ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း (Rotator Cuff Tear) – ထိခိုက်ပျက်စီးသွားသော ပခုံးအရွတ်များကို ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကုသခြင်း
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စာစောင်များ
ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း သည် ပခုံးလှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း၊ သန်မာမှုနှင့် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများကို ထိခိုက်စေသည့် ပခုံးအရွတ်တစ်ချောင်း သို့မဟုတ် တစ်ချောင်းထက်ပို၍ ပျက်စီးခြင်း၊ စုတ်ပြဲခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော အတွေ့ရများသည့် ပခုံးရောဂါအခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ဤရောဂါအခြေအနေသည် အရွတ်များ တဖြည်းဖြည်း ယိုယွင်းပျက်စီးလာခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိပြီးနောက် ရုတ်တရက်လည်းကောင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကုသခြင်းတို့သည် စုတ်ပြဲမှု ပြင်းထန်မှုအခြေအနေနှင့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ အခြေအနေပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ကုသမှုနည်းလမ်းများတွင် ကာယကုထုံးခံယူခြင်းနှင့် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းကဲ့သို့သော ခွဲစိတ်မှုမလိုသည့် ကုသနည်းများမှစ၍ တစ်ရှူးများ ပျက်စီးမှုကို လျှော့ချပေးပြီး ထိခိုက်ထားသော အရွတ်များကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်သည့် ဒဏ်ရာသေး မှန်ပြောင်းသုံး ပခုံးခွဲစိတ်ကုသခြင်း အပါအဝင် အဆင့်မြင့် ခွဲစိတ်ကုသမှု နည်းပညာများအထိ ပါဝင်ပါသည်။
ပခုံးနာကျင်မှု ကုသရေးဆိုင်ရာ တိုးတက်လာမှုများနှင့်အတူ ခေတ်မီ ရောဂါရှာဖွေရေး ကိရိယာများသည် ဆရာဝန်များအား အရွတ်ထိခိုက်ဒဏ်ရာများကို ပိုမိုတိကျစွာ ဆန်းစစ်နိုင်ရန် ကူညီပေးပြီး ခွဲစိတ်ကုသမှု နည်းပညာများသည်လည်း ပခုံး၏ လုပ်ဆောင်ရည်နှင့် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာမှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရန် တစ်ဦးချင်းစီနှင့် ကိုက်ညီသည့် ကုသမှုအစီအစဉ်များကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်ပါသည်။
ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။ ပခုံးအရွတ်အစုအဝေး (Rotator cuff) ဆိုသည်မှာ သင့်ပခုံးအဆစ်ကို ခိုင်မြဲစေပြီး လက်မောင်းကို ချောမွေ့စွာ လှုပ်ရှားနိုင်အောင် ကူညီပေးသော ကြွက်သားများနှင့် အရွတ်များ အစုအဝေး ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အထက်သို့ လက်လှမ်းခြင်းမှသည် အရာဝတ္ထုများကို မချီခြင်းအထိ နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများတွင် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။
ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း သည် ထိုအရွတ်များထဲမှ တစ်ချောင်း သို့မဟုတ် တစ်ချောင်းထက်ပို၍ ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် စုတ်ပြဲခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ၌ ဖြစ်ပွားပါသည်။ ဤထိခိုက်ဒဏ်ရာသည် အသက်အရွယ်ရလာ၍ ယိုယွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပခုံးကို ထပ်ခါတလဲလဲ သုံးစွဲလှုပ်ရှားခြင်းတို့ကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သကဲ့သို့ ချော်လဲခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ရုတ်တရက် ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ စုတ်ပြဲမှု ပြင်းထန်သည့် အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ရောဂါလက္ခဏာများသည် အနည်းငယ် မသက်မသာဖြစ်ခြင်းမှစ၍ နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည်အထိ ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခြင်းနှင့် အားနည်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း၏ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ အဘယ်နည်း။ ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း သည် ပခုံး၏ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းနှင့် လုပ်ဆောင်ရည်များကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ စတင်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် အချို့သော လူနာများ၌ အခါအားလျော်စွာ မသက်မသာ ဖြစ်ခြင်းမျိုး ကြုံတွေ့ရနိုင်ပြီး အချို့သော လူနာများတွင်မူ နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည့် စွဲမြဲစွာ နာကျင်ခြင်းနှင့် အားနည်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။
