အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ
သိုင်းရွိုက်အကျိတ်ဆိုသည်မှာ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းတွင် အခဲ သို့မဟုတ် အရည်များပါဝင်သော အလုံးအကျိတ်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းများသည် လည်ပင်းတွင်ရှိပြီး ရင်ညွန့်ရိုး၏ အပေါ်ဘက်နားတွင် တည်ရှိသော လိပ်ပြာပုံသဏ္ဌာန် ဂလင်းအငယ်စားလေးများ ဖြစ်ပါသည်။ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အစာခြေဖျက်မှု ပုံစံ၊ ကိုယ်အပူချိန်၊ သွေးခုန်နှုန်း၊ နှလုံးခုန်နှုန်း၊ အစာခြေစနစ်နှင့် စိတ်ခံစားမှုတို့ကို ထိန်းညှိပေးသည့် ဟော်မုန်းများကို ထုတ်လုပ်ရန် တာဝန်ရှိပါသည်။
သိုင်းရွိုက်အကျိတ် အများစုသည် ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျိတ်များဖြစ်ပြီး သတိမထားမိဘဲ ရှိနေနိုင်ပါသည်။ သို့သော် အချို့သော အကျိတ်များသည် ကြီးထွားလာပြီး သိသာထင်ရှားလာကာ အစာမျိုရခက်ခြင်းနှင့် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ လူနာအများစုသည် အထူးကုဆရာဝန်နှင့် ပြသခြင်း သို့မဟုတ် အခြားရောဂါဝေဒနာများအတွက် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရာမှ တိုက်ဆိုင်စွာ တွေ့ရှိခြင်းမျိုး မရှိမချင်း မိမိတို့တွင် သိုင်းရွိုက်အကျိတ် ရှိနေသည်ကို သတိမထားမိကြပါ။
သိုင်းရွိုက်အကျိတ် အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်းများမှာ
- အကျိတ်တစ်ခုတည်း ရှိခြင်း
- အကျိတ်အများအပြား ရှိခြင်း
- အရည်အိတ်ပုံစံ အကျိတ် ရှိခြင်း
- အကျိတ်အခဲ ရှိခြင်း တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
သိုင်းရွိုက်အကျိတ် အများစုသည် မည်သည့်လက္ခဏာမျှ မပြသသော်လည်း အကျိတ်ကြီးထွားလာပါက အောက်ပါတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
- လည်ပင်းတွင် ရောင်ရမ်းခြင်း
- အစာမျိုရခက်ခြင်းနှင့် အသက်ရှူရခက်ခြင်း
- လည်ပင်းကြီးခြင်း သို့မဟုတ် သိုင်းရွိုက်ဂလင်း ကြီးထွားလာခြင်း
- အသံပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် အသံဝင်ခြင်း
သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း အထွက်လွန်ခြင်းကြောင့် အောက်ပါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။
- နှလုံးတုန်ခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း
- အစာစားချင်စိတ် ပိုလာခြင်း
- အကြောင်းရင်း မရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်း
- ချွေးထွက်ခြင်း ပိုများလာခြင်း
- လက်တုန်ခြင်း
- ဝမ်းလျှောခြင်း
သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း အထွက်နည်းခြင်းကြောင့် အောက်ပါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။
- နုံးချည့်ခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်း
- လက်များတွင် ကျဉ်စိမ့်စိမ့်ဖြစ်ခြင်း
- အကြောင်းရင်း မရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် တိုးလာခြင်း
- ဝမ်းချုပ်ခြင်း
- စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း
- အရေပြားနှင့် ဆံပင်များ ခြောက်သွေ့ခြင်း
သိုင်းရွိုက်ကင်ဆာ အများစုသည် ကြီးထွားမှု နှေးကွေးပြီး အထူးကုဆရာဝန် စတင်တွေ့ရှိချိန်တွင် သေးငယ်နေနိုင်ပါသည်။ အလွန်မာခြင်း၊ နေရာမရွေ့ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်မြန်ဆန်စွာ ကြီးထွားလာသော အကျိတ်များသည် ပြင်းထန်သည့် သိုင်းရွိုက်ကင်ဆာ၏ လက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း ယင်းမှာ အလွန်ရှားပါးပါသည်။
အကယ်၍ လူနာသည် အစာမျိုခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူခြင်းကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော ပုံမှန်မဟုတ်သည့် လည်ပင်းရောင်ရမ်းမှုမျိုး ခံစားရပါက သိုင်းရွိုက်ပြဿနာ သို့မဟုတ် ကင်ဆာ ရှိ၊ မရှိ ထပ်မံစစ်ဆေးရန် အထူးကုထံ ပြသသင့်ပါသည်။
ထို့အပြင် သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း အထွက်လွန်ခြင်း သို့မဟုတ် အထွက်နည်းခြင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ ခံစားရပါကလည်း ဆေးကုသမှု ခံယူပါ။
အကြောင်းရင်းများ
သိုင်းရွိုက်ဂလင်းတွင် အောက်ပါ ဝေဒနာအမျိုးမျိုးကြောင့် အကျိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။
