ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်သရက်ရွက်ကြီးခြင်း ရောဂါ အကြောင်း သိကောင်းစရာ
သရက်ရွက်ကြီးခြင်း (Enlarged spleen သို့မဟုတ် Splenomegaly) သည် ဘယ်ဘက်နံရိုးအောက်တွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ဝေဒနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သရက်ရွက် သို့မဟုတ် ၎င်းအတွင်း စီးဆင်းနေသော သွေးလည်ပတ်မှုကို ထိခိုက်စေသည့် မတူညီသော ဝေဒနာအမျိုးမျိုးကြောင့် သရက်ရွက်ကြီးခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများတွင် ပိုးဝင်ခြင်း၊ အသည်းရောဂါနှင့် အချို့သော ကင်ဆာရောဂါများ ပါဝင်သည်။ အချို့သော အကြောင်းရင်းများမှာ ယာယီသာ ဖြစ်သော်လည်း အချို့မှာမူ နာတာရှည် သို့မဟုတ် တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာမည့် ပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်နေသည်ကို ညွှန်ပြနေတတ်သည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် သရက်ရွက်ကြီးခြင်းသည် မည်သည့် ရောဂါလက္ခဏာမျှ ပြသလေ့မရှိဘဲ ပုံမှန်ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်စဉ်အတွင်း၌သာ မကြာခဏ ရှာဖွေတွေ့ရှိလေ့ရှိသည်။ လူကြီးများတွင် ကျန်းမာသော သရက်ရွက်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် လက်ဖြင့် စမ်းသပ်၍ မသိရှိနိုင်ပါ။ ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများနှင့် သွေးစစ်ခြင်းများသည် သရက်ရွက်ကြီးခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းရင်းကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။
သရက်ရွက်ကြီးခြင်းအတွက် ကုသမှုသည် ၎င်းကို ဖြစ်ပွားစေသည့် နောက်ခံအကြောင်းရင်းအပေါ် မူတည်သည်။ အကယ်၍ ကုသမှုမခံယူဘဲ ထားရှိပါက အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ သရက်ရွက်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ ပျက်ပြားသွားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အလွန်အမင်း သရက်ရွက်ကြီးလာပါက သရက်ရွက်ကွဲအက်ခြင်းနှင့် ထိုမှတဆင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်း သွေးယိုစိမ့်ခြင်းတို့ကို ရှားရှားပါးပါး ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။ အမြဲတမ်း လိုအပ်ခြင်းမရှိသော်လည်း ရံဖန်ရံခါတွင် ကြီးနေသော သရက်ရွက်ကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားပစ်ရန် အကြံပြုလေ့ရှိသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
အခြေအနေအများစုတွင် သရက်ရွက်ကြီးခြင်းသည် ရောဂါလက္ခဏာ မပြတတ်သော်လည်း ရံဖန်ရံခါတွင် အောက်ပါ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို ပြသနိုင်သည် –
- ဝမ်းဗိုက် ဘယ်ဘက်အပေါ်ပိုင်းတွင် နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် လေပွခြင်း ခံစားရပြီး ထိုနာကျင်မှုသည် ဘယ်ဘက်ပုခုံးဆီသို့ ပျံ့နှံ့သွားခြင်း။
- အစားအစာ အနည်းငယ်မျှ မစားမီ သို့မဟုတ် စားပြီးနောက်တွင် သရက်ရွက်က အစာအိမ်ကို ဖိထားခြင်းကြောင့် ဗိုက်ပြည့်အင့်နေသလို ခံစားရခြင်း။
- သွေးအားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် သွေးနီဥဆဲလ်များ နည်းပါးခြင်း။
- မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း။
- ခဏခဏ အအေးမိခြင်း သို့မဟုတ် ပိုးဝင်ခြင်း။
- သွေးထွက်လွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွယ်တကူ ညိုမည်းစွဲခြင်း။
