အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ
နံရိုးနုရောင်ခြင်း (Costochondritis) ဆိုသည်မှာ နံရိုးနှင့် ရင်ညွန့်ရိုး (Sternum) ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် နံရိုးနုအဆက် (Costochondral joint) ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် နှလုံးရောဂါအောင့်ခြင်းနှင့် မှားယွင်းတတ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ရင်ဘတ်ဧရိယာတွင် ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် စူးရှသော နာကျင်မှုကို ဖြစ်စေသည်။
နာကျင်မှုသည် ရုတ်တရက် သို့မဟုတ် တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး ရင်ဘတ်တစ်ခုလုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားနိုင်သည်။ နံရိုးနုရောင်ခြင်းကို နှလုံးရောဂါဟု အထင်မှားလေ့ရှိသော်လည်း ၎င်းသည် အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရသော အခြေအနေမျိုးမဟုတ်ပါ။ နံရိုးနုရောင်ခြင်းကို ရင်ဘတ်နံရံ မသက်မသာဖြစ်မှု ရောဂါစု (Chest wall discomfort syndrome)၊ ရင်ညွန့်နံရိုး ရောဂါစု (Costosternal syndrome) သို့မဟုတ် Costosternal chondrodynia ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ရောင်ရမ်းမှုနှင့်အတူ နာကျင်ခြင်းကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် Tietze syndrome ဟုလည်း လူသိများသည်။
နံရိုးနုရောင်ခြင်း ဖြစ်ပွားရသည့် အခြေခံအကြောင်းရင်းကို ယခုထက်တိုင် အပြည့်အဝ မသိရှိရသေးပါ။ ရောဂါလက္ခဏာများသည် သူ့အလိုလို သက်သာသွားနိုင်သော်လည်း ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ် ကြာနိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန်နှင့် ပြန်လည်ကျန်းမာလာစေရန် ကုသမှုများ ရရှိနိုင်ပါသည်။ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပြင်းထန်သော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများကို ညွှန်ပြနေတတ်သဖြင့် မြန်ဆန်ပြီး တိကျသော ရောဂါရှာဖွေမှုကို ရယူရန်မှာ အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
နံရိုးနုရောင်ခြင်း၏ ထူးခြားချက်မှာ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်လာနိုင်သလို ရုတ်တရက်လည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် အောက်ပါတို့ကို ခံစားရနိုင်သည်-
- ရင်ဘတ်၏ ဘယ်ဘက်ခြမ်းမှ စတင်ပြီး ရင်ဘတ်တစ်ခုလုံး၊ ဝမ်းဗိုက် သို့မဟုတ် ကျောဘက်သို့ ပျံ့နှံ့သွားသော နာကျင်မှု။
- နံရိုးတစ်ချောင်းထက်မက ထိခိုက်ခံစားရသော နာကျင်မှု။
- တစ်ခုခုနှင့် ဖိထားသကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း၊ ကိုက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှသော နာကျင်မှု။
- တစ်ဦးဦးကို ဖက်လိုက်ခြင်း၊ လှဲအိပ်ခြင်း၊ အသက်ပြင်းပြင်းရှူခြင်း၊ နှာချေခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ခြင်းတို့တွင် နာကျင်မှု ပိုမိုပြင်းထန်လာခြင်း။
အကယ်၍ သင်သည် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းကို ခံစားရပါက နှလုံးရောဂါကဲ့သို့သော အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည့် အကြောင်းရင်းများကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ရန် ချက်ချင်း ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်ပါသည်။ မှန်ကန်သော ရောဂါရှာဖွေမှုသည် သင့်လျော်သော ကုသမှုကို ရရှိရန်အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။
အကြောင်းရင်းများ
နံရိုးနုရောင်ခြင်း ဖြစ်ပွားရသည့် အတိအကျကို မသိရသေးသော်လည်း ကျွမ်းကျင်သူများက အောက်ပါအချက်များကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်-
- ရင်ဘတ်တွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း။
- ပြင်းထန်စွာ ချောင်းဆိုးခြင်းကဲ့သို့သော ကိုယ်ခန္ဓာအားစိုက်ရမှုများ။
- အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်း။
- လက်မောင်းများကို ခဏခဏ အသုံးပြုရခြင်း။
