សូមពិនិត្យមើលសញ្ញាព្រមាននៃជំងឺផ្តាសាយធំប្រភេទ A មុនពេលរោគសញ្ញាកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ
ពេលមានអាការៈគ្រុនក្តៅ ក្អក ឈឺបំពង់ក ឬអស់កម្លាំង មនុស្សជ […]

Table of Contents
ដៃគ្មានកម្លាំងរហូតដល់កាន់របស់មិនជាប់ ដើរទៅមានអារម្មណ៍ទន់ជើង ឬធ្វើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃពិបាកជាងមុន អាចមិនមែនគ្រាន់តែជាអាការសម្រាកមិនគ្រប់គ្រាន់នោះទេ។ វាអាចជាសញ្ញាចាប់ផ្តើមនៃជំងឺខ្សោយសាច់ដុំ នៅពេលដែលប្រព័ន្ធប្រសាទ និងសាច់ដុំចាប់ផ្តើមដំណើរការមិនប្រក្រតី ដែលប៉ះពាល់ដល់ការគ្រប់គ្រង និងការផ្លាស់ទីរបស់រាងកាយ។ អត្ថបទនេះនឹងនាំអ្នកទៅសង្កេតមើលថា តើអាការខ្សោយសាច់ដុំបែបណាដែលមិនធម្មតា ព្រមទាំងស្គាល់ជំងឺកាចសាហាវទាំង 5 ដែលអាចនៅពីក្រោយអាការដែលមនុស្សជាច្រើនមើលរំលង
អាការខ្សោយសាច់ដុំគឺជាស្ថានភាពដែលដៃ ជើង ឬសាច់ដុំតាមផ្នែកផ្សេងៗនៃរាងកាយមានកម្លាំងថយចុះ ដូចជា លើករបស់មិនចង់រួច ដើរទៅទន់ជើង ក្រោកពីកៅអីពិបាក ឬធ្វើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃបានយឺតជាងមុន។ អាការទាំងនេះអាចកើតឡើងនៅផ្នែកខ្លះនៃរាងកាយ មានលក្ខណៈបណ្តោះអាសន្ន (កើតឡើងហើយបាត់ទៅវិញ) ឬកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង ដែលអាស្រ័យលើមូលហេតុនៃភាពមិនប្រក្រតីនោះ
រោគសញ្ញានៃអាការខ្សោយសាច់ដុំ ក្នុងដំណាក់កាលដំបូងអាចកើតឡើងបន្តិចម្តងៗ រហូតធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើនយល់ច្រឡំថា មកពីអាយុច្រើន សម្រាកមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬមកពីការហត់នឿយគួបផ្សំ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើរោគសញ្ញាកើតឡើងបន្តបន្ទាប់ ធ្ងន់ធ្ងរឡើងជាលំដាប់ ឬមានអាការសាច់ដុំចុះខ្សោយភ្លាមៗ វាអាចជាសញ្ញាមិនប្រក្រតីដែលមនុស្សជាច្រើនមិនចាប់អារម្មណ៍ ជាពិសេសនៅពេលរោគសញ្ញាចាប់ផ្តើមប៉ះពាល់ដល់ការផ្លាស់ទី ឬធ្វើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃមិនរហ័សរហួនដូចមុន ដូចជា៖
រោគសញ្ញាទាំងនេះអាចកើតឡើងនៅផ្នែកជាក់លាក់នៃរាងកាយ អាចកើតឡើងម្តងម្កាល ឬអាចកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងបន្តិចម្តងៗ។ ប្រសិនបើវាចាប់ផ្តើមប៉ះពាល់ដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នក ឬត្រូវបានអមដោយភាពមិនប្រក្រតីផ្សេងទៀត អ្នកគួរតែពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យដើម្បីកំណត់មូលហេតុ និងទទួលបានការថែទាំសមស្រប
ជាទូទៅ អាការសាច់ដុំដៃជើងចុះខ្សោយអាចបណ្តាលមកពីមូលហេតុជាច្រើន ចាប់តាំងពីស្ថានភាពបណ្តោះអាសន្ន ដូចជា ការសម្រាកមិនគ្រប់គ្រាន់ ការប្រើប្រាស់សាច់ដុំខ្លាំងពេក ឬការខ្វះសារធាតុចិញ្ចឹមមួយចំនួន រហូតដល់ភាពមិនប្រក្រតីនៃប្រព័ន្ធប្រសាទ សាច់ដុំ និងសរីរាង្គផ្សេងៗទៀតនៅក្នុងរាងកាយ។ មូលហេតុដែលជួបប្រទះញឹកញាប់ រួមមាន៖
