အာသီးရောင်ခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်လုပ်ဆောင်မည့် ကိုယ်ခန္ဓာစမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုအား အောက်ပါအချက်များဖြင့် စတင်ပါမည်-

• မီးလင်းသော ကိရိယာကို အသုံးပြု၍ ကလေး၏ လည်ချောင်းကို စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းနေရာများတွင်လည်း ပိုးဝင်နိုင်ခြေ ရှိသောကြောင့် နားနှင့် နှာခေါင်းတို့ကိုပါ စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။
• နားကြပ် (Stethoscope) ကို အသုံးပြု၍ ကလေး၏ အသက်ရှူနှုန်းကို နားထောင်ခြင်း။
• လည်ပင်းရှိ ပြန်ရည်ကျိတ်များ ကြီးနေခြင်း ရှိ/မရှိ သိနိုင်ရန် လည်ပင်းကို လက်ဖြင့် အသာအယာ စမ်းသပ်ခြင်း။
• လည်ချောင်းနာခြင်း (Strep throat) ဖြစ်ရပ်အချို့နှင့် ဆက်စပ်နေတတ်သည့် Scarlatina ဟုခေါ်သော အနီစက်များ ထွက်ခြင်း ရှိ/မရှိ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း။
• ဘေလုံး (Spleen) ကြီးနေခြင်း ရှိ/မရှိ စစ်ဆေးခြင်း (အာသီးကိုလည်း ရောင်ရမ်းစေတတ်သည့် Mononucleosis ရောဂါ မဟုတ်ကြောင်း သေချာစေရန် ဖြစ်သည်)။

Throat swab (လည်ချောင်းတွင်းမှ အချွဲနမူနာယူ၍ စစ်ဆေးခြင်း): ဤရိုးရှင်းသော စစ်ဆေးမှုတွင် ဆရာဝန်သည် ပိုးမွှားကင်းစင်သော ဂွမ်းတံကို အသုံးပြု၍ ကလေး၏ လည်ချောင်းနောက်ဘက်မှ ထွက်သော အရည်အကျိတ် နမူနာကို ရယူသည်။ ထို့နောက် ၎င်းနမူနာတွင် စထရက်ပတိုကော့ကပ်စ် (Streptococcal) ဗက်တီးရီးယား ရှိ/မရှိကို ဆေးခန်း သို့မဟုတ် ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် စစ်ဆေးသည်။

ဆေးခန်းအများစုတွင် မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ရလဒ်ကို ပေးနိုင်သည့် ဓာတ်ခွဲခန်းများ ရှိကြသည်။ သို့သော်လည်း ပိုမိုစိတ်ချရသော ဒုတိယအကြိမ် စစ်ဆေးမှုအတွက် နမူနာကို ပြင်ပဓာတ်ခွဲခန်းသို့ ပုံမှန်အားဖြင့် ပေးပို့လေ့ရှိပြီး ၎င်းရလဒ်သည် နာရီအနည်းငယ်မှ ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပြန်လည်ရရှိနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ ဆေးခန်းတွင်း အမြန်စစ်ဆေးချက် (Rapid test) ရလဒ်တွင် ပိုးတွေ့ရှိပါက ဗက်တီးရီးယားပိုး ကူးစက်ခံရခြင်းကို ပြသသည်။ အကယ်၍ ပိုးမတွေ့ရှိပါက ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများသည်။ သို့သော်လည်း သင့်ဆရာဝန်သည် ကူးစက်မှု၏ တိကျသောအကြောင်းရင်းကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် ပိုမိုစိတ်ချရသော ပြင်ပဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးချက် ရလဒ်ကို စောင့်ဆိုင်းပါလိမ့်မည်။

Complete Blood Count – CBC (သွေးဆဲလ်ပမာဏ အပြည့်အစုံ စစ်ဆေးခြင်း): ဆရာဝန်သည် ကလေး၏ သွေးနမူနာအနည်းငယ်ကို အသုံးပြု၍ သွေးဆဲလ်ပမာဏ အပြည့်အစုံ စစ်ဆေးရန် တောင်းဆိုနိုင်ပါသည်။ ဆေးခန်းတွင် မကြာခဏ ပြုလုပ်လေ့ရှိသော ဤစစ်ဆေးမှုသည် သွေးဆဲလ်အမျိုးအစား အမျိုးမျိုးကို တိုင်းတာသည်။ ထွက်ပေါ်လာသော သွေးစစ်ချက်ရလဒ်တွင် မည်သည့်သွေးဆဲလ်များ မြင့်တက်နေသည်၊ ပုံမှန်ရှိသည် သို့မဟုတ် ပုံမှန်အောက် လျော့နည်းနေသည်ကို ပြသခြင်းဖြင့် ကူးစက်မှုသည် ဗက်တီးရီးယားကြောင့်လား သို့မဟုတ် ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်လား ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။ လည်ချောင်းနာခြင်း (Strep throat) ကို ရောဂါရှာဖွေရန် စီဘီစီ (CBC) ကို ပုံမှန်အားဖြင့် မလိုအပ်သော်လည်း Strep throat စစ်ဆေးချက်တွင် ပိုးမတွေ့ရှိပါက အာသီးရောင်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကို ကူညီဆုံးဖြတ်ရန် ၎င်းစစ်ဆေးမှု လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

