တုပ်ကွေးရောဂါ

အကျဉ်းချုပ်

ရာသီပေါ်တုပ်ကွေးရောဂါ (တုပ်ကွေးဟု လူသိများ) သည် နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းနှင့် အဆုတ်များကို ထိခိုက်စေသော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် (influenza)ခေါ်တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ တုပ်ကွေးရောဂါလက္ခဏာများသည် ဖျားခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်းအပြင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများလည်း ပါဝင်သည်။
တုပ်ကွေးရောဂါသည် ဝမ်းလျှောခြင်းနှင့် အန်ခြင်းကဲ့သို့သော ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်စေသော အစာအိမ် “တုပ်ကွေး” ဗိုင်းရပ်စ်များနှင့် မတူညီပါ။
တုပ်ကွေးကူးစက်ခံရသူ အများအပြားသည် ဆေးကုသမှုမလိုပဲ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာလေ့ရှိသည်။ သို့သော် တုပ်ကွေးနှင့် ၎င်း၏ဆက်စပ်နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများသည် အချို့ကိစ္စများတွင် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်အထိပြင်းထန်နိုင်ပါသည်။ အချို့သော လူဦးရေများသည် ပုံမှန်ထက် တုပ်ကွေးနှင့်ဆက်စပ်နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ပိုမိုခံစားရနိုင်သည်။ ထိုသူများမှာ အသက် ၁၂ လအောက် ကလေးငယ်များ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ သို့မဟုတ် တုပ်ကွေးရာသီအတွင်း ကလေးမွေးဖွားထားသူများ၊ အသက် ၆၅ နှစ်နှင့်အထက် လူကြီးများအပြင် သက်ကြီးရွယ်အိုများဂေဟာများ၊ စစ်စခန်းများနှင့် ဆေးရုံများကဲ့သို့သော လူစည်ကားသော အဆောက်အအုံများတွင် နေထိုင်သူများ သို့မဟုတ် အလုပ်လုပ်သူများ ပါဝင်သည်။
တုပ်ကွေးကြောင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများအတွက် အန္တရာယ်မြင့်မားသော အခြားလူဦးရေများတွင် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသူများ၊ ခန္ဓာကိုယ်ထုထည်ညွှန်းကိန်း (BMI) ၄၀ သို့မဟုတ် ထိုထက်ပိုသူများနှင့် အာရုံကြောစနစ်ချို့ယွင်းထိခိုက်သူများသည် တုပ်ကွေးနောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ၏ အန္တရာယ်မြင့်မားသူများထဲတွင် ပါဝင်သည်။
ထို့အပြင် အချို့သော ရောဂါအခံရှိသူများ ဥပမာ- ပန်းနာရင်ကျပ်၊ နှလုံးရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ အသည်းရောဂါနှင့် ဆီးချိုရောဂါကဲ့သို့သော နာတာရှည်ရောဂါများ အပါအဝင် တုပ်ကွေးရောဂါ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ခံစားရနိုင်ခြေကို တိုးမြင့်စေသည့်အပြင် လေဖြတ်ခြင်းရာဇဝင်ရှိသူများနှင့် အက်စပရင်သွေးကြဲဆေးကို ရေရှည်သောက်သုံးနေသော အသက် ၂၀ အောက် လူငယ်များပါ ပါဝင်နိုင်သည်။
နှစ်စဉ်တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးသည် အပြည့်အဝကာကွယ်မှုပေးမည်ဟု အာမမခံနိုင်သော်လည်း ထိုကဲ့သို့သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများအတွက် အန္တရာယ်များသူများတွင် ပြင်းထန်သော တုပ်ကွေးနောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို သိသိသာသာ လျော့ကျစေပါသည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

တုပ်ကွေး၏ ပုံမှန်ရောဂါလက္ခဏာများတွင် ဖျားခြင်း၊ ကြွက်သားနာကျင်ခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်းနှင့် ချွေးထွက်ခြင်းတို့ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။

တုပ်ကွေးလက္ခဏာများသည် အအေးမိခြင်းနှင့်မတူပဲ လျင်မြန်စွာ လက္ခဏာပြလေ့ရှိသည်။ အအေးမိခြင်း၏ မသက်မသာဖြစ်မှုရှိနေသော်လည်း တုပ်ကွေးသည် ပိုမိုပြင်းထန်သော ရောဂါလက္ခဏာများကို ယူဆောင်လာတတ်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် ပိုမိုသိသာထင်ရှားသော ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။

