ကျောရိုးမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာ

ကျောရိုးမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာ အကြောင်း သိကောင်းစရာ

လူတစ်ဦးတွင် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု ဖြစ်ပွားသောအခါ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး၏ အစိတ်အပိုင်းအမျိုးမျိုးအပြင်၊ ခါးရိုးဆစ်ပိုက်လိုင်း၏ အဆုံးသတ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော အာရုံကြောများ (Cauda equina ဟုခေါ်ဆို) နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ရှူးများနှင့် အရိုးများပါ ထိခိုက်ပျက်စီးသွားနိုင်သည်။ ထိခိုက်ပျက်စီးမှု အတိုင်းအတာသည် ပြင်းထန်မှုအလိုက် ကွဲပြားနိုင်ပြီး ဒဏ်ရာရရှိသည့် နေရာ၏ အောက်ပိုင်းတွင် ကြွက်သားအင်အား၊ အာရုံခံစားမှုနှင့် အခြားသော ကိုယ်ခန္ဓာလုပ်ဆောင်ချက်များ အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲသွားခြင်းဆီသို့ မကြာခဏ ဦးတည်သွားစေနိုင်သည်။

ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုကြောင့် အာရုံကြောများက ဦးနှောက်နှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန် အဟန့်အတားဖြစ်သွားသောအခါ ခန္ဓာကိုယ်သည် အရေးကြီးသော လုပ်ဆောင်ချက်များ ဆုံးရှုံးခြင်းကို ကြုံတွေ့ရသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဆီးအိမ်နှင့် ကျင်ကြီးထိန်းချုပ်မှု၊ အသက်ရှူခြင်း၊ နှလုံးခုန်နှုန်း ထိန်းညှိခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်၏ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်၊ ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှုများ၊ အာရုံခံစားမှုများနှင့် တုံ့ပြန်မှုများ (Reflexes) ပါဝင်နိုင်သည်။

ဒဏ်ရာရရှိမှု၏ အာရုံကြောဆိုင်ရာ အဆင့် (Neurological level) ဆိုသည်မှာ ထိခိုက်ပျက်စီးမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် ပုံမှန်အတိုင်း ကောင်းမွန်စွာ ကျန်ရှိနေသေးသည့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး၏ အနိမ့်ဆုံး အစိတ်အပိုင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဒဏ်ရာ၏ ပြည့်စုံမှု (Completeness) အခြေအနေကို အောက်ပါအမျိုးအစားများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်-

  • လုံးဝပျက်စီးခြင်း (Complete) – ဒဏ်ရာရရှိသည့် နေရာ၏ အောက်ပိုင်းတွင် ကိုယ်အင်္ဂါများ လုံးဝသေသွားခြင်း (အာရုံခံစားမှုနှင့် လှုပ်ရှားမှု လုပ်ဆောင်ချက်များ လုံးဝဆုံးရှုံးသွားခြင်း) သည် လုံးဝပျက်စီးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ခန္ဓာကိုယ်၏ ဘယ်ညာနှစ်ဖက်စလုံး ထိခိုက်ခံရသည်။ လုံးဝပျက်စီးသွားသော ဒဏ်ရာကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်း သေခြင်း (Paraplegia) သို့မဟုတ် ခြေလက်လေးဖက်စလုံး သေခြင်း (Quadriplegia) တို့ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
    • ခြေလက်လေးဖက်စလုံး သေခြင်း (Quadriplegia သို့မဟုတ် Tetraplegia) – ဤအခြေအနေသည် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုကြောင့် လက်မောင်းများ၊ လက်ဖဝါးများ၊ ကိုယ်ထည်၊ ခြေထောက်များနှင့် တင်ပဆုံတွင်း အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနေကြောင်း ညွှန်ပြသည်။
    • ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်း သေခြင်း (Paraplegia) – ကိုယ်ထည်၊ ခြေထောက်များနှင့် တင်ပဆုံတွင်း အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ လုံးဝ (သို့မဟုတ်) တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း သေသွားနိုင်သည်။
  • တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ ပျက်စီးခြင်း (Incomplete) – တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ ပျက်စီးသော ဒဏ်ရာရရှိပြီးနောက်တွင် ခန္ဓာကိုယ်၏ တစ်ဖက် (သို့မဟုတ်) နှစ်ဖက်စလုံး၌ အချို့သော လုပ်ဆောင်ချက်များ (အာရုံခံစားမှုနှင့် လှုပ်ရှားမှုလုပ်ဆောင်ချက်) ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် ဦးနှောက် ဆက်သွယ်ပြောဆိုနိုင်သည့် သတ်မှတ်ထားသော လမ်းကြောင်းအချို့ ရှိနေသေးသည်။

ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာကို မကြာသေးမီကမှ ရရှိထားသူများသည် ၎င်းတို့၏ ဘဝတစ်ခုလုံး ပြောင်းလဲသွားသကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်သည်။ ဤဒဏ်ရာသည် ၎င်းတို့အပေါ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ခံစားချက်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် လူမှုရေးပိုင်းဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

သိပ္ပံပညာ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာများကို တစ်နေ့တွင် ပြန်လည်ပြုပြင် ကုသပေးနိုင်လိမ့်မည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင် အများအပြားက ယုံကြည်ကြသည်။ ဤရည်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စဉ်ဆက်မပြတ် သုတေသနပြုလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝင်ရောက်ကုသမှုများနှင့် ကုထုံးများကြောင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားသူ အများအပြားကို တက်ကြွပြီး လွတ်လပ်သော လူနေမှုဘဝများကို လျှောက်လှမ်းနိုင်စေရန် ကူညီပေးနိုင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

အာရုံကြောဆိုင်ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု၏ ပြင်းထန်မှုနှင့် အတိုင်းအတာကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူသည် စစ်ဆေးမှုအမျိုးမျိုးကို ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းကြောင့် အောက်ပါ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည် –

  • ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှုများ ဆုံးရှုံးခြင်း
  • အာရုံခံစားမှု ဆုံးရှုံးခြင်း
  • ကျင်ကြီး သို့မဟုတ် ကျင်ငယ် လုပ်ဆောင်ချက်များ ဆုံးရှုံးခြင်း
  • တုံ့ပြန်မှုဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ (Reflex activities) သို့မဟုတ် ကြွက်သားများ တောင့်တင်းအကြောဆွဲခြင်း (Spasms) များ ပိုမိုမြင့်တက်လာခြင်း
  • လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံစားမှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် မျိုးအောင်နိုင်စွမ်းတို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်း
  • ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ပျက်စီးမှုကြောင့် နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးစူးရှရှ ပူစပ်ပူလောင် ခံစားရခြင်း
  • အသက်ရှူခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် အဆုတ်အတွင်းမှ သလိပ်/အရည်များကို ကောင်းမွန်စွာ စွန့်ထုတ်ရန် ခက်ခဲခြင်း

အကယ်၍ လူတစ်ဦးသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီးနောက် အောက်ပါလက္ခဏာများထဲမှ တစ်ခုခုကို ခံစားရပါက အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်မှုကို ချက်ချင်း ခံယူရမည် ဖြစ်သည် –

  • ပြင်းထန်စွာ ကျောပြင်နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် လည်ပင်း၊ ဦးခေါင်း သို့မဟုတ် ကျောပြင်တို့တွင် ဖိအားတစ်ခုခု ခံစားရခြင်း
  • ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်အစိတ်အပိုင်းတွင်မဆို အင်အားချို့တဲ့ခြင်း၊ အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် လေဖြတ်သလို ဖြစ်ခြင်း
  • လက်ဖဝါး၊ လက်ချောင်း၊ ခြေဖဝါး သို့မဟုတ် ခြေချောင်းများတွင် ထုံကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် တုန်ရီခြင်း အပါအဝင် အာရုံခံစားမှု ကင်းမဲ့သွားခြင်း
  • ကျင်ငယ် သို့မဟုတ် ကျင်ကြီး ထိန်းချုပ်မှုစနစ် ဆုံးရှုံးခြင်း
  • လမ်းလျှောက်ခြင်းနှင့် ဟန်ချက်ထိန်းခြင်းတို့တွင် ပြဿနာရှိခြင်း
  • ဒဏ်ရာရပြီးနောက် အသက်ရှူရ ခက်ခဲခြင်း
  • လည်ပင်း သို့မဟုတ် ကျောပြင်သည် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ စောင်းနေခြင်း သို့မဟုတ် ပုံစံပျက်နေခြင်း

