အဆုတ်တွင်းတစ်ရှူးမျှင်များရောင်ရမ်းပျက်စီးသည့်ရောဂါ
ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာInterstitial lung disease သို့မဟုတ် Diffuse parenchymal lung disease (DPLD) ဟုလည်း လူသိများသော ဤရောဂါသည် ကျယ်ပြန့်သော ရောဂါအခြေအနေများကို လွှမ်းခြုံထားပြီး ၎င်းတို့အနက် အများစုသည် အဆုတ်အတွင်း တဖြည်းဖြည်း အမာရွတ်တစ်ရှူးများ ဖြစ်ထွန်းခြင်းကို ဦးတည်စေပါသည်။ ဤသို့ အမာရွတ်ထင်ခြင်းသည် နောက်ဆုံးတွင် လူတစ်ဦး၏ အသက်ရှူနိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေပြီး သွေးကြောထဲသို့ လုံလောက်သော အောက်ဆီဂျင် စုပ်ယူမှုကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေသည်။
အာဘက်စတို (Asbestos) ကဲ့သို့သော အန္တရာယ်ရှိသော ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် ရေရှည် ထိတွေ့မှုရှိခြင်းသည် Interstitial lung disease ကို ဖြစ်ပွားစေသည့် အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် လေးဖက်နာ အဆစ်အမြစ်ရောင်ရောဂါ (Rheumatoid arthritis) ကဲ့သို့သော အချို့သော ကိုယ်ခံအားစနစ် ပုံမှန်မဟုတ်သည့် ရောဂါများ (Autoimmune disorders) ကြောင့်လည်း ဤရောဂါ ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ သို့သော်လည်း အချို့သော အခြေအနေများတွင် တိကျသော အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေရန် ခက်ခဲနေဆဲ ဖြစ်သည်။
အဆုတ်တွင် အမာရွတ် ဖြစ်ပေါ်သွားပြီးပါက များသောအားဖြင့် ၎င်းကို မူလအတိုင်း ပြန်လည်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်၍ မရနိုင်တော့ကြောင်း သတိပြုရန် အရေးကြီးပါသည်။ ဆေးဝါးများသည် ရောဂါတိုးပွားမှုကို နှေးကွေးသွားစေရန် ကူညီပေးနိုင်သော်လည်း လူနာအများစုသည် ၎င်းတို့၏ အဆုတ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်မရရှိနိုင်တော့ပါ။ ဤရောဂါခံစားနေရသော သတ်မှတ်ထားသည့် လူနာအချို့အတွက်မူ အဆုတ်အစားထိုးကုသခြင်း (Lung transplant) ကို ရွေးချယ်နိုင်သော ကုသမှုနည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
Interstitial lung disease ဖြစ်ပွားပါက များသောအားဖြင့် အောက်ပါ အဖြစ်များသော လက္ခဏာများ ပြသတတ်သည် –
- အနားယူနေစဉ်တွင် ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်သောအခါတွင် ပို၍ ဆိုးရွားစွာဖြစ်စေ မောပန်းခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူကျပ်ခြင်း။
- တရစပ် ခြောက်ဆိုးခြင်း။
- နုံးချေခြင်း။
- ရင်ဘတ် မအီမသာ ဖြစ်ခြင်း။
ဤလက္ခဏာများကို သိသာထင်ရှားစွာ သတိပြုမိလာရသော အချိန်တွင် အဆုတ်၌ မူလအတိုင်း ပြန်မကောင်းနိုင်တော့သော ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေပြီ ဖြစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုရန် အရေးကြီးသည်။ ထို့ကြောင့် အသက်ရှူရခက်ခဲသည့် လက္ခဏာများ စတင်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် ဆေးကုသမှုကို ချက်ချင်းခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ Interstitial lung disease အပြင် အခြားသော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများစွာသည်လည်း အဆုတ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် ထိရောက်သော ကုသမှု ခံယူနိုင်ရန်အတွက် စောစီးစွာနှင့် တိကျစွာ ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