ဤရောဂါလက္ခဏာများသည် ပခုံးကို မြှောက်ခြင်း၊ လှည့်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်မောင်းမြှောက်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ရသည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပိုမိုထင်ရှားလာလေ့ရှိပါသည်။ အတွေ့ရများသော ရောဂါလက္ခဏာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –
လှုပ်ရှားစဉ် ပခုံးနာကျင်ခြင်း – နာကျင်ခြင်းသည် ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း၏ အဓိက အတွေ့ရဆုံး ရောဂါလက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ လူနာအများစုသည် လက်မောင်းကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် နှိမ့်ခြင်း၊ ခေါင်းပေါ်သို့ လက်လှမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ပခုံးလှုပ်ရှားမှု ပါဝင်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြုလုပ်စဉ်တွင် နာကျင်မှုကို ခံစားရလေ့ရှိပါသည်။ နာကျင်မှုသည် ပခုံးမှသည် လက်မောင်းအထက်ပိုင်းအထိလည်း ပျံ့နှံ့သွားနိုင်ပါသည်။ပခုံးအားနည်းခြင်း – ထိခိုက်ပျက်စီးသွားသော ပခုံးအရွတ်သည် ပခုံး၏ သန်မာမှုနှင့် တည်ငြိမ်မှုကို လျော့နည်းစေနိုင်ပါသည်။ လူနာများသည် ပစ္စည်းများကို မချီခြင်း၊ သယ်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ယခင်က လွယ်ကူစွာ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည့် လှုပ်ရှားမှုများကို ပြုလုပ်ရာတွင် ခက်ခဲလာသည်ကို သတိပြုမိနိုင်ပါသည်။ပခုံးလှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း လျော့နည်းခြင်း – ရောဂါအခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာသည်နှင့်အမျှ ပခုံးလှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းမှာ ကန့်သတ်ချက်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။ လူနာများသည် ကျောနောက်ဘက်သို့ လက်လှမ်းခြင်း၊ လက်မောင်းကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ရာတွင် ခက်ခဲလာနိုင်ပါသည်။ညဘက်တွင် ပခုံးနာကျင်ခြင်း – အချို့သော သူများသည် ညဘက်တွင် ပခုံးနာကျင်မှု ပိုမိုဆိုးရွားလာသည်ကို ခံစားရလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ထိခိုက်ထားသော ဘက်သို့ စောင်းအိပ်သည့်အခါမျိုးတွင် ပိုမိုဖြစ်ပွားကာ အိပ်စက်မှု အရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ဂျပ်ခနဲ အသံမြည်ခြင်း သို့မဟုတ် ပခုံးမသက်မသာဖြစ်ခြင်း – အချို့သော လူနာများသည် ပခုံးကို လှုပ်ရှားသည့်အခါ ဂျပ်ခနဲ အသံမြည်ခြင်း၊ အကြောထောက်သကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း သို့မဟုတ် မသက်မသာဖြစ်ခြင်းတို့ကို သတိပြုမိနိုင်ပါသည်။
ပခုံးနာကျင်မှုသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပါက၊ ပိုမိုဆိုးရွားလာပါက သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်းနှင့်အတူ ဖြစ်ပွားပါက ဖြစ်ပွားရသည့် အဓိကအကြောင်းအရင်းကို ရှာဖွေနိုင်ရန်နှင့် သင့်လျော်သော ကုသမှုကို အတည်ပြုနိုင်ရန် ပခုံးအထူးကု ဆရာဝန်နှင့် ပြသစစ်ဆေးသင့်ပါသည်။
ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်းကို အဘယ်အရာက ဖြစ်ပွားစေသနည်း။ ဤရောဂါအခြေအနေသည် အရွတ်များ တဖြည်းဖြည်း ပျက်စီးလာခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် ပခုံးထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ အကြောင်းအရင်း အများအပြားသည် ပခုံးအရွတ်များကို အားနည်းစေပြီး စုတ်ပြဲနိုင်ခြေကို မြင့်မားစေနိုင်ပါသည်။
