ဆီးချိုရောဂါကြောင့်ဖြစ်သော ခြေထောက်ရောဂါ

အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ

ဆီးချိုရောဂါဆိုသည်မှာ သွေးတွင်းဂလူးကို့စ် (သကြားဓာတ်) ပမာဏ အလွန်အမင်း မြင့်မားနေသည့် ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆီးချိုရောဂါသည် ခန္ဓာကိုယ်မှ အင်ဆူလင်ဟော်မုန်းကို လုံလောက်စွာ မထုတ်လုပ်နိုင်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ထုတ်လုပ်လိုက်သော အင်ဆူလင်က ထိရောက်မှုမရှိသည့်အခါမျိုးတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်မှ အင်ဆူလင် လုံးဝမထုတ်လုပ်နိုင်သည့်အခါမျိုးတွင်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး ယင်းမှတစ်ဆင့် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဆီးချိုရောဂါ၏ အချို့သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများသည် ချက်ချင်းဖြစ်ပွားပြီး အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရသည်အထိ ပြင်းထန်နိုင်သလို၊ အချို့မှာမူ ရောဂါကို ကြိုတင်မသိရှိဘဲ ကုသမှုမပြုဘဲ ထားရှိပါက တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်ပွားလာပြီး ပြင်းထန်သော ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် နာတာရှည် ရေရှည်ပြဿနာများ ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။

ဆီးချိုရောဂါကို ကာလကြာရှည်စွာ ခံစားရပါက ခြေထောက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများအပါအဝင် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဆီးချိုရောဂါသည် အချို့သော အခြေအနေများတွင် ခြေထောက်သို့ သွေးစီးဆင်းမှု မလုံလောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက် ထုံကျဉ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ပြတ်ရှဒဏ်ရာများ၊ အနီစက်များနှင့် အရည်ကြည်ဖုများကို ကြိုတင်သိရှိရန် ခက်ခဲသွားနိုင်သည်။ သတိမထားမိဘဲ ကုသမှုမပြုဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့သော ဒဏ်ရာများသည် လျင်မြန်စွာ ပိုးဝင်သွားနိုင်ပြီး၊ ၎င်းက နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ နောက်ဆုံးတွင် ခြေလက်ဖြတ်တောက်ရသည်အထိပင် ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။ ဒဏ်ရာရရှိခြင်းနှင့် ပိုးဝင်ခြင်းဘေးမှ ကင်းဝေးစေရန် ကာကွယ်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများစွာ ရှိပါသည်။

ဆီးချိုလူနာများသည် ခြေထောက်နှင့်ပတ်သက်သော ပြဿနာများကို မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ခြေထောက်တွင် ပိုးဝင်ခြင်း၊ ပုံသဏ္ဌာန်ပျက်ယွင်းခြင်းနှင့် ခြေထောက်အနာ (Foot sores) များ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုများပြားနိုင်သည်။

ဆီးချိုလူနာတစ်ဦး၏ ခြေထောက်တွင် ဖြစ်ပွားသော အနာ သို့မဟုတ် အရည်ကြည်ဖုကို ချက်ချင်း ကုသမှုမပြုပါက ပိုးဝင်သွားနိုင်သည်။ ပိုးကူးစက်မှု ပြန့်ပွားသွားခြင်းကို တားဆီးရန်အတွက် အချို့သော အခြေအနေများတွင် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်အနေဖြင့် ခြေချောင်း၊ ခြေဖဝါး သို့မဟုတ် ခြေထောက်၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို ဖြတ်တောက် (ဖယ်ရှား) ပစ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

ဆီးချိုရောဂါသည် သင်၏ခြေထောက်များကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေနိုင်သည့် အောက်ပါပြဿနာနှစ်ရပ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည် –

• ဆီးချိုကြောင့် အာရုံကြောပျက်စီးခြင်း (Diabetic neuropathy) – စနစ်တကျ ထိန်းချုပ်ထားခြင်းမရှိသော ဆီးချိုရောဂါကြောင့် အာရုံကြောများ ပျက်စီးသွားနိုင်သည်။ လူနာများ၏ ခြေထောက်နှင့် ခြေဖဝါးရှိ အာရုံကြောများ ပျက်စီးသွားပါက ၎င်းတို့အနေဖြင့် အပူ၊ အအေး သို့မဟုတ် နာကျင်မှုတို့ကို ခံစားရတော့မည်မဟုတ်ပါ။ ဤကဲ့သို့ ခံစားမှုအာရုံ ကင်းမဲ့သွားခြင်းကို “အာရုံခံဆီးချိုအာရုံကြောပျက်စီးခြင်း (Sensory diabetic neuropathy)” ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အကယ်၍ လူနာများတွင် အာရုံကြောပျက်စီးမှုရှိနေပြီး ဒဏ်ရာကို မခံစားနိုင်ပါက ခြေထောက်တွင် ပြတ်ရှဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် အနာတရဖြစ်သည့်အခါ ပိုမိုဆိုးရွားသွားပြီး ပိုးဝင်သွားနိုင်ပါသည်။
• ခြေဖျားလက်ဖျားရှိ သွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါ (Peripheral vascular disease) – ဆီးချိုရောဂါသည် သွေးလှည့်ပတ်စီးဆင်းမှု စနစ်ကိုလည်း ထိခိုက်စေသည်။ လုံလောက်သော သွေးစီးဆင်းမှု မရှိပါက အနာ သို့မဟုတ် ပြတ်ရှဒဏ်ရာများ ကျက်ရန် ပိုမိုနှေးကွေးသွားစေသည်။ လက်မောင်းနှင့် ခြေထောက်များတွင် သွေးစီးဆင်းမှု အားနည်းခြင်းကို ခြေဖျားလက်ဖျားရှိ သွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါ ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မလုံလောက်သော သွေးစီးဆင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားနေသည့် ပိုးဝင်ခြင်းတစ်ခုသည် ပြန်လည်မကျက်ဘဲ ရှိနေပါက လူနာများတွင် အနာဆိုးများဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အသားပုပ်ခြင်း (Gangrene) များ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

ဆီးချိုရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပွားသော အာရုံကြောပျက်စီးခြင်း (Diabetic neuropathy) တွင် အောက်ပါလက္ခဏာများ ပြသနိုင်သည် –

• ထိခိုက်မိသော အရေပြားနေရာတွင် အရောင်ညိုမည်းလာခြင်း
• အပူ သို့မဟုတ် အအေးအပေါ် ခံစားသိရှိနိုင်စွမ်း လျော့နည်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိတော့ခြင်း
• အချို့သော နေရာများတွင် အမွှေးအမျှင်များ ကျွတ်ခြင်း
• ထုံကျဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးစူးရှရှ ဖြစ်နေသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း
• နာကျင်ခြင်း

အကယ်၍ ဆီးချိုရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပွားသော အာရုံကြောပျက်စီးမှုမှတစ်ဆင့် ခြေထောက်တွင် အနာများ (Foot ulcers) ဖြစ်ပေါ်လာပါက အောက်ပါလက္ခဏာများကို သတိပြုမှတ်သားထားရပါမည် –

• အရေပြား သို့မဟုတ် ခြေသည်းများကဲ့သို့ ထိခိုက်မိသော နေရာတွင် အရောင်ပြောင်းလဲလာခြင်း
• ခြေထောက် သို့မဟုတ် ခြေဖဝါးများတွင် နာကျင်ခြင်း
• ခြေဖဝါး သို့မဟုတ် ခြေကျင်းဝတ်များ ဖောရောင်လာခြင်း
• အရည်များ သို့မဟုတ် ပြည်များ ထွက်လာခြင်း
• အနံ့ဆိုးထွက်ခြင်း

အကြောင်းရင်းများ

သွေးတွင်းသကြားဓာတ် အစဉ်တစိုက် မြင့်မားနေခြင်းသည် ဆီးချိုကြောင့် အာရုံကြောပျက်စီးခြင်းနှင့် ခြေဖျားလက်ဖျားရှိ သွေးလွှတ်ကြောဆိုင်ရာ ရောဂါတို့ကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ ဤရောဂါအခြေအနေကြောင့် ခြေထောက်များ ထုံကျဉ်သွားနိုင်ပြီး၊ ထို့အတွက်ကြောင့် လူနာများသည် အရည်ကြည်ဖုဖြစ်ခြင်း၊ ပြတ်ရှဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်ခြင်းတို့ကို ခံစားရမည်မဟုတ်ပါ။ ကုသမှုမပြုဘဲ သတိမထားမိဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့သော ဒဏ်ရာများသည် ပိုးဝင်ကူးစက်ရန် အလားအလာ ရှိပါသည်။

ဆီးချိုရောဂါရှိသူများတွင် ခြေဖျားလက်ဖျားရှိ သွေးလွှတ်ကြောဆိုင်ရာ ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများသည်။ သွေးလွှတ်ကြောများ ကျဉ်းမြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့ခြင်းတို့ကို သွေးကြောကျဉ်းရောဂါ (Atherosclerosis) က ဖြစ်စေသည်။ သွေးလှည့်ပတ်မှု အားနည်းခြင်း (သွေးစီးဆင်းမှု လျော့နည်းခြင်း) ကြောင့် ဆီးချိုရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက်အနာများ ပြန်လည်ကျက်ရန် ခက်ခဲသွားစေနိုင်ပါသည်။

ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းရင်းများ

ဆီးချိုရောဂါရှိသူများသည် ခြေထောက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို မကြာခဏ ခံစားရလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် အောက်ပါအချက်များရှိသူများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များပါသည် –

• ကိုယ်အလေးချိန်လွန်ကဲခြင်း သို့မဟုတ် အဝလွန်ခြင်း
• ဆီးချိုရောဂါကို ကာလရှည်ကြာစွာ စနစ်တကျ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း မရှိခြင်း
• ခြေထောက်တွင် အာရုံကြောပျက်စီးမှု ရှိခြင်း သို့မဟုတ် သွေးစီးဆင်းမှု အားနည်းခြင်း
• သွေးတိုးခြင်း
• ကိုလက်စထရော (အဆီဓာတ်) ပမာဏ မြင့်မားခြင်း
• ခြေမစောင်းခြင်း (Bunion) သို့မဟုတ် ခြေချောင်းကောက်ခြင်း (Hammertoe) ကဲ့သို့သော ခြေထောက် ပုံသဏ္ဌာန်ပျက်ယွင်းမှုများ ရှိခြင်း