အရောင်ခွဲခြားမှုစွမ်းရည် ချို့ယွင်းခြင်း
ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်
ကာလာဗလိုင်းနပ်စ် (Color blindness) သို့မဟုတ် အရောင်ခွဲခြားမှုစွမ်းရည် ချို့ယွင်းခြင်း (Color vision deficiency) ဆိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အရောင်အချို့ကို ကွဲပြားအောင် မခွဲခြားနိုင်သည့် ချို့ယွင်းချက်ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် မျက်စိအတွင်းရှိ အမြင်လွှာ (Retina) တွင်ရှိသော ဆဲလ်အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည့် ကုန်းဆဲလ် (Cones – အရောင်သိဆဲလ်) များ ကောင်းမွန်စွာ အလုပ်မလုပ်သည့်အခါတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းခြင်းသည် များသောအားဖြင့် မျိုးရိုးလိုက်တတ်သည်။
အရောင်မခွဲခြားနိုင်သူ အများစုသည် အရောင်မျိုးစုံကို မြင်တွေ့နိုင်ကြသော်လည်း အချို့သောအရောင်များကိုမူ အခြားသူများနှင့်မတူဘဲ ကွဲပြားစွာ မြင်ရတတ်သည်။ ၎င်းတို့သည် မတူညီသော အရောင်များ သို့မဟုတ် အရောင်နုအရောင်ရင့် (Tints) များကို ခွဲခြားရန် အခက်အခဲ ရှိနိုင်ပါသည်။ အရာအားလုံးကို အဖြူနှင့် အမည်းရောင်အဖြစ်သာ မြင်တွေ့ရသည့် စစ်မှန်သော အရောင်မမြင်ရခြင်း (Total color blindness) မျိုးမှာမူ အလွန်ရှားပါးသည်။ အမျိုးသမီးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမျိုးသားများသည် အရောင်မခွဲခြားနိုင်ဘဲ မွေးဖွားလာရန် ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားသည်။
အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းခြင်းကို ခံစားရသူအများစုသည် အနီရောင်နှင့် အစိမ်းရောင်၏ သတ်မှတ်ထားသော အရောင်ကွဲများကို ခွဲခြားရန် အခက်အခဲရှိကြသည်။ ပိုမိုရှားပါးသော ဖြစ်ရပ်များတွင်မူ အပြာရောင်နှင့် အဝါရောင်၏ မတူညီသော အရောင်ကွဲများကို ခွဲခြားရန် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်။
ဤအခြေအနေသည် များသောအားဖြင့် မိဘများထံမှ မျိုးရိုးဗီဇအရ လက်ဆင့်ကမ်းပါလာတတ်သော်လည်း အသက်ကြီးလာသည့်အခါတွင် အခြားသော ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းမှုများ သို့မဟုတ် အချက်အလက်များကြောင့်လည်း အရောင်ခွဲခြားမှုစွမ်းရည် နောက်ကျမှ ချို့ယွင်းလာနိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
အရောင်မခွဲခြားနိုင်သူ အများစုသည် ၎င်းတို့၏ဘဝတစ်လျှောက်လုံး အရောင်များကို ဤပုံစံအတိုင်းသာ အမြဲမြင်တွေ့ခဲ့ရသဖြင့် မိမိတို့တွင် ဤအခြေအနေရှိနေသည်ကို သတိမပြုမိကြပါ။ အကောင်းဆုံးမှာ ကလေးငယ်များ ကျောင်းမတက်မီ အရောင်မခွဲခြားနိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးမှု အပါအဝင် ဘက်စုံမျက်စိစစ်ဆေးမှုကို ခံယူသင့်ပါသည်။ ဤချို့ယွင်းချက်သည် အပျော့စား၊ အသင့်အတင့်နှင့် ပြင်းထန်သောအဆင့် ဟူ၍ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
အချို့သောသူများသည် မိမိတို့ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ကလေးတွင် ဤအခြေအနေရှိနေသည်ကို ရှုပ်ထွေးမှုများ ကြုံတွေ့ရသည့်အခါမှသာ သိရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မီးပွိုင့်မှ အရောင်များကို ခွဲခြားရန် ခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် အရောင်များဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသော သင်ထောက်ကူပစ္စည်းများကို ဖတ်ရှုရန် အခက်အခဲရှိခြင်းတို့ ကြုံရသည့်အခါမျိုး ဖြစ်သည်။ အရောင်များကို ကွဲပြားစွာမြင်ရသော ကလေးငယ်များအတွက် ဤအရာများသည် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။
အရောင်မခွဲခြားနိုင်သူများသည် အောက်ပါအရောင်များကို ကွဲပြားအောင် မခွဲခြားနိုင်ခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်သည် –
- အနီရောင်နှင့် အစိမ်းရောင်၏ အရောင်ကွဲအမျိုးမျိုး
