ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်အရေပြားမှိုရောဂါ (Tinea versicolor သို့မဟုတ် pityriasis versicolor) အကြောင်း သိကောင်းစရာ
အရေပြားမှိုရောဂါ သည် အဖြစ်များသော အရေပြား မှိုပိုးဝင်ခြင်း အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အရေပြားတွင် ကွက်၍ အရောင်ပြောင်းလဲခြင်းမှာ မှိုပိုးကြောင့် အရေပြား၏ သဘာဝအရောင်ခြယ်ပစ္စည်း (Pigmentation) ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ အရောင်ကွက်ခြင်းများကို ရင်ဘတ်၊ ကျောကုန်းနှင့် ပခုံးတို့တွင် အများဆုံး တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အရေပြားအရောင်နှင့် မတူဘဲ ကွဲပြားနေတတ်သည်။
အရေပြားမှိုရောဂါ ဖြစ်သော သူများတွင် အညိုရောင်၊ အနီရောင်၊ အဝါရောင်၊ ပန်းရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် အကွက်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် သင်၏အရေပြားပေါ်တွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ရှိနေတတ်သော တဆေးမှို (Yeast) တစ်မျိုး အလွန်အမင်း ထွားနှုန်းလွန်ကဲလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်သည်။ နေရောင်ခြည်နှင့် ထိတွေ့ခြင်း၊ ပူပြင်းသော အပူချိန်နှင့် စိုထိုင်းဆ မြင့်မားခြင်းတို့သည် နွေးကွက်ကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် အနည်းငယ် ယားယံနိုင်သော်လည်း အန္တရာယ်မရှိသကဲ့သို့ သူတစ်ပါးထံသို့လည်း ကူးစက်တတ်ခြင်း မရှိပါ။ သို့သော်လည်း ဤရောဂါကြောင့် စိတ်သောကရောက်ခြင်း သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်မိမိ ယုံကြည်မှု လျော့နည်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။
ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူများသည် ဤရောဂါကို ကုသရန်အတွက် အရေပြားပေါ်တွင် လိမ်းရသော ဆေး သို့မဟုတ် သောက်ဆေး အမျိုးအစား မှိုသတ်ဆေးများကို အသုံးပြုကြသည်။ အချို့သော ဆေးဝါးများကို ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မလိုဘဲ (Over-the-counter) ဆေးဆိုင်များတွင် အလွယ်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်ပါသည်။ အရေပြားမှိုရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု အများစုသည် ကုသမှုခံယူခြင်းဖြင့် လုံးဝဥဿုံ ပျောက်ကင်းနိုင်ပါသည်။ ကုသမှု အောင်မြင်ပြီးသည့်တိုင်အောင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အရေပြားအရောင်သည် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ် သို့မဟုတ် လအနည်းငယ်အထိ ဆက်လက်ရှိနေနိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် ပူပြင်းစိုထိုင်းသော ရာသီဥတုမျိုးတွင် နွေးကွက် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားတတ်ခြင်းသည် အဖြစ်များပါသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် နွေးကွက်ကြောင့် ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ မရှိနိုင်ပါ။ သို့သော် ကုသမှုမခံယူပါက ရောဂါလက္ခဏာများ ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ပြီး ယားယံခြင်း ပိုမိုပြင်းထန်လာခြင်း သို့မဟုတ် အရေပြားအရောင် ပြောင်းလဲခြင်းများ ပိုမိုထင်ရှားလာခြင်းတို့ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
အရေပြားမှိုရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု အများစုတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