- လေ့ကျင့်ခန်း အလွန်အကျွံ ပြုလုပ်ခြင်း။
- ဘက်တီးရီးယား သို့မဟုတ် မှိုပိုးဝင်ခြင်း။
ထို့အပြင် အရိုးအဆစ်ရောင်ခြင်း (Osteoarthritis)၊ ကျောရိုးဆစ်တောင့်ခြင်း (Ankylosing spondylitis) သို့မဟုတ် ဂေါက်အဆစ်ရောင်ရောဂါ (Rheumatoid arthritis) ကဲ့သို့သော နံရိုးနုကို ထိခိုက်စေသည့် အခံရောဂါများကြောင့်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များ
ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းဝေဒနာ ခံစားနေရသော လူနာများတွင် နံရိုးနုရောင်ခြင်းသည် အဖြစ်များသော ရောဂါရှာဖွေမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ ရင်ဘတ်အောင့်၍ အရေးပေါ်ဌာနသို့ လာရောက်သူများ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ နံရိုးနုရောင်ခြင်း ခံစားနေရသူများ ဖြစ်ကြသည်။
စာရင်းဇယားများအရ ၎င်းကို လူကြီးများ၊ အထူးသဖြင့် အသက် ၄၀ ကျော် အမျိုးသမီးများတွင် အဖြစ်များလေ့ရှိသည်။ အသက် ၁၂ နှစ်မှ ၁၄ နှစ်အတွင်း ဆယ်ကျော်သက်များတွင် ဖြစ်ပွားသော ရင်ဘတ်မသက်မသာဖြစ်မှုများ၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာလည်း ဤရောဂါကြောင့် ဖြစ်သည်။
Tietze syndrome မှာမူ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး နှစ်ဦးလုံးတွင် တူညီစွာ ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး ဆယ်ကျော်သက်နှင့် လူငယ်ပိုင်းများတွင် အတွေ့ရအများဆုံး ဖြစ်ပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
နံရိုးနုရောင်ခြင်း (Costochondritis) ကို များသောအားဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှုများအပေါ် အခြေခံကာ အခြားဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရောဂါများကို ဖယ်ထုတ်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် ရောဂါရှာဖွေလေ့ရှိသည်။ ဤရောဂါကို အတည်ပြုရန် သီးခြားဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှု သို့မဟုတ် ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှု မရှိသော်လည်း၊ ဆင်တူသောလက္ခဏာများပြတတ်သည့် အခြားရောဂါများကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ရန် ဆရာဝန်က နှလုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်မှန် (EKG) သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်ဓာတ်မှန် (Chest X-ray) တို့ကို ရိုက်ရန် ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။
နံရိုးနုရောင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော နာကျင်မှုသည် နှလုံးရောဂါ၊ အဆုတ်ရောဂါ၊ အစာခြေစနစ်ပြဿနာများနှင့် ကြွက်သား/အရိုးအဆစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကြောင့်ဖြစ်သော နာကျင်မှုများနှင့် ဆင်တူနိုင်ပါသည်။ ရောဂါကို အတည်ပြုနိုင်ရန် ဆရာဝန်သည် စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်စဉ်အတွင်း ရင်ညွန့်ရိုးတစ်ဝိုက်တွင် နာကျင်မှု သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းမှု ရှိ၊ မရှိ စမ်းသပ်စစ်ဆေးပါမည်။ ထို့ပြင် လက္ခဏာများပေါ်လာစေရန် နံရိုးအိမ် သို့မဟုတ် လက်မောင်းများကို သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းများအတိုင်း လှုပ်ရှားခိုင်းခြင်းမျိုးလည်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
အချို့သော ဖြစ်ရပ်များတွင် စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ခြင်း (Panic attacks) တို့သည် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် ဆရာဝန်က လူနာ၏ စိတ်ကျန်းမာရေးနှင့် ခံစားချက်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေများကိုလည်း မေးမြန်းနိုင်ပါသည်။
ကုသမှု