အကယ်၍ သင်သည် ဝမ်းဗိုက် ဘယ်ဘက်အပေါ်ပိုင်းတွင် မသက်မသာ ဖြစ်ခြင်းကို ခံစားရပါက၊ အထူးသဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ခံစားရလျှင် သို့မဟုတ် အသက်ပြင်းပြင်း ရှူသည့်အခါ ပိုမိုဆိုးရွားလာပါက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူထံ ချက်ချင်း သွားရောက်ပြသသင့်သည်။
ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ
သရက်ရွက်ကြီးခြင်းကို ရောဂါများနှင့် ပိုးဝင်ခြင်း အမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –
- ပိုးဝင်ခြင်းများ – ဆစ်ဖလစ်၊ တီဘီ နှင့် နှလုံးအတွင်းနံရံရောင်ရောဂါ (Endocarditis) ကဲ့သို့သော ဘက်တီးရီးယားပိုးဝင်ခြင်းများ၊ ငှက်ဖျားနှင့် တော့ဆိုပလက်စမိုးဆစ် (Toxoplasmosis) ကဲ့သို့သော ကပ်ပါးကောင်ပိုးဝင်ခြင်းများ၊ အရေပြားနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ HIV ပိုးနှင့် မိုနိုနျူကလီယိုးဆစ် (Mononucleosis) ကဲ့သို့သော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဝင်ခြင်းများသည် သရက်ရွက်၏ ခုခံအားစနစ်ကို ထိခိုက်စေသည်။ ၎င်းတို့သည် ခုခံအားဆဲလ်များနှင့် ပဋိပစ္စည်းများ (Antibodies) ကို လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုထုတ်လုပ်ခြင်း (Hyperplasia) ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
- အသည်းရောဂါများ – အသည်းခြောက်ခြင်း သို့မဟုတ် နာတာရှည် အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါကဲ့သို့သော အသည်းကို ထိခိုက်စေသည့် ဝေဒနာများသည် အသည်းနှင့် သရက်ရွက်သို့ သွေးပို့ပေးသော သွေးကြောများအတွင်း ဖိအားမြင့်တက်ခြင်း (Portal hypertension) ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သွေးကြောတွင်း ဖိအားမြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် သွေးများ စုပုံလာပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် သရက်ရွက်ကြီးလာခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
- အခြားသော ရောဂါများ –
- ကိုယ်ခံအားစနစ် ဖောက်ပြန်သည့်ရောဂါများ – ဆာကွိုက်ဒိုးဆစ် (Sarcoidosis)၊ ရူမတွိုက် အဆစ်ရောင်ရောဂါ သို့မဟုတ် လူပတ်စ် (Lupus) ကဲ့သို့သော ရောဂါများ။
- သွေးရောဂါများ – သွေးနီဥဆဲလ်များကို စောစီးစွာ ပျက်စီးစေသည့် သွေးပြိုကွဲတတ်သော သွေးအားနည်းရောဂါ (Hemolytic anemia) နှင့် နျူထရိုဖီလ်ဆဲလ်နည်းပါးသည့်ရောဂါ (Neutropenia) ကဲ့သို့သော အခြေအနေများသည် ပျက်စီးနေသော ဆဲလ်များကို ဖယ်ရှားပေးရန် တာဝန်ရှိသည့် သရက်ရွက်အပေါ် ဝန်ပိစေနိုင်သည်။
- ကင်ဆာရောဂါ – ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာ (Lymphomas)၊ သွေးဥဆဲလ်ပွားများသည့်ရောဂါ (Myeloproliferative neoplasms) သို့မဟုတ် သွေးကင်ဆာ (Leukemia) ကဲ့သို့သော သွေးကင်ဆာများသည် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အဆက်မပြတ်ပွားများနေသည့် ဆဲလ်များဖြင့် သရက်ရွက်အတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာနိုင်သည်။
- သတ်မှတ်ထားသော နေရာတွင်ဖြစ်သည့် အကျိတ်/အနာများ – ပြည်တည်နာ သို့မဟုတ် အရည်အိတ် (Cyst) ကဲ့သို့သော ကင်ဆာမဟုတ်သည့် အကျိတ်များအပြင် အခြားနေရာမှ ပျံ့နှံ့လာသည့် ကင်ဆာရောဂါများ။
- ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ – နီးမန်းပစ်ရောဂါ (Niemann-Pick) နှင့် ဂါးချားရောဂါ (Gaucher) ကဲ့သို့သော ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ဝေဒနာများ။
- သွေးကြောပိတ်ခြင်း – အသည်း သို့မဟုတ် သရက်ရွက်အတွင်းရှိ သွေးကြောများကို သွေးခဲက ပိတ်ဆို့လိုက်ခြင်းကြောင့် သရက်ရွက်အတွင်း သွေးများနှင့် ဖိအားများ စုပုံလာနိုင်သည်။