အိမ်တွင်း စောင့်ရှောက်မှု (At Home Care)

အာသီးရောင်ခြင်းသည် ဗိုင်းရပ်စ် သို့မဟုတ် ဗက်တီးရီးယားပိုး ကူးစက်ခံရခြင်းကြောင့် ဖြစ်စေ၊ အိမ်တွင်းစောင့်ရှောက်မှု နည်းဗျူဟာများကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် သင့်ကလေးအား ပိုမိုသက်တောင့်သက်သာ ရှိစေပြီး ပြန်လည်နာလန်ထူမှုကို မြန်ဆန်စေနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့်ဟု သံသယရှိပါက ပဋိဇီဝဆေးများ (Antibiotics) ကို ညွှန်းဆိုမည်မဟုတ်ဘဲ ပုံမှန်အားဖြင့် ၇ ရက်မှ ၁၀ ရက်အတွင်း ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာပါလိမ့်မည်။

ပြန်လည်နာလန်ထူလာမည့် ကာလအတွင်း လုပ်ဆောင်ရမည့် အိမ်တွင်းစောင့်ရှောက်မှု နည်းဗျူဟာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်-

• အနားယူရန် တိုက်တွန်းပါ : သင့်ကလေး ပြည့်ပြည့်ဝဝ အိပ်စက်အနားယူနိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးပါ။
• အရည်အချင်းပြည့်ဝစွာ တိုက်ကျွေးပါ : လည်ချောင်းကို သက်သာစေရန်နှင့် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှုကို ကာကွယ်ရန် ကလေးကို ရေများများတိုက်ပြီး ရေဓာတ်ပြည့်ဝအောင် ထိန်းသိမ်းပါ။
• သက်တောင့်သက်သာဖြစ်စေမည့် အစားအစာများနှင့် ဖျော်ရည်များ ကျွေးမွေးပါ : စွပ်ပြုတ် သို့မဟုတ် ကဖိန်းဓာတ်မပါသော လက်ဖက်ရည်ကဲ့သို့ နွေးထွေးသော အရည်များနှင့် ရေခဲချောင်းကဲ့သို့သော အအေးစာများသည် လည်ချောင်းမအီမသာဖြစ်ခြင်းကို သက်သာစေနိုင်ပါသည်။
• ဆားရည်ဖြင့် ပလုတ်ကျင်းပေးပါ : အကယ်၍ သင့်ကလေးသည် ပလုတ်ကျင်းနိုင်ပါက ရေနွေးနွေး ၈ အောင်စတွင် စားပွဲတင်ဆား လက်ဖက်ရည်ဇွန်း တစ်ဝက်ခန့် ထည့်ထားသော ဆားရည်ဖြင့် ပလုတ်ကျင်းပေးခြင်းက လည်ချောင်းနာခြင်းကို သက်သာစေနိုင်ပါသည်။
• လေထုကို စိုစွတ်အောင် ပြုလုပ်ပါ : လည်ချောင်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည့် ခြောက်သွေ့သောလေထုကို စိုစွတ်စေရန် အအေးပေး အငွေ့ပျံစက် (Cool-air humidifier) ကို အသုံးပြုပါ သို့မဟုတ် ရေနွေးငွေ့များရှိသော ရေချိုးခန်းထဲတွင် ကလေးနှင့်အတူ အချိန်အနည်းငယ် ဖြတ်သန်းပါ။
• ငုံဆေးများ ပေးပါ : အသက် ၄ နှစ်ကျော်သော ကလေးများသည် လည်ချောင်းမအီမသာဖြစ်ခြင်းကို သက်သာစေရန် ငုံဆေးခဲများကို ငုံနိုင်ပါသည်။
• လည်ချောင်းကို ယားယံစေသော အရာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ : လည်ချောင်းကို ယားယံစေနိုင်သည့် ဆေးလိပ်ငွေ့များနှင့် ပြင်းထန်သော သန့်ရှင်းရေးသုံး ပစ္စည်းများ သင့်အိမ်တွင်း၌ မရှိစေရန် သတိပြုပါ။
• နာကျင်ခြင်းနှင့် ဖျားခြင်းကို စီမံခန့်ခွဲပါ : လည်ချောင်းနာခြင်းကို သက်သာစေရန်နှင့် အဖျားထိန်းရန်အတွက် Ibuprofen သို့မဟုတ် Acetaminophen တို့ကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။ နာကျင်ကိုက်ခဲမှု မရှိဘဲ သာမန်ဖျားရုံမျှသာဆိုလျှင် ပုံမှန်အားဖြင့် ကုသမှု မလိုအပ်ပါ။

ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များသည် သတ်မှတ်ထားသော ဝေဒနာတစ်ခုအတွက် ဆရာဝန်က ညွှန်းဆိုထားခြင်းမရှိပါက အက်စပရင် (Aspirin) ဆေးကို မသောက်သုံးသင့်ပါ။ နှာစေး၊ တုပ်ကွေးကဲ့သို့သော ဖျားနာမှု လက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် ကလေးငယ်များအား အက်စပရင် တိုက်ကျွေးခြင်းသည် အသက်အန္တရာယ် ရှိနိုင်ပြီး အလွန်ရှားပါးသော Reye’s syndrome ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနေပါသည်။

ပဋိဇီဝဆေးများ (Antibiotics)

အကယ်၍ အာသီးရောင်ခြင်းသည် ဗက်တီးရီးယားပိုး ကူးစက်ခံရခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါက သင့်ဆရာဝန်သည် ပဋိဇီဝဆေးများကို ညွှန်းဆိုပါလိမ့်မည်။ Group A streptococcus ကြောင့်ဖြစ်သော အာသီးရောင်ခြင်းအတွက် အသုံးအများဆုံး ကုသမှုမှာ ပင်နီဆီလင် (Penicillin) ဆေးကို ၁၀ ရက်တိုင်တိုင် သောက်သုံးရန် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ သင့်ကလေးသည် ပင်နီဆီလင်နှင့် ဓာတ်မတည့်ပါက ဆရာဝန်က အခြား ပဋိဇီဝဆေးတစ်မျိုးကို ပြောင်းလဲညွှန်းဆိုပေးပါလိမ့်မည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ လုံးဝပျောက်ကင်းသွားသည့်တိုင်အောင် ပဋိဇီဝဆေးပတ်လည်ကို အပြည့်သောက်ရန် သင့်ကလေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ညွှန်ကြားထားသည့်အတိုင်း ဆေးကို အဆုံးထိ မသောက်ပါက ကူးစက်မှု ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်း သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ပဋိဇီဝဆေးပတ်လည် အပြည့်မသောက်ခြင်းသည် လေးဖက်နာအဖျားရောဂါ (Rheumatic fever) နှင့် ပြင်းထန်သော ကျောက်ကပ်ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါသည်။ အကယ်၍ သင့်ကလေးကို ဆေးတိုက်ရန် မေ့လျော့သွားခဲ့ပါက ဘာလုပ်ရမည်ကို သိရှိနိုင်ရန် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူထံမှ အကြံဉာဏ် တောင်းခံပါ။

ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery)

အာသီးကို ခွဲစိတ်ဖြတ်ထုတ်ခြင်း (Tonsillectomy) ကို ခဏခဏ ပြန်ဖြစ်သော အာသီးရောင်ခြင်း၊ နာတာရှည် အာသီးရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပဋိဇီဝဆေးဖြင့် ကုသသော်လည်း မသက်သာသော ဗက်တီးရီးယားကြောင့်ဖြစ်သည့် အာသီးရောင်ခြင်းတို့ကို ကုသရန် ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ ခဏခဏ ပြန်ဖြစ်သော အာသီးရောင်ခြင်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်-

• အနည်းဆုံး ၂ နှစ်ဆက်တိုက် တစ်နှစ်လျှင် ၅ ကြိမ်ထက်မနည်း ဖြစ်ပွားခြင်း။
• အနည်းဆုံး ၃ နှစ်ဆက်တိုက် တစ်နှစ်လျှင် ၃ ကြိမ်ထက်မနည်း ဖြစ်ပွားခြင်း။
• ပြီးခဲ့သည့် တစ်နှစ်အတွင်း ၇ ကြိမ် သို့မဟုတ် ၎င်းထက်ပို၍ ဖြစ်ပွားခြင်း။

အာသီးရောင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို စီမံခန့်ခွဲရန် ခက်ခဲလာပါကလည်း အာသီးဖြတ်ထုတ်ခြင်းကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်၊ ဥပမာအားဖြင့်-

• အသက်ရှူရ ခက်ခဲခြင်း။
• အိပ်ပျော်နေစဉ် အသက်ရှူရပ်ခြင်း (Obstructive sleep apnea)။
• ပဋိဇီဝဆေးဖြင့် ကုသသော်လည်း မပျောက်ကင်းနိုင်သော ပြည်တည်နာ (Abscess) ဖြစ်ခြင်း။
• အစာမျိုရ ခက်ခဲခြင်း (အထူးသဖြင့် အသားများနှင့် အခြားသော အတုံးအခဲကြီးမားသည့် အစားအစာများ)။

သင့်ကလေးသည် အလွန်အမင်း မငယ်ရွယ်သေးပါက၊ ရှုပ်ထွေးသော ကျန်းမာရေး အခြေအနေ မရှိပါက သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှုအပြီးတွင် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မရှိပါက ပုံမှန်အားဖြင့် အာသီးဖြတ်ထုတ်ခြင်းကို ပြင်ပလူနာကုသမှု (Outpatient treatment) အဖြစ် လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ ဤသည်မှာ ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်သည့် နေ့တွင်ပင် သင့်ကလေးသည် အိမ်သို့ ပြန်နိုင်မည်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လုံးဝ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရန်အတွက် ၇ ရက်မှ ၁၄ ရက်အထိ ကြာမြင့်တတ်ပါသည်။

Doctors who treat this condition