ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ချိန်တွင် ဆရာဝန်သည် သင့်ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်စေနိုင်သော အကြောင်းရင်းများကို စစ်ဆေးမည် ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည် –

• ကျန်းမာရေး ရာဇဝင်။
• ဆီးသွားခြင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းဒိုင်ယာရီ (Voiding diary) – ၎င်းသည် သောက်သုံးသော အရည်ပမာဏ၊ ဆီးသွားသည့် အချိန်နှင့် အကြိမ်ရေတို့ကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
• ကိုယ်ခန္ဓာ စစ်ဆေးခြင်း။ အမျိုးသမီးများအတွက် တင်ပါးဆုံကွင်း စစ်ဆေးခြင်းနှင့် စည်းကမ်းတကျ စစ်ဆေးမှုများ ပါဝင်နိုင်သည်။
• တင်ပါးဆုံကွင်း အာရုံကြော လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဆန်းစစ်ရန် အာရုံကြောဆိုင်ရာ အမြန်စစ်ဆေးခြင်း။
• ဆီးနမူနာတွင် သွေးစွန်းခြင်း သို့မဟုတ် ပိုးဝင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးခြင်း။
• ဆီးအိမ်အပေါ် ဖိအားပေးစမ်းသပ်ခြင်း (Urinary stress test) – သင့်တွင် ဆီးပြည့်နေချိန်၌ ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းညှစ်ခြင်း ပြုလုပ်သောအခါ ဆီးယိုစိမ့်မှု ရှိ၊ မရှိကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူက စစ်ဆေးမည် ဖြစ်သည်။

ဆီးအိမ်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးခြင်း (Bladder function examination)

ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း ပြဿနာအများစုတွင် ထပ်တိုးစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ သို့သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူက သင်၏ ဆီးအိမ်၊ ဆီးပြွန်နှင့် ဆီးအိမ်အပိတ်ကြွက်သားတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဆန်းစစ်ရန် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။

ထိုဆီးအိမ်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည် –

• ဆီးသွားပြီးနောက် ဆီးအိမ်အတွင်း ကျန်ရှိနေသော ဆီးပမာဏကို တွက်ချက်ခြင်း: အကယ်၍ သင့်တွင် ဆီးကို ကုန်စင်အောင် မသွားနိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ စိုးရိမ်ရပါက ဤစစ်ဆေးမှုကို ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်နိုင်သည်။ ဤစစ်ဆေးမှုသည် ဆီးချိုရောဂါရှိသူများ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ဆီးအိမ်ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ဖူးသူများအတွက် လိုအပ်နိုင်သည်။ ကျွမ်းကျင်သူက အသံလှိုင်းများကို ပုံရိပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသော အာထရာဆောင်း (Ultrasound) စက်ကို အသုံးပြုကာ ဆီးသွားပြီးနောက် ဆီးအိမ်အတွင်း ကျန်ရှိနေသော ဆီးပမာဏကို တိုင်းတာသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဤစစ်ဆေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ဆီးပြွန်မှတစ်ဆင့် ဆီးအိမ်အတွင်းသို့ ကာသီတာပြွန်တစ်ခု ထည့်သွင်းနိုင်သည်။ ထိုပြွန်သည် ကျန်ရှိနေသော ဆီးများကို တိုင်းတာရန်အတွက် စုဆောင်းပေးသည်။
• ဆီးအိမ်အတွင်း ဖိအားကို တိုင်းတာခြင်း: ယူရိုဒိုင်နမစ် (Urodynamics) စစ်ဆေးမှုသည် ဆီးအိမ်အတွင်း ဆီးပြည့်နေချိန်နှင့် ဆီးသွားနေချိန် နှစ်ခုစလုံးတွင် ဆီးအိမ်၏ ဖိအားကို ဆန်းစစ်ပေးသည်။ ၎င်းသည် Stress incontinence ကို ရောဂါရှာဖွေရန်နှင့် တင်ပါးဆုံကွင်းကြွက်သားများ၏ သန်မာမှုကို အကဲဖြတ်ရန်အတွက် အထောက်အကူပြုသည်။ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကျွမ်းကျင်သူများသည် သင့်တော်သော ခွဲစိတ်မှုနည်းလမ်းကို ဆုံးဖြတ်ရန် ဤရလဒ်များကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ စစ်ဆေးစဉ်အတွင်း သင့်ဆီးအိမ်ထဲသို့ နွေးသောအရည်များကို ကာသီတာပြွန်ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ဖြည့်သွင်းသည်။ ဆီးအိမ်ပြည့်လာသောအခါ ဆီးယိုစိမ့်မှု ရှိ၊ မရှိ ဆန်းစစ်ရန် ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းညှစ်ခြင်း ပြုလုပ်ရန် သင့်ကို ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ဆီးအိမ်လုံးဝကုန်စင်အောင် သွားရန် လိုအပ်သော ဖိအားကို တိုင်းတာသည့် စစ်ဆေးမှုနှင့်လည်း ပူးတွဲလုပ်ဆောင်နိုင်သည်။
• မှန်ပြောင်းဖြင့် ဆီးအိမ်ကြည့်ခြင်း (Cystoscopy): ဤစစ်ဆေးမှုသည် သင့်ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်စေနိုင်သော ဆီးအိမ်နှင့် ဆီးပြွန်အတွင်းရှိ အခြေအနေများကို စစ်ဆေးရန် ဆီးအိမ်ထဲသို့ မှန်ပြောင်းထည့်သွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ဆေးခန်း သို့မဟုတ် ဆေးရုံတွင် ပြုလုပ်သည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