အကြောင်းရင်းများInterstitial lung disease သည် အဆုတ်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုကြောင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော အနာကျက်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် လေအိတ်ငယ်များ (Alveoli) ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ရှူးများ ထူထဲလာခြင်းနှင့် အမာရွတ်ထင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားကာ သွေးကြောထဲသို့ အောက်ဆီဂျင် ဝင်ရောက်ရန် ခက်ခဲသွားသောအခါမျိုးတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ အကြောင်းရင်းများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –
- အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက်များ – သဲမှုန်များ (Silica dust)၊ အာဘက်စတို အမျှင်များ၊ ကောက်ပဲသီးနှံ ဖုန်မှုန့်များ၊ တိရစ္ဆာန် မစင်များ၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်များနှင့် အိမ်တွင်း ရေပူစိမ်ကန်များ ကဲ့သို့သော အဆိပ်အတောက်များနှင့် ရေရှည်ထိတွေ့ခြင်းသည် အဆုတ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ အဆုတ်ကင်ဆာ သို့မဟုတ် ရင်သားကင်ဆာအတွက် ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း (Radiation therapy) ကြောင့်လည်း အဆုတ် ပျက်စီးနိုင်သည်။
- ဆေးဝါးများ – ကင်ဆာဆေးများ၊ နှလုံးရောဂါကုသဆေးများ (ဥပမာ – Amiodarone၊ Propranolol)၊ အချို့သော ပိုးသတ်ဆေးများနှင့် အရောင်ကျဆေးများကဲ့သို့သော အချို့သော ဆေးဝါးများသည် အဆုတ်တစ်ရှူးများကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
- ကျန်းမာရေးအခြေအနေများ – လေးဖက်နာ အဆစ်အမြစ်ရောင်ရောဂါ (Rheumatoid arthritis)၊ အရေပြားနှင့် တစ်ရှူးများ မာခဲသည့်ရောဂါ (Scleroderma)၊ အရေပြားနှင့် ကြွက်သားရောင်ရမ်းသည့်ရောဂါ (Dermatomyositis)၊ ကြွက်သားအစုံရောင်ရောဂါ (Polymyositis)၊ တွဲဖက်တစ်ရှူးရောဂါအမျိုးမျိုး ရောယှက်နေသည့်ရောဂါ (Mixed connective tissue disease)၊ ရှိုဂရန် ရောဂါစု (Sjogren’s syndrome) နှင့် ဆာကွိုက်ဒိုးဆစ် (Sarcoidosis) ကဲ့သို့သော ကိုယ်ခံအားစနစ် ပုံမှန်မဟုတ်သည့် ရောဂါများသည် အဆုတ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
- အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ အဆုတ်တွင်းတစ်ရှူးများ ရောင်ရမ်းခြင်း (Idiopathic interstitial pneumonias) – အချို့သော အခြေအနေများတွင် Interstitial lung disease ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းကို မသိရှိရဘဲ ၎င်းတို့ကို အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ အဆုတ်တွင်းတစ်ရှူးများ ရောင်ရမ်းခြင်းအုပ်စု (Idiopathic interstitial pneumonias) ဟု အမျိုးအစားခွဲခြားပြီး ၎င်းတို့အနက် အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ အဆုတ်တစ်ရှူးမျှင်များ မာခဲခြင်း (Idiopathic pulmonary fibrosis) သည် အဖြစ်ဆုံးနှင့် အပြင်းထန်ဆုံး ပုံစံဖြစ်သည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းရင်းများ
အချို့သော အချက်များသည် Interstitial lung disease ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ပိုမိုမြင့်မားစေနိုင်ပြီး ယင်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –
- အသက်အရွယ် – Interstitial lung disease သည် နို့စို့ကလေးများနှင့် ကလေးငယ်များတွင် ရံဖန်ရံခါ ဖြစ်ပွားတတ်သော်လည်း အများအားဖြင့် လူကြီးများတွင်သာ အဓိက ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။
- အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ထိတွေ့မှု – အကယ်၍ သင်သည် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း သို့မဟုတ် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း ကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းခွင်များတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေရသူ ဖြစ်ပါက သို့မဟုတ် အဆုတ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သော ညစ်ညမ်းပစ္စည်းများနှင့် ပုံမှန်ထိတွေ့နေရပါက ဤရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားသည်။