ដោយសារមូលហេតុខុសៗគ្នា ទើបធ្វើឱ្យអាការសាច់ដុំដៃជើងចុះខ្សោយអាចកើតឡើងពីជំងឺជាច្រើន។ ជំងឺមួយចំនួនអាចបណ្តាលឱ្យមានការកើតឡើងភ្លាមៗ ខណៈពេលដែលជំងឺផ្សេងទៀតអាចកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ ឬកាន់តែច្បាស់បន្ទាប់ពីការប្រើប្រាស់សាច់ដុំ។ ជំងឺដែលអាចបណ្តាលឱ្យសាច់ដុំចុះខ្សោយរួមមាន៖
ជំងឺរលាកចុងសរសៃប្រសាទ គឺជាស្ថានភាពដែលសរសៃប្រសាទផ្នែកចុងប្រព័ន្ធធ្វើការមិនប្រក្រតី ប៉ះពាល់ដល់ការទទួលអារម្មណ៍ និងការគ្រប់គ្រងសាច់ដុំ ដោយមានអាការស្រពន់ ឬមានអារម្មណ៍ដូចស្រមោចវារតាមដៃនិងជើង ព្រមទាំងអាចមានអាការចុះខ្សោយរួមជាមួយផងដែរ។ មូលហេតុចម្បងភាគច្រើនកើតចេញពីជំងឺទឹកនោមផ្អែម ហើយក៏អាចពាក់ព័ន្ធនឹងការខ្វះវីតាមីនមួយចំនួន ការញ៉ាំគ្រឿងស្រវឹងក្នុងរយៈពេលយូរ ការឆ្លងរោគ ឬផលប៉ះពាល់ពីថ្នាំមួយចំនួន។ ដោយរោគសញ្ញាដែលជួបប្រទះញឹកញាប់ រួមមាន៖
ប្រសិនបើកើតឡើងរួមជាមួយជំងឺទឹកនោមផ្អែម ឬមានអាការស្ពឹកស្រពន់រ៉ាំរ៉ៃ គួរតែទៅជួបគ្រូពេទ្យ ដើម្បីស្វែងរកមូលហេតុ និងទទួលការព្យាបាលយ៉ាងសមស្រប
ជំងឺ MG គឺជាជំងឺមួយដែលកើតចេញពីប្រព័ន្ធស៊ាំបំផ្លាញខ្លួនឯង ដោយអង់ទីគ័រនឹងចូលទៅរំខានការបញ្ជូនសញ្ញារវាងសរសៃប្រសាទនិងសាច់ដុំ ធ្វើឱ្យសាច់ដុំធ្វើការបានមិនពេញលេញ បណ្តាលឱ្យកើតមានអាការខ្សោយសាច់ដុំនៅពេលប្រើប្រាស់បន្តបន្ទាប់ ហើយអាការនឹងធូរស្រាលឡើងវិញបន្ទាប់ពីបានសម្រាក។ ដោយរោគសញ្ញាដែលសង្កេតឃើញ រួមមាន៖
ប្រសិនបើរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរឡើង អាចរាលដាលទៅដល់សាច់ដុំដៃ ជើង ឬសាច់ដុំដែលប្រើប្រាស់ក្នុងការដកដង្ហើម ធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺមានអាការពិបាកដកដង្ហើមបាន
ALS កើតចេញពីកោសិកាប្រសាទបញ្ជា (Motor Neurons) បណ្តាលមកពីការចុះខ្សោយបន្តិចម្តងៗនៃណឺរ៉ូនម៉ូទ័រ ដែលគ្រប់គ្រងចលនា។ នេះបណ្តាលឱ្យមានការទទួលសញ្ញាពីខួរក្បាល និងខួរឆ្អឹងខ្នងទៅកាន់សាច់ដុំថយចុះ ដែលនាំឱ្យសាច់ដុំចុះខ្សោយ ស្វិត និងបាត់បង់មុខងារបន្តិចម្តងៗ។ រោគសញ្ញា ALS កាន់តែអាក្រក់ទៅៗ ហើយមិនប្រសើរឡើងនៅពេលសម្រាកដូចជំងឺ Myasthenia Gravis (MG) ទេ។ រោគសញ្ញាដែលអាចសង្កេតឃើញរួមមាន៖
នៅពេលអាការធ្ងន់ធ្ងរឡើងជាលំដាប់ អាចប៉ះពាល់ដល់ការនិយាយ ការលេប និងការដកដង្ហើម
ហ្គីឡាំង-បារ៉េ ឬ GBS គឺជាជំងឺមួយទៀតដែលកើតចេញពីប្រព័ន្ធស៊ាំធ្វើការមិនប្រក្រតី ហើយចូលទៅបំផ្លាញសរសៃប្រសាទចុងប្រព័ន្ធ (Peripheral Nerve) ធ្វើឱ្យការបញ្ជូនសញ្ញាពីខួរក្បាលទៅកាន់សាច់ដុំមានភាពមិនប្រក្រតី។ អ្នកជំងឺទើបមានអាការស្ពឹកស្រពន់ សាច់ដុំចុះខ្សោយ ឬដើរពិបាក ដោយរោគសញ្ញាអាចរាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងអំឡុងពេលតែប៉ុន្មានថ្ងៃ ឬប៉ុន្មានសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះ។ ដោយរោគសញ្ញាលេចធ្លោដែលជួបប្រទះ ដូចជា៖
ចំណែកឯជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល កើតចេញពីសរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាលរួមតូច ស្ទះ ឬបែក ធ្វើឱ្យខួរក្បាលខ្វះឈាមនិងអុកស៊ីសែន ធ្វើឱ្យកោសិកាខួរក្បាលរងការខូចខាត ដែលភាគច្រើនកើតឡើងភ្លាមៗ។ អ្នកអាចសង្កេតមើលរោគសញ្ញាតាមគោលការណ៍ BEFAST រួមមាន៖
ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល មានលក្ខណៈខុសប្លែកពីជំងឺផ្សេងទៀតក្នុងក្រុមនេះ ដោយសាររោគសញ្ញានឹងកើតឡើងភ្លាមៗ ជាពិសេសអាការទន់ខ្សោយ ឬស្ពឹកស្រពន់ដែលកើតឡើងតែមួយចំហៀងនៃរាងកាយ
អាការខ្សោយសាច់ដុំមួយចំនួនអាចជាសញ្ញានៃស្ថានភាពបន្ទាន់ ជាពិសេសអាការដែលកើតឡើងភ្លាមៗ រាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័ស ឬប៉ះពាល់ដល់ការនិយាយ ការលេប និងការដកដង្ហើម ដោយមានព័ត៌មានលម្អិតដូចខាងក្រោម៖
ប្រសិនបើមានអាការណាមួយ មិនគួររង់ចាំមើលអាការ ឬព្យាយាមព្យាបាលដោយខ្លួនឯងនោះទេ ដោយសារស្ថានភាពចាំបាច់ត្រូវទទួលបានការវាយតម្លៃ និងព្យាបាលក្នុងថិរវេលាសមស្រប ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃពិការភាព និងផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរ
ដោយសារអាការសាច់ដុំចុះខ្សោយអាចកើតចេញពីមូលហេតុជាច្រើន ការព្យាបាលទើបចាំបាច់ត្រូវចាប់ផ្តើមពីការសាកសួរប្រវត្តិ លក្ខណៈអាការ រយៈពេលដែលចាប់ផ្តើមមានអាការ រួមទាំងការពិនិត្យរាងកាយ និងវាយតម្លៃដំណើរការនៃប្រព័ន្ធប្រសាទ និងសាច់ដុំ ដើម្បីរៀបចំផែនការពិនិត្យបន្ថែមឱ្យសមស្របទៅតាមអ្នកជំងឺម្នាក់ៗ។ ដោយការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដែលនិយមប្រើប្រាស់នាពេលបច្ចុប្បន្ន រួមមាន៖
នៅពេលដឹងពីមូលហេតុហើយ គ្រូពេទ្យនឹងរៀបចំផែនការព្យាបាលឱ្យសមស្របទៅតាមជំងឺដែលមាន ដូចជា ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ ការព្យាបាលដោយចលនា ការព្យាបាលជំងឺប្រចាំកាយ ការវះកាត់ក្នុងករណីខ្លះ ឬការស្តារនីតិសម្បទា ដើម្បីជួយកាត់បន្ថយរោគសញ្ញា បន្ថយការវិវត្តនៃជំងឺ និងបង្កើនគុណភាពជីវិតរបស់អ្នកជំងឺ
អាការខ្សោយសាច់ដុំអាចជាអាការដែលកើតចេញពីភាពមិនប្រក្រតីនៃខួរក្បាល ខួរឆ្អឹងខ្នង សរសៃប្រសាទ សន្លាក់តរវាងសរសៃប្រសាទនិងសាច់ដុំ ឬសាច់ដុំ ដែលជំងឺនីមួយៗនឹងមានលក្ខណៈអាការខុសៗគ្នា ចាប់តាំងពីចុះខ្សោយកើតឡើងហើយបាត់ទៅវិញ ចុះខ្សោយកាន់តែខ្លាំងនៅពេលប្រើប្រាស់ រហូតដល់មានអាការភ្លាមៗដែលត្រូវទទួលការព្យាបាលយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់