ဦးခေါင်း သို့မဟုတ် လည်ပင်းတွင် ပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာရရှိထားသူများသည် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ခါးရိုးဆစ်ထိခိုက်မှုများကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ရန်အတွက် အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သည်။ ခါးရိုးဆစ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ အပြင်းအထန် ရရှိထားသော်လည်း ၎င်းသည် ချက်ချင်း ထင်ရှားစွာ မပေါ်ပေါက်တတ်သောကြောင့် အခြားနည်းဖြင့် သေချာစွာ မသက်သေပြနိုင်မချင်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူများတွင် ခါးရိုးဆစ်ဒဏ်ရာ ရှိနေသည်ဟု ယူဆထားခြင်းကသာ ဘေးအကင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ အချို့သောအခြေအနေများတွင် ပြင်းထန်သော ခါးရိုးဆစ်ဒဏ်ရာသည် ချက်ချင်း မသိသာနိုင်သည့်အတွက်ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အား ထပ်မံလှုပ်ရှားပါက ပိုမိုထိခိုက်ပျက်စီးစေမည့် အန္တရာယ် ရှိနိုင်သည်။ ထုံကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် လေဖြတ်ခြင်း လက္ခဏာများသည် ရုတ်တရက် ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သလို အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်းချင်းလည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။

မတော်တဆမှု ဖြစ်ပွားချိန်နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်မှု ခံယူချိန်ကြား ကာလအပိုင်းအခြားသည် နောက်ဆက်တွဲ ပြင်းထန်မှု အခြေအနေနှင့် ပြန်လည်သက်သာလာမည့် အချိန်တို့အပေါ် များစွာ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။

ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ

ခါးရိုးဆစ်တိုင်၏ အရိုးပြားများ (Disks)၊ အရွတ်များ (Ligaments) သို့မဟုတ် ကျောရိုးဆစ်များ (Vertebrae) ထိခိုက်ခြင်းအပြင် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ကိုယ်တိုင် ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းတို့ကြောင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာများ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ကျောရိုးဆစ်တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ ကျိုးခြင်း၊ ဆစ်လွဲခြင်း၊ ကြေမွခြင်း သို့မဟုတ် ဖိမိခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည့် ကျောရိုးအပေါ် ရုတ်တရက် ပြင်းထန်သော ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း (Traumatic spinal cord injury) ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးသည် သေနတ်ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် ဓားဒဏ်ရာတို့ကြောင့်လည်း ပေါက်ပြဲခြင်းနှင့် ပြတ်တောက်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးအတွင်းနှင့် ပတ်ပတ်လည်တွင် သွေးထွက်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ အနာတရဖြစ်ခြင်းနှင့် အရည်များ စုပုံလာခြင်းတို့ကြောင့် များသောအားဖြင့် ရက်ပိုင်း သို့မဟုတ် သီတင်းပတ်များအတွင်း ပိုမိုဆိုးရွားသော ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။

ထိခိုက်မှုကြောင့် မဟုတ်သော ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာရခြင်း (Non-traumatic spinal cord injury) ကိုမူ အဆစ်ရောင်ရောဂါများ၊ ကင်ဆာ၊ အနာတရဖြစ်ခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျောရိုးဆစ်အရိုးပြားများ တဖြည်းဖြည်း ပျက်စီးလာသည့်ရောဂါ (Degenerative disk disease) တို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။

အာရုံကြောမျှင်များ ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းသည် ထိခိုက်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ထိခိုက်မှုကြောင့်မဟုတ်ဘဲ ဖြစ်စေ နှစ်မျိုးစလုံးကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် ထိခိုက်မိသော နေရာကို ဖြတ်သန်းသွားသည့် အာရုံကြောမျှင်များကိုသာမက ဒဏ်ရာရရှိသည့် နေရာ၏ အောက်ပိုင်းရှိ ကြွက်သားများနှင့် အာရုံကြောများ အားလုံး သို့မဟုတ် အချို့ကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရခြင်း၏ အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းများမှာ –

  • ယာဉ်မတော်တဆမှုများ – နှစ်စဉ် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာအသစ်အားလုံး၏ ထက်ဝက်နီးပါးမှာ မော်တော်ကားနှင့် ဆိုင်ကယ် မတော်တဆမှုများကြောင့် ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။
  • ချော်လဲခြင်း/ပြုတ်ကျခြင်း – အသက် ၆၅ နှစ်ကျော်ပြီးနောက်တွင် ချော်လဲခြင်းသည် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာရခြင်း၏ အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။
  • အကြမ်းဖက်မှုများ – သေနတ်ဒဏ်ရာများနှင့် ဓားဒဏ်ရာများကြောင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းသည်လည်း အဖြစ်များသည်။
  • အားကစားကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းများ – ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာများ၏ တစ်ကိုယ်ရေ ရာခိုင်နှုန်း (၁၀%) မှာ ထိခိုက်မှုပြင်းထန်သော အားကစားများနှင့် ရေငုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော အားကစားလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။
  • ရောဂါဝေဒနာများ – ကင်ဆာ၊ အဆစ်ရောင်ရောဂါ၊ အရိုးပွရောဂါနှင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ရောင်ရမ်းခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာများ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