- အစာအိမ်အက်ဆစ် အထက်လှန်ခြင်း ရောဂါ (GERD) – မထိန်းချုပ်နိုင်သော အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ပူခြင်း/အစာမကြေခြင်းတို့သည် Interstitial lung disease ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ပိုမိုမြင့်တက်စေနိုင်သည်။
- ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း – Interstitial lung disease ၏ အချို့သော ပုံစံကွဲများသည် ဆေးလိပ်သောက်ဖူးသည့် ရာဇဝင်ရှိသူများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များသည်။ ဆေးလိပ်သောက်ဆဲ ဖြစ်နေခြင်းသည်လည်း အထူးသဖြင့် အဆုတ်ပွရောဂါ (Emphysema) နှင့် တွဲဖက်နေပါက ရောဂါအခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။
- ဓာတ်ရောင်ခြည်နှင့် ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသခြင်း – ရင်ဘတ်ကို ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသမှုခံယူခြင်း သို့မဟုတ် သီးသန့် ကင်ဆာဆေးဝါးများကို သုံးစွဲခြင်းတို့သည် အဆုတ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်မားစေနိုင်သည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်းInterstitial lung disease (ILD) ကို ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်နှင့် ၎င်းကို ဖြစ်ပွားစေသည့် အရင်းခံအကြောင်းရင်းများကို ရှာဖွေရန်မှာ ဤအုပ်စုအောက်တွင် ကျရောက်သော ရောဂါဝေဒနာ အမျိုးအစား အလွန်များပြားလှသဖြင့် များစွာ စိန်ခေါ်မှု ရှိနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် အခြားသော ကျန်းမာရေး အခြေအနေများစွာသည်လည်း ILD နှင့် ဆင်တူသော ရောဂါလက္ခဏာများကို ပြသတတ်သောကြောင့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အခြားအကြောင်းရင်းများကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ရန် သေချာသော ရောဂါရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။ အောက်ပါတို့ အပါအဝင် စစ်ဆေးမှုများနှင့် လုပ်ငန်းစဉ် အမျိုးမျိုး လိုအပ်နိုင်ပါသည် –
ဓာတ်ခွဲခန်း စစ်ဆေးမှုများ (Laboratory Tests) –
- သွေးစစ်ခြင်း (Blood Tests) – သတ်မှတ်ထားသော သွေးစစ်ဆေးမှုများကို အသုံးပြု၍ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ကိုယ်ခံအားစနစ် ပုံမှန်မဟုတ်သော ရောဂါများ သို့မဟုတ် မှို သို့မဟုတ် ငှက်မစင်/အမွှေးအမျှင် ပရိုတင်းများကဲ့သို့သော ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ထိတွေ့မှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရောင်ရမ်းမှု တုံ့ပြန်ချက်များကို ပြသနေသည့် ပရိုတင်းများ၊ ပဋိပစ္စည်းများ (Antibodies) နှင့် အမှတ်အသား (Markers) များကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ပါသည်။
ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများ (Imaging Tests) –
- ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT scan) – အသေးစိတ် ပုံရိပ်ကြည်လင်ပြတ်သားမှုမြင့်မားသော ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (High-resolution CT scans) များသည် ILD ရောဂါကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရာတွင် အလွန်အရေးပါပြီး များသောအားဖြင့် ရောဂါရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းစဉ်၏ ပထမဆုံး အဆင့်လည်း ဖြစ်တတ်သည်။ ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန်စက်များသည် ထောင့်ပေါင်းစုံမှ ရရှိသော အိပ်စ်ရေးပုံရိပ်များကို