួយកាត់បន្ថយអាការឈឺចាប់ ព្រមទាំងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពក្នុងការធ្វើចលនា
សមស្របសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមានជំងឺសឹកសន្លាក់ស្មារួមជាមួយការដាច់សរសៃពួរ Rotator Cuff យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ការវះកាត់ប្រភេទនេះនឹងផ្លាស់ប្តូរទីតាំងនៃក្បាលសន្លាក់ និងរន្ធបាតសន្លាក់ឱ្យឆ្លាស់គ្នាមកវិញ ដើម្បីឱ្យសាច់ដុំ Deltoid ចូលមកជួយមុខហារលើកដៃជំនួសសរសៃពួរដែលខូចខាត។ ដូចនេះ វាគឺជាជម្រើសដែលជួយស្តារការប្រើប្រាស់សន្លាក់ស្មាឡើងវិញចំពោះអ្នកជំងឺក្រុមនេះ
Patient-Specific Instrumentation ឬ PSI គឺជាបច្ចេកទេសដែលយកថតរូបភាព (CT Scan) មកបង្កើតជារូបគំរូសន្លាក់ស្មា 3D ដើម្បីឱ្យគ្រូពេទ្យមើលឃើញរូបរាង រចនាសម្ព័ន្ធ និងភាពមិនប្រក្រតីនៃសន្លាក់យ៉ាងលម្អិត រួមទាំងរៀបចំផែនការដាក់ទីតាំងនៃសន្លាក់សិប្បនិម្មិតមុនពេលវះកាត់
រូបគំរូនេះនឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងការឌីហ្សាញរចនាឧបករណ៍នាំផ្លូវផ្ទាល់បុគ្គល Patient-Specific Guide ដែលផលិតឡើងឱ្យស្របទៅតាមលក្ខណៈសន្លាក់ស្មារបស់អ្នកជំងឺនីមួយៗ ជាពិសេសអ្នកដែលមានឆ្អឹង ឬរន្ធបាតសន្លាក់ខូចទ្រង់ទ្រាយ ហើយត្រូវពឹងផ្អែកលើការរៀបចំផែនការយ៉ាងលម្អិត
ក្នុងអំឡុងពេលវះកាត់ វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងប្រើឧបករណ៍នេះដើម្បីជួយកំណត់ទីតាំង និងទិសដៅសម្រាប់រៀបចំរន្ធសន្លាក់ ក៏ដូចជាដើម្បីជួយដាក់សមាសធាតុសន្លាក់សិប្បនិម្មិតឱ្យកាន់តែស្របតាមផែនការមុនការវះកាត់បំផុត
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធផលនៃការព្យាបាលក៏អាស្រ័យលើកម្រិតនៃការខូចខាតសន្លាក់ ស្ថានភាពឆ្អឹង និងសរសៃចង សុខភាពទូទៅ និងការស្តារនីតិសម្បទាក្រោយការវះកាត់របស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ
បច្ចុប្បន្ន មជ្ឈមណ្ឌលឆ្អឹងនិងសន្លាក់ នៃមន្ទីរពេទ្យអន្តរជាតិវេជ្ជថានី មានការនាំយកបច្ចេកទេស PSI មកប្រើប្រាស់ក្នុងការវះកាត់ផ្លាស់ប្តូរសន្លាក់ស្មាសិប្បនិម្មិតសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមានការចង្អុលបង្ហាញ ដោយគ្រូពេទ្យជំនាញឯកទេសនឹងវាយតម្លៃរូបភាពកាំរស្មីអ៊ិចកុំព្យូទ័របូករួមជាមួយលក្ខណៈភាពមិនប្រក្រតីនៃសន្លាក់ ដើម្បីជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រវះកាត់ឱ្យសមស្រប ព្រោះអ្នកជំងឺម្នាក់ៗអាចមានតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសនេះខុសៗគ្នា
ទោះបីជាឆ្អឹងខ្ចីដែលទ្រុឌទ្រោមហើយ មិនអាចត្រឡប់មកជារូបរាងដើមវិញបានពេញលេញក៏ដោយ ប៉ុន្តែការកែប្រែទម្លាប់ និងការថែរក្សាសន្លាក់ស្មាឱ្យបានសមស្រប អាចជួយកាត់បន្ថយអាការឈឺចាប់ រក្សាចលនាសន្លាក់ និងធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់ដៃក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃបានងាយស្រួលឡើង ដោយមានណែនាំដូចតទៅ៖
មិនគួរបង្ខំហាត់ប្រាណ ឬធ្វើចលនាបន្តទៀតនៅពេលមានអាការឈឺចាប់កើនឡើង ព្រោះកាយវិការហាត់ប្រាណ និងកម្រិតធ្ងន់ស្រាលដែលសមស្របអាចមានភាពខុសៗគ្នាទៅតាមមូលហេតុ និងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃរោគសញ្ញានៅក្នុងមនុស្សម្នាក់ៗ
ជាទូទៅ ឆ្អឹងខ្ចីដែលសឹកទ្រុឌទ្រោមហើយ មិនអាចត្រឡប់មកជារូបរាងដើមវិញបានពេញលេញនោះទេ។ ប៉ុន្តែការព្យាបាលដែលសមស្របអាចជួយកាត់បន្ថយរោគសញ្ញា រក្សាជួរនៃការធ្វើចលនា និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃបាន
អាចកើតបាន ជាពិសេសអ្នកដែលធ្លាប់រងរបួសនៅតំបន់សន្លាក់ស្មា មានអាការស្មាគ្រេចឬរបូតស្មារជារឿយៗ មានការដាច់សរសៃពួរជុំវិញស្មារ៉ាំរ៉ៃ ឬមានភាពមិនប្រក្រតីផ្សេងទៀតដែលធ្វើឱ្យផ្ទៃសន្លាក់ខូចខាតលឿនជាងប្រក្រតី
ស្ថានភាពសន្លាក់ពុកកើតឡើងពីការសឹកទ្រុឌទ្រោមនៃឆ្អឹងខ្ចីខាងក្នុងសន្លាក់ ចំណែកឯជំងឺស្មាជាប់កើតឡើងពីស្រទាប់រុំសន្លាក់ក្រាស់ និងរឹតបន្តឹង។ ទោះបីជារោគសញ្ញាអាចមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែមូលហេតុ និងវិធីសាស្ត្រព្យាបាលគឺខុសគ្នា
មិនចាំបាច់នោះទេ។ អ្នកជំងឺភាគច្រើនអាចចាប់ផ្តើមព្យាបាលដោយការកែប្រែទម្លាប់រស់នៅ ការព្យាបាលដោយចលនា និងការប្រើប្រាស់ថ្នាំ។ ដោយឡែក ការវះកាត់នឹងត្រូវយកមកពិចារណាតែក្នុងករណីដែលរោគសញ្ញាមានកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ ឬព្យាបាលតាមវិធីផ្សេងៗហើយមិនទទួលបានផលប៉ុណ្ណោះ