Risk factors (အန္တရာယ်ရှိစေသော အချက်များ)

မည်သူမဆို ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိနိုင်ပြီး များသောအားဖြင့် မတော်တဆမှုများကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။ သို့သော်လည်း အချို့သော အချက်များသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိနိုင်ခြေကို ပိုမိုမြင့်မားစေသည်၊ ၎င်းတို့မှာ –

  • ကျား/မ သဘာဝ – ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုတွင် အမျိုးသမီးများထက် အမျိုးသားများက ပိုမိုအဖြစ်များသည်။
  • အသက်အရွယ် – အသက် ၁၆ နှစ်မှ ၃၀ နှစ်ကြား ရှိသူများတွင် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာအားလုံး၏ ထက်ဝက်ကျော် ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ အသက် ၆၅ နှစ်နှင့် ၎င်းထက်ကျော်လွန်လာသောအခါ အသက်ကြီးသူများတွင် ဖြစ်ပွားသော ဒဏ်ရာအများစုမှာ ချော်လဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည့်အတွက် အန္တရာယ် ပိုမိုမြင့်တက်လာသည်။
  • အရက်သေစာ သောက်သုံးမှု – ထိခိုက်မှုကြောင့်ဖြစ်သော ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာများ၏ ၂၅% ခန့်မှာ အရက်သေစာ သောက်သုံးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။
  • စွန့်စားရသော လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း – သင့်တော်သော ဘေးကင်းရေး အကာအကွယ်ပစ္စည်းများကို ဝတ်ဆင်ခြင်းမရှိဘဲ သို့မဟုတ် လိုအပ်သော ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ မပြုလုပ်ဘဲ အားကစားများတွင် ပါဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်တိမ်သော ရေကန်အတွင်းသို့ ဒိုင်ဗင်ထိုးခြင်းတို့ကြောင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာများ ရရှိနိုင်သည်။ အသက် ၆၅ နှစ်အောက် လူများအတွက် မော်တော်ယာဉ် မတော်တဆမှုများသည် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။
  • ယခင်ကတည်းက ရှိနေသော ရောဂါများ – အကယ်၍ လူတစ်ဦးတွင် အရိုး သို့မဟုတ် အဆစ်များကို ထိခိုက်စေသည့် အရိုးပွရောဂါ (Osteoporosis) ကဲ့သို့သော နောက်ခံဝေဒနာတစ်ခု ရှိနေပါက အနည်းငယ်မျှ ထိခိုက်မိရုံမျှဖြင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

  • ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှု – အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုကြောင့် လူနာ၏ အသက်ရှူခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးခုန်နှုန်းတို့ကို ထိခိုက်ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူက ဆန်းစစ်ခြင်းနှင့် စစ်ဆေးခြင်းများ ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် လှုပ်ရှားမှုလုပ်ဆောင်ချက် (Motor function) နှင့် အာရုံခံစားမှုလုပ်ဆောင်ချက် (Sensory function) တို့ မည်မျှကောင်းမွန်စွာ အလုပ်လုပ်သည်ကိုလည်း အကဲဖြတ်မည် ဖြစ်သည်။အကယ်၍ ဒဏ်ရာရရှိသူက လည်ပင်းနာကျင်သည်ဟု ပြောဆိုပါကလည်းကောင်း၊ သတိတစ်ဝက်တစ်ပျက်သာ ရှိတော့ပါကလည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် အာရုံကြောထိခိုက်မှု သို့မဟုတ် အားနည်းမှုဆိုင်ရာ ထင်ရှားသော လက္ခဏာများကို ပြသနေပါကလည်းကောင်း အရေးပေါ် ရောဂါရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်။
  • ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများ –
  • ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (X-rays) – ကျောရိုးဆစ် (ခါးရိုးဆစ်တိုင်) ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ၊ အကျိတ်များ၊ အရိုးကျိုးခြင်းများ သို့မဟုတ် ကျောရိုးဆစ် တဖြည်းဖြည်း ပျက်စီးလာသည့် အပြောင်းအလဲများ အားလုံးကို ဓာတ်မှန်တွင် မြင်တွေ့နိုင်သည်။
  • ကွန်ပျူတာ ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (CT scan) – ဓာတ်မှန်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေများကို တွေ့ရှိရသည့်အခါ CT scan သည် ပိုမိုရှင်းလင်းသော ပုံရိပ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ ဤစစ်ဆေးမှုအတွင်း ကွန်ပျူတာဖြင့် ဖန်တီးထားသော အစဉ်လိုက် ကန့်လန့်ဖြတ် ပုံရိပ်များကို အရိုး၊ အရိုးပြားနှင့် အခြားသော ပြဿနာများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် အသုံးပြုနိုင်သည်။
  • သံလိုက်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (MRI) – MRI သည် ကွန်ပျူတာဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော ပုံရိပ်များကို ရရှိရန် အားပြင်းသော သံလိုက်စက်ကွင်းနှင့် ရေဒီယိုလှိုင်းများကို အသုံးပြုသည်။ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးကို ဤသို့ စစ်ဆေးခြင်းသည် ကျွံထွက်နေသော အရိုးပြားများ (Herniated disks)၊ သွေးခဲများနှင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးကို ဖိမိနေနိုင်သည့် အခြားသော အကျိတ်များကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်အတွက် အကျိုးရှိသည်။
  • ကြွက်သားလျှပ်စစ်လှိုင်းတိုင်းတာခြင်း (Electromyelogram) – အကယ်၍ ပတ်ဝန်းကျင် အာရုံကြော ထိခိုက်မှု (Peripheral nerve injury) ပါ တွဲဖက်ရှိနေပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူသည် ကြွက်သားများနှင့် အာရုံကြောဆဲလ်များအတွင်းရှိ လျှပ်စစ်လှုပ်ရှားမှုကို ဆန်းစစ်ရန် ကြွက်သားလျှပ်စစ်လှိုင်းတိုင်းတာခြင်း (EMG) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာများတွင် EMG ကို ပြုလုပ်ရန် မလိုအပ်တတ်ပါ။

ဒဏ်ရာ၏ အတိုင်းအတာကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူသည် များသောအားဖြင့် မတော်တဆမှု ဖြစ်ပွားပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာ (ရောင်ရမ်းမှုများ လျော့ကျသွားရန် အချိန်ပေးပြီးနောက်) တွင် ဘက်စုံအာရုံကြောဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုတစ်ခုကို ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။ ဤစစ်ဆေးမှုတွင် လူနာ၏ ကြွက်သားအင်အား၊ အသာအယာ ထိတွေ့မှုကို သိရှိနိုင်စွမ်းနှင့် အပ်ဖြင့် တို့ခြင်းကို သိရှိနိုင်စွမ်းတို့ကို စမ်းသပ်ခြင်းဖြင့် ဒဏ်ရာ၏ အဆင့်နှင့် ပြည့်စုံမှု (Completeness) အခြေအနေတို့ကို ဆန်းစစ်ခြင်း ပါဝင်မည် ဖြစ်သည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများတွင်ပါ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိထားသော အခြေအနေမျိုး၌ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာကို ကုသရန် အရေးပေါ် ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ သွေးခဲခြင်း၊ တစ်ရှူးပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် အရိုးကျိုးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာများအတွက်လည်း ခွဲစိတ်ကုသခြင်းကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။

စိတ်မကောင်းစရာမှာ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ပျက်စီးသွားမှုကို ပြန်လည်ပြုပြင်၍ မရနိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာများအတွက် ရေရှည်ကုသမှု၏ ရည်မှန်းချက်များမှာ လူနာ၏ လူနေမှုဘဝ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ရန်၊ ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နိုင်စွမ်း ရှိစေရန်၊ နာတာရှည် ကျန်းမာရေး ဝေဒနာများကို လျှော့ချရန်နှင့် အာရုံကြော လုပ်ဆောင်ချက်များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ဖြစ်သည်။

ဆေးဝါးများနှင့် ခြေတုလက်တုများကဲ့သို့သော ကုသမှုအသစ်များနှင့် ပတ်သက်၍ စဉ်ဆက်မပြတ် ပြုလုပ်နေသော သုတေသနလုပ်ငန်းများသည် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေသေးသည့် အာရုံကြောများ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေသည်။