အတွေ့ရများသော ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းများနှင့် စွန့်စားရသည့် အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-
အသက်အရွယ်ရလာ၍ အရွတ်များ ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်း – အသက်အရွယ်ရလာသည်နှင့်အမျှ နှစ်ရှည်လများ အသုံးပြုခဲ့ရသည့်အတွက် ပခုံးအရွတ်များသည် ပိုမိုအားနည်းလာပြီး ပျော့ပျောင်းမှု လျော့နည်းလာနိုင်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့ သဘာဝအလျောက် ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်းသည် အရွတ်များကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိလွယ်စေပါသည်။ပခုံးကို ထပ်ခါတလဲလဲ သုံးစွဲလှုပ်ရှားခြင်း – ခေါင်းပေါ်သို့ လက်လှမ်းသည့် လှုပ်ရှားမှုများကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်ခြင်းသည် ပခုံးအရွတ်များပေါ်သို့ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖိစီးမှု ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ အားကစား၊ အလုပ် သို့မဟုတ် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပခုံးကို အကြိမ်ကြိမ် အသုံးပြုသူများသည် အရွတ်ထိခိုက်ပျက်စီးနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားနိုင်ပါသည်။အားကစားဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ – ဂေါက်သီးရိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုများကို ပစ်ပေါက်သည့် အားကစားနည်းများကဲ့သို့ ပခုံးကို ထပ်ခါတလဲလဲ လှည့်ပတ်ရသော လှုပ်ရှားမှုများသည် အရွတ်များပေါ်တွင် ဖိအားကို တိုးပွားစေနိုင်ပါသည်။ နည်းစနစ် မမှန်ကန်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ဟန်အနေအထား မမှန်ကန်ခြင်းတို့သည်လည်း ပခုံးအရွတ်ညောင်းညာခြင်းကို ပိုမိုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ရုတ်တရက် ပခုံးထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခြင်း – ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်းသည် ချော်လဲခြင်း၊ လေးလံသော အရာဝတ္ထုများကို မချီခြင်း သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် အားစိုက်လှုပ်ရှားခြင်းတို့၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ ဤထိခိုက်ဒဏ်ရာများသည် ချက်ချင်း နာကျင်ခြင်း၊ အားနည်းခြင်းနှင့် ပခုံးလှုပ်ရှားရ ခက်ခဲခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။
ပခုံးနာကျင်ခြင်း – ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း လော သို့မဟုတ် ပခုံးအရွတ်ညှပ်ခြင်းလော။ အထူးသဖြင့် လက်မောင်းကို မြှောက်သည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ပခုံးနာကျင်မှုသည် ရောဂါအခြေအနေ အများအပြားကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ ထိုအထဲတွင် ပခုံးအရွတ်ညှပ်ခြင်း (Shoulder Impingement) နှင့် ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း (Rotator Cuff Tear) တို့ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် ဆင်တူသော ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေလေ့ရှိသော်လည်း ပခုံးကို ထိခိုက်ပုံခြင်း မတူညီကြပါ။
ပခုံးအရွတ်ညှပ်ခြင်း ( Shoulder Impingement) ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း ( Rotator Cuff Tear) ပခုံးလှုပ်ရှားစဉ်အတွင်း ပခုံးအရွတ်များ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ဖိညှပ်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်။ ပခုံးအရွတ်တစ်ချောင်း သို့မဟုတ် တစ်ချောင်းထက်ပို၍ အစိတ်အပိုင်းလိုက် သို့မဟုတ် အပြည့်အဝ စုတ်ပြဲသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပခုံးကို ထပ်ခါတလဲလဲ သုံးစွဲလှုပ်ရှားခြင်း၊ လွန်ကဲစွာ အသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် ပခုံးလှုပ်ရှားမှု နည်းစနစ် မမှန်ကန်ခြင်းတို့မှ လာလေ့ရှိသည်။ အသက်အရွယ်ရလာ၍ အရွတ်များ ယိုယွင်းခြင်း၊ ထပ်ခါတလဲလဲ ဖိစီးမှုဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းတို့မှ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အတွေ့ရများသော