တုပ်ကွေးလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
● ခေါင်းကိုက်ခြင်း
● လည်ချောင်းနာခြင်း
● ချောင်းခြောက်ဆိုးခြင်း
● အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း
● နှာခေါင်းပိတ်ခြင်း
● မကြာခဏ နှာချေခြင်း
● အားနည်းခြင်းနှင့် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
● မျက်လုံးနာကျင်ခြင်း
●
ဝမ်းလျှောခြင်းနှင့် အန်ခြင်းတို့သည်လည်း တုပ်ကွေးလက္ခဏာများထဲတွင်ပါဝင်သည်။ သို့သော် ကလေးများသည် လူကြီးများထက်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေပိုများပါသည်။ တုပ်ကွေးဖြစ်သောလူတိုင်းတွင် ဤလက္ခဏာများအားလုံးကို ခံစားရမည်မဟုတ်ကြောင်း သတိပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။

တုပ်ကွေးရောဂါဟု သံသယရှိပါက သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပါက သင့်လျော်သော ရောဂါရှာဖွေမှုနှင့် ကုသမှုအတွက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူနှင့် တိုင်ပင်ပါ။ ညွှန်ကြားထားသော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသတ်ဆေးများ၏ အကောင်းဆုံးထိရောက်မှုနှင့် ပိုမိုပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် လျင်မြန်စွာ စစ်ဆေးခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။
အချို့ကိစ္စများတွင် ချက်ချင်းဆေးကုသမှု လိုအပ်နိုင်ပါသည်၊ ဥပမာ-
● လက္ခဏာများသည် ခုနစ်ရက်မှ ၁၀ ရက်ထက်ပို၍ မသက်သာဘဲ သို့မဟုတ် သုံးရက်ထက်ပို၍ အဖျားတက်ခြင်း။
● ရောဂါအခံတစ်ခုခုရှိသူတွင် တုပ်ကွေးရောဂါဖြစ်ပွားခြင်းကြောင့် အပြင်းအထန်ဖျားနာခြင်း။
● ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် တုပ်ကွေးနှင့်ဆက်စပ်သော ရောဂါလက္ခဏာများ ပြသခြင်း
လူကြီးများအတွက် အရေးပေါ်လက္ခဏာများတွင် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူကြပ်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ တက်ခြင်း၊ ရောဂါအခံများပိုမိုဆိုးလာခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သောအားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ကြွက်သားနာကျင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ကလေးများတွင် အရေးပေါ်လက္ခဏာများတွင် လူကြီးများတွင်တွေ့ရှိရသော လက္ခဏာများပါဝင်ပြီး ထို့အပြင် နှုတ်ခမ်းများ သို့မဟုတ် လက်သည်းခွံများ မီးခိုးရောင် သို့မဟုတ် အပြာရောင်သို့ အရောင်ပြောင်းခြင်းနှင့် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းလက္ခဏာများ ပါဝင်နိုင်သည်။

အကြောင်းရင်းများ

တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်ပွားသော တုပ်ကွေး။ လူတစ်ဦးချင်းစီတွင် အများဆုံးကူးစက်တတ်သော အမျိုးအစားများမှာ တုပ်ကွေး A၊ B နှင့် C တို့ဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော တုပ်ကွေး A နှင့် B တို့သည် ပိုမိုပြင်းထန်သော ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ရာသီအလိုက်မဟုတ်သော တုပ်ကွေး C သည် ပိုမိုပျော့ပျောင်းသော ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်များသည် ရောဂါပိုးရှိသူ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာချေခြင်း သို့မဟုတ် စကားပြောခြင်းတို့ ပြုလုပ်သည့်အခါ လေမှတစ်ဆင့် ကူးစက်သည်။ ဤလေကို တိုက်ရိုက်ရှူရှိုက်မိခြင်း သို့မဟုတ် ညစ်ညမ်းသော မျက်နှာပြင်များကို ထိကိုင်ခြင်းဖြင့် သင့်ထံသို့ ကူးစက်နိုင်သည်။ ရောဂါပိုးရှိသူများသည် ရောဂါလက္ခဏာမပြမှီ တစ်ရက်မှ စတင်ပြီး ၅ ရက်မှ ၇ ရက်အထိ တခြားသူများကိုကူးစက်နိုင်ပြီး ကလေးများနှင့် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသူများတွင် ဤကူးစက်ကာလသည် အနည်းငယ်ပိုကြာနိုင်သည်။
တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ် မျိုးကွဲအသစ်များ မကြာခဏ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဗိုင်းရပ်စ်သည် အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေသည်။ သင်သည် ယခင်က တုပ်ကွေးကူးစက်ခံရဖူးပါက သင့်ခန္ဓာကိုယ်သည် ဗိုင်းရပ်စ်၏ ထိုမျိုးကွဲကို တိုက်ဖျက်ရန် ပြင်ဆင်ထားသော ပဋိပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်ပြီးဖြစ်သည်။ အနာဂတ်တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်များသည် သင်ယခင်က ဖျားနာခြင်း သို့မဟုတ် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းကြောင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော ဗိုင်းရပ်စ်များနှင့် ဆင်တူပါက ဤပဋိပစ္စည်းများသည် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ဟန့်တားနိုင်သည် သို့မဟုတ် ၎င်း၏ပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချနိုင်သည်။ သို့သော် ယခင်တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်များကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ထုတ်လုပ်သော ပဋိပစ္စည်းများသည် တုပ်ကွေးမျိုးကွဲအသစ်များကို ကာကွယ်မှုမပေးနိုင်ပါ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဤမျိုးကွဲအသစ်များသည် သင်ယခင်က ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော မျိုးကွဲများနှင့် သိသိသာသာ ကွာခြားနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