  • အရေးပေါ် အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်များ – ဦးခေါင်း သို့မဟုတ် လည်ပင်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု၏ သက်ရောက်မှုကို လျှော့ချရန်အတွက် ချက်ချင်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝင်ရောက်ကုသမှုပေးရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။ ထို့ကြောင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာ ကုထုံးသည် များသောအားဖြင့် မတော်တဆမှု ဖြစ်ပွားရာနေရာ၌ပင် စတင်လေ့ရှိသည်။ လူနာအား ဆေးရုံသို့ သယ်ဆောင်သည့်အခါ အရေးပေါ် ကယ်ဆယ်ရေး ကျွမ်းကျင်သူများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် လည်ပင်းပတ်ကော်လာမာမာ (Rigid neck collar) နှင့် လူနာတင်သင်ပုန်းမာမာ (Rigid carrying board) တို့ကို အသုံးပြု၍ ကျောရိုးဆစ်တိုင်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး အသာအယာဆုံးနှင့် အမြန်ဆုံး မလှုပ်ရှားနိုင်အောင် တုပ်နှောင်ပုံသေပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
  • ကုသမှု ကနဦးအဆင့်များ – အရေးပေါ်လူနာဆောင်တွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူများသည် လူနာ၏ အသက်ရှူခြင်းကို ထိန်းသိမ်းရန်၊ ရှော့ခ် (Shock) ရခြင်းကို ကာကွယ်ရန်၊ ဒဏ်ရာထပ်မံမရစေရန် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးကို မလှုပ်ရှားအောင် ထိန်းထားရန်နှင့် ကျင်ကြီး ကျင်ငယ် တည်းခြင်း (မထွက်ခြင်း)၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် ခြေလက်များတွင် သွေးခဲတည်ခြင်းကဲ့သို့သော ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် နောက်ဆက်တွဲ ဝေဒနာများကို လျှော့ချရန်တို့ကို ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်ကြသည်။

ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာများကို ကုသရန်အတွက် ပုံမှန်အားဖြင့် အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင် (ICU) သို့ တက်ရောက်ရန် လိုအပ်သည်။ လူနာများကို ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြော ဆေးပညာ၊ အာရုံကြောခွဲစိတ်ပညာ၊ အရိုးအကြောခွဲစိတ်ပညာ၊ စိတ်ပညာ၊ သူနာပြုစုမှု၊ ကုထုံးပညာရှင်များနှင့် လူမှုရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများ ပါဝင်ပြီး ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာကို ကုသရာတွင် အတွေ့အကြုံရှိသော ဒေသတွင်း ခါးရိုးဆစ်ဒဏ်ရာ စင်တာသို့ ပြောင်းရွှေ့ ကုသနိုင်ပါသည်။