- အပြာရောင်နှင့် အဝါရောင်၏ အရောင်ကွဲအမျိုးမျိုး
- မည်သည့်အရောင်တွဲများမဆို ကွဲပြားအောင် မခွဲခြားနိုင်ခြင်း
ပုံမှန်မျက်စိစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းသည် တစ်ကိုယ်ရေမျက်စိကျန်းမာရေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းသည့်ဖြစ်ရပ်များကို ဘက်စုံမျက်စိစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်စဉ်အတွင်း မကြာခဏ ရှာဖွေတွေ့ရှိလေ့ရှိသည်။ အကယ်၍ မိမိကိုယ်မိမိ အရောင်ခွဲခြားရန် အခက်အခဲရှိသည်ဟု ခံစားရပါက သို့မဟုတ် အရောင်မြင်ရသည့်အာရုံ ပြောင်းလဲသွားပါက တိကျသောရောဂါရှာဖွေမှုအတွက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူနှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။ အကယ်၍ အရောင်ခွဲခြားမှုချို့ယွင်းရခြင်း အကြောင်းရင်းမှာ နောက်ခံဝေဒနာတစ်ခုခု သို့မဟုတ် မျက်စိရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပါက ကုသမှုခံယူခြင်းက အရောင်မြင်ရသည့်အာရုံကို ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။
အကြောင်းရင်းများ
မျက်စိအတွင်းရှိ အလင်းလှိုင်းအလျား အမျိုးမျိုးအပေါ် တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းသည် အလင်းဖြာစဉ် (Light spectrum) ထဲရှိ အရောင်များကို မြင်တွေ့နိုင်ရန် ပထမဆုံးခြေလှမ်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းဆဲလ် (Cones) ဆိုသည်မှာ လူသားများ မြင်တွေ့နိုင်သော အလင်းဖြာစဉ်အတွင်းရှိ အရောင်များကို သိရှိနိုင်သည့် အမြင်လွှာရှိ အာရုံကြောဆဲလ်များ ဖြစ်သည်။ ဤအလင်းဖြာစဉ်တွင် လူသားများ မြင်နိုင်သော အလင်းလှိုင်းအလျား အားလုံးပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် အလျား ၃၈၀ နာနိုမီတာ (nm) မှ ၇၀၀ နာနိုမီတာ (nm) အထိ ကွဲပြားကြသည်။
ကုန်းဆဲလ်များသည် လှိုင်းအလျားတို (အပြာရောင်)၊ လှိုင်းအလျားလတ် (အစိမ်းရောင်) သို့မဟုတ် လှိုင်းအလျားရှည် (အနီရောင်) ရှိသော အလင်းများအပေါ် တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ ကုန်းဆဲလ်များအတွင်းရှိ ဓာတုပစ္စည်းများသည် တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ၎င်းမှတစ်ဆင့် လှိုင်းအလျားဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို အမြင်အာရုံအာရုံကြော (Optic nerve) မှတစ်ဆင့် ဦးနှောက်သို့ ပေးပို့သည်။ လူအများစုတွင် ဤကုန်းဆဲလ်သုံးမျိုးလုံး ရှိကြပြီး အားလုံးလည်း ပုံမှန်အလုပ်လုပ်ကြသည်။ အကယ်၍ သင့်တွင် အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းနေပါက အနည်းဆုံး ကုန်းဆဲလ်တစ်မျိုးသည် ပုံမှန်အလုပ်မလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်းဆဲလ်များတွင် ပြဿနာရှိခြင်းသည် ပုံမှန်အတိုင်း အရောင်များကို မြင်နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေသည်။
အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းခြင်းသည် အောက်ပါအချက်များကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည် –
- အသက်အရွယ် – အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အရောင်များကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်စွမ်းမှာ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာတတ်သည်။
- မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှု – မျိုးရိုးလိုက်သော အရောင်မခွဲခြားနိုင်ခြင်းသည် မျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှု (Mutation) ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အဖြစ်အများဆုံး အမျိုးအစားဖြစ်သည့် အနီ-အစိမ်းရောင် မခွဲခြားနိုင်ခြင်း (Red–green color blindness) သည် X-linked recessive ပုံစံဖြင့် မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပုံစံဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်းသော အခြေအနေများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အမျိုးသားများကိုသာ ထိခိုက်စေပြီး အမျိုးသမီးများတွင် ဖြစ်ပွားလေ့မရှိပါ။
