နှာခေါင်းရိုးကျိုးခြင်း

အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ

နှာခေါင်းအတွင်းရှိ အရိုးများ သို့မဟုတ် အရိုးနုများ ကျိုးအက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပဲ့ထွက်သွားခြင်းဖြစ်လျှင် နှာခေါင်းရိုး ကျိုးခြင်း (Broken or Fractured nose) ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ ယင်းသည် အသက်ရှူရ ခက်ခဲခြင်း၊ နှာခေါင်းသွေးယိုခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ နှာခေါင်းရိုးကျိုးခြင်း (Nasal fracture) ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို နှာခေါင်းကျိုးခြင်း (Broken nose) ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူ ဖလှယ်၍ အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။

နှာခေါင်းရိုး ကျိုးသွားပါက နှာခေါင်းတစ်ဝိုက်နှင့် မျက်လုံးအောက် ဧရိယာတွင် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ညိုမည်းစွဲခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် နှာခေါင်း ပုံစံပျက်သွားသည့်အခါ သို့မဟုတ် ကွေးကောက်သွားသည့်အခါ အသက်ရှူရ ခက်ခဲခြင်းများကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ပြင်းထန်သော ဖြစ်စဉ်များတွင် နှာခေါင်းအတွင်း သွေးခဲစွဲခြင်း (Nasal hematoma) အထိ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

မျက်နှာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေသည့် ခန္ဓာကိုယ်ချင်း ထိတွေ့ဆောင့်မိသော အားကစားများ၊ ရိုက်ပုတ်ထိုးနှက်ပွဲများ၊ ချော်လဲခြင်းများနှင့် မော်တော်ယာဉ် မတော်တဆမှုများသည် နှာခေါင်းရိုးကျိုးရခြင်း၏ အတွေ့ရများသော အကြောင်းအရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ အနည်းငယ် သာမန်မျှ ကျိုးအက်ခြင်းမျိုးသည် သူ့အလိုလို ပြန်လည်ကောင်းမွန်သွားနိုင်သည်။ သို့သော် ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် နေရာအများအပြား ကျိုးအက်သော ဖြစ်စဉ်များတွင်မူ ကျိုးသွားသော နှာခေါင်းရိုးကို နေရာမှန် ပြန်ဆက်ပေးရန် ကုသမှု သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပေမည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

နှာခေါင်းရိုး ကျိုးထားသော သူများသည် အောက်ပါ လက္ခဏာများနှင့် ပြသချက်များကို ကြုံတွေ့ရနိုင်ပါသည် –

• ကိုင်ကြည့်ပါက နာကျင်ခြင်းနှင့် ထိစိမ့်နာ ဖြစ်ခြင်း
• နှာခေါင်းအတွင်းနှင့် နှာခေါင်းတစ်ဝိုက် ရောင်ရမ်းခြင်း
• နှာခေါင်း သို့မဟုတ် မျက်လုံးတစ်ဝိုက် ညိုမည်းစွဲခြင်း
• နှာခေါင်းသွေးယိုခြင်း
• နှာခေါင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း
• နှာခေါင်းအတန်းရိုးအတွင်း သွေးခဲစွဲခြင်း (Nasal septal hematoma)
• နှာခေါင်း ပုံစံပျက်ယွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ကွေးကောက်သွားခြင်း
• နှာခေါင်းမှတစ်ဆင့် အသက်ရှူရန် ခက်ခဲခြင်း
• နှာခေါင်းမှ အကျဲရည်/နှာရည်များ ထွက်ခြင်း

နှာခေါင်းရိုး ကျိုးခြင်းသည် အမြဲတမ်း အရေးပေါ် စောင့်ရှောက်မှု ခံယူရန် မလိုကောင်း မလိုနိုင်သော်လည်း ဆေးဝါးကုသမှုကို အချိန်မီ ရယူရန် အရေးကြီးပါသည်။ စောစီးစွာ ကုသမှု ခံယူခြင်းသည် အသက်ရှူရ ခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် ပုံစံပျက်ယွင်းကျန်ခဲ့ခြင်းကဲ့သို့သော ရေရှည် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။

အကယ်၍ ထိန်းချုပ်ရန် ပထမအကြိမ် ကြိုးစားသော်လည်း နှာခေါင်းသွေးယိုခြင်း ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပါက၊ အသက်ရှူရခက်ခဲလာပါက၊ ဦးခေါင်း သို့မဟုတ် လည်ပင်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာပါ ရှိနေပါက၊ နှာခေါင်း ပုံစံ အလွန်အမင်း ပျက်ယွင်းနေပါက သို့မဟုတ် နှာခေါင်းမှ ကြည်လင်သော အရည်များ စိမ့်ထွက်နေပါက ချက်ချင်း အရေးပေါ် ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူရန် အရေးကြီးပါသည်။

အကြောင်းရင်းများ

နှာခေါင်းရိုး ကျိုးခြင်းသည် မာကျောသော အရာတစ်ခုခုနှင့် ပြင်းထန်စွာ ရိုက်ခတ်မိခြင်း (Blunt force trauma) ကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ယင်းသည် ရိုက်ပုတ်ထိုးနှက်ပွဲများ၊ ချော်လဲခြင်းများ၊ မော်တော်ယာဉ် တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အားကစားဆိုင်ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများတွင် အဖြစ်များလေ့ရှိသည်။ တံခါး သို့မဟုတ် နံရံကဲ့သို့သော ငြိမ်နေသည့် အရာများကို ဝင်တိုက်မိခြင်း သို့မဟုတ် နပန်းလုံးသကဲ့သို့ ကြမ်းတမ်းစွာ စကစားခြင်းတို့ကြောင့်လည်း နှာခေါင်းရိုး ကျိုးသွားနိုင်ပါသည်။

ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းရင်းများ

နှာခေါင်းရိုး ကျိုးခြင်းသည် အတော်အတန် အဖြစ်များပြီး မျက်နှာပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ အားလုံး၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိသည်။ ကိန်းဂဏန်း အချက်အလက်များအရ အမျိုးသမီးများထက် အမျိုးသားများတွင် ပိုမိုဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ရှိသည်။

အချို့သော လှုပ်ရှားမှုများသည်လည်း နှာခေါင်းရိုး ကျိုးနိုင်ခြေ အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေသည်၊ ဥပမာ – စက်ဘီးစီးခြင်း၊ ရိုက်ပုတ်ထိုးနှက်ပွဲများတွင် ပါဝင်ခြင်း၊ အလေးမခြင်း၊ အကာအကွယ်မပါဘဲ ခန္ဓာကိုယ်ချင်း ထိတွေ့ဆောင့်မိသော အားကစားများ ဆော့ကစားခြင်းနှင့် ထိုင်ခုံခါးပတ် မပတ်ဘဲ ကားမောင်းခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။