ခါးဆစ်တွင်းအာရုံကြောမကြီးတစ်ရှူးရောင်ရမ်းခြင်း

ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ

ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်း (Transverse myelitis) ဖြစ်ပွားရသည့် တိကျသော အကြောင်းရင်းကို ယနေ့တိုင် တိတိပပ မသိရသေးပါ။ ဤရောဂါသည် များသောအားဖြင့် ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ် သို့မဟုတ် မှိုပိုး (fungi) များ ကူးစက်ဝင်ရောက်မှုကြောင့် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီး ရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ဤရောင်ရမ်းမှုဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ပိုးဝင်ကူးစက်မှုရောဂါများ သက်သာပျောက်ကင်းသွားပြီးနောက်မှ ပေါ်ပေါက်လာတတ်သည်။

ရောင်ရမ်းမှုကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်း (TM) ကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည့် သက်ရောက်မှုရှိသော အချက်အပြည့်အစုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-

• Viral infection (ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခြင်း-) ဤရောဂါနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဗိုင်းရပ်စ်များတွင် ရေကျောက် သို့မဟုတ် ခါးပတ်ရေယုန်ကို ဖြစ်စေသော (Herpes viruses)၊ Epstein-Barr ဗိုင်းရပ်စ်၊ HIV၊ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ် (Influenza)၊ အသည်းရောင်အသားဝါဘီ (Hepatitis B) နှင့် ဝက်သက်ဗိုင်းရပ်စ် (Rubella) တို့ ပါဝင်သည်။ အခြားသော ဗိုင်းရပ်စ်များသည် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်ပျက်စီးအောင် မလုပ်ဆောင်သော်လည်း ကိုယ်ခံအားစနစ်၏ တုံ့ပြန်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ လှုံ့ဆော်ခြင်းဖြင့် ဤရောဂါကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
• Bacterial infections (ဘက်တီးရီးယားပိုး ကူးစက်ခြင်း-) ဤရောဂါနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဘက်တီးရီးယားများတွင် လိုင်းမ်ရောဂါ (Lyme disease)၊ ကာလသားရောဂါ (Syphilis)၊ တီဘီရောဂါ (Tuberculosis)၊ ဆုံဆို့နာ (Diphtheria)၊ ကြက်ညှာချောင်းဆိုး (Pertussis) နှင့် မေးခိုင်ရောဂါ (Tetanus) တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်သော ဥတုတုပ်ကွေး အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (Bacterial pneumonia)၊ အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းရောင်ခြင်း (Gastroenteritis) နှင့် အရေပြားရောဂါများကြောင့်လည်း ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးအတွင်းသို့ ကပ်ပါးကောင်များနှင့် မှိုပိုးများ ကူးစက်ဝင်ရောက်ခြင်းလည်း ရှိနိုင်ပါသည်။
• Other conditions (အခြားသော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများ-) ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်းသည် အချို့သော အခြေအနေများတွင် ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ကို ထိခိုက်စေသည့် ကိုယ်ခံအားစနစ် ကမောက်ကမဖြစ်မှုရောဂါ သို့မဟုတ် Autoimmune ရောဂါများ ဖြစ်ကြသော Multiple sclerosis (MS) သို့မဟုတ် Neuromyelitis optica spectrum disorder (NMOSD) တို့၏ ကနဦးပြသသော ရောဂါလက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဤရောဂါကို ဖြစ်စေနိုင်သော အခြားသော ရောင်ရမ်းမှုဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-
  • Multiple sclerosis: ကိုယ်ခံအားစနစ်က ဦးနှောက်နှင့် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောများကို ဖုံးအုပ်ထားသော မိုင်လင်အစွပ် (myelin) ကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးသည့် အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်းသည် Multiple sclerosis ရောဂါ စတင်ဖြစ်ပွားခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါပြန်ကြွလာခြင်းကို ပြသသော လက္ခဏာ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော ရောဂါလက္ခဏာများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ တစ်ဖက်တည်းတွင်သာ သက်ရောက်မှု ရှိတတ်သည်။
  • Neuromyelitis optica (Devic’s disease): ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးနှင့် ဦးနှောက်သို့ သတင်းအချက်အလက် ပေးပို့သည့် မျက်စိအမြင်အာရုံကြော (optic nerve) တို့ကို ထိခိုက်စေပြီး ထိုနေရာများတွင် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် မိုင်လင်အစွပ်များ ဆုံးရှုံးခြင်းကို ဖြစ်စေသော ရောဂါ ဖြစ်သည်။ Neuromyelitis optica နှင့် ဆက်စပ်နေသော ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်းသည် များသောအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်စလုံးကို ထိခိုက်စေလေ့ရှိသည်။ လူနာသည် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်းနှင့်အတူ မျက်လုံးလှုပ်ရှားလျှင် နာကျင်ခြင်း၊ အမြင်အာရုံ ခေတ္တခဏ ကွယ်ခြင်းစသည့် အမြင်အာရုံကြော၏ မိုင်လင်အစွပ် ပျက်စီးသည့် လက္ခဏာများကိုလည်း ကြုံတွေ့ရနိုင်ပါသည်။ ဤလက္ခဏာများသည် တွဲ၍သော်လည်းကောင်း၊ သီးခြားစီသော်လည်းကောင်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ Neuromyelitis optica ဝေဒနာရှင်အချို့တွင် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်းကို ထပ်ခါတလဲလဲ ကြုံတွေ့ရနိုင်သော်လည်း ၎င်းတို့တွင် မျက်စိနှင့်ပတ်သက်သော ပြဿနာတစ်စုံတစ်ရာ မရှိဘဲလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
  • Autoimmune disorders (အော်တိုအင်မြူးန် ကိုယ်ခံအားစနစ်ရောဂါများ-) ဤအခြေအနေများတွင် နှုတ်ခမ်းနှင့် မျက်စိတို့ကို အလွန်အမင်း ခြောက်သွေ့စေသော Sjogren’s syndrome ရောဂါနှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အင်္ဂါစနစ်များစွာကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေနိုင်သော လူပတ်စ် (Lupus – လေးဖက်နာအရေပြားရောဂါ) တို့ ပါဝင်သည်။ အော်တိုအင်မြူးန်ရောဂါနှင့် ဆက်စပ်နေသော ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်းသည် Neuromyelitis optica အနေဖြင့်လည်း ပြသနိုင်ပါသည်။ အခြားသော အော်တိုအင်မြူးန်ရောဂါ ရှိသူများတွင် Neuromyelitis optica ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုများပြားသည်။
  • Vaccines (ကာကွယ်ဆေးများ-) အသည်းရောင်အသားဝါဘီ၊ ဝက်သက်-ပါးချိတ်ရောင်-ဂျာမန်ဝက်သက် (MMR)၊ ဆုံဆို့-မေးခိုင်-ကြက်ညှာ (DTP) နှင့် ကိုဗစ်-၁၉ (COVID-19) အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော ရောဂါကာကွယ်ဆေးများကို ထိုးနှံပြီးနောက် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပွားသည့် ဖြစ်စဉ်အချို့ ရှိခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းများ ရှိပါသည်။ ဤဖြစ်စဉ်များသည် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် နှစ်ရက်မှ သုံးလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ဤသို့ဖြစ်ရသည့် တိကျသော အကြောင်းရင်းကို မသိရသေးသော်လည်း ယူဆချက်တစ်ခုအရ ကာကွယ်ဆေးသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို လှုံ့ဆော်ပြီး အော်တိုအင်မြူးန် တုံ့ပြန်မှု (autoimmune response) ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ကျယ်ပြန့်သော သုတေသနပြုချက်များအရ ကာကွယ်ဆေးများ၏ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှုကို အပြည့်အဝ အတည်ပြုထားပြီး ဖြစ်သောကြောင့် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနိုင်ခြင်းသည် တိုက်ဆိုင်မှုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ အဆိုးဆုံးအခြေအနေတွင်ပင် အလွန်ရှားပါးသော နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်ကို သတိပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။