- လူတစ်ဦးသည် ဤအခြေအနေကို အပျော့စား၊ အသင့်အတင့် သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော ပုံစံဖြင့် မွေးရာပါ ခံစားရနိုင်သည်။ အဖြစ်အများဆုံး အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းခြင်းတွင် အနီရောင်နှင့် အစိမ်းရောင် အရောင်ကွဲများကို ခွဲခြားရန် အခက်အခဲရှိခြင်း ပါဝင်ပြီး၊ အပြာရောင်နှင့် အဝါရောင် အရောင်ကွဲများတွင် အခက်အခဲရှိခြင်းမှာမူ ပိုမိုနည်းပါးသည်။ အရောင်မြင်ရသည့်အာရုံ လုံးဝမရှိခြင်းမှာမူ အလွန်ရှားပါးသော ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဤမျိုးရိုးလိုက် အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းချက်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မျက်စိနှစ်ကွင်းစလုံးကို ထိခိုက်စေပြီး ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ၎င်း၏ပြင်းထန်မှုအဆင့်မှာ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိဘဲ တစ်သမတ်တည်း တည်ရှိနေတတ်သည်။
- ရောဂါဝေဒနာများ – အချို့သော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများသည် ဦးနှောက် သို့မဟုတ် အာရုံကြောစနစ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ မျက်စိတစ်ဖက်အပေါ် သက်ရောက်မှုသည် အခြားတစ်ဖက်နှင့် ကွဲပြားနိုင်ပြီး ထိုရောဂါဝေဒနာကို ကုသပေးခြင်းက အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းခြင်းကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေနိုင်သည်။ အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော အဖြစ်များသည့် ရောဂါများတွင် သွေးအားနည်းရောဂါတစ်မျိုး (Sickle cell anemia)၊ ဆီးချိုရောဂါ၊ အမြင်အာရုံဗဟိုချက်ပျက်စီးသည့်ရောဂါ (Macular degeneration)၊ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ၊ အာရုံကြောမျှင်များရောင်ရမ်းသည့်ရောဂါ (Multiple sclerosis)၊ ရေတိမ်ရောဂါ (Glaucoma)၊ ပါကင်ဆန်ရောဂါ၊ နာတာရှည် အရက်စွဲခြင်းနှင့် သွေးကင်ဆာ (Leukemia) တို့ ပါဝင်သည်။
- သတ်မှတ်ထားသော ဆေးဝါးများ – ကိုယ်ခံအားစနစ်ဖောက်ပြန်သည့်ရောဂါများ၊ နှလုံးရောဂါများ၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ ပန်းသေပန်းညှိုးရောဂါ၊ ပိုးဝင်ကူးစက်မှုများ၊ အာရုံကြောဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုများနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ကုသရန် အသုံးပြုသော ဆေးဝါးများသည် အရောင်မြင်နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် အလားအလာ ရှိသည်။
- ဓာတုပစ္စည်းများ – ကာဗွန်ဒိုင်ဆာလ်ဖိုက် (Carbon disulfide)၊ အော်ဂဲနစ်ပျော်ရည်များ၊ ပျော်ရည်အရောအနှောများ၊ လေးလံသော သတ္တုများနှင့် မြေသြဇာများကဲ့သို့သော ဓာတုပစ္စည်းများသည် အာရုံကြောစနစ်ကို ပျက်စီးစေပြီး အရောင်ခွဲခြားမှုစွမ်းရည် ဆုံးရှုံးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းခြင်းကို ရောဂါရှာဖွေရာတွင် မျက်စိစစ်ဆေးခြင်းနှင့် စာမေးပွဲစစ်ဆေးမှု အမျိုးမျိုး ပါဝင်သည်။ မျက်စိဆရာဝန်များသည် အနီ-အစိမ်းရောင် မခွဲခြားနိုင်ခြင်းကို ရောဂါရှာဖွေရန်အတွက် အီရှီဟာရာ စစ်ဆေးမှု (Ishihara test) ကို အသုံးများကြသည်။ သင့်တွင် အရောင်မြင်ရသည့်အာရုံ ချို့ယွင်းချက်ရှိနေပါက စက်ဝိုင်းပြားပေါ်ရှိ စီစဉ်ထားသော အစက်အပြောက်များထဲမှ ပုံသဏ္ဍာန်အချို့ကို ခွဲခြားရန် ခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝမခွဲခြားနိုင်ခြင်းမျိုး ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။
