နှလုံးခုန်နှုန်းမြန်ခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း

ဆရာဝနသည် လူနာတွင် နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း (Tachycardia) ရှိ၊ မရှိ ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် ပုံမှန်အားဖြင့် ကိုယ်ကာယစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ခံစားနေရသော လက္ခဏာများ၊ နေထိုင်မှုပုံစံ ရွေးချယ်မှုများနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရာဇဝင်များကို မေးမြန်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပါလိမ့်မည်။

ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်းကို အတည်ပြုရန်နှင့် နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် အခြားသော ဝေဒနာများကို ဆန်းစစ်ရန်အတွက် စစ်ဆေးမှုများစွာ ရှိပါသည်။ ဆရာဝန်များသည် အောက်ပါတို့ကဲ့သို့သော နောက်ထပ် စစ်ဆေးမှုများကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ရန် အကြံပြုပါလိမ့်မည် –

• နှလုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်မှန် (ECG သို့မဟုတ် EKG): နှလုံး၏ လျှပ်စစ်လုပ်ဆောင်ချက်ကို တိုင်းတာသည့် လျင်မြန်ပြီး နာကျင်မှုမရှိသော စစ်ဆေးမှုဖြစ်ပါသည်။ ရင်ဘတ်၊ လက်နှင့် ခြေထောက်တို့တွင် အာရုံခံကိရိယာများ တပ်ဆင်၍ စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ရရှိလာသော ပုံစံများကို ကြည့်၍ နှလုံးခုန်မြန်သည့် အမျိုးအစားကို ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။
• Holter monitor: နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်နေစဉ် နှလုံး၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို မှတ်တမ်းတင်ရန် တစ်ရက် (၂၄ နာရီ) ကြာ ဝတ်ဆင်ထားရသည့် သယ်ဆောင်ရလွယ်သော ECG စက် ဖြစ်ပါသည်။
• Event monitor: ဤစက်ကို ရက်ပေါင်း ၃၀ အထိ သို့မဟုတ် နှလုံးခုန်မမှန်သည့် လက္ခဏာများ ပေါ်လာသည်အထိ ဝတ်ဆင်ထားရပါသည်။ လက္ခဏာခံစားရသည့်အခါတိုင်း လူနာက ခလုတ်ကို နှိပ်၍ မှတ်တမ်းတင်ရလေ့ရှိပါသည်။
• Echocardiogram: အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ နှလုံးခုန်ပုံကို ပုံရိပ်ဖော်ခြင်းဖြစ်ပြီး နှလုံးအတွင်း သွေးစီးဆင်းမှု၊ နှလုံးအဆို့ရှင်များနှင့် နှလုံးကြွက်သားဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို သိရှိနိုင်ပါသည်။
• ရင်ဘတ်ဓာတ်မှန် (Chest X-ray): နှလုံးနှင့် အဆုတ်တို့၏ အခြေအနေကို သိရှိရန် ရိုက်ကူးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
• နှလုံးသံလိုက်ဓာတ်မှန် (Cardiac MRI): နှလုံးအတွင်း သွေးစီးဆင်းမှုကို ငြိမ်နေသောပုံ သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားနေသောပုံများဖြင့် ဖော်ပြပေးနိုင်ပါသည်။ ၎င်းကို နှလုံးခန်းများမှ ဖြစ်ပေါ်သည့် ပြင်းထန်သော နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၏ အရင်းအမြစ်ကို ရှာဖွေရန် အသုံးပြုပါသည်။
• ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT scan): ဓာတ်မှန်ပုံရိပ်များစွာကို ပေါင်းစပ်၍ အတွင်းပိုင်းအခြေအနေကို အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးပါသည်။ နှလုံးခန်းအတွင်းမှ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၏ ဇစ်မြစ်ကို ရှာဖွေရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။
• နှလုံးသွေးကြောဓာတ်မှန် (Coronary angiogram): နှလုံးရှိ သွေးကြောများ ကျဉ်းခြင်း သို့မဟုတ် ပိတ်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးရန် ဖြစ်ပါသည်။ ဆေးရည်တစ်မျိုးနှင့် အထူးဓာတ်မှန်ကို အသုံးပြု၍ နှလုံးသွေးကြောအတွင်း သွေးစီးဆင်းပုံကို ကြည့်ရှုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ အထက်ဖော်ပြပါ စစ်ဆေးမှုများဖြင့် နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်းကို ရှာမတွေ့ပါက ဆရာဝန်သည် အခြားသော စစ်ဆေးမှုနည်းလမ်းများကို အသုံးပြု၍ နှလုံးခုန်မမှန်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် လှုံ့ဆော်စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ –

• နှလုံးလျှပ်စစ်စနစ်ကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့် မြေပုံဖော်ခြင်း (Electrophysiological – EP testing and mapping): နှလုံး၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှု အချက်ပြသည့်နေရာကို တိကျစွာ သိရှိနိုင်ရန် အသုံးပြုပါသည်။ များသောအားဖြင့် သီးခြားဖြစ်ပေါ်သော နှလုံးခုန်မမှန်မှုများကို ဖော်ထုတ်ရန်နှင့် Sinus tachycardia အခြေအနေကို ဆန်းစစ်ရန် အသုံးပြုလေ့ရှိပါသည်။ ဆရာဝန်သည် ထိပ်ဖျားတွင် အာရုံခံကိရိယာပါသော သေးငယ်သည့် ပိုက်ပျော့ (Catheters) များကို သွေးကြောမှတစ်ဆင့် နှလုံး၏ အစိတ်အပိုင်းအမျိုးမျိုးသို့ ထည့်သွင်းစစ်ဆေးမည် ဖြစ်ပါသည်။
• လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရင်း စစ်ဆေးခြင်း (Stress test): ECG ရိုက်ကူးနေစဉ်အတွင်း လမ်းလျှောက်စက် (Treadmill) သို့မဟုတ် စက်ဘီးနင်းခြင်းဖြင့် နှလုံးခုန်နှုန်းနှင့် သွေးစီးဆင်းမှုကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤစစ်ဆေးမှုကို အခြားနှလုံးစစ်ဆေးမှုများနှင့် တွဲဖက်လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရန် အခက်အခဲရှိပါက လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်သကဲ့သို့ နှလုံးကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်သည့် ဆေးဝါးကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
• ခုတင်စောင်း၍ စစ်ဆေးခြင်း (Tilt table test): နှလုံးခုန်မြန်ခြင်းကြောင့် သတိလစ်ခြင်း ရှိနိုင်သလား သိရှိရန် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ လူနာကို စစ်ဆေးမှုခုတင်ပေါ်တွင် ပက်လက်အနေအထားဖြင့် လဲလျောင်းနေစဉ် နှလုံးခုန်နှုန်းနှင့် သွေးဖိအားကို မှတ်တမ်းတင်ပါသည်။ ထို့နောက် ခုတင်ကို မတ်တပ်ရပ်နေသည့် ပုံစံမျိုးဖြစ်အောင် စောင်းပေးပြီး နှလုံးခုန်နှုန်းကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးပါသည်။ ကိုယ်နေဟန်ထား အပြောင်းအလဲအပေါ် နှလုံးနှင့် အာရုံကြောစနစ်၏ တုံ့ပြန်ပုံကို ဆရာဝန်က လေ့လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

ကုသခြင်း

နှလုံးခုန်နှုန်းမြန်ခြင်း (Tachycardia) အတွက် ကုသမှု၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပုံမှန်မဟုတ်သော နှလုံးခုန်မှုကို နှေးကွေးသွားစေရန်နှင့် နောက်နောင်တွင် ထပ်မံမဖြစ်ပွားအောင် ကာကွယ်ရန် ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်းသည် အခြားသော ရောဂါဝေဒနာတစ်ခုခုကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပါက အရင်းခံအကြောင်းရင်းကို ကုသခြင်းဖြင့် နှလုံးခုန်မြန်သည့် အကြိမ်အရေအတွက်ကို လျှော့ချနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝရပ်တန့်သွားစေခြင်းတို့ ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

နှလုံးခုန်နှုန်းကို နှေးကွေးစေရန် သို့မဟုတ် ထပ်မံမဖြစ်ပွားအောင် ကာကွယ်ရန် ကုသမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည် –

ဗေးဂပ်စ် အာရုံကြောလှုံ့ဆော်မှု (Vagal maneuvers): နှလုံးခုန်နှုန်းကို လျှော့ချပေးသော “ဗေးဂပ်စ်” အာရုံကြောကို သက်ရောက်မှုရှိစေရန် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ မျက်နှာပေါ်သို့ ရေခဲအိတ်ကပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းညှစ်သကဲ့သို့ အားစိုက်ညှစ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤလှုပ်ရှားမှုများကို နှလုံးခုန်မြန်နေသည့် အချိန်အတောအတွင်း ပြုလုပ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