ပေါင်းစပ်၍ ကိုယ်တွင်းတည်ဆောက်ပုံများ၏ ကန့်လန့်ဖြတ်ပုံရိပ်များကို ဖော်ထုတ်ပေးသည်။ ၎င်းတို့သည် ILD ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော အဆုတ်ပျက်စီးမှု အတိုင်းအတာကို ပြသနိုင်ပြီး အဆုတ်တစ်ရှူးမျှင်များ မာခဲခြင်း (Fibrosis) နှင့် ပတ်သက်၍ အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ပေးစွမ်းနိုင်သောကြောင့် ရောဂါရှာဖွေမှုကို ကျဉ်းမြောင်းစေရန်နှင့် ကုသမှုဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်နိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။
- နှလုံးအာထရာဆောင်း (Echocardiogram) – နှလုံးအာထရာဆောင်းသည် အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ နှလုံး၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပုံဖော်ပေးသည်။ ၎င်းသည် နှလုံး၏ ညာဘက်အခြမ်းတွင် ရှိသော ဖိအားကို တိုင်းတာပေးနိုင်ပြီး ယင်းမှာ ILD လူနာများတွင် သက်ဆိုင်မှု ရှိနိုင်ပါသည်။
အဆုတ်လုပ်ငန်းဆောင်တာ စစ်ဆေးမှုများ (Pulmonary Function Tests) –
- စပိုင်ရိုမက်ထရီနှင့် အောက်ဆီဂျင် ပျံ့နှံ့နိုင်စွမ်း စစ်ဆေးခြင်း (Spirometry and diffusion capacity) – ဤစစ်ဆေးမှုများသည် အဆုတ်၏ ဆံ့ဝင်နိုင်စွမ်းနှင့် လေစီးဆင်းမှုကို တိုင်းတာပေးသည့် စက်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော ပြွန်တစ်ခုအတွင်းသို့ လေကို အားပြင်းပြင်းဖြင့် မှုတ်ထုတ်ရသည့် စစ်ဆေးမှုများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အဆုတ်မှတစ်ဆင့် သွေးကြောထဲသို့ အောက်ဆီဂျင် ကူးပြောင်းစီးဆင်းရန် မည်မျှ လွယ်ကူမှုရှိသည်ကိုလည်း အကဲဖြတ်ပေးသည်။
- အောက်ဆီဂျင် တိုင်းတာခြင်း (Oximetry) – ဤရိုးရှင်းသော စစ်ဆေးမှုသည် သွေးတွင်း အောက်ဆီဂျင် ပြည့်ဝမှုကို တိုင်းတာရန်အတွက် လက်ချောင်းတွင် ကိရိယာငယ်လေးတစ်ခု တပ်ဆင်၍ စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆုတ်ရောဂါ၏ ဆင့်ကဲဖြစ်ပွားမှုနှင့် ပြင်းထန်မှု အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်နိုင်ရန် ဤစစ်ဆေးမှုကို ငြိမ်ငြိမ်ထိုင်နေစဉ်တွင် ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်နေစဉ်တွင် ဖြစ်စေ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။
အဆုတ်တစ်ရှူးကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Lung tissue analysis) – အဆုတ်တစ်ရှူးမျှင်များ မာခဲခြင်း (Pulmonary fibrosis) ကို တိကျစွာ ရောဂါရှာဖွေရန်အတွက် များသောအားဖြင့် ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် အဆုတ်တစ်ရှူး နမူနာအနည်းငယ် (Biopsy) ကို စစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်။ ၎င်းကို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ပါသည် –
- အဆုတ်မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း (Bronchoscopy) – အဆုတ်မှန်ပြောင်းကြည့်စဉ်အတွင်း ဆရာဝန်သည် ပါးစပ် သို့မဟုတ် နှာခေါင်းမှတစ်ဆင့် အဆုတ်ထဲသို့ ထည့်သွင်းရသော ပျော့ပျောင်းသည့် ပြွန်ငယ် (Bronchoscope) ကို အသုံးပြု၍ များသောအားဖြင့် အပ်ခေါင်းအရွယ်အစားထက်မကြီးသော အဆုတ်တစ်ရှူး နမူနာငယ်များကို ရယူသည်။ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနှင့် အန္တရာယ် ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် အလွန်နည်းပါးပြီး ယာယီလည်ချောင်းနာခြင်းနှင့် အသံဝင်ခြင်းတို့သည် အဖြစ်အများဆုံး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ရရှိလာသော တစ်ရှူးနမူနာ ပမာဏသည် တိကျသော ရောဂါရှာဖွေမှုအတွက် ရံဖန်ရံခါတွင် လုံလောက်မှု မရှိနိုင်ပါ။