• Sarcoidosis (ဆာကွိုက်ဒိုးဆစ် ရောဂါ-) ဤရောဂါအခြေအနေကြောင့် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးနှင့် အမြင်အာရုံကြောတို့တွင် ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ Sarcoidosis ၏ ရောဂါလက္ခဏာများသည် Neuromyelitis optica ၏ လက္ခဏာများနှင့် ဆင်တူနိုင်သော်လည်း ၎င်းတို့သည် ပေါ်လာရန်အတွက် ပိုမိုအချိန်ကြာမြင့်တတ်သည်။ Sarcoidosis ရောဂါဖြစ်ပွားရသည့် တိကျသော အကြောင်းရင်းကိုလည်း ယနေ့တိုင် မသိရသေးပါ။

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးတွင် ရောင်ရမ်းမှု ရှိ၊ မရှိကို အတည်ပြုရန်နှင့် ကျောရိုးအကျိတ် (spinal tumor)၊ ကျောရိုးဆစ်ပြားကျွံခြင်း (ruptured disc) သို့မဟုတ် ပြည်တည်နာကြောင့် ဖိမိခြင်း (compression) စသည့် အခြားသော အခြေအနေများကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ရန် အောက်ပါရောဂါရှာဖွေရေး စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်ရပါသည်-