- သိုင်းရွိုက်တစ်ရှူး ပုံမှန်ထက် ပိုမိုကြီးထွားခြင်း။ ၎င်းတို့သည် ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျိတ်များ ဖြစ်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ကြီးထွားနိုင်ခြေ ရှိသော်လည်း သိုင်းရွိုက်ဂလင်း၏ အပြင်ဘက်သို့ ပြန့်နှံ့ခြင်း မရှိပါ။ ၎င်းသည် သိုင်းရွိုက်အကျိတ်များတွင် အဖြစ်အများဆုံး အမျိုးအစား ဖြစ်ပါသည်။
- သိုင်းရွိုက်အရည်အိတ်။ ၎င်းတို့သည် အရည်များ သို့မဟုတ် တစ်ပိုင်းတစ်စ အရည်နှင့် အခဲ ရောနှောနေသော အကျိတ်များ ဖြစ်ကြပါသည်။ အရည်အိတ်များမှ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေမှာ နည်းပါးသော်လည်း နှစ်စင်တီမီတာထက် ပိုကြီးလာပါက အနီးကပ် စောင့်ကြည့်ရန် သို့မဟုတ် အသားစယူ စစ်ဆေးရန် အကြံပြုပါသည်။
- နာတာရှည် ရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော အကျိတ်များ။ သိုင်းရွိုက်ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အကျိတ်ကြီးခြင်းတို့သည် ဟာရှီမိုတို ရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
- အကျိတ်အများအပြားပါသော လည်ပင်းကြီးရောဂါ။ သိသာထင်ရှားသော အကျိတ်အများအပြားပါဝင်သည့် လည်ပင်းကြီးခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ အိုင်အိုဒင်းဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် သိုင်းရွိုက်ဝေဒနာကြောင့်ဖြစ်သော မည်သည့် သိုင်းရွိုက်ဂလင်း ရောင်ရမ်းမှုကိုမဆို လည်ပင်းကြီးခြင်းဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။
- သိုင်းရွိုက်ကင်ဆာ။ ကင်ဆာအကျိတ်များသည် အဖြစ်မများပါ။ သို့သော် အကျိတ်သည် ကြီးမားခြင်း၊ မာခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်ခြင်းတို့ ရှိလာပါက ပိုမိုစိုးရိမ်ရပါသည်။ မိသားစုဝင်ထဲတွင် သိုင်းရွိုက်ကင်ဆာ သို့မဟုတ် အခြားဟော်မုန်းဂလင်း ကင်ဆာရာဇဝင်ရှိခြင်းနှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်နှင့် ထိတွေ့ဖူးခြင်းတို့သည် သိုင်းရွိုက်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါသည်။
- အိုင်အိုဒင်း ချို့တဲ့ခြင်း။ အကယ်၍ သင်သည် အိုင်အိုဒင်းဓာတ်ကို လုံလောက်စွာ မစားသုံးပါက သိုင်းရွိုက်ဂလင်းတွင် အကျိတ်များ တစ်ခါတစ်ရံ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။ ယခုခေတ်တွင် စားပွဲတင်ဆားနှင့် အခြားအစားအစာများ၌ အိုင်အိုဒင်းကို ထည့်သွင်းထားလေ့ရှိသဖြင့် အိုင်အိုဒင်း ချို့တဲ့ခြင်းမှာ အတွေ့ရနည်းပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
အလုံးအကျိတ် သို့မဟုတ် အကျိတ်များကို မှန်ကန်စွာ ရောဂါရှာဖွေနိုင်ရန် အောက်ပါ စစ်ဆေးမှုနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြုလုပ်ရပါသည်။
- ခန္ဓာကိုယ်ကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း။ ခန္ဓာကိုယ်ကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးစဉ်အတွင်း လူနာအား တံတွေးမျိုချရန် ညွှန်ကြားပါလိမ့်မည်။ အကြောင်းမှာ အစာမျိုချခြင်းသည် သိုင်းရွိုက်အကျိတ်ကို အထက်အောက် ရွေ့လျားစေသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း အထွက်လွန်ခြင်း သို့မဟုတ် အထွက်နည်းခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ခွဲခြားနိုင်ရန် အခြားသော ရောဂါလက္ခဏာများကိုလည်း အထူးကုဆရာဝန်က ဆန်းစစ်ပါလိမ့်မည်။
- သိုင်းရွိုက်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးခြင်း။ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းမှ ထုတ်လုပ်သော ဟော်မုန်းပမာဏကို သွေးထဲတွင် တိုင်းတာစစ်ဆေးသည့် ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှု ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် လူနာတွင် သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း အထွက်လွန်နေခြင်း သို့မဟုတ် အထွက်နည်းနေခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ဆုံးဖြတ်ပေးပါသည်။