Risk factors (အန္တရာယ်ရှိစေသော အချက်များ)
သရက်ရွက်ကြီးခြင်းသည် မည်သည့်အသက်အရွယ်တွင်မဆို မည်သူမဆို ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း အချို့သော လူဦးရေအုပ်စုများတွင် အခြားသူများထက် ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားသည်။ အောက်ပါတို့မှာ ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားသော အချက်များ ဖြစ်ကြသည် –
- မိုနိုနျူကလီယိုးဆစ် (Mononucleosis) ကဲ့သို့သော ပိုးဝင်ရောဂါများကို ခံစားနေရသည့် ကလေးငယ်များနှင့် လူငယ်များ။
- နီးမန်းပစ်ရောဂါ၊ ဂါးချားရောဂါနှင့် သရက်ရွက် သို့မဟုတ် အသည်းကို ထိခိုက်စေသည့် အခြားသော မျိုးရိုးလိုက် ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများကို ခံစားနေရသူများ။
- ငှက်ဖျားရောဂါ အဖြစ်များသော ဒေသများတွင် နေထိုင်သူများ သို့မဟုတ် ထိုဒေသများသို့ သွားရောက်လည်ပတ်သူများ။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)
သင်သည် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူထံ သွားရောက်ပြသသည့်အခါ မိမိတွင်ရှိနေသော နောက်ခံရောဂါအခြေအနေနှင့် ဆက်စပ်သည့် လက္ခဏာများ ခံစားရနိုင်သည် သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် ဝမ်းဗိုက်မသက်မသာဖြစ်ခြင်းကို ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။
အောက်ပါ လုပ်ငန်းစဉ်များသည် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူအား သရက်ရွက်ကြီးခြင်းကို မှန်ကန်စွာ ရောဂါရှာဖွေနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုမည် ဖြစ်သည် –
- ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှု – ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူများသည် ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်စဉ် သို့မဟုတ် အခြားပြဿနာများကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးနေစဉ်အတွင်း သရက်ရွက်ကြီးနေခြင်းကို မတော်တဆ စမ်းသပ်မိတတ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရုံမျှဖြင့် သရက်ရွက်ကြီးခြင်းကို သိရှိရန် လုံလောက်သည်။ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူများသည် ဝမ်းဗိုက်ဘယ်ဘက်အပေါ်ပိုင်းကို အသာအယာ ဖိစမ်းကြည့်ခြင်းဖြင့် ၎င်းကို စမ်းသပ်သိရှိနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း အချို့သောသူများတွင်၊ အထူးသဖြင့် ပိန်သောသူများတွင်မူ ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှုပြုလုပ်သည့်အခါ ပုံမှန်အရွယ်အစားရှိသော ကျန်းမာသည့် သရက်ရွက်ကို စမ်းသပ်မိခြင်းမျိုးလည်း ရှိနိုင်သည်။
သရက်ရွက်ကြီးခြင်း၏ ရောဂါရှာဖွေမှုကို အတည်ပြုရန်အတွက် သင်၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူက အောက်ပါစစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်ရန် အကြံပြုနိုင်သည် –
- သွေးစစ်ခြင်း – အကယ်၍ သရက်ရွက်ကြီးခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းရင်းနှင့် ပတ်သက်၍ သေချာရေရာမှုမရှိပါက သင်၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူသည် အခြေအနေကို ပိုမိုစစ်ဆေးရန်အတွက် သွေးဆဲလ်အပြည့်အစုံ စစ်ဆေးခြင်း (Complete blood count) နှင့် အသည်းလုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးခြင်း (Liver function tests) ကဲ့သို့သော သွေးစစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။
- ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှု – ကွန်ပျူတာ ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (CT scan) သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက် အာထရာဆောင်းရိုက်ခြင်း (Abdominal ultrasound) သည် သရက်ရွက်ကြီးနေခြင်း ရှိ၊ မရှိကို အတည်ပြုပေးနိုင်ပြီး ကြီးထွားမှုအတိုင်းအတာ၊ အကျိတ်/အနာ ရှိ၊ မရှိနှင့် သရက်ရွက်သည် အခြားအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများအတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်နေခြင်း ရှိ၊ မရှိ စသည့် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ သရက်ရွက်အတွင်း သွေးစီးဆင်းမှု ပုံစံကိုမူ သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI) ဖြင့် စစ်ဆေးကြည့်ရှုနိုင်သည်။
- ရိုးတွင်းခြင်ဆီ ဆန်းစစ်ခြင်း – သင်၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူသည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီအတွင်းရှိ သွေးဆဲလ်ဖွဲ့စည်းပုံကို စစ်ဆေးရန်အတွက် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုပ်ထုတ်စစ်ဆေးခြင်း (Bone marrow aspiration) နှင့်/သို့မဟုတ် အသားစယူ စစ်ဆေးခြင်း (Biopsy) တို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် သင်၏ သရက်ရွက် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို သိရှိစေနိုင်ပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရောဂါဝေဒနာများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရာတွင် ကူညီပေးသည်။
သွေးထွက်နိုင်ခြေ အန္တရာယ်ရှိသောကြောင့် သရက်ရွက်ကို အပ်ဖြင့်ထိုး၍ အသားစယူခြင်း (Spleen needle biopsies) မျိုးကိုမူ ပြုလုပ်လေ့မရှိပါ။
သရက်ရွက်ကြီးရသည့် ထင်ရှားသော အကြောင်းရင်းကို ရှာမတွေ့သည့် အခြေအနေမျိုးတွင် သင်၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူက ရောဂါရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုအနေဖြင့် သရက်ရွက်ဖယ်ရှားခြင်း (Splenectomy) ကို အကြံပြုနိုင်သည်။ သရက်ရွက်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် ကုသမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် ဖယ်ရှားလေ့ရှိသည်။ သရက်ရွက်ကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားပြီးနောက် သရက်ရွက် ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာ (Spleen lymphoma) ရှိ၊ မရှိ သိရှိနိုင်ရန် မှန်ဘီလူးဖြင့် အသေးစိတ် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။
ကုသခြင်း (Treatment)
နောက်ခံရောဂါ အခြေအနေ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာသည်နှင့်အမျှ သရက်ရွက်သည် ၎င်း၏ ပုံမှန်အရွယ်အစားသို့ မကြာခဏ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားတတ်သည်။ ယာယီပိုးဝင်ခြင်းကဲ့သို့သော အချို့သော ဝေဒနာများသည် အလိုအလျောက် ပြန်လည်သက်သာသွားနိုင်သည်။ သင်၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူသည် ကျန်ရှိသော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် ဆေးဝါးများ၊ သွေးဆိုင်ရာကုထုံးများ သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသမှုများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
သရက်ရွက်ကြီးခြင်းအတွက် ကုသမှု၏ ရည်မှန်းချက်မှာ ၎င်းကို ဖြစ်ပွားစေသည့် အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပြီး ကုသရန် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ သင့်တွင် ဘက်တီးရီးယားပိုးဝင်ခြင်း ရှိနေပါက ပဋိဇီဝဆေးများ (Antibiotics) သောက်သုံးခြင်းသည် ကုသမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။