• ဆေးဝါးများ (Medications): နှလုံးခုန်မြန်သော လူနာအများစုမှာ နှလုံးခုန်နှုန်းကို လျှော့ချပေးပြီး ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်ဖြစ်စေသော ဆေးဝါးများကို သောက်သုံးရလေ့ရှိပါသည်။ ဗေးဂပ်စ် အာရုံကြောလှုံ့ဆော်မှုနည်းလမ်းဖြင့် နှလုံးခုန်နှုန်း မနှေးသွားပါက ဆေးဝါးများဖြင့် ပြန်လည်ထိန်းညှိရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
• လျှပ်စစ်ဖြင့် နှလုံးရိုက်ချက် ပြန်လည်ထိန်းညှိခြင်း (Cardioversion): ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် အာရုံခံကိရိယာများ (Electrodes) ကပ်၍ နှလုံးသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အနည်းငယ် ပေးပို့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် နှလုံး၏ လျှပ်စစ်အချက်ပြမှုများကို ပြောင်းလဲပေးပြီး နှလုံးကို ပုံမှန်ပြန်ခုန်စေရန် လှုံ့ဆော်ပေးပါသည်။ ဤနည်းလမ်းကို အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် သော်လည်းကောင်း၊ အခြားနည်းလမ်းများနှင့် ဆေးဝါးများ မထိရောက်သည့် အခြေအနေများတွင် သော်လည်းကောင်း အသုံးပြုပါသည်။
• ပိုက်ပျော့ဖြင့် အမာရွတ်‌ဖော် ကုသခြင်း (Catheter ablation): ပေါင်ခြံရှိ သွေးကြောမှတစ်ဆင့် နှလုံးအတွင်းသို့ သေးငယ်ပျော့ပြောင်းသော ပိုက် (Catheter) များ ထည့်သွင်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ပိုက်ထိပ်ဖျားရှိ အာရုံခံကိရိယာမှ အပူ သို့မဟုတ် အအေးဓာတ်ကို အသုံးပြု၍ နှလုံးအတွင်းတွင် အမာရွတ်အသေးလေးများ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းဖြင့် မှားယွင်းသော လျှပ်စစ်အချက်ပြမှုများကို ပိတ်ဆို့ကာ နှလုံးခုန်နှုန်းကို ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်စေပါသည်။
• နှလုံးခုန်နှုန်းထိန်းစက် (Pacemaker): ညှပ်ရိုးအနီး အရေပြားအောက်တွင် စက်အသေးလေးတစ်ခုကို ထည့်သွင်းပြီး သွေးကြောမှတစ်ဆင့် နှလုံးအတွင်းသို့ ဝါယာကြိုးများ သွယ်တန်းထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤစက်မှ ထွက်ရှိသော လျှပ်စစ်စီးကြောင်းများက ပုံမှန်မဟုတ်သော နှလုံးခုန်နှုန်းကို ထိန်းညှိပေးပါသည်။
• နှလုံးထဲထည့်ရသော လျှပ်စစ်နှိုးစက် (ICD): ညှပ်ရိုးအနီးတွင် ထည့်သွင်းထားရသော ဘက်ထရီပါသည့် စက်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး နှလုံးခုန်နှုန်းကို အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်ပေးပါသည်။ နှလုံးခုန်နှုန်း မမှန်သည့်အခါ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် ပြန်လည်ပြုပြင်ပေးပါသည်။ ၎င်းကို နှလုံးခန်းမှဖြစ်သော ပြင်းထန်သည့် နှလုံးခုန်မြန်ရောဂါရှိသူများအတွက် အကြံပြုလေ့ရှိပါသည်။
• Maze procedure (လမ်းကြောင်းဖော် ကုသခြင်း): နှလုံး၏ အပေါ်ခန်းများတွင် အမာရွတ် တစ်သျှူးများဖြင့် လမ်းကြောင်း (သို့မဟုတ် ဝင်္ကပါ) ပုံစံတစ်ခု ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ နှလုံး၏ အချက်ပြမှုများသည် အမာရွတ်တစ်သျှူးများကို ဖြတ်သန်း၍ မသွားနိုင်သောကြောင့် မှားယွင်းသော လျှပ်စစ်အချက်ပြမှုများကို ပိတ်ဆို့ပြီး နှလုံးခုန်မြန်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးပါသည်။
• ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery): အချို့သော ဖြစ်ရပ်များတွင် နှလုံးခုန်မြန်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် အပိုလျှပ်စစ်လမ်းကြောင်းကို ဖယ်ရှားရန် နှလုံးဖွင့်ခွဲစိတ်မှု (Open heart surgery) လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ များသောအားဖြင့် အခြားသော ကုသမှုအားလုံး မအောင်မြင်သည့်အခါ သို့မဟုတ် အခြားနှလုံးရောဂါများကြောင့် ခွဲစိတ်ရန် လိုအပ်သည့်အခါမှသာ ပြုလုပ်လေ့ရှိပါသည်။

Doctors who treat this condition