- အဆုတ်လေအိတ်ကို ဆေးကြောစစ်ဆေးခြင်း (Bronchoalveolar lavage) – ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် အဆုတ်မှန်ပြောင်းမှတစ်ဆင့် အဆုတ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအတွင်းသို့ ဆားရည် (Saline solution) ပမာဏအနည်းငယ် ထည့်သွင်းပြီးနောက် ၎င်းကို ချက်ချင်း ပြန်လည်စုပ်ထုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြန်လည်စုပ်ထုတ်လိုက်သော ဖျော်ရည်တွင် လေအိတ်ငယ်များမှ ဆဲလ်များ ပါဝင်လာသည်။ အဆုတ်လေအိတ်ကို ဆေးကြောစစ်ဆေးခြင်းသည် အဆုတ်၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဧရိယာမှ နမူနာကို ရယူနိုင်သော်လည်း တိကျပြတ်သားသော ရောဂါရှာဖွေမှုအတွက် လုံလောက်သော အချက်အလက်ကို အမြဲတမ်း ပေးနိုင်မည်တော့ မဟုတ်ပါ။
- ခွဲစိတ်၍ အသားစယူခြင်း (Surgical biopsy) – ခွဲစိတ်၍ အသားစယူခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့ ပိုမိုထိုးဖောက်လုပ်ဆောင်ရပြီး နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာ ဖြစ်နိုင်ခြေများ ရှိသော်လည်း တိကျသော ရောဂါရှာဖွေမှုအတွက် လုံလောက်စွာကြီးမားသော တစ်ရှူးနမူနာကို ရရှိရန် ဤနည်းလမ်းသည် များသောအားဖြင့် လိုအပ်ပါသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို မေ့ဆေးပေး၍ ပြုလုပ်ရပြီး နံရိုးကြားရှိ သေးငယ်သော ခွဲကြောင်းများမှတစ်ဆင့် ခွဲစိတ်ကိရိယာများနှင့် ကင်မရာငယ်လေးတစ်ခုကို ထည့်သွင်းလုပ်ဆောင်သည်။ ကင်မရာသည် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်အား တစ်ရှူးနမူနာများ ယူနေစဉ်အတွင်း ဗီဒီယိုမော်နီတာဖန်သားပြင်ပေါ်မှတစ်ဆင့် အဆုတ်ကို ကြည့်ရှုနိုင်စေရန် ကူညီပေးသည်။
ကုသမှု
Interstitial lung disease (ILD) သည် မူလအတိုင်း ပြန်မကောင်းနိုင်သော အဆုတ်အမာရွတ်ထင်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် ရောဂါဖြစ်ပြီး ကုသမှုများသည် ၎င်း၏ ရောဂါတိုးပွားမှုကို အမြဲတမ်း ရပ်တန့်မပေးနိုင်သော်လည်း အချို့သော ကုထုံးများသည် ယာယီသက်သာရာရစေပြီး ဝေဒနာရှင်များ၏ လူနေမှုဘဝ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါသည်။ အသိအမှတ်ပြု ကုသခွင့်ပြုထားသော ဆေးဝါးမရှိသေးသည့် အချို့သော ILD ရောဂါများအတွက်မူ ဆေးဝါးစမ်းသပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များ (Clinical studies) တွင် ပါဝင်ခြင်းဖြင့် စမ်းသပ်ဆဲ ကုထုံးများကို ရယူနိုင်ခွင့် ရှိနိုင်ပါသည်။
ဆေးဝါးများ (Medications)
အမျိုးမျိုးသော ILD ရောဂါများအတွက် ထိရောက်သော ကုသမှုများကို ရှာဖွေရန် သုတေသနများကို စဉ်ဆက်မပြတ် လုပ်ဆောင်နေပါသည်။ လက်ရှိ သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများအပေါ် အခြေခံ၍ သင့်ဆရာဝန်သည် အောက်ပါတို့ကို ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည် –
- ကော်တီကိုစတီးရွိုက် ဆေးဝါးများ (Corticosteroid medications) – ILD လူနာအများစုသည် အစပိုင်းတွင် Prednisone ကဲ့သို့သော ကော်တီကိုစတီးရွိုက် ဆေးဝါးများကို လက်ခံရရှိလေ့ရှိပြီး အချို့သော အခြေအနေများတွင် ခုခံအားကျဆေးများနှင့် တွဲဖက်ပေးတတ်သည်။ ဤသို့ တွဲဖက်ပေးခြင်းသည် ရောဂါဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းပေါ် မူတည်၍ ရောဂါတိုးပွားမှုကို နှေးကွေးစေခြင်း သို့မဟုတ် တည်ငြိမ်သွားစေခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
- အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ အဆုတ်တစ်ရှူးမျှင်များ မာခဲခြင်း (IPF) အတွက် ဆေးဝါးများ – IPF ရောဂါအတွက် Pirfenidone (Esbriet) နှင့် Nintedanib (Ofev) ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများသည် ရောဂါတိုးပွားမှုနှုန်းကို နှေးကွေးသွားစေနိုင်ပါသည်။ ဤဆေးဝါးများသည် ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ရှိနိုင်သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ ကောင်းကျိုးဆိုးကျိုးများကို သင့်ဆရာဝန်နှင့် သေချာစွာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။