ရောဂါလက္ခဏာများမှာ လက်မောင်းကို မြှောက်သည့်အခါ (အထူးသဖြင့် ခေါင်းပေါ်သို့ လက်လှမ်းသည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင်) နာကျင်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အတွေ့ရများသော ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ပခုံးနာကျင်ခြင်း၊ အားနည်းခြင်း၊ လက်မောင်းမြှောက်ရ ခက်ခဲခြင်း၊ ပခုံးတောင့်တင်းခြင်းနှင့် ပခုံးလုပ်ဆောင်ရည် လျော့နည်းခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အရွတ်များ စုတ်ပြဲခြင်းမရှိဘဲ အကောင်းအတိုင်း ရှိနေသော်လည်း ရောင်ရမ်းမှုကြောင့် ပခုံးလှုပ်ရှားမှုကို ထိခိုက်နိုင်ပါသည်။ အရွတ်ထိခိုက်ပျက်စီးမှုသည် ပခုံး၏ သန်မာမှုနှင့် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။
ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း ကို မည်သို့ ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးသနည်း။ ဤရောဂါအခြေအနေသည် အခြားသော ပခုံးရောဂါများနှင့် ဆင်တူသည့် လက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သဖြင့် နာကျင်ခြင်းနှင့် အားနည်းခြင်း၏ တိကျသော အကြောင်းအရင်းကို သိရှိနိုင်ရန် စနစ်တကျ ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ ပခုံးအထူးကု ဆရာဝန်သည် အရွတ်စုတ်ပြဲမှု အခြေအနေနှင့် ပြင်းထန်မှုကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် ရောဂါလက္ခဏာများ၊ ခန္ဓာကိုယ် လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းနှင့် ဓာတ်မှန်စစ်ဆေးမှု ရလဒ်များကို ဆန်းစစ်ပါလိမ့်မည်။
အတွေ့ရများသော ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးနည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –
စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း ( Physical examination) – ဆရာဝန်သည် ပခုံးလှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း၊ ကြွက်သား သန်မာမှု၊ နာကျင်သည့် နေရာများနှင့် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုတွင် ကန့်သတ်ချက်များကို ဆန်းစစ်ပါမည်။ ဤစစ်ဆေးမှုများသည် ပခုံးအရွတ် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုလက္ခဏာများကို ဖော်ထုတ်ရာတွင် ကူညီပေးပါသည်။ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း ( X-ray imaging) – ဓာတ်မှန်ရိုက်ကူးခြင်းသည် ပခုံးအရိုးများကို ဆန်းစစ်နိုင်ရန်နှင့် အရိုးအတက်ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် အဆစ်ရောင်ရောဂါကဲ့သို့ ပခုံးနာကျင်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အခြားရောဂါအခြေအနေများကို ဖော်ထုတ်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။ သို့သော် ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲမှုကိုမူ တိုက်ရိုက် မပြသနိုင်ပါ။သံလိုက်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း ( Magnetic Resonance Imaging – MRI) – သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI) သည် ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အကောင်းဆုံးနှင့် အတိကျဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အရွတ်များနှင့် ကြွက်သားများအပါအဝင် ပျော့ပျောင်းသော တစ်ရှူးများ၏ အသေးစိတ် ပုံရိပ်များကို ပံ့ပိုးပေးပါသည်။ ထို့ပြင် ဆရာဝန်များအား ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲသည့် တည်နေရာ၊ ပမာဏနှင့် ပြင်းထန်မှုအခြေအနေတို့ကို ဆန်းစစ်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။အာထရာဆောင်းရိုက်ခြင်း ( Ultrasound) – အာထရာဆောင်းသည် ဆရာဝန်များအား ပခုံးအရွတ်များကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ စစ်ဆေးနိုင်စေပြီး ပခုံးလှုပ်ရှားစဉ်အတွင်း အရွတ်၏ လှုပ်ရှားမှုကို ဆန်းစစ်နိုင်စေပါသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် စမ်းသပ်စစ်ဆေးသူ၏ ကျွမ်းကျင်မှုပေါ်တွင် မူတည်ပြီး ကုသမှုလမ်းညွှန်ကို တိကျစွာ မပေးနိုင်ပါ။
ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း ကုသမှုနည်းလမ်းများ ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်းကို ကုသရာတွင် စုတ်ပြဲမှု ပြင်းထန်မှုအခြေအနေ၊ လူနာ၏ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ဤရောဂါအခြေအနေက ပခုံးလုပ်ဆောင်ရည်ပေါ် မည်မျှထိခိုက်စေသည်ဆိုသည့် အချက်များပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ အချို့သော လူနာများသည် ခွဲစိတ်မှုမလိုသော ကုသနည်းများဖြင့် သက်သာကောင်းမွန်လာနိုင်သော်လည်း အချို့မှာ ထိခိုက်ထားသော အရွတ်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန်နှင့် ပခုံးလှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း ပြန်လည်ရရှိစေရန် ခွဲစိတ်ကုသမှု လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
ခွဲစိတ်မှုမလိုသော ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း ကုသနည်းများ စုတ်ပြဲမှု သိပ်မပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာများသည် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများကို အလွန်အမင်း မထိခိုက်စေသော လူနာများအတွက် နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန်နှင့် ပခုံးလုပ်ဆောင်ရည် မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရန် ခွဲစိတ်မှုမလိုသော ကုသနည်းများကို ဆရာဝန်များက အကြံပြုနိုင်ပါသည်။
ကုသမှုနည်းလမ်းများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။
ပခုံးတစ်ဝိုက်ရှိ ကြွက်သားများကို သန်မာစေရန်နှင့် လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ကာယကုထုံး ခံယူခြင်း။
ထိခိုက်ထားသော အရွတ်ပေါ်သို့ ဖိစီးမှုဖြစ်စေသည့် လှုပ်ရှားမှုများကို လျှော့ချရန် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း ။
သင့်လျော်သည့်အခါ နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို သက်သာစေရန် သောက်ဆေးများ သို့မဟုတ် ထိုးဆေးများ အသုံးပြုခြင်း။
ဒဏ်ရာသေး မှန်ပြောင်းသုံး ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း ခွဲစိတ်ကုသမှု နာကျင်မှု ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပါက၊ ပခုံးအားနည်းခြင်းက နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်လာပါက သို့မဟုတ် အရွတ်စုတ်ပြဲမှုသည် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်ပါက ခွဲစိတ်ကုသမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
မှန်ပြောင်းသုံး ပခုံးအရွတ် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း (Arthroscopic rotator cuff repair) သည် ဒဏ်ရာသေး အနည်းဆုံး ခွဲစိတ်ကုသမှုဖြစ်ပြီး သေးငယ်သော ခွဲရာလေးများမှတစ်ဆင့် မှန်ပြောင်းအသေးစားနှင့် အထူးပြု ကိရိယာများကို အသုံးပြု၍ စုတ်ပြဲနေသော အရွတ်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤနည်းလမ်းသည် ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ရှူးများ ပျက်စီးမှုကို လျှော့ချပေးပြီး ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာမှုကို မြန်ဆန်စေပါသည်။
ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့သည့် ပြင်းထန် ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း ကုသမှု အချို့သော လူနာများတွင် အရွတ်မှာ အလွန်အမင်း ပျက်စီးသွားခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့သည့် ပြင်းထန် ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပါသည်။ ထိုကဲ့သို့သော ရောဂါဖြစ်စဉ်များတွင် ဆရာဝန်များသည် နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန်နှင့် ပခုံးလုပ်ဆောင်ရည် မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရန် ပြောင်းပြန် ပခုံးအဆစ်အတု လဲလှယ်ကုသခြင်း (Reverse shoulder arthroplasty) ကဲ့သို့သော အခြား ကုသမှုနည်းလမ်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