  • ဆေးဝါးများ – အတိတ်ကာလက သွေးပြန်ကြောမှတစ်ဆင့် ထိုးသွင်းရသော မီသိုင်းပရက်ဒ်နီဆိုလုံး (Methylprednisolone) ဆေးဝါးကို ပြင်းထန်သော ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာများကို ကုသရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော လေ့လာမှုများအရ ဤဆေးကို အသုံးပြုခြင်း၏ အန္တရာယ်များ (သွေးခဲခြင်းနှင့် အဆုတ်ရောင်ခြင်း အပါအဝင်) သည် ၎င်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများထက် ပိုမိုများပြားကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ မီသိုင်းပရက်ဒ်နီဆိုလုံး ဆေးဝါးကို ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာရပြီးနောက် ပုံမှန်အသုံးပြုရန်အတွက် ညွှန်ကြားခြင်း မပြုတော့ပါ။
  • လှုပ်ရှားမှု ကန့်သတ်ခြင်း (Immobilization) – လူနာ၏ ကျောရိုးဆစ်တိုင်ကို အနေအထားမှန်ကန်စေရန် သို့မဟုတ် တည်ငြိမ်စေရန်အတွက် ကျောရိုးဆစ်ဆွဲဆန့်ခြင်း (Traction) လိုအပ်နိုင်သည်။ ရွေးချယ်စရာများတွင် အထူးအထိန်းကိရိယာ အမျိုးမျိုးနှင့် အပျော့စား လည်ပင်းပတ်ကော်လာများ ပါဝင်သည်။
  • ခွဲစိတ်ကုသခြင်း – ကျောရိုးကို ဖိမိနေပုံရသော အရိုးအပိုင်းအစများ၊ ပြင်ပပစ္စည်းများ၊ ကျွံထွက်နေသော အရိုးပြားများ သို့မဟုတ် ကျိုးသွားသော ကျောရိုးဆစ်များကို ဖယ်ရှားရန်အတွက် ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ရန် မကြာခဏ လိုအပ်သည်။ ကျောရိုးဆစ်တိုင်ကို တည်ငြိမ်စေရန်နှင့် နောင်တွင် နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံစံပျက်ခြင်းတို့ကို တားဆီးရန်အတွက်လည်း ခွဲစိတ်မှု လိုအပ်နိုင်သည်။
  • စမ်းသပ်ဆဲ ကုသမှုများ – သုတေသနပညာရှင်များသည် ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချရန်၊ ဆဲလ်များ သေဆုံးခြင်းကို တားဆီးရန်နှင့် အာရုံကြောများ ပြန်လည်ရှင်သန်လာစေရန် နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေလျက်ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်ကို ၂၄ နာရီမှ ၄၈ နာရီအထိ လျှော့ချပေးခြင်း (Hypothermia ဟုခေါ်ဆို) အားဖြင့် ရောင်ရမ်းမှုကို ကာကွယ်နိုင်သည်။
  • စဉ်ဆက်မပြတ် စောင့်ရှောက်မှု – ကနဦး ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် အခြေအနေကို တည်ငြိမ်အောင် ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများသည် ကိုယ်ခန္ဓာကြံ့ခိုင်မှုကျဆင်းခြင်း (Deconditioning)၊ ကြွက်သားများ တောင့်တင်းကျုံ့သွားခြင်း (Muscle contractures)၊ အိပ်ရာနာဖြစ်ခြင်း (Pressure ulcers)၊ ဆီးနှင့် ဝမ်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်းများနှင့် သွေးခဲတည်ခြင်းကဲ့သို့သော ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် နောက်ဆက်တွဲ ဝေဒနာများကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လျှော့ချရန် အလေးပေး ဆောင်ရွက်ကြသည်။
  • ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ် (Rehabilitation) – လူနာ၏ ပြန်လည်သက်သာလာမည့် အဆင့်အတွင်း ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ကျွမ်းကျင်သူများအဖွဲ့က ၎င်းတို့နှင့်အတူ စတင်လုပ်ဆောင်မည် ဖြစ်သည်။ ဤအဖွဲ့တွင် ကာယကုထုံးပညာရှင်များ (Physical therapists)၊ လုပ်ငန်းခွင်ကုထုံးပညာရှင်များ (Occupational therapists)၊ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး သူနာပြုများ၊ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး စိတ်ပညာရှင်များ၊ လူမှုရေးဝန်ထမ်းများ၊ အာဟာရပညာရှင်များ၊ အပန်းဖြေကုထုံးပညာရှင်များနှင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် ကာယဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ အထူးကု ဆရာဝန်များ ပါဝင်နိုင်သည်။

ကုထုံးပညာရှင်များသည် ပြန်လည်သက်သာလာမည့် ကနဦးအဆင့်များအတွင်း ကြွက်သားလုပ်ဆောင်ချက်များကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် မြှင့်တင်ရန်၊ သေးငယ်သော လှုပ်ရှားမှုစွမ်းရည်များ (Fine motor abilities) ကို ပြန်လည်ရရှိစေရန်နှင့် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် မည်သို့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြင်ဆင်ရမည်ကို သင်ယူခြင်းတို့အပေါ် အထူးအလေးထား ဆောင်ရွက်လေ့ရှိသည်။

ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း လူနာသည် ဆန်းသစ်သော စွမ်းရည်အမျိုးမျိုးကို သင်ယူလေ့ကျင့်ရမည် ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အား အမြင့်မားဆုံး လွတ်လပ်စွာ နေထိုင်နိုင်စေရန် ကူညီပေးမည့် ကိရိယာများနှင့် နည်းပညာများကို အသုံးပြုရမည် ဖြစ်သည်။လူနာအား မိမိတို့ နှစ်သက်သော ဝါသနာပါသည့် အလုပ်များကို ပြန်လည်လုပ်ဆောင်ရန်၊ အဖွဲ့လိုက်နှင့် ကြံ့ခိုင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ရန်၊ အလုပ်ခွင် သို့မဟုတ် ကျောင်းသို့ ပြန်လည်သွားရောက်ရန် တိုက်တွန်းအားပေးမည် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ လူနေမှုဘဝ အရည်အသွေးနှင့် မိမိကိုယ်ကိုယ် ကူညီနိုင်စွမ်းတို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရာတွင် ပံ့ပိုးကူညီမှုများ ရရှိမည် ဖြစ်သည်။