သင့်တွင် Stress incontinence ရှိနေပါက သင့်ဆရာဝန်က ကုသမှုနည်းဗျူဟာများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုရန် အကြံပြုနိုင်သည်။ အကယ်၍ သင့်တွင် ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်း (Urinary tract infection) ရှိနေပါက Stress incontinence အတွက် မည်သည့်ကုသမှုကိုမျှ မစတင်မီ ထိုပိုးဝင်ခြင်းကို ဦးစားပေး ကုသရမည် ဖြစ်သည်။

အမူအကျင့်ဆိုင်ရာ ကုထုံးများ (Behavior therapies)

အမူအကျင့်ဆိုင်ရာ ကုထုံးများသည် Stress incontinence ကို လျော့ပါးစေရန် သို့မဟုတ် ပျောက်ကင်းစေရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။ ကုသမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည် –

• တင်ပါးဆုံကွင်းကြွက်သား လေ့ကျင့်ခန်းများ: သင်၏ တင်ပါးဆုံကွင်းကြွက်သားများနှင့် ဆီးအိမ်အပိတ်ကြွက်သားများကို သန်မာစေရန်အတွက် ကီဂယ်လေ့ကျင့်ခန်း (Kegel exercises) ပြုလုပ်နည်းကို သင့်ဆရာဝန်က သင်ကြားပေးနိုင်သည်။ ကီဂယ်လေ့ကျင့်ခန်း ထိရောက်မှုရှိစေရန် စဉ်ဆက်မပြတ် လေ့ကျင့်ရန်မှာ အရေးကြီးသည်။

မမှားယွင်းအောင် ကိရိယာဖြင့် စောင့်ကြည့်လေ့ကျင့်ခြင်း (Biofeedback): ကြွက်သားများ စနစ်တကျ ကျုံ့ညှစ်နိုင်စေရန် လမ်းညွှန်ပေးသည့် ဖိအားအာရုံခံကိရိယာများ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်လှုံ့ဆော်မှုများကို အသုံးပြုသော နည်းပညာဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ကီဂယ်လေ့ကျင့်ခန်းများနှင့် ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ပါက ပိုမိုထိရောက်မှုရှိစေသည်။ သင့်ကြွက်သားများ သန်မာလာပါက ဆီးယိုစိမ့်မှု ဖြစ်စေနိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများ မပြုလုပ်မီ ၎င်းကြွက်သားများကို ကြိုတင်ကျုံ့ညှစ်ထားခြင်းဖြင့် ဆီးယိုစိမ့်မှုကို ကာကွယ်နိုင်သည်။

• အရည်သောက်သုံးခြင်း: သင့်ဆရာဝန်က တစ်နေ့တာလုံးနှင့် ညနေပိုင်းတွင် သောက်သုံးရမည့် အရည်ပမာဏ၊ အမျိုးအစားနှင့် မည်သည့်အချိန်တွင် သောက်ရမည်တို့ကို တိတိကျကျ အကြံပြုနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ခန္ဓာကိုယ် ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်သည်အထိ အရည်သောက်သုံးမှုကို မကန့်သတ်ရန် အရေးကြီးသည်။
• ကျန်းမာသော လူနေမှုဘဝပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း: ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ချခြင်း၊ နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်းကို ကုသခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်းတို့သည် သင့်ကို ပိုမိုနေထိုင်ကောင်းစေပြီး Stress incontinence ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျော့ကျစေသည်။
• ဆီးအိမ်လေ့ကျင့်ပေးခြင်း (Bladder training): အကယ်၍ သင့်တွင် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း အမျိုးအစားများ ရောနှောနေပါက (Mixed incontinence) သင့်ဆရာဝန်က အိမ်သာသွားရန် အချိန်ဇယားတစ်ခု သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။ ဆီးခဏခဏ သွားပေးခြင်းဖြင့် ဆီးအလွန်သွားချင်၍ မထိန်းနိုင်ခြင်း ပြဿနာကို သက်သာစေနိုင်သည်။

