ကျောရိုးမကြီး အကျိတ်

ကျောရိုးမကြီး အကျိတ်ရောဂါ အကြောင်း သိကောင်းစရာ

ကျောရိုးမကြီး အကျိတ် (Spinal cord tumor သို့မဟုတ် Intradural tumor ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်) ဆိုသည်မှာ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးအတွင်း သို့မဟုတ် ၎င်းကို ဖုံးအုပ်ထားသော အမြှေးပါး (Dura) တွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ခါးရိုးဆစ်အကျိတ် အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ခါးရိုးဆစ်တိုင် (Spinal column) သည် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးကို ကာကွယ်ပေးထားသော ကျောဘက်ရှိ ကွေးညွတ်နိုင်သည့် အရိုးတည်ဆောက်ပုံ ဖြစ်သည်။ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး (Spinal cord) ကိုမူ ဦးနှောက်မှတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ဆီသို့ စေခိုင်းချက်များကို သယ်ဆောင်ပေးသည့် အာရုံကြောများနှင့် ဆဲလ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းအရိုးများကို ကျောရိုးဆစ်များ (Vertebrae) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ခါးရိုးဆစ်တိုင်တွင် ကျောရိုးဆစ်ပေါင်း ၃၃ ခု ပါဝင်ကာ ၎င်းကို အပိုင်း ၅ ပိုင်း ခွဲခြားထားပါသည် – လည်ပင်းဆစ်အပိုင်း (Cervical) ၅ ခု၊ ရင်ဘတ်ဆစ်အပိုင်း (Thoracic) ၁၂ ခု၊ ခါးဆစ်အပိုင်း (Lumbar) ၅ ခု၊ မြီးညှောင့်ရိုးအပေါ်ပိုင်းအပိုင်း (Sacrum) တစ်ဆက်တည်းဖြစ်နေသော အရိုးငယ် ၅ ခုနှင့် မြီးညှောင့်ရိုးအပိုင်း (Coccyx) တစ်ဆက်တည်းဖြစ်နေသော အရိုးငယ် ၄ ခုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ခါးရိုးဆစ်တိုင်သည် ဦးခေါင်းခွံအခြေမှ စတင်ကာ မြီးညှောင့်ရိုးတွင် ဆုံးခန်းတိုင်သည်။

ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး အကျိတ်များကို အကျိတ်တည်ရှိရာနေရာသည် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး၏ အတွင်းဘက် သို့မဟုတ် အပြင်ဘက် ဖြစ်နေခြင်းအပေါ် မူတည်၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး အကျိတ်အမျိုးအစားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် –

• အာရုံကြောမကြီးအတွင်းပိုင်း အကျိတ်များ (Intramedullary tumors) – အကျိတ်သည် ဂလိုင်အိုးမား (Gliomas)၊ အက်စထရိုဆိုက်တိုးမား (Astrocytoma) သို့မဟုတ် အီပင်ဒီမိုးမား (Ependymoma) ကဲ့သို့သော ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး၏ အတွင်းပိုင်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
• အာရုံကြောမကြီးပြင်ပ အကျိတ်များ (Extramedullary tumors) – အကျိတ်သည် အမြှေးပါးအကျိတ် (Meningiomas)၊ နျူရိုဖိုက်ဘရိုးမား (Neurofibromas)၊ အာရုံကြောအစွပ်အကျိတ် (Nerve sheath tumors) နှင့် ရှဝမ်နိုးမား (Schwannomas) ကဲ့သို့သော ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး၏ အပြင်ဘက်တွင် တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။

ခါးရိုးဆစ်အကျိတ်များ ကြီးထွားလာခြင်းကြောင့် နာကျင်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည့်အပြင် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်များကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အကယ်၍ ကုသမှုမခံယူဘဲ ထားရှိပါက ကိုယ်အင်္ဂါသေခြင်း (လေဖြတ်ခြင်း)၊ အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရသော အခြေအနေများနှင့် တစ်သက်တာ မသန်စွမ်းဖြစ်ခြင်းတို့အထိ ဦးတည်သွားစေနိုင်သည်။

ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး အကျိတ်ကို ကုသရာတွင် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း၊ ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသခြင်း (Chemotherapy) နှင့် ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