- လက်မောင်းအထက်ပိုင်း၊ ကျော၊ ရင်ဘတ်နှင့် လည်ပင်းတို့တွင် အရေပြားအရောင်ကွက်၍ ပြောင်းလဲခြင်း၊ ဤအကွက်များသည် ပုံမှန်ထက် ပို၍ဖြူခြင်း သို့မဟုတ် ပို၍ညိုခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
- ချွေးအလွန်အမင်းထွက်ခြင်း။
- နွေးကွက်ဖြစ်သော နေရာတစ်ဝိုက်တွင် အနည်းငယ် ယားယံခြင်း။
- အရေပြား အဖတ်များလန်ခြင်း။
ဆေးဝါးများကို နေ့စဉ် နှစ်ပတ်မှ သုံးပတ်အထိ အသုံးပြုပြီးနောက်တွင် တစ်စုံတစ်ရာ ပြောင်းလဲမှုမရှိခြင်း သို့မဟုတ် မှိုပိုးဝင်ခြင်း ပြန်လည်ဖြစ်ပွားလာခြင်းတို့ ရှိပါက မိမိ၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူနှင့် ဆက်သွယ်ပါ။ ၎င်းတို့က ပိုမိုထိရောက်သော ဆေးဝါးတစ်မျိုးမျိုးကို လမ်းညွှန်ပေးနိုင်ပါသည်။
ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ
ကျန်းမာသော အရေပြားပေါ်တွင်လည်း အရေပြားမှိုရောဂါ ကို ဖြစ်စေသည့် မှိုပိုးများ ရှိနေနိုင်ပါသည်။ ထိုမှိုပိုးများ အလွန်အမင်း ထွားနှုန်းလွန်ကဲလာသောအခါမှသာ ပြဿနာများ စတင်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်သည်။ မှိုပိုးထွားနှုန်းလွန်ကဲခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် အချက်များစွာ ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။
- ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှုများ
- ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းခြင်း
- ပူပြင်းစိုထိုင်းသော ရာသီဥတု
- အဆီပြန်သော အရေပြား
- ချွေးထွက်ခြင်း
ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)
အရေပြားမှိုရောဂါ ကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူက အမြင်ဖြင့် ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရုံဖြင့် ရောဂါရှာဖွေနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ သံသယရှိပါက အရေပြားမှိုရောဂါ ဖြစ်နေသည်ဟု ယူဆရသော အရေပြားဆဲလ်အဖတ်များကို ခြစ်ယူပါလိမ့်မည်။ ထို့နောက် အဆိုပါ အရေပြားနမူနာတွင် တဆေးမှိုဆဲလ်များ ရှိ/မရှိကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်း (Microscope) အသုံးပြု၍ စစ်ဆေးမည် ဖြစ်သည်။
သင်၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူသည် သင်၏အရေပြားကို စစ်ဆေးရန် ဝုဒ်မီးအိမ် (Wood lamp) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ဤကိရိယာသည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV light) ဖြင့် သင်၏အရေပြားကို အလင်းပြကုသစစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်နှင့် ထိတွေ့သောအခါ မှိုရောဂါ ရှိသော အရေပြားနေရာများသည် အဝါရောင်သန်းသော အစိမ်းရောင် (Yellow-green) အဖြစ် ပြသတတ်ပါသည်။
ကုသခြင်း (Treatment)
အရေပြားမှိုရောဂါ အတွက် ကိုယ်တိုင်ကုသနိုင်သော ရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်းများစွာ ရှိပါသည်။ အဖြစ်များပြီး ကုန်ကျစရိတ်သက်သာသော ချဉ်းကပ်မှုတစ်ခုမှာ ဆီလီနီယမ် (Selenium) ပါဝင်သော ဗောက်ပျောက်ခေါင်းလျှော်ရည်ကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ရေချိုးနေစဉ်အတွင်း အဆိုပါ ခေါင်းလျှော်ရည်ကို နွေးကွက်ဖြစ်နေသော အရေပြားနေရာများတွင် လိမ်းပေးပြီး ရေမဆေးချမီ မိနစ်အနည်းငယ်ခန့် ထားရပါမည်။ ထို့ပြင် ဤဝေဒနာအတွက် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မလိုဘဲ ဝယ်ယူနိုင်သော အခြားဆေးဝါးများစွာကိုလည်း ရရှိနိုင်ပါသည်။