  • ဆေးဝါးများ – ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာရခြင်း၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအချို့ကို ဆေးဝါးများဖြင့် စီမံခန့်ခွဲနိုင်သည်။ ၎င်းတို့တွင် နာကျင်မှုနှင့် ကြွက်သားတောင့်တင်းမှုကို လျှော့ချပေးသည့် ဆေးဝါးများအပြင် ဝမ်း၊ ဆီးနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည့် ဆေးဝါးများ ပါဝင်သည်။
  • နည်းပညာသစ်များ – ဆန်းသစ်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကိရိယာများသည် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာရထားသူများ၏ လွတ်လပ်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းနှင့် လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်စွမ်းတို့ကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။ ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
    • ကွန်ပျူတာ အထူးပြုပြင်ဆင်ချက်များ – လက်လုပ်ဆောင်ချက် မကောင်းသူတစ်ဦးအတွက် ကွန်ပျူတာအသုံးပြုခြင်းသည် ခက်ခဲနိုင်သည်။ ကီးဘုတ်အကာအကွယ်ပေးခြင်း (Key guarding) နှင့် အသံစနစ်ဖြင့် မှတ်မိခြင်း (Voice recognition) တို့သည် ရိုးရှင်းရာမှသည် ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ပျူတာ အထူးပြုပြင်ဆင်ချက်များ၏ ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။
    • ခေတ်မီ ဝှီးချဲများ – ပိုမိုကောင်းမွန်ပြီး ပေါ့ပါးသော ဝှီးချဲများကြောင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာရလူနာများသည် ပိုမိုလှုပ်ရှားသွားလာနိုင်ပြီး သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်လာကြသည်။ အချို့သော အသုံးပြုသူများအတွက် လျှပ်စစ်ဝှီးချဲ (Powered wheelchair) လိုအပ်သည်။ အချို့သော ဝှီးချဲများသည် အသုံးပြုသူများကို အခြားသူ၏ အကူအညီမပါဘဲ လှေကားများတက်ခြင်း၊ ဆင်းခြင်း၊ မညီညာသော မြေပြင်ပေါ်တွင် သွားလာခြင်းနှင့် အမြင့်ပိုင်းနေရာများသို့အထိပါ သယ်ဆောင်ပေးနိုင်သည်။
    • လျှပ်စစ် အထောက်အကူပြုကိရိယာများ – လက်တွေ့အားဖြင့် မည်သည့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းကိုမဆို နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝအတွက် လျှပ်စစ်အထောက်အကူပြုစနစ်တစ်ခုဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ စက်ပစ္စည်းများကို ဖွင့်ရန်နှင့် ပိတ်ရန်အတွက် ခလုတ်များ၊ အသံဖြင့်ခိုင်းစေနိုင်သော အဝေးထိန်းကိရိယာများနှင့် ကွန်ပျူတာအခြေပြု အဝေးထိန်းကိရိယာများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
    • လျှပ်စစ်လှုံ့ဆော်မှု ကိရိယာများ – ၎င်းရှုပ်ထွေးသော ကိရိယာများကို လုပ်ဆောင်ချက်ဆိုင်ရာ လျှပ်စစ်လှုံ့ဆော်မှုစနစ်များ (Functional electrical stimulation systems) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းတို့သည် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီး ဒဏ်ရာရထားသူများ မတ်တပ်ရပ်နိုင်ရန်၊ လမ်းလျှောက်နိုင်ရန်၊ လက်လှမ်းနိုင်ရန်နှင့် ပစ္စည်းများကို ကိုင်တွယ်နိုင်ရန်အတွက် လက်မောင်းနှင့် ခြေထောက် ကြွက်သားများကို ထိန်းညှိပေးသည်။
  • ရောဂါအခြေအနေ ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်နှင့် ပြန်လည်သက်သာလာခြင်း (Prognosis and recovery) – လူနာ၏ ရောဂါအခြေအနေ ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်ကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူထံမှ ချက်ချင်း မသိရှိနိုင်ပါ။ ပြန်လည်သက်သာလာခြင်း ရှိ၊ မရှိ ဆိုသည်မှာ များသောအားဖြင့် ဒဏ်ရာ မည်မျှပြင်းထန်ပြီး အတိုင်းအတာ မည်မျှကျယ်ပြန့်သည်ဆိုသည့်အချက်အပေါ် မူတည်သည်။ ပထမဆုံး ခြောက်လအတွင်းမှာ ပြန်လည်သက်သာမှု အမြန်ဆုံး ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော်လည်း အချို့သော လူနာများသည် တစ်နှစ်မှ နှစ်နှစ်အထိ တဖြည်းဖြည်းချင်း ဆက်လက်တိုးတက် ကောင်းမွန်လာတတ်သည်။

Doctors who treat this condition