သင့်တွင် သရက်ရွက်ကြီးနေသော်လည်း မည်သည့်လက္ခဏာမျှ မပြဘဲ ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းကိုလည်း မသိရှိရပါက သင်၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူက စောင့်ကြည့်အကဲဖြတ်ခြင်း (Watchful waiting) ကို အကြံပြုနိုင်သည်။ သင်သည် ခြောက်လမှ တစ်ဆယ့်နှစ်လအတွင်း (သို့မဟုတ်) မိမိတွင် ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာပါက ၎င်းထက်စော၍ ပြန်လည်စစ်ဆေးမှု ခံယူရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။
- ခွဲစိတ်ကုသခြင်း –
- သရက်ရွက် ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်း (Spleen removal surgery) – အကယ်၍ ကြီးနေသော သရက်ရွက်ကြောင့် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲ ဝေဒနာများ ဖြစ်ပေါ်လာပါက သို့မဟုတ် ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကုသနိုင်ခြင်းမရှိပါက သရက်ရွက်ဖယ်ရှားခြင်း (Splenectomy) ကို ပြုလုပ်ရန် ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် နာတာရှည် အခြေအနေများတွင် ခွဲစိတ်ကုသခြင်းသည် ပြန်လည်သက်သာလာစေရန်အတွက် အကောင်းဆုံး လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်နိုင်သည်။
သို့သော်လည်း သရက်ရွက်ကို ဖယ်ရှားရန် ရွေးချယ်မှုအတွက် သေချာစွာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည် ဖြစ်သည်။ သရက်ရွက်မရှိဘဲနှင့်လည်း တက်ကြွသော လူနေမှုဘဝကို လျှောက်လှမ်းနိုင်သော်လည်း သရက်ရွက်ကို ဖယ်ရှားပြီးနောက်တွင် ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် အသက်အန္တရာယ်ရှိသော ပိုးဝင်ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ အန္တရာယ် ပိုမိုမြင့်တက်လာနိုင်သည်။
- ခွဲစိတ်မှုအပြီး ပိုးဝင်နိုင်ခြေ အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ခြင်း – သရက်ရွက် ဖယ်ရှားပြီးနောက်တွင် အောက်ပါတို့ကို လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် ပိုးဝင်နိုင်ခြေ အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် လျှော့ချခြင်းတို့ ပြုလုပ်နိုင်သည် –
- နျူမိုကောကပ်စ် (Pneumococcal)၊ မီနင်ဂိုကောကပ်စ် (Meningococcal) နှင့် ဟီမိုဖီးလပ်စ် အင်ဖလူအင်ဇာ အမျိုးအစား ဘီ (Hib) ကာကွယ်ဆေးများကို ထိုးနှံထားပါ၊ ၎င်းတို့သည် အဆုတ်ရောင်ရောဂါ၊ ဦးနှောက်မြှေးရောင်ရောဂါနှင့် သွေး၊ အရိုး၊ အဆစ်များ ပိုးဝင်ခြင်းတို့မှ ကာကွယ်ပေးသည်။ ထို့ပြင် ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ပြီးနောက် ငါးနှစ်လျှင်တစ်ကြိမ် နျူမိုကောကပ်စ် ကာကွယ်ဆေးကို ထပ်မံထိုးနှံရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။
- ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ပြီးနောက်တွင်လည်းကောင်း၊ သင် သို့မဟုတ် သင်၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူက ပိုးဝင်သည့် လက္ခဏာတစ်စုံတစ်ရာကို တွေ့ရှိပါကလည်းကောင်း ပင်နီဆီလင် (Penicillin) သို့မဟုတ် အခြားသော ပဋိဇီဝဆေးများကို သောက်သုံးပါ။
- ဖျားခြင်းကဲ့သို့သော ပိုးဝင်သည့် လက္ခဏာတစ်စုံတစ်ရာ ကြုံတွေ့ရပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်မှုကို ချက်ချင်းခံယူပါ။
- ငှက်ဖျားရောဂါ အပါအဝင် အချို့သော ရောဂါများ အဖြစ်များသည့် ဒေသများသို့ သွားရောက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ပါ။