- သိုင်းရွိုက် အာထရာဆောင်း ရိုက်ခြင်း။ အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ သိုင်းရွိုက်ဂလင်း၏ ပုံရိပ်များကို ဖော်ထုတ်သည့် စစ်ဆေးမှု ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အကျိတ်မှာ အခဲဖြစ်သလား သို့မဟုတ် အရည်အိတ်ဖြစ်သလား ဆိုသည်ကို ခွဲခြားပေးနိုင်ပါသည်။ သိုင်းရွိုက်အကျိတ်၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို သိရှိရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ အာထရာဆောင်း ရိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤစစ်ဆေးမှုကို အသားစယူရာတွင်လည်း လမ်းညွှန်အဖြစ် အသုံးပြုပါသည်။
- အပ်ဖြင့် အသားစယူ စစ်ဆေးခြင်း။ အလွန်သေးငယ်သော အပ်တစ်ချောင်းကို အသုံးပြု၍ သိုင်းရွိုက်အကျိတ်တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများမှ ဆဲလ်နမူနာများကို ဆရာဝန်က ထုတ်ယူပါသည်။ ထိုနမူနာများကို အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ရန်အတွက် ပေးပို့စစ်ဆေးပါသည်။
- သိုင်းရွိုက်စကင်ဖတ်ခြင်း။ ဤစစ်ဆေးမှုတွင် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ အိုင်အိုဒင်းဓာတ်ကို လက်မောင်းသွေးကြောအတွင်းသို့ ထိုးထည့်ပါသည်။ ထို့နောက် လူနာက ကုတင်ပေါ်တွင် လဲလျောင်းနေစဉ်အတွင်း ကင်မရာတစ်လုံးက သင့်သိုင်းရွိုက်၏ ပုံရိပ်ကို ကွန်ပျူတာမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဖော်ပြပေးပါသည်။
- ဟော့နော့ဂျူးလ် (Hot nodules)။ ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျိတ်များဖြစ်ပြီး ပုံမှန်သိုင်းရွိုက်တစ်ရှူးများထက် ရေဒီယိုသတ္တိကြွဓာတ်ကို ပိုမိုစုပ်ယူပါသည်။
- ကိုးလ်နော့ဂျူးလ် (Cold nodules)။ အချို့သောအခြေအနေများတွင် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိပါသည်။
ကုသခြင်း
ကင်ဆာမဟုတ်သော သိုင်းရွိုက်အကျိတ်များအတွက် ကုသမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်။
- စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း။ ခန္ဓာကိုယ်ကို စမ်းသပ်ခြင်းနှင့် သိုင်းရွိုက်လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပုံမှန်စစ်ဆေးရန် အကြံပြုပါသည်။ အကယ်၍ အကျိတ်မှာ ပိုမိုကြီးထွားလာပါက အသားစယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သိုင်းရွိုက်အကျိတ်မှာ ကင်ဆာမဟုတ်သေးပါက နောက်ထပ်ကုသမှု ခံယူရန် မလိုအပ်ပါ။
- သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်းဖြင့် ကုသခြင်း။ သိုင်းရွိုက်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးချက်အရ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လုံလောက်သော ဟော်မုန်းပမာဏ မထုတ်လုပ်နိုင်ပါက ဤကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။
- ခွဲစိတ်ကုသခြင်း။ ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျိတ်သည် အသက်ရှူခြင်း သို့မဟုတ် အစာမျိုခြင်းကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည်အထိ ကြီးမားလာပါက ခွဲစိတ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် သွေးစီးဆင်းမှု၊ အစာပြွန် သို့မဟုတ် လေပြွန်တို့ကို ပိတ်ဆို့နေသည့် အကျိတ်အများအပြားပါသော လည်ပင်းကြီးရောဂါများတွင်လည်း ခွဲစိတ်ကုသရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထို့အပြင် အသားစစစ်ဆေးချက်အရ ရောဂါအဖြေ တိကျစွာမထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိခြင်းတို့ ရှိပါကလည်း ခွဲစိတ်ဖယ်ထုတ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
ကင်ဆာဖြစ်သော သိုင်းရွိုက်အကျိတ်များအတွက် ကုသမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်။
- စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း။ သေးငယ်သော အကျိတ်များသည် ကင်ဆာဆဲလ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခြေ နည်းပါးသောကြောင့် မည်သည့်ကုသမှုမျှ မပြုလုပ်မီ အနီးကပ် စောင့်ကြည့်လေ့ရှိပါသည်။ ပုံမှန်စောင့်ကြည့်ရန်အတွက် အာထရာဆောင်းနှင့် သွေးစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
- ခွဲစိတ်ကုသခြင်း။ ကင်ဆာဖြစ်သော သိုင်းရွိုက်အကျိတ်များအတွက် အကျိတ်ကို ခွဲစိတ်ဖယ်ထုတ်ခြင်းမှာ အဖြစ်များသော ကုသမှု ဖြစ်ပါသည်။ ရောဂါပြင်းထန်မှုအပေါ် မူတည်၍ သိုင်းရွိုက်တစ်ရှူး အများစုကို ဖယ်ထုတ်သည့် ခွဲစိတ်မှုကို ပြုလုပ်ပါသည်။
ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သော်လည်း အသံကြိုးအာရုံကြော ထိခိုက်ခြင်းနှင့် သိုင်းရွိုက်ဘေး ဂလင်းများ ထိခိုက်ခြင်းကဲ့သို