• Physical examination (ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးခြင်း-) လူနာတွင် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်း (TM) ၏ လက္ခဏာများ ပြသလာသောအခါ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူသည် ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်ပြီး လူနာ၏ ဆေးရာဇဝင်ကို ပြန်လည်ဆန်းစစ်ပါလိမ့်မည်။ ထို့ပြင် ဆရာဝန်သည် ဆေးခန်းပြသစစ်ဆေးမှုမှတစ်ဆင့် လူနာ၏ အာရုံကြောလုပ်ဆောင်ချက်များကို အကဲဖြတ်မည်ဖြစ်ပြီး အမျိုးမျိုးသော စမ်းသပ်မှုများကို ပြုလုပ်ရန် လမ်းညွှန်နိုင်ပါသည်။
• Blood tests (သွေးစစ်ခြင်း-) ၎င်းတွင် မျက်စိအမြင်အာရုံကြောနှင့် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီး နှစ်ခုစလုံးကို ရောင်ရမ်းစေတတ်သော Neuromyelitis optica ရောဂါနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ပဋိပစ္စည်းများ (antibodies) ကို ရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်း ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ ဤပဋိပစ္စည်းများ ရှိနေကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသူ (positive ဖြစ်သူ) များသည် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်း (TM) ထပ်မံဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပြီး နောက်ထပ်မဖြစ်ပွားအောင် ကာကွယ်ရန် ကုသမှု ခံယူဖို့ လိုအပ်ပါသည်။
• Magnetic resonance imaging (MRI) (သံလိုက်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း-) MRI သည် ပြင်းထန်သော သံလိုက်စက်ကွင်း၊ ရေဒီယိုလှိုင်းများနှင့် ကွန်ပျူတာတို့ကို အသုံးပြု၍ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်းရှိ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများနှင့် တည်ဆောက်ပုံများကို အလွန်အမင်း အသေးစိတ်ကျသော ပုံရိပ်များ ထုတ်လုပ်ပေးသည့် ထိုးဖောက်မှုမရှိသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် နာကျင်မှုမရှိသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေများကို တိကျစွာ သိရှိစေနိုင်ပါသည်။ အချို့သော ဖြစ်စဉ်များတွင် ဆရာဝန်သည် အာရုံကြောမကြီးအပေါ် အရာတစ်ခုခုက ဖိမိနေသော အနာအဆာ (compressive lesions) နှင့် ဖိမိခြင်းကြောင့်မဟုတ်သော အနာအဆာ (non-compressive lesions) တို့ကို ခွဲခြားနိုင်ရန်အတွက် ဂတ်ဒိုလင်းနီယမ် ဆိုးဆေး (gadolinium contrast) ထိုး၍တစ်ကြိမ်၊ ဆိုးဆေးမပါဘဲတစ်ကြိမ် စုစုပေါင်း ခါးဆစ်တွင်း MRI နှစ်ခုကို ရိုက်ကူးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
• Lumbar puncture (spinal tap) (ခါးဆစ်ရိုးအတွင်းမှ အရည်ထုတ်ယူစစ်ဆေးခြင်း-) ဤစစ်ဆေးမှုတွင် အပ်တစ်ချောင်းကို အသုံးပြု၍ ဦးနှောက်နှင့် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးကို ဝန်းရံကာကွယ်ပေးထားသော ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောမကြီးအရည် (cerebrospinal fluid – CSF) ပမာဏအနည်းငယ်ကို စုပ်ထုတ်ယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၎င်း CSF နမူနာကို ဓာတ်ခွဲခန်းသို့ ပို့ဆောင်ကာ ပုံမှန်ထက် များပြားနေသော သွေးဖြူဥဆဲလ်များ၊ IgG index ပမာဏများ သို့မဟုတ် CSF တွင်သာ တွေ့ရတတ်သော oligoclonal IgG bands များ ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးပါသည်။ ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်း (TM) တွင် ဤရောင်ရမ်းမှုဆိုင်ရာ အမှတ်အသားများ (inflammatory markers) အမြောက်အမြား ရှိနေတတ်သည်။

အချို့သော TM ဝေဒနာရှင်များ၏ CSF အရည်တွင် ရောင်ရမ်းမှုကို ညွှန်ပြနေသည့် သွေးဖြူဥဆဲလ်များ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားစနစ် ပရိုတင်းများ အလွန်အမင်း ပါဝင်နေတတ်ပါသည်။ ထို့ပြင် ဤခါးဆစ်ရိုးအရည်ကို အသုံးပြု၍ အချို့သော ကင်ဆာရောဂါများနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရမှုများကိုလည်း စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်း (TM) ၏ ရောဂါလက္ခဏာရပ်များအတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသော ကုသမှုနည်းလမ်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-