နံရိုးနုရောင်ခြင်းသည် များသောအားဖြင့် သူ့အလိုလို ပြန်လည်သက်သာသွားတတ်သော်လည်း အချို့သောအခြေအနေများတွင် ရောဂါလက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် ကုသမှုလိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ကုသမှု၏ အဓိကရည်မှန်းချက်မှာ ရောဂါသက်သာသွားရန် စောင့်ဆိုင်းနေစဉ်အတွင်း နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးရန်ဖြစ်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ၏ ပြင်းထန်မှုနှင့် ကြာမြင့်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဆရာဝန်က အောက်ပါဆေးဝါးများကို ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။
ဆေးဝါးများ (Medications)
အောက်ပါဆေးဝါးများကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်-
- စတီးရွိုက်မပါသော အရောင်ကျဆေးများ (NSAIDs): နံရိုးနုရောင်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန် Ibuprofen၊ Naproxen sodium သို့မဟုတ် Acetaminophen ကဲ့သို့သော ဆိုင်ဝယ်ဆေးများကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ ပိုမိုပြင်းထန်သော ဆေးအမျိုးအစားများအတွက် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက် လိုအပ်သည်။ အစာအိမ်နံရံနှင့် ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်နိုင်ခြင်းသည် ဤဆေးများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
- အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးပြင်းများ (Narcotics): ဤဆေးများသည် စွဲလမ်းစေနိုင်သဖြင့် အထူးသတိထား၍ ညွှန်ကြားလေ့ရှိသည်။ နာကျင်မှု အလွန်ပြင်းထန်လာမှသာ ပေးလေ့ရှိပြီး Tramadol သည် ဤရောဂါအတွက် အသုံးများသော ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
- စိတ်ကျရောဂါကုဆေးများ (Antidepressants): ၎င်းတို့ကို နာတာရှည်နာကျင်မှု၊ အထူးသဖြင့် အိပ်စက်ခြင်းကို ထိခိုက်လာသောအခါမျိုးတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ Amitriptyline ကဲ့သို့သော Tricyclic antidepressants အမျိုးအစားများကို များသောအားဖြင့် ညွှန်ကြားတတ်သည်။
- အတက်ကျဆေးများ (Anti-seizure drugs): ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုကို စီမံခန့်ခွဲရန် Gabapentin ကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ ဤဆေးကို ဝက်ရူးပြန်ရောဂါကုဆေးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ကုထုံးများ (Therapies)
ကာယကုထုံး (Physical therapy) နည်းလမ်းများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
- အကြောလျှော့လေ့ကျင့်ခန်းများ (Stretching): ရင်ဘတ်ကြွက်သားများကို အသာအယာ အကြောလျှော့ပေးခြင်းသည် နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန် အထောက်အကူပြုနိုင်ပါသည်။
- အာရုံကြောလှုံ့ဆော်ခြင်း (Nerve stimulation): အရေပြားမှတစ်ဆင့် လျှပ်စစ်ဖြင့် အာရုံကြောလှုံ့ဆော်ခြင်း (TENS) ကို ရုတ်တရက်ဖြစ်သော သို့မဟုတ် နာတာရှည်နာကျင်မှုများကို သက်သာစေရန် အသုံးပြုသည်။ TENS သည် သေးငယ်သော စက်ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လျှပ်ကူးပစ္စည်း (Electrodes) များမှတစ်ဆင့် အရေပြားမျက်နှာပြင်သို့ ဗို့အားနိမ့်လျှပ်စစ်လှိုင်းများကို ပို့လွှတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို နာကျင်မှုဖြစ်စေသော အာရုံကြောများအနီး သို့မဟုတ် နာကျင်မှုစတင်ရာနေရာများတွင် ထားရှိသည်။
- သီအိုရီအရ လျှပ်စစ်စီးကြောင်းသည် အာရုံကြောဆဲလ်များကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး နာကျင်မှုအချက်ပြစနစ်ကို အဟန့်အတားဖြစ်စေခြင်းဖြင့် နာကျင်မှုကို ပြောင်းလဲစေသည်။ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်၏ သဘာဝအကိုက်အခဲပျောက်ဓာတ်ဖြစ်သော Endorphins ပမာဏကို တိုးလာစေခြင်းဖြင့် နာကျင်မှုကို ကာကွယ်ပေးသည်။
အခြားလုပ်ငန်းစဉ်များ
အခြားကုသမှုနည်းလမ်းများဖြင့် မသက်သာပါက အရောင်ကျဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သော ကော်တီကိုစတီးရွိုက် (Corticosteroids) ကို အဆစ်အတွင်းသို့ ထုံဆေးနှင့်တွဲဖက်ကာ တိုက်ရိုက်ထိုးပေးနိုင်ပါသည်။ စတီးရွိုက်ဆေးများသည် ရောင်ရမ်းမှုကို လျော့ကျစေပြီး နာကျင်မှုကို သိသိသာသာ သက်သာစေနိုင်ပါသည်။