အရေပြားမှိုရောဂါ သည် စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်သော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် ကုသရန် အလွန်ရိုးရှင်းပါသည်။ အရေပြားမှိုရောဂါ ကို ကုသရန်အတွက် အရေပြားပေါ်တွင် လိမ်းရသော ဆေးများ၊ လိုးရှင်းများ သို့မဟုတ် ခေါင်းလျှော်ရည်များကို အသုံးပြုကြသည်။ အရေပြားမှိုရောဂါ ပိုမိုပြင်းထန်ခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ကိုယ်လုံးအနှံ့ ကျယ်ပြန့်စွာ ဖြစ်ပွားခြင်းမျိုးတွင် သင်၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူက သောက်ဆေးများကို ညွှန်းဆိုနိုင်ပါသည်။ အဆိုပါ ဆေးဝါးများအားလုံးတွင် မှိုပိုးများကို သေစေရန် သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ထွားနှုန်းကို ဟန့်တားရန်အတွက် မှိုသတ်ဆေးများ (Antifungals) ပါဝင်သည်။ ရောဂါလုံးဝဥဿုံ ပျောက်ကင်းစေရန်နှင့် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် မှိုသတ်ဆေးများကို စနစ်တကျ အသုံးပြုရပါမည်။
Over-the-counter antifungal medication (ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မလိုဘဲ ဝယ်ယူနိုင်သော မှိုသတ်ဆေးများ)
ဆေးဆိုင်များတွင် အလွယ်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်သော မှိုသတ်လိုးရှင်းများ၊ ခရင်မ်များ သို့မဟုတ် ခေါင်းလျှော်ရည်များသည် လက္ခဏာအနည်းငယ်သာရှိသော နွေးကွက်များအတွက် ထိရောက်မှုရှိပါသည်။ ၎င်းတို့ကို ရေမဆေးချမီ မိနစ်အနည်းငယ်မှ နာရီအနည်းငယ်အထိ သင်၏အရေပြားပေါ်တွင် လိမ်းထားနိုင်ပါသည်။
- Clotrimazole
- Miconazole
- Selenium sulfide
- Terbinafine
- Zinc pyrithione soap
Prescribed medication (ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် ဝယ်ယူရသော ဆေးဝါးများ)
သင်၏ အရေပြားမှိုရောဂါ သည် ပြင်းထန်ပါက သို့မဟုတ် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မလိုဘဲ ဝယ်ယူရရှိနိုင်သော မှိုသတ်ဆေးများနှင့် အဆင်မပြေပါက ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်ပါရှိသော ပိုမိုပြင်းထန်သည့် ကုသမှုများ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ အချို့သော ဆေးဝါးများသည် အရေပြားပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်လိမ်းရသော ပုံစံဖြင့်လာပြီး အချို့ကိုမူ သောက်ဆေးအဖြစ် သုံးစွဲရသည်။ နမူနာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။
- Ciclopirox: Cream, gel သို့မဟုတ် ခေါင်းလျှော်ရည်
- Fluconazole: ဆေးပြား သို့မဟုတ် သောက်ဆေးရည်
- Itraconazole: ဆေးပြား၊ ဆေးတောင့် သို့မဟုတ် သောက်ဆေးရည်
- Ketoconazole: Cream, gel သို့မဟုတ် ခေါင်းလျှော်ရည်
- Selenium sulfide: ၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်သော လိုးရှင်း သို့မဟုတ် ခေါင်းလျှော်ရည်
ကုသမှု အောင်မြင်စွာ ခံယူပြီးသည့်တိုင်အောင် သင်၏ အရေပြားအရောင်သည် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ် သို့မဟုတ် လအနည်းငယ်အထိ ဆက်လက်၍ မညီမညာ ဖြစ်နေတတ်ခြင်းမှာ ပုံမှန်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် စိုထိုင်းပြီး ပူပြင်းသော ရာသီဥတု အခြေအနေများသည်လည်း မှိုပိုးဝင်ခြင်းကို ပြန်လည်ဖြစ်ပွားစေရန် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ပါသည်။ ရောဂါပိုး ခဏခဏ ပြန်ဖြစ်နေသော အခြေအနေမျိုးတွင် နွေးကွက် ပြန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်သည့် အနေဖြင့် တစ်လလျှင် တစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် နှစ်ကြိမ်ခန့် ဆေးဝါးများကို သောက်သုံးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