• Intravenous steroids (သွေးကြောအတွင်း စတီးရွိုက်ဆေးသွင်းခြင်း-) ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရှိ ရောင်ရမ်းမှုများကို သက်သာစေရန်အတွက် လက်မောင်းသွေးကြောမှတစ်ဆင့် စတီးရွိုက်ဆေးများကို ရက်အနည်းငယ်ကြာ ထိုးသွင်းကုသမှု ခံယူရနိုင်ပါသည်။ စတီးရွိုက်ဆေးများသည် ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချရာတွင် အလွန်ထိရောက်မှု ရှိပါသည်။
• Intravenous immune globulin (IVIG) (သွေးကြောအတွင်း အင်မြူးန်ဂလိုဗျူလင် ကိုယ်ခံအားပရိုတင်း ထိုးသွင်းခြင်း-) ဤကုသမှုသည် သွေးကြောအတွင်းသို့ ထိုးဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သော ပဋိပစ္စည်းများ (injectable antibodies) ကို ထိုးသွင်း၍ ရောဂါကို ကုသခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကုထုံးသည် TM ကို ဖြစ်ပွားစေသည့် ပဋိပစ္စည်းများနှင့် သွားရောက်ပူးကပ်ခြင်းဖြင့် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရှိ ရောင်ရမ်းမှုတုံ့ပြန်ချက်များကို လျော့နည်းသွားစေရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။
• Plasma exchange therapy (သွေးရည်ကြည် လဲလှယ်ကုသခြင်း-) လူနာတွင် သွေးကြောတွင်း စတီးရွိုက်ဆေးဖြင့် ကုသမှုသည် ထိရောက်မှုမရှိသော အခြေအနေများတွင် သွေးကို သန့်စင်ရန်အတွက် သွေးရည်ကြည် လဲလှယ်ကုသမှု (plasma exchange) ကို ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ရောင်ရမ်းမှုတုံ့ပြန်ချက်ကို ဖြစ်စေသည်ဟု ယူဆရသော ပရိုတင်းများနှင့် ပဋိပစ္စည်းများကို သွေးထဲမှ ဖယ်ရှားပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် သွေးဆဲလ်များ ပါဝင်သော ကောက်ရိုးရောင် သွေးရည်ကြည် (plasma) ကို စုပ်ထုတ်ပြီး ၎င်းအစား အထူးထုတ်လုပ်ထားသော အရည်များနှင့် အစားထိုးလဲလှယ်ပေးခြင်း ပါဝင်ပါသည်။
• Viral medication (ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသတ်ဆေးများ-) ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီး ပိုးဝင်ကူးစက်ခံရသော အချို့သော လူနာများတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသရန်အတွက် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသတ်ဆေး (antiviral drugs) များကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
• Pain medication (နာကျင်မှုသက်သာစေသော ဆေးဝါးများ-) နာတာရှည် နာကျင်ကိုက်ခဲမှုသည် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်း၏ သာမန်နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပါရာစီတမော (Acetaminophen – Tylenol စသည်)၊ အိုင်ဗျူပရိုဖန် (Ibuprofen – Advil, Motrin IB စသည်) နှင့် နက်ပရိုဆင်ဆိုဒီယမ် (Naproxen sodium – Aleve) ကဲ့သို့သော သာမန်အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများသည် ကြွက်သားများ နာကျင်ကိုက်ခဲမှုကို သက်သာစေနိုင်ပါသည်။ စိတ်ကျရောဂါကုဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သော ဆာထရက်လင်း (Sertraline – Zoloft) နှင့် အတက်ကျဆေးများဖြစ်ကြသော ဂါဘာပင်တင် (Gabapentin – Neurontin, Gralise) သို့မဟုတ် ပရီဂါဘာလင် (Pregabalin – Lyrica) တို့ကိုမူ အာရုံကြောဆိုင်ရာ နာကျင်မှုများ (nerve pain) ကို သက်သာစေရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
• Medications for other complications (အခြားသော နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများအတွက် ဆေးဝါးများ-) ကြွက်သားများ တောင့်တင်းခြင်း၊ ဆီးဝမ်းမထိန်းနိုင်ခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း သို့မဟုတ် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော အခြားနောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် ဆရာဝန်များသည် လိုအပ်သလို အခြားသော ဆေးဝါးများကို ထပ်မံညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။
• Preventative drugs for transverse myelitis attacks (TM ထပ်မံဖြစ်ပွားခြင်းကို ကာကွယ်ရန်ဆေးဝါးများ-) Neuromyelitis optica နှင့် ဆက်စပ်နေသော ပဋိပစ္စည်းများ ရှိနေသူများသည် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်း (TM) ထပ်မံဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ သို့မဟုတ် မျက်စိအမြင်အာရုံကြောရောင်ခြင်း (optic neuritis) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချရန်အတွက် စတီးရွိုက်ဆေးများ (corticosteroids) နှင့်/သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားဖိနှိပ်ဆေးများ (immunosuppressants) ဖြင့် ရေရှည်ဆက်လက်ကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။
• Other therapies (အခြားသော ကုထုံးများ-) ရေရှည်စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးအပေါ် အလေးပေးသော အခြားကုထုံးများမှာ-
• Physical therapy (ကာယကုထုံး သို့မဟုတ် အကြောအဆစ်ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးကုထုံး-) ကာယကုထုံးသည် ခန္ဓာကိုယ်ကြွက်သားခွန်အားနှင့် ပေါင်းစပ်လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ လူနာများသည် ၎င်းတို့အတွက် လိုအပ်သော ဘီးတပ်ကုလားထိုင် (wheelchair)၊ ဂျိုင်းထောက်၊ တုတ်ကောက် သို့မဟုတ် အထိန်းကိရိယာများ (braces) ကဲ့သို့သော အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများကို မည်သို့စနစ်တကျ အသုံးပြုရမည်ကို ကာယကုထုံးပညာရှင် (physical therapist) ထံမှ သင်ယူနိုင်ပါသည်။
• Occupational therapy (လုပ်ငန်းခွင်ကုထုံး သို့မဟုတ် နေ့စဉ်လူမှုဘဝ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးကုထုံး-) ဤကုထုံးသည် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းနေသူများအတွက် ချက်ပြုတ်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်းနှင့် ရေချိုးခြင်း အပါအဝင် နေ့စဉ်လူမှုဘဝ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို မိမိဘာသာ ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်မည့် နည်းလမ်းသစ်များကို သင်ယူနိုင်အောင် ကူညီပေးပါသည်။
• Psychotherapy (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံး-) စိတ်ကုထုံးပညာရှင် (psychotherapist) သည် စကားပြောကုထုံး (talk therapy) ကို အသုံးပြု၍ ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသော လိင်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်ချို့ယွင်းခြင်း၊ သောကရောက်ခြင်း (anxiety)၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း (sadness/depression) နှင့် အခြားသော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် အပြုအမူဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ကုသပေးနိုင်ပါသည်။
• Prognosis (ရောဂါဖြစ်ပွားပြီးနောက် နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက်) ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းသော လူနာအများစုသည် အနည်းဆုံး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းခန့် ပြန်လည်သက်သာကောင်းမွန်လာတတ်သော်လည်း ၎င်းအတွက် တစ်နှစ် သို့မဟုတ် တစ်နှစ်ထက်မက ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာမှု အများစုသည် ရောဂါဖြစ်ပွားပြီး ပထမဆုံး သုံးလအတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပြီး ၎င်းသည် ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းရခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းရင်းအပေါ်တွင် များစွာ မူတည်နေပါသည်။