ဆေးဝါးများ (Medicines)

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လက်ရှိ၌ Stress incontinence ကို ကုသရန်အတွက် သီးသန့်အတည်ပြုထားသော ဆေးဝါးများ မရှိသေးပါ။

အမျိုးသမီးများတွင် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (Female stress incontinence)

ကိရိယာများ (Devices)

မွေးရာပါ အမျိုးသမီးအင်္ဂါ ပါလာသူများတွင် Stress incontinence ကို စီမံခန့်ခွဲရန် မိန်းလမ်းကြောင်းအတွင်း ထည့်ရသော အဆို့ကွင်း (Vaginal pessary) သည် ထိရောက်သော အထောက်အကူတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ အဖုနှစ်ခုပါသော ကွင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည့် ဤကိရိယာကို ဆီးပြွန်၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် တည်ရှိစေပြီး အထောက်အပံ့ပေးရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။ သင့်ဆရာဝန်က ဤကွင်းကို တပ်ဆင်ထည့်သွင်းပေးနိုင်ပြီး ၎င်းသည် ဆီးပြွန်ကို ထောက်ကူပေးကာ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်စဉ်အတွင်း ဆီးယိုစိမ့်မှုကို ကာကွယ်ပေးသည်။ ၎င်းကို အခါအားလျော်စွာ ပြန်ထုတ်၍ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။ ထို့အပြင် ဆီးပြွန်ကို ထောက်ကူပေးရန်အတွက် ဆိုင်များတွင် အလွယ်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်သော မိန်းလမ်းကြောင်းတွင်းထည့်ပစ္စည်း (Vaginal inserts) များလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့သည် တမ်ပွန် (Tampon) နှင့် ဆင်တူသည်။ ၎င်းတို့သည် ခွဲစိတ်ရန်မလိုဘဲ အသုံးပြုပြီးပါက စွန့်ပစ်နိုင်သော ရွေးချယ်စရာများ ဖြစ်ကြသည်။

ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery)

Stress incontinence ခွဲစိတ်မှုများ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဆီးအိမ်လည်ပင်းကို ထောက်ကူပေးရန် သို့မဟုတ် ဆီးအိမ်အပိတ်ကြွက်သား ပိတ်သွားစေရန် ကူညီပေးဖို့ ဖြစ်သည်။ မွေးရာပါ အမျိုးသမီးအင်္ဂါ ပါလာသူများအတွက် အောက်ပါခွဲစိတ်မှု ရွေးချယ်စရာများ ရှိသည် –

