မျက်ကြည်လွှာ ရောင်ရမ်းခြင်း
H2: ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်
မျက်လုံး၏ အရှေ့ဘက်တွင်ရှိပြီး သူငယ်အိမ် (pupil) နှင့် မျက်ဝန်းရောင်ခြည် (iris) တို့ကို ဖုံးအုပ်ထားသော အမိုးခုံးပုံသဏ္ဌာန် ကြည်လင်သည့် အလွှာဖြစ်သော မျက်ကြည်လွှာ ရောင်ရမ်းခြင်းကို Keratitis ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။ မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းသည် ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သလို ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ကွန်တက်မှန်ဘီလူး (contact lenses) ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ တပ်ဆင်ထားခြင်း သို့မဟုတ် မျက်လုံးထဲသို့ ပြင်ပပစ္စည်းတစ်ခုခု ဝင်သွားခြင်းကဲ့သို့သော အသေးအဖွဲ ထိခိုက်မိခြင်းများကြောင့် ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်သည့် မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ ဗက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ်၊ မှို နှင့် ကပ်ပါးပိုးများကြောင့် ပိုးဝင်ပြီး မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းလည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
သင့်အနေဖြင့် မျက်လုံးနီမြန်းခြင်းကဲ့သို့သော မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း၏ အခြားလက္ခဏာရပ်များကို ခံစားရပါက မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်နှင့် ပြသရန် ရက်ချိန်းယူပါ။ သာမန် သို့မဟုတ် အသင့်အတင့်အဆင့်ရှိသော မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းများကို အချိန်မီကုသမှုခံယူပါက အမြင်အာရုံချို့ယွင်းပျက်စီးမှုမရှိဘဲ ထိရောက်စွာ ကုသပျောက်ကင်းနိုင်လေ့ရှိပါသည်။ မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကို ကုသမှုမခံယူဘဲ ထားရှိပါက (အထူးသဖြင့် ပြင်းထန်သော ပိုးဝင်ခြင်းမျိုးတွင်) သင်၏အမြင်အာရုံကို အမြဲတမ်း ထိခိုက်ပျက်စီးစေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပွားလာနိုင်ပါသည်။
H2: ရောဂါလက္ခဏာများ
မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း (Keratitis) ၏ လက္ခဏာရပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –
- မျက်လုံးနီမြန်းခြင်း
- မျက်လုံးကိုက်ခဲနာကျင်ခြင်း
- မျက်ရည်အလွန်အကျွံထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် မျက်စိမှ အရည်များထွက်ခြင်း
- မျက်လုံးထဲတွင် တစ်ခုခုခံနေသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း
- နေရထိုင်ရခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှခြင်းတို့ကြောင့် မျက်တောင်ဖွင့်ရန် ခက်ခဲခြင်း
- အမြင်အာရုံဝေဝါးခြင်း
- အမြင်အာရုံချို့ယွင်းလာခြင်း
- အလင်းမခံနိုင်ခြင်း (အလင်းစူးခြင်း)
သင့်တွင် မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော လက္ခဏာရပ်များအနက် တစ်ခုခုကို ခံစားနေရပါက မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသရန် ရက်ချိန်းယူပါ။ မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကို နောက်ကျမှ သိရှိခြင်းနှင့် ကုသခြင်းတို့ကြောင့် အမြင်အာရုံချို့ယွင်းပျက်စီးခြင်းကဲ့သို့သော ပြင်းထန်သည့် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပွားလာနိုင်ပါသည်။
H2: ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းများ
မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း (Keratitis) ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –
- ညစ်ညမ်းသောရေ။ သင် ရေကူးသည့်အခါ ရေထဲတွင်ရှိသော (အထူးသဖြင့် မြစ်၊ လန်၊ အိုင်များနှင့် ရေပူစမ်းများရှိ) ဗက်တီးရီးယား၊ မှို နှင့် ကပ်ပါးပိုးများသည် သင်၏မျက်လုံးထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားနိုင်ပြီး မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ကွန်တက်မှန်ဘီလူးကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ တပ်ဆင်ထားခြင်းကြောင့် မျက်ကြည်လွှာမျက်နှာပြင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုမျိုး ကြိုတင်ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းမရှိပါက ကျန်းမာသောမျက်ကြည်လွှာသည် အဆိုပါပိုးမွှားများနှင့် ထိတွေ့ရုံမျှဖြင့် ပိုးဝင်ကူးစက်ရန် ရာခိုင်နှုန်းနည်းပါးပါသည်။
- ဗက်တီးရီးယား၊ မှို သို့မဟုတ် ကပ်ပါးပိုးများ။ ဤပိုးမွှားများသည် ကွန်တက်မှန်ဘီလူး မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ၎င်းကို ထည့်သည့်ဗူးထဲတွင်သော်လည်းကောင်း ခိုအောင်းနေနိုင်ပါသည်။ မှန်ဘီလူးကို မျက်လုံးထဲတပ်ဆင်ထားသည့်အခါ မျက်ကြည်လွှာကို ပိုးညစ်ညမ်းစေပြီး ပိုးဝင်၍ မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါသည်။ ကွန်တက်မှန်ဘီလူးကို စနစ်တကျ ဂရုမစိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် အချိန်ကြာမြင့်စွာ အလွန်အကျွံတပ်ဆင်ခြင်းတို့ကြောင့် ပိုးဝင်၍ဖြစ်သော မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်သော မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း နှစ်မျိုးစလုံး ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
- ဗိုင်းရပ်စ်များ။ ရေယုန်ဗိုင်းရပ်စ်များ (အထူးသဖြင့် Herpes Simplex နှင့် Herpes Zoster ဗိုင်းရပ်စ်များ) ကြောင့်လည်း မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
- ဗက်တီးရီးယားများ။ Pseudomonas၊ Streptococcus နှင့် Staphylococcus တို့သည် မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကို အဖြစ်များစေသော ဗက်တီးရီးယားများ ဖြစ်ကြပါသည်။
- ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း။ သင်၏မျက်ကြည်လွှာမျက်နှာပြင်ကို ပွန်းပဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ပျက်စီးစေခြင်း ဖြစ်စေသည့် မည်သည့်အရာမဆို ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်သည့် မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုကြောင့် အဏုဇီဝပိုးမွှားများ မျက်ကြည်လွှာထဲသို့ ဝင်ရောက်ရန် လမ်းစဖြစ်သွားစေပြီး ပိုးဝင်၍ မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
H2: ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များ
မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း (Keratitis) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည့် အကြောင်းရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –
- မျက်စိထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း။ သင့်တွင် မျက်ကြည်လွှာ တစ်ဖက်ဖက်၌ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိဖူးသည့် ရာဇဝင်ရှိပါက မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပွားရန် ပိုမိုလွယ်ကူနိုင်ပါသည်။
- ကွန်တက်မှန်ဘီလူးများ။ ကွန်တက်မှန်ဘီလူး တပ်ဆင်ခြင်း (အထူးသဖြင့် ၎င်းတို့ကို တပ်ဆင်လျက် အိပ်စက်ခြင်း) သည် ပိုးဝင်၍ဖြစ်သော မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်သော မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း နှစ်မျိုးစလုံး ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ညွှန်ကြားထားသည်ထက် ပိုမိုကြာမြင့်စွာ တပ်ဆင်ခြင်း၊ စနစ်တကျ ပိုးသတ်သန့်စင်မှု မပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေကူးစဉ် ကွန်တက်မှန်ဘီလူး တပ်ဆင်ခြင်းတို့ကြောင့် အန္တရာယ်ရှိနိုင်ခြေ ပိုမိုများပြားစေပါသည်။ ကွန်တက်မှန်ဘီလူးကို နေ့စဉ်တပ်ဆင်ပြီး ညဘက်တွင် ပြန်လည်ချွတ်သူများသည် ရက်ရှည်တပ်ဆင်နိုင်သော အမျိုးအစား (extended-wear contacts) ကို အသုံးပြုသူများ သို့မဟုတ် ဆက်တိုက်တပ်ဆင်ထားသူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုနည်းပါးပါသည်။
- ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းခြင်း။ သင့်တွင် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ကျဆင်းစေသည့် ရောဂါဝေဒနာတစ်ခုခု ရှိနေပါက သို့မဟုတ် ၎င်းကို ဖြစ်စေသည့် ဆေးဝါးများ သောက်သုံးနေရပါက မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။
- ကော်တီကိုစတီးရွိုက် (Corticosteroid) အသုံးပြုခြင်း။ မျက်စိရောဂါတစ်ခုခုကို ကုသရန်အတွက် ကော်တီကိုစတီးရွိုက် မျက်စဉ်းဆေးများကို အသုံးပြုခြင်းသည် ရှိရင်းစွဲမျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည့်အပြင် ပိုးဝင်၍ မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကိုလည်း မြင့်တက်စေနိုင်ပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း (Keratitis) ကို ရောဂါရှာဖွေအတည်ပြုရာတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ပါသည် –
- မျက်စိစစ်ဆေးခြင်း။ မျက်စိစစ်ဆေးမှုခံယူရန် မျက်လုံးဖွင့်ရခြင်းမှာ နာကျင်နိုင်သော်လည်း မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်နှင့် သေချာစွာ စစ်ဆေးမှုခံယူရန်မှာ အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
- ဓာတ်မီးငယ်ဖြင့် စစ်ဆေးခြင်း (Penlight exam)။ မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်သည် လက်ကိုင်ဓာတ်မီးငယ်ကို အသုံးပြု၍ သင်၏မျက်လုံးကို စစ်ဆေးပြီး သူငယ်အိမ်၏ အရွယ်အစား၊ တုံ့ပြန်မှုနှင့် အခြားလက္ခဏာရပ်များကို တိုင်းတာနိုင်ပါသည်။ စစ်ဆေးစဉ် မျက်လုံး၏အပြင်ဘက်မျက်နှာပြင်ကို ဆိုးဆေးတစ်မျိုးဖြင့် အရောင်ဆိုးနိုင်ပြီး အဆိုပါဆိုးဆေးသည် အလင်းရောင်နှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်သည့်အခါ မျက်ကြည်လွှာမျက်နှာပြင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများကို ပိုမိုထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။
- အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် စစ်ဆေးခြင်း (Slit-lamp exam)။ မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်သည် သင်၏မျက်လုံးများကို စစ်ဆေးရန်အတွက် Slit lamp ဟုခေါ်သော အထူးပြုလုပ်ထားသည့် ကိရိယာကို အသုံးပြုပါလိမ့်မည်။ ၎င်းသည် ပြင်းအားကောင်းသော အလင်းရင်းမြစ်နှင့် ချဲ့ထွင်ကြည့်ရှုနိုင်စွမ်းကို ပေးစွမ်းနိုင်သောကြောင့် မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း အမျိုးအစားနှင့် ပြင်းထန်မှုအဆင့်တို့ကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်သည့်အပြင် မျက်လုံး၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများအပေါ် သက်ရောက်နိုင်ခြေရှိသော ဆိုးကျိုးများကိုပါ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ပါသည်။
- Fluorescein ဆိုးဆေးစမ်းသပ်မှု (Fluorescein stain test)။ မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်သည် သင်၏မျက်လုံးကို ဆိုးဆေးတစ်မျိုး ထည့်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းနောက် အပြာရောင်မီးအောက်တွင် သေချာစွာ စစ်ဆေးကြည့်ရှုမည် ဖြစ်ပါသည်။
- ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာစစ်ဆေးခြင်း။ မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းအရင်းကို တိကျစွာ သိရှိနိုင်ရန်နှင့် ကုသမှုအစီအစဉ် ချမှတ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန်အတွက် မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်သည် မျက်ရည်နမူနာ သို့မဟုတ် မျက်ကြည်လွှာဆဲလ်အချို့ကို ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် စစ်ဆေးရန် ဖယ်ထုတ်ရယူနိုင်ပါသည်။
H2: ကုသခြင်း
ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်သည့် မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း (Noninfectious keratitis)
ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်သည့် မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကို ကုသရာတွင် ရောဂါပြင်းထန်မှုအဆင့်အပေါ် မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မျက်ကြည်လွှာ ပွန်းပဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရသော သာမန်နေရထိုင်ရခက်ခဲမှုမျိုးအတွက် သဘာဝမျက်ရည်တု မျက်စဉ်းဆေး (artificial tear drops) တစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ ကုသနိုင်ပါသည်။ သို့သော်လည်း မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့် မျက်ရည်အလွန်အကျွံထွက်ခြင်းနှင့် ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ပါက မျက်စိအစက်ချဆေးဝါးများ (topical eye drugs) လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည့် မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း (Infectious keratitis)
ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည့် မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကို ကုသရာတွင် ပိုးဝင်ရသည့် အရင်းအမြစ်အပေါ် မူတည်၍ ကုသမှုပုံစံများ ကွဲပြားခြားနားပါသည် –
- ဗက်တီးရီးယားကြောင့်ဖြစ်သော မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း။ ဗက်တီးရီးယားကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါဝေဒနာအတွက် ပိုးသတ်မျက်စဉ်းဆေး (antibiotic eye drops) များသည် အဓိကကုသမှုပုံစံ ဖြစ်ပါသည်။ ပိုးဝင်မှုပြင်းထန်မှုအဆင့်အပေါ် မူတည်၍ မျက်စဉ်းခတ်ရမည့်အကြိမ်ရေမှာ တစ်နေ့လျှင် လေးကြိမ်ခန့်မှသည် ညဘက်အချိန်များအပါအဝင် မိနစ်သုံးဆယ်လျှင် တစ်ကြိမ်အထိ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် သောက်ဆေးပိုးသတ်ဆေးများကိုပါ တွဲဖက်၍ ကုသပေးရတတ်ပါသည်။
- ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သော မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း။ အကယ်၍ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပါက ဗိုင်းရပ်စ်သတ်မျက်စဉ်းဆေးများနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်သတ်သောက်ဆေးများက ထိရောက်မှု ရှိနိုင်ပါသည်။ အခြားသော ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားများအတွက်မူ သဘာဝမျက်ရည်တုကဲ့သို့သော ဝေဒနာသက်သာစေမည့် အထောက်အကူပြု ကုသမှုများသာ လိုအပ်ပါသည်။
- မှိုကြောင့်ဖြစ်သော မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း။ မှိုပိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းအတွက် ယေဘုယျအားဖြင့် မှိုသတ်မျက်စဉ်းဆေးများနှင့် မှိုသတ်သောက်ဆေးများ လိုအပ်ပါသည်။
- Acanthamoeba (ကပ်ပါးပိုး) ကြောင့်ဖြစ်သော မျက်ကြည်လွှာရမ်းခြင်း။ Acanthamoeba ဟုခေါ်သော ကပ်ပါးပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းကို ကုသရန် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ ကပ်ပါးပိုးသတ်မျက်စဉ်းဆေးများကို အသုံးပြုသော်လည်း အချို့သော Acanthamoeba ပိုးဝင်မှုများသည် ဆေးယဉ်ပါးမှု ရှိတတ်သောကြောင့် ကုသမှုသက်တမ်းသည် လပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။ ပြင်းထန်သော အခြေအနေများတွင်မူ မျက်ကြည်လွှာလဲလှယ်ကုသမှု (corneal transplant) ခံယူရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
သင့်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်းသည် ကုသမှုဖြင့် သက်သာပျောက်ကင်းခြင်းမရှိပါက သို့မဟုတ် သင်၏အမြင်အာရုံကို ဆိုးရွားစွာ ကျဆင်းစေသည့် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာခြင်းမရှိတော့သော မျက်ကြည်လွှာထိခိုက်ပျက်စီးမှုမျိုး ဖြစ်ပေါ်လာပါက မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်အနေဖြင့် မျက်ကြည်လွှာလဲလှယ်ကုသမှု ခံယူရန် ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။
