ဆားစ်ရောဂါ

ဆားစ်ရောဂါ အကြောင်း သိကောင်းစရာ

၂၀၀၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ ဆားစ်ရောဂါ (Severe Acute Respiratory Syndrome – SARS) ကို ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဆားစ်ရောဂါသည် ကူးစက်မှုအလွန်မြန်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ အသက်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရသည့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လအနည်းငယ်အတွင်းမှာပင် ရောဂါပိုးရှိနေသည်ကို မသိရှိသော ခရီးသွားများမှတစ်ဆင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ်ကဲ့သို့ အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်နေသော ကမ္ဘာကြီးတွင် ရောဂါကူးစက်မှု မည်မျှလျင်မြန်နိုင်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်များအကြား နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် လျင်မြန်သော ထိန်းချုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များကြောင့် အောင်မြင်စွာ ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှစ၍ တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် ဆားစ်ရောဂါ ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှု ဖြစ်ပွားကြောင်း အစီရင်ခံတင်ပြချက်တစ်စုံတစ်ရာ မရှိတော့ပါ။

ဆားစ်ရောဂါကဲ့သို့သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများ၏ အဓိကကူးစက်ပုံမှာ ရောဂါပိုးရှိသူများ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာချေခြင်း သို့မဟုတ် စကားပြောခြင်းတို့ပြုလုပ်စဉ် ထွက်ရှိလာသော လေထဲမှ အမှုန်အမွှားများကို ရှူမိခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပညာရှင်အများစု၏ အဆိုအရ ဆားစ်ရောဂါဝေဒနာရှင်ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းကဲ့သို့သော အနီးကပ်ထိတွေ့မှုများသည် အဖြစ်များဆုံး ကူးစက်သည့် နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် တံခါးလက်ကိုင်များ၊ ဖုန်းများနှင့် ဓာတ်လှေကားခလုတ်များကဲ့သို့သော ပိုးမွှားများ ကပ်ငြိနေသည့် မျက်နှာပြင်များသည်လည်း ဗိုင်းရပ်စ်ပျံ့နှံ့မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

ဆားစ်ရောဂါသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဖျားခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း၊ ကြွက်သားကိုက်ခဲခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် တစ်ခါတစ်ရံ ဝမ်းလျှောခြင်းကဲ့သို့သော တုပ်ကွေးဆင်တူ လက္ခဏာများဖြင့် စတင်လေ့ရှိသည်။ ရက်သတ္တပတ်ခန့် ကြာပြီးနောက် အောက်ပါအတိုင်း ထပ်ဆောင်းလက္ခဏာများ ပြသလာနိုင်ပါသည်။

• အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း
• ၁၀၀.၅ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် (၃၈ ဒီဂရီဆဲလ်စီးယပ်စ်) သို့မဟုတ် ၎င်းထက်ပို၍ ဖျားခြင်း
• ချောင်းခြောက်ဆိုးခြင်း

ဆားစ်ရောဂါသည် အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေရှိသော ပြင်းထန်သည့် ရောဂါဝေဒနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ သင်သည် ပြည်ပသို့ ခရီးသွားလာပြီးနောက် ဖျားခြင်းနှင့်အတူ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပိုးဝင်သည့်လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် တုပ်ကွေးဆင်တူ လက္ခဏာများ ခံစားရပါက ဆေးကုသမှုကို ချက်ချင်းခံယူပါ။

ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ

ဆားစ်ရောဂါသည် သာမန်အအေးမိခြင်းကို ဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်မိသားစုဝင်ဖြစ်သည့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မျိုးစိတ်တစ်ခုကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဤဗိုင်းရပ်စ်များသည် လူသားများအတွက် ကြီးမားသော ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် မယူဆခဲ့ကြပါ။ သို့သော်လည်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များသည် တိရစ္ဆာန်များတွင် ပြင်းထန်သော ရောဂါဝေဒနာများကို ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း သိရှိထားကြသဖြင့် ဆားစ်ဗိုင်းရပ်စ်သည် တိရစ္ဆာန်များမှတစ်ဆင့် လူသားများထံသို့ ကူးစက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက ယူဆခဲ့ကြသည်။ ဤဗိုင်းရပ်စ်သည် မျိုးစိတ်သစ်တစ်ခုဖြစ်လာစေရန် တိရစ္ဆာန်ဗိုင်းရပ်စ်တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော ဗိုင်းရပ်စ်များမှတစ်ဆင့် မျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော အကြောင်းအရင်းများ

ဆားစ်ရောဂါ ကူးစက်နိုင်ခြေ အမြင့်မားဆုံးသူများမှာ များသောအားဖြင့် မိသားစုဝင်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူများ အပါအဝင် ရောဂါပိုးရှိသူနှင့် တိုက်ရိုက်နှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သူများ ဖြစ်ကြသည်။