• ဆီးပြွန်အလယ်ပိုင်းတွင် အောက်ခံကြိုးတပ်ဆင်ခြင်း (Midurethral sling procedure): Stress urinary incontinence ကို ကုသရန် အသုံးအများဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်ပြီး ဆီးပြွန်ပြွန်ငယ်၏ အောက်တွင် ပိုက်ကွန်ကဲ့သို့သော အရာငယ် (Mesh) တစ်ခုကို ထည့်သွင်းသည့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ အနည်းဆုံးဖြစ်စေသော ခွဲစိတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မိန်းလမ်းကြောင်းကျွံခြင်း ပြုပြင်ရန်အတွက် Mesh ကို အသုံးပြုခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ မီဒီယာများတွင် ပြဿနာအချို့ ရှိကြောင်း ဖော်ပြချက်များ ရှိသော်လည်း Stress urinary incontinence အတွက် ပြုလုပ်သော အောက်ခံကြိုးတပ်ဆင်ခြင်း (Mesh sling procedures) များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဘေးကင်းပြီး ထိရောက်မှုရှိသည်။ သင့်ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် ဤကဲ့သို့သော ခွဲစိတ်မှုအတွက် Mesh အသုံးပြုခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကောင်းကျိုးနှင့် ဆိုးကျိုးများကို ဆွေးနွေးပေးမည် ဖြစ်သည်။
• ဆီးအိမ်လည်ပင်းတွင် အောက်ခံကြိုးတပ်ဆင်ခြင်း (Bladder neck sling procedure): ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူပြီးနောက်တွင် Stress incontinence ထပ်မံဖြစ်ပွားသူများအတွက် အသုံးများသည်။ ၎င်းသည် အောက်ခံကြိုးပြုလုပ်ရန် ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် ပေါင်မှ တစ်ရှူးစတစ်ခုကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းသည် ဆီးအိမ်လည်ပင်းတွင် အမြှေးပါးတစ်ရှူး (Fascia) ကို တည်ရှိစေပြီး ဝမ်းဗိုက်ကို ခွဲစိတ်ရန် လိုအပ်သည်။
• ဆီးအိမ်လည်ပင်းနောက်ပိုင်း ဆွဲတင်ခြင်း (Retropubic colposuspension): ဤခွဲစိတ်မှုနည်းပညာသည် ဆီးအိမ်လည်ပင်းနှင့် ဆီးပြွန်အပေါ်ပိုင်းအနီးရှိ တစ်ရှူးများကို ထောက်ကူပေးရန်အတွက် ဆီးစပ်ရိုးတစ်လျှောက်ရှိ အရွတ်များနှင့် ချုပ်ရိုးများကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မှန်ပြောင်း အပေါက်ငယ်များ (Laparoscopic incisions) မှတစ်ဆင့် သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်ကို ခွဲစိတ်၍ ပြုလုပ်နိုင်သည်။
• တစ်ရှူးထုထည်မြှင့်တင်ပစ္စည်းများ (Bulking agents): ထိုနေရာကို ထုထည်ရှိလာစေရန်အတွက် ဆီးပြွန်၏ အပေါ်ပိုင်းပတ်ပတ်လည်ရှိ တစ်ရှူးများထဲသို့ ဂျယ်လ်များ သို့မဟုတ် အခြားပစ္စည်းများကို ထိုးသွင်းနိုင်သည်။

အမျိုးသားများတွင် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (Male stress incontinence)

မွေးရာပါ အမျိုးသားအင်္ဂါ ပါလာသူများအတွက် Stress incontinence ကုသမှု ရွေးချယ်စရာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည် –

• ကွန်ဒုံးပုံစံ ဆီးပိုက်များ (Condom catheters): တက္ကဆက်ဆီးပိုက် (Texas catheters) ဟုလည်း လူသိများသော ဤကိရိယာသည် လိင်တံကို စွပ်ထားရပြီး ထိပ်ဖျားတွင် ဆီးများကို အိတ်တစ်ခုအတွင်းသို့ စုဆောင်းရန် ဆီးပိုက်ပါရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ယိုစိမ့်သော ဆီးများကို ထိရောက်စွာ ဖမ်းယူနိုင်သော်လည်း ဆီးယိုစိမ့်မှုကိုမူ မကာကွယ်ပေးနိုင်ပါ။
• တစ်ရှူးထုထည်မြှင့်တင်ပစ္စည်းများ (Bulking agents): ထိုနေရာကို ထုထည်ရှိလာစေရန်အတွက် ဆီးပြွန်၏ အပေါ်ပိုင်းပတ်ပတ်လည်ရှိ တစ်ရှူးများထဲသို့ ဂျယ်လ်များ သို့မဟုတ် အခြားပစ္စည်းများကို ထိုးသွင်းနိုင်သည်။
• လေသွင်း၍ရသော ခြေတုဆီးအိမ်အပိတ်ကြွက်သား (Inflatable artificial sphincter): ဤကိရိယာကို ခွဲစိတ်မှုဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ထည့်သွင်းရသည်။ ဆီးအိမ်အပိတ်ကြွက်သားအဖြစ် လုပ်ဆောင်ရန် ဆီးပြွန်၏ အပေါ်ပိုင်းပတ်ပတ်လည်တွင် ကတ်ဖ်အနားပတ် (Cuff) တစ်ခုကို ထားရှိသည်။ ပိုက်လိုင်းများသည် ထိုအနားပတ်ကို ဖိအားထိန်းညှိပေးသည့် တင်ပါးဆုံကွင်းအတွင်းရှိ ဘောလုံးငယ်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်းရှိ လက်ဖြင့် ထိန်းချုပ်ရသော ပန့် (Pump) သည် ကိုယ်တိုင် နှိပ်၍ အသုံးပြုနိုင်စေသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဤခြေတုဆီးအိမ်အပိတ်ကြွက်သား လုပ်ဆောင်ချက် ဆက်လက်ကောင်းမွန်စေရန် ထပ်တိုးခွဲစိတ်မှုများ လိုအပ်နိုင်သည်။

Doctors who treat this condition