စစ်ဆေးနေစဉ်အတွင်း အရောင်စုံအစက်အပြောက်များဖြင့် ပုံဖော်ထားသော စာမျက်နှာပြား (Plates) အစီအစဉ်များကို ပြသမည် ဖြစ်သည်။ စာမျက်နှာပြားတစ်ခုစီတွင် သေးငယ်သော အစက်အပြောက်လေးများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ထားပြီး ယင်းအစက်များထဲ၌ ဂဏန်းတစ်ခု သို့မဟုတ် ကလေးငယ်များအတွက် ပုံသဏ္ဍာန်တစ်ခုကို ထည့်သွင်းမြှုပ်နှံထားသည်။ လူနာ၏ တာဝန်မှာ စာမျက်နှာပြားတစ်ခုစီတွင် မိမိမြင်တွေ့ရသော ဂဏန်း သို့မဟုတ် ပုံသဏ္ဍာန်ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပြသရန် ဖြစ်သည်။ အချို့သော စာမျက်နှာပြားများရှိ ဂဏန်းများကို ပုံမှန်အရောင်မြင်နိုင်စွမ်းရှိသူများသာ ခွဲခြားမြင်နိုင်ပြီး၊ အချို့သောပြားများရှိ ဂဏန်းများကိုမူ အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းချက်ရှိသူများသာ မြင်တွေ့နိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားပါသည်။
ကုသခြင်း
အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းခြင်း၊ အထူးသဖြင့် မျိုးရိုးလိုက်သော အမျိုးအစားများအတွက် အမြစ်ပြတ်ပျောက်ကင်းစေမည့် တိကျသော ကုသမှုမျိုး မရှိသေးပါ။ သို့သော် အချို့သော ဆေးဝါးများအသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်ပါက အမြင်အာရုံကို ထိခိုက်စေသည့် ထိုဆေးဝါးကို ရပ်တန့်လိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် နောက်ခံရောဂါဝေဒနာများကို ကုသပေးခြင်းဖြင့် အရောင်မြင်နိုင်စွမ်းကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေနိုင်ပါသည်။
အလင်းသိကုန်းဆဲလ် သုံးမျိုးစလုံးရှိသော်လည်း တစ်မျိုးမှာ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အနည်းငယ်ချို့ယွင်းနေသည့် အပျော့စားဝေဒနာရှင်များ (Anomalous trichromacy) အတွက် အရောင်မမြင်သူများသုံး မျက်မှန် (Color-blindness glasses) များက အရောင်များကို ပိုမိုတောက်ပစွာ မြင်တွေ့နိုင်သော အတွေ့အကြုံကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။ သို့သော်လည်း ဤမျက်မှန်များသည် ရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေသော ကုသမှုပုံစံမျိုး မဟုတ်သလို မျက်စိအတွင်းရှိ ကုန်းဆဲလ်များ၏ ချို့ယွင်းချက် ပြဿနာကိုလည်း ဖြေရှင်းပေးနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ၎င်းသည် အရောင်များ၏ ကွာခြားမှု (Color contrast) ကို ပိုမိုထင်ရှားအောင် ကူညီပေးရုံသာဖြစ်ပြီး အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းသူများအနေဖြင့် အရောင်ကွဲပြားမှုများကို ပိုမိုစူးရှထင်ရှားစွာ သတိပြုမိစေရန် ပြုလုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အရောင်အသစ်များကို မြင်တွေ့စေနိုင်ခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ ရလဒ်မှာလည်း တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။ အချို့သောသူများသည် မျက်မှန်ပေါ်တွင် အရောင်ပါသော စစ်ထုတ်လွှာ (Colored filter) တပ်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် အရောင်ပါသော မျက်ကပ်မှန် (Colored contact lens) များ အသုံးပြုခြင်းကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။
H2: အနာဂတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သော ကုသမှုများ
လက်ရှိတွင် အရောင်ခွဲခြားမှု ချို့ယွင်းခြင်းကို ကူညီရန်အတွက် အချို့သော ကုသမှုနည်းလမ်းများကို သုတေသနပြု စမ်းသပ်လျက်ရှိသည်။ အရောင်ချို့ယွင်းမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရှားပါးသည့် မျက်စိအတွင်းလွှာ ပုံမှန်မဟုတ်မှုအချို့ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်အတွက် မျိုးဗီဇအစားထိုး ကုထုံးနည်းပညာများကို (Gene replacement techniques) အနာဂတ်တွင် အသုံးပြုလာနိုင်ခြေ ရှိပါသည်။