ခါးဆစ်တွင်း အာရုံကြောမကြီးရောင်ရမ်းခြင်း (TM) ၏ ရောဂါဖြစ်စဉ် ပြောင်းလဲမှုသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အလွန်ကွဲပြားပြီး ကြိုတင်ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲပါသည်။ ရောဂါအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက်နှင့် ကုသမှုအပေါ် တုံ့ပြန်မှုတို့သည် အဓိကအားဖြင့် ဤရောဂါစုကို ဖြစ်ပွားစေသည့် အခြေခံအကြောင်းရင်းပေါ်တွင် မူတည်ပြီး၊ ကုသမှုကို မည်မျှစောစီးစွာ စတင်နိုင်ခဲ့သည်ဆိုသည့် အချက်အပေါ်တွင်လည်း အနည်းငယ် မူတည်ပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပြင်းထန်သော ရောဂါလက္ခဏာများ လျင်မြန်စွာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး တိကျသော ပဋိပစ္စည်းတစ်ခုခု ရှိနေကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသူ (antibody positive ဖြစ်သူ) များသည်၊ လက္ခဏာများ တဖြည်းဖြည်းချင်း ပေါ်လာပြီး ပဋိပစ္စည်းမရှိသူ (antibody negative ဖြစ်သူ) များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ရောဂါနောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားနိုင်ခြေ ရှိပါသည်။

Doctors who treat this condition