- အစာအိမ်အက်ဆစ် လျှော့ချပေးသော ဆေးဝါးများ – အစာအိမ်အက်ဆစ် အထက်လှန်ခြင်း ရောဂါ (GERD) သည် IPF လူနာများတွင် အဖြစ်များပြီး အဆုတ်ပျက်စီးမှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။ အကယ်၍ သင့်တွင် အက်ဆစ်ပြန်တက်သည့် လက္ခဏာများ ရှိပါက သင့်ဆရာဝန်သည် အစာအိမ်အက်ဆစ်ကို လျှော့ချပေးရန်အတွက် H-2 receptor antagonists သို့မဟုတ် ပရိုတွန်ပန့်ပိတ်ဆို့ဆေးများ (ဥပမာ – Lansoprazole၊ Omeprazole၊ Pantoprazole) ကဲ့သို့သော ကုသမှုများကို ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။
အောက်ဆီဂျင် ကုထုံး (Oxygen Therapy) – အောက်ဆီဂျင်ကုထုံးသည် အဆုတ်ပျက်စီးသွားမှုကို မူလအတိုင်း ပြန်မကောင်းစေနိုင်သော်လည်း အောက်ပါအကျိုးကျေးဇူးများကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည် –
- အသက်ရှူရ ပိုမိုလွယ်ကူစေပြီး ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ပေးခြင်း
- သွေးတွင်း အောက်ဆီဂျင်ပမာဏ နည်းပါးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများကို ကာကွယ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် လျှော့ချပေးခြင်း
- နှလုံး၏ ညာဘက်အခြမ်းတွင် ရှိသော ဖိအားကို လျော့ကျစေခြင်း
- အိပ်စက်မှု အရည်အသွေးနှင့် တစ်ကိုယ်ရေ ကျန်းမာချမ်းသာမှုကို မြှင့်တင်ပေးခြင်း အောက်ဆီဂျင်ကုထုံးကို များသောအားဖြင့် အိပ်စက်နေစဉ် သို့မဟုတ် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း အသုံးပြုလေ့ရှိသော်လည်း အချို့သောသူများသည် အောက်ဆီဂျင်ကို တစ်ချိန်လုံး စဉ်ဆက်မပြတ် အသုံးပြုရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
အဆုတ်ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ကုထုံး (Pulmonary rehabilitation) – အဆုတ်ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး အစီအစဉ်များသည် ILD ဝေဒနာရှင်များ၏ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများနှင့် လူနေမှုဘဝအပေါ် စိတ်ကျေနပ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။ ၎င်းတို့သည် များသောအားဖြင့် အောက်ပါတို့အပေါ် အဓိကထား လုပ်ဆောင်ပါသည် –
- ခံနိုင်ရည်စွမ်းအား မြှင့်တင်ရန်အတွက် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်း
- အဆုတ်၏ စွမ်းဆောင်ရည် ကောင်းမွန်စေရန် အသက်ရှူနည်းစနစ်များကို လေ့ကျင့်ခြင်း
- စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှု ပေးခြင်း
- အာဟာရဆိုင်ရာ လမ်းညွှန် အကြံပေးခြင်း
ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery)
အခြားသော ကုသမှုများနှင့် သက်သာမှုမရှိသည့် ပြင်းထန်သော ILD လူနာများအတွက် အဆုတ်အစားထိုးကုသခြင်း (Lung transplantation) ကို နောက်ဆုံးရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် Interstitial lung disease သည် မူလအတိုင်း ပြန်မကောင်းနိုင်သော သဘောသဘာဝရှိသဖြင့် စိန်ခေါ်မှုများ ရှိနေသော်လည်း အမျိုးမျိုးသော ကုထုံးများနှင့် ကြားဝင်ကုသမှုများသည် ရောဂါလက္ခဏာများကို စီမံထိန်းချုပ်ရန်၊ ရောဂါတိုးပွားမှုကို နှေးကွေးစေရန်နှင့် ဝေဒနာရှင်များ၏ လူနေမှုဘဝ အရည်အသွေးတစ်ခုလုံးကို မြှင့်တင်ပေးရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ သင့်သီးသန့် ရောဂါအခြေအနေပေါ် မူတည်၍ အသင့်တော်ဆုံး ကုသမှုအစီအစဉ်ကို သတ်မှတ်နိုင်ရန် သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။