တုပ်ကွေးရောဂါကူးစက်လွယ်သောအကြောင်းရင်းများ

တုပ်ကွေးဖြစ်နိုင်ခြေနှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေကို အချက်များစွာက အထောက်အကူပြုနိုင်သည်
● အသက်အရွယ်- ငယ်ရွယ်သောကလေးများ၊ အထူးသဖြင့် အသက် ၁၂ လ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ငယ်သောကလေးများတွင် ရာသီတုပ်ကွေးသည် ပိုမိုပြင်းထန်သောရလဒ်များကို မကြာခဏဖြစ်ပေါ်စေလေ့ရှိသည်။ အသက် ၆၅ နှစ်နှင့်အထက်လူကြီးများသည် တုပ်ကွေးကြောင့်နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်များကို ခံစားရလေ့ရှိသည်။
● ကိုယ်ခံအားစနစ်အားနည်းခြင်း- ကင်ဆာကုထုံးများ၊ ကိုယ်ခံအားကျစေသောဆေးများ၊ ကြာရှည်စတီးရွိုက်(steroid) အသုံးပြုမှု၊ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါအစားထိုးကုသမှုများ၊ သွေးကင်ဆာ သို့မဟုတ် HIV/AIDS တို့ကြောင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်အားနည်းခြင်းသည် တုပ်ကွေးရောဂါ ပြဿနာများ၏အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေပြီး တုပ်ကွေးကူးစက်ခံရရန် ပိုမိုလွယ်ကူစေနိုင်သည်။
● နာတာရှည်ရောဂါအခံရှိခြင်း- အချို့သောကျန်းမာရေးအခြေအနေများသည် ပြင်းထန်သောရောဂါပိုးကူးစက်ခံရနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပြီး ဆေးရုံတက်ရန် လိုအပ်သော အသက်အန္တရာယ်ရှိသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ပန်းနာရင်ကျပ်၊ အဆုတ်ပွခြင်းများ သို့မဟုတ် အခြားနာတာရှည်အဆုတ်ရောဂါများကဲ့သို့သော အခြေအနေများရှိသူများအပြင် ကျောက်ကပ်၊ အသည်း၊ အာရုံကြောဆိုင်ရာ၊ နှလုံး၊ သွေးရောဂါများ သို့မဟုတ် လေဖြတ်ခြင်းရာဇဝင်ရှိသူများသည် တုပ်ကွေးမှ ပြင်းထန်သောနောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ခံစားရနိုင်ခြေပိုများသည်။
● အိမ် သို့မဟုတ် အလုပ်အကိုင်ပတ်ဝန်းကျင်- ဆေးရုံတက်နေရသူများသည် တုပ်ကွေးရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေပိုများသည်။ သူနာပြုဂေဟာများ သို့မဟုတ် ရေရှည်စောင့်ရှောက်မှုဌာနများကဲ့သို့သော လူစည်ကားသောနေရာများတွင် နေထိုင်သူများ သို့မဟုတ် အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများသည် တုပ်ကွေးရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။
● လူမျိုး- လူမည်းများ၊ အမေရိကန်အင်ဒီးယန်းများ၊ အလက်စကာဇာတိလူမျိုးများနှင့် ဟစ်စပန်းနစ် သို့မဟုတ် လက်တီနိုလူမျိုးများသည် လူဖြူများနှင့် အာရှလူမျိုးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တုပ်ကွေးရောဂါပိုမိုပြင်းထန်စွာ ခံစားရလေ့ရှိသည်။
● အသက် ၂၀ အောက် အက်စပရင်သောက်သုံးခြင်း- အက်စပရင်ကုထုံးကို ရေရှည်ခံယူနေသော အသက် ၂၀ အောက်သူများသည် တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရပါက Reye’s syndrome ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။
● ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း- ကိုယ်ဝန်ဆောင်များသည် အထူးသဖြင့် ဒုတိယနှင့် တတိယသုံးလပတ်နှင့် မွေးဖွားပြီး နှစ်ပတ်အထိ တုပ်ကွေးရောဂါနောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။
● အဝလွန်ခြင်း- ခန္ဓာကိုယ်ထုထည်ညွှန်းကိန်း (BMI) ၄၀ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသောလူများတွင် တုပ်ကွေးနောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။