ခါးရိုးဆစ်အကျိတ် မတူညီသော အမျိုးအစားများ –

• အက်စထရိုဆိုက်တိုးမား (Astrocytoma) – ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး အတွင်းရှိ ဆဲလ်များတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ကင်ဆာမဟုတ်သည့်အကျိတ် သို့မဟုတ် ကင်ဆာအကျိတ်။
• ခေါဒိုးမား (Chordoma) – မြီးညှောင့်ရိုး (Coccyx) သို့မဟုတ် ဦးခေါင်းခွံတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ရှားပါးသည့် ကင်ဆာအကျိတ်။
• အီပင်ဒီမိုးမား (Ependymoma) – ဦးနှောက်နှင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးအတွင်းရှိ ခါးရိုးဆစ်အရည်လိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော အကျိတ်။
• ဂလိုင်အိုးမား (Glioma) – ဦးနှောက်နှင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးတွင် ရှိသော ဆဲလ်များမှ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော ကင်ဆာအကျိတ်။
• အမြှေးပါးအကျိတ် (Meningioma) – ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးနှင့် ဦးနှောက်ကို ဝန်းရံထားသည့် တစ်ရှူးများတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ကင်ဆာမဟုတ်သည့်အကျိတ်။ ကုသမှုမခံယူပါက အသက်အန္တရာယ် ထိခိုက်နိုင်ခြေရှိသည်။
• နျူရိုဖိုက်ဘရိုးမား (Neurofibroma) – ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောများတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ကင်ဆာမဟုတ်သည့်အကျိတ်။
• ရှဝမ်နိုးမား (Schwannoma) – ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောများကို ဝန်းရံထားသည့် ဆဲလ်များတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ရှားပါးသည့် ကင်ဆာမဟုတ်သည့်အကျိတ်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

အကျိတ်ကြီးထွားလာပြီး ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောများ၊ သွေးကြောများ သို့မဟုတ် ကျောရိုးဆစ်များကို ဖိမိခြင်းကြောင့် အောက်ပါ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည် –

• ကျောပြင်နာကျင်ခြင်း (ညဘက်တွင် ပိုမိုဆိုးရွားတတ်သည်)
• အကျိတ်ကြီးထွားနေသည့် နေရာတွင် နာကျင်ခြင်း
• ကျင်ကြီး မထိန်းနိုင်ခြင်းနှင့်/သို့မဟုတ် ကျင်ငယ် မထိန်းနိုင်ခြင်း
• လမ်းလျှောက်ရန် ခက်ခဲခြင်းနှင့် ချော်လဲနိုင်ခြေ အန္တရာယ်ရှိခြင်း
• အပူ၊ အအေးနှင့် နာကျင်မှုတို့ကို အာရုံခံစားနိုင်စွမ်း လျော့နည်းလာခြင်း
• အထူးသဖြင့် လက်မောင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက်များတွင် အာရုံခံစားမှု ပျောက်ဆုံးခြင်းနှင့်/သို့မဟုတ် ကြွက်သားများ အားနည်းခြင်း

အကယ်၍ သင်သည် အထက်ပါ ရောဂါလက္ခဏာများထဲမှ တစ်ခုခုကို စွဲမြဲစွာ ခံစားနေရသည်ဟု သတိပြုမိပါက မိမိ၏ ဆရာဝန်နှင့် ရက်ချိန်းယူ၍ ပြသနိုင်ပါသည်။

ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ

အကျိတ်ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများကိုမူ အထူးကုဆရာဝန်များက အတိအကျ သတ်မှတ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးသော်လည်း ခါးရိုးဆစ်အကျိတ် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည့် အချက်များကိုမူ ဖော်ထုတ်ထားနိုင်ပြီး ဖြစ်သည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သော ဓာတုပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ဒြပ်ပစ္စည်းများနှင့် ထိတွေ့မိခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

Risk factors (အန္တရာယ်ရှိစေသော အချက်များ)

ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး အကျိတ်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်သော အချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –

• နျူရိုဖိုက်ဘရိုမတိုးဆစ် အမျိုးအစား ၂ (Neurofibromatosis 2) – ၎င်းသည် မျိုးရိုးလိုက်ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး အနံ့ခံအာရုံကြောများပေါ်တွင် သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ပတ်လည်တွင် ကင်ဆာမဟုတ်သည့် အကျိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ဤပြဿနာသည် နားတစ်ဖက် သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်စလုံး အကြားအာရုံ ဆုံးရှုံးခြင်းကို ဦးတည်စေနိုင်သည်။
• ဗွန် ဟစ်ပဲလ် လင်ဒေါ ရောဂါ (Von Hippel-Lindau disease) – ၎င်းသည် ဦးနှောက်၊ မျက်ကြည်လွှာ (Retina) နှင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးအတွင်းရှိ သွေးကြောအကျိတ်များ (Hemangioblastomas) နှင့် ဆက်စပ်နေတတ်သော ရှားပါးသည့် ဝေဒနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။