មជ្ឈមណ្ឌលខួរក្បាល និងប្រព័ន្ធប្រសាទ មន្ទីរពេទ្យអន្តរជាតិវេជ្ជថានី ផ្តល់សេវាកម្មពិនិត្យធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងថែទាំអ្នកជំងឺដែលមានអាការខ្សោយសាច់ដុំ ដោយក្រុមគ្រូពេទ្យឯកទេសខាងប្រព័ន្ធប្រសាទ និងជំនាញដែលពាក់ព័ន្ធ ព្រមទាំងការពិនិត្យតាមបន្ទប់ពិសោធន៍ ការពិនិត្យរលកអគ្គិសនីសាច់ដុំ និងសរសៃប្រសាទ ការពិនិត្យ CT Scan ឬ MRI រួមទាំងការស្តារសម្បទារាងកាយ ដើម្បីរៀបចំផែនការថែទាំឱ្យសមស្របទៅតាមមូលហេតុ និងរោគសញ្ញារបស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ
អាចព្យាបាលបាន ប៉ុន្តែអាស្រ័យលើមូលហេតុ និងប្រភេទនៃជំងឺ។ ស្ថានភាពអាចព្យាបាលឱ្យធូរស្រាល ឬត្រឡប់មកប្រើប្រាស់សាច់ដុំបានជិតសឹងតែប្រក្រតីវិញ ខណៈពេលដែលជំងឺមួយចំនួនទៀតអាចមិនទាន់មានការព្យាបាលឱ្យជាសះស្បើយដាច់នៅឡើយទេ ប៉ុន្តែអាចប្រើប្រាស់ថ្នាំ ការស្តារសម្បទារាងកាយ និងការថែទាំយ៉ាងបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរោគសញ្ញា ពន្យារការវិវត្តនៃជំងឺ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅបាន
អាការចាប់ផ្តើមនៃអាការខ្សោយសាច់ដុំ អាចសង្កេតឃើញតាមរយៈកម្លាំងសាច់ដុំដែលថយចុះ ដូចជា កាន់ ឬចាប់វត្ថុផ្សេងៗមិនជាប់ ជ្រុះរបស់ពីដៃ លើកដៃពិបាក ក្រោកពីកៅអី ឬឡើងកាំជណ្តើរពិបាក ទន់ជើង ឬដើរជំពប់ជើងញឹកញាប់។ មនុស្សមួយចំនួនអាចមានអាការធ្លាក់ត្របកភ្នែក មើលឃើញរូបភាពជាន់គ្នា (មើលឃើញពីរ) និយាយមិនច្បាស់ ឬលេបអាហារពិបាករួមជាមួយផងដែរ
អាការខ្សោយសាច់ដុំ អាចកើតចេញពីមូលហេតុជាច្រើន ទាំងភាពមិនប្រក្រតីនៃខួរក្បាល ខួរឆ្អឹងខ្នង សរសៃប្រសាទ ការបញ្ជូនសញ្ញារវាងសរសៃប្រសាទនិងសាច់ដុំ ឬសាច់ដុំដោយផ្ទាល់។ ក្រៅពីនេះ ក៏អាចពាក់ព័ន្ធនឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែម ភាពមិនប្រក្រតីនៃក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត ការឆ្លងរោគ ការខ្វះវីតាមីន ឬជាតិរ៉ែ រួមទាំងផលប៉ះពាល់ពីថ្នាំមួយចំនួនផងដែរ
ទិសដៅនៃការព្យាបាលអាស្រ័យលើមូលហេតុដែលរកឃើញ ដែលអាចរួមមានការប្រើប្រាស់ថ្នាំ ដើម្បីគ្រប់គ្រងជំងឺ ឬការរលាក ការព្យាបាលជំងឺប្រចាំកាយ ការធ្វើចលនាស្តារសម្បទា រួមទាំងការវះកាត់ក្នុងករណីមួយចំនួន។ ដូចនេះ គ្រូពេទ្យចាំបាច់ត្រូវវាយតម្លៃរោគសញ្ញា និងពិនិត្យស្វែងរកមូលហេតុឱ្យបានច្បាស់លាស់មុននឹងរៀបចំផែនការព្យាបាល
កម្រិតភាពធ្ងន់ធ្ងរអាស្រ័យលើជំងឺដែលមាន និងផ្នែកនៃសាច់ដុំដែលរងផលប៉ះពាល់។ មនុស្សមួយចំនួនអាចមានត្រឹមតែអាការចុះខ្សោយបន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែស្ថានភាពអាចរាលដាលរហូតដល់ប៉ះពាល់ដល់ការដើរ ការនិយាយ ការលេប ឬការដកដង្ហើម។ ប្រសិនបើអាការកើតឡើងភ្លាមៗ ចុះខ្សោយតែមួយចំហៀងខ្លួន រាលដាលលឿន ឬមានអាការពិបាកដកដង្ហើម គួរតែប្រញាប់ទៅមន្ទីរពេទ្យភ្លាមៗ
Neurology
Medical Neurology - Neuromuscular disorders