ဝေ့ဌာနီ နိုင်ငံတကာအထူးကုဆေးရုံကြီး၊ အရိုးအဆစ်အထူးကုသဆောင်မှ အားကစား ဆေးပညာနှင့် ပခုံးအဆစ်အထူးကု ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီး Dr. Ratthapoom Watcharopas ၏ ပြောကြားချက်အရ ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်းအတွက် ကုသမှု ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အရွတ်အခြေအနေ၊ စုတ်ပြဲမှု ပြင်းထန်မှု၊ ပခုံးလုပ်ဆောင်ရည်နှင့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ လိုအပ်ချက်များအပေါ် ဘက်ပေါင်းစုံမှ အသေးစိတ် ဆန်းစစ်ချက်များပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ဆုံးဖြတ်သင့်သည်ဟု သိရှိရပါသည်။
မည်သည့်အခါတွင် ပခုံးနာကျင်မှုအတွက် ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သနည်း။ အနည်းငယ် ပခုံးမသက်မသာ ဖြစ်ခြင်းသည် အနားယူခြင်းနှင့် လှုပ်ရှားမှုများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် သက်သာသွားနိုင်ပါသည်။ သို့သော် စွဲမြဲစွာ နာကျင်နေခြင်း သို့မဟုတ် ပခုံးလုပ်ဆောင်ရည် ပြောင်းလဲလာခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ပါက ဖြစ်ပွားရသည့် အဓိကအကြောင်းအရင်းကို ရှာဖွေနိုင်ရန် ပခုံးအထူးကု ဆရာဝန်နှင့် ပြသစစ်ဆေးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
သင်၌ အောက်ပါအချက်များ ခံစားရပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ် ရယူရန် စဉ်းစားသင့်ပါသည် –
အနားယူခြင်း သို့မဟုတ် မိမိဘာသာ ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းပြုလုပ်သော်လည်း ပခုံးနာကျင်မှု ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေခြင်း – အချိန်ကြာလာသည်အထိ မသက်သာသော နာကျင်မှုသည် အရွတ် သို့မဟုတ် ပခုံးဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ရပ်ရပ်ရှိနေသည်ကို ညွှန်ပြနေနိုင်ပါသည်။လက်မောင်းကို အသုံးပြုရသည်မှာ ပိုမိုခက်ခဲလာခြင်း – သန်မာမှု တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာခြင်း သို့မဟုတ် ပခုံးလုပ်ဆောင်ရည် ကျဆင်းလာခြင်းတို့သည် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး နောက်ထပ် ရောဂါစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။နေ့စဉ်ဘဝကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည့် ပခုံးနာကျင်မှု – အိပ်စက်ခြင်း၊ အလုပ်လုပ်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ပြုလုပ်နေကျ လှုပ်ရှားမှုများကို ထိခိုက်စေသည့် နာကျင်မှုကို လစ်လျူမရှုသင့်ပါ။ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိပြီးနောက် ပခုံးရုတ်တရက် ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခြင်း – ချော်လဲခြင်း၊ မတော်တဆဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လေးလံသော အရာဝတ္ထုများကို မချီခြင်းတို့၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ပါက ဤထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုကို ညွှန်ပြနေနိုင်ပါသည်။
စောစီးစွာ ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်းသည် ပခုံးနာကျင်ရသည့် အကြောင်းအရင်းကို ဖော်ထုတ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပြီး ရောဂါအခြေအနေကြောင့် ပခုံး၏ ရေရှည်လုပ်ဆောင်ရည် မထိခိုက်မီ သင့်လျော်သော ကုသမှုကို ခံယူနိုင်စေပါသည်။
ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း နှင့် ပတ်သက်၍ မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်းသည် ခွဲစိတ်မှုမပြုလုပ်ဘဲ မိမိဘာသာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်သွားနိုင်ပါသလား။ ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း သည် ခွဲစိတ်မှု အမြဲတမ်း ပြုလုပ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ အချို့သော သိပ်မပြင်းထန်သည့် သို့မဟုတ် အစိတ်အပိုင်းလိုက် စုတ်ပြဲမှုများကို ကာယကုထုံး ခံယူခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှုများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် နာကျင်မှု သက်သာစေရေး ကုသမှုများကဲ့သို့သော ခွဲစိတ်မှုမလိုသည့် နည်းလမ်းများဖြင့် ကုသနိုင်ပါသည်။ သို့သော် စုတ်ပြဲသွားသော အရွတ်သည် အသေးစား ကြွက်သားညောင်းညာခြင်းကဲ့သို့ မိမိဘာသာ အပြည့်အဝ ပြန်လည်ကျန်းမာလာနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ဆရာဝန်သည် စုတ်ပြဲမှု ပြင်းထန်မှုအခြေအနေကို ဆန်းစစ်ပြီး အသင့်တော်ဆုံး ကုသမှုနည်းလမ်းကို အကြံပြုပေးပါလိမ့်မည်။
ကျွန်ုပ်၏ ပခုံးနာကျင်မှုသည် ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်းလော သို့မဟုတ် အကြောညောင်းရုံမျှသာလောဆိုသည်ကို မည်သို့သိနိုင်မည်နည်း။ ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်း နှင့် ပခုံးအကြောညောင်းခြင်းတို့သည် နာကျင်ခြင်းနှင့် လက်မောင်းလှုပ်ရှားရ ခက်ခဲခြင်းကဲ့သို့သော ဆင်တူသည့် လက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်းသည် စွဲမြဲစွာ နာကျင်ခြင်း၊ ပခုံးအားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် လက်မောင်းမြှောက်ရ ခက်ခဲခြင်းတို့ကို ပိုမိုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ဓာတ်မှန်စစ်ဆေးမှုများမှတစ်ဆင့် စနစ်တကျ ရောဂါရှာဖွေခြင်းက ပခုံးနာကျင်ရသည့် တိကျသော အကြောင်းအရင်းကို အတည်ပြုရာတွင် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။
ပခုံးအရွတ် ခွဲစိတ်ကုသပြီးနောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရေးနှင့် သန်မာရေး လေ့ကျင့်ခန်းယူရသည့် ကာလမှာ မည်မျှကြာမြင့်ပါသနည်း။ ပခုံးအရွတ် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရေး ကာလသည် စုတ်ပြဲမှုပမာဏ၊ ခွဲစိတ်မှုအမျိုးအစားနှင့် လူနာ၏ အထွေထွေ ကျန်းမာရေးအခြေအနေပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားမှုရှိပါသည်။ ပြန်လည်သန်မာရေး လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ပခုံးလှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း၊ သန်မာမှုနှင့် လုပ်ဆောင်ရည်များကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် အဆင့်လိုက် လေ့ကျင့်ပေးသည့် အစီအစဉ်များ ပါဝင်လေ့ရှိပါသည်။ အကောင်းဆုံး ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာမှု ရရှိစေရန်အတွက် လမ်းညွှန်ထားသော ပြန်လည်သန်မာရေး အစီအစဉ်အတိုင်း လိုက်နာရန် အရေးကြီးပါသည်။
ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်းကို မကုသဘဲ ထားလိုက်ပါက သို့မဟုတ် ကုသမှု နောက်ကျပါက မည်သို့ဖြစ်နိုင်ပါသနည်း။ မကုသဘဲ ထားရှိသော ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲခြင်းသည် အထူးသဖြင့် အရွတ်ပေါ်သို့ ဖိစီးမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပါက အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ပါသည်။ အချို့သော လူနာများတွင် နာကျင်မှု၊ အားနည်းမှု သို့မဟုတ် ပခုံးလုပ်ဆောင်ရည် လျော့နည်းမှုတို့ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ စောစီးစွာ စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ခြင်းသည် ရောဂါအခြေအနေ ပိုမိုကိုင်တွယ်ရ မခက်ခဲမီ သင့်လျော်သော ကုသမှုကို အတည်ပြုနိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။
ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲသည်ဟု သံသယရှိပါက မည်သည့် လေ့ကျင့်ခန်းများကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါသနည်း။ ပခုံးအရွတ်စုတ်ပြဲသည်ဟု သံသယရှိပါက ပခုံးနာကျင်မှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည့် လှုပ်ရှားမှုများ၊ အထူးသဖြင့် ခေါင်းပေါ်သို့ ထပ်ခါတလဲလဲ လက်လှမ်းခြင်း၊ လေးလံသော အရာဝတ္ထုများကို “မ”ချီခြင်း သို့မဟုတ် ပခုံးအဆစ်ပေါ်သို့ လွန်ကဲစွာ ဖိအားဖြစ်စေသည့် လေ့ကျင့်ခန်းများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ပညာရှင်မှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ အခြေအနေနှင့် ပြင်းထန်မှုအပေါ် မူတည်၍ သင့်လျော်သော လေ့ကျင့်ခန်းများကို အကြံပြုပေးနိုင်ပါသည်။
အသေးစိတ်အချက်အလက်များ ပိုမိုသိရှိလိုပါက ဆက်သွယ်ရန် – အရိုးအဆစ်အထူးကုဌာန ၊ ဝေ့ဌာနီ နိုင်ငံတကာအထူးကုဆေးရုံကြီး
Medically Reviewed by
DR. RATTHAPOOM WATCHAROPAS
Orthopedics
Sport Medicine and Shoulder Joint Surgery
Readers’ Rating
3.1 out of 5 stars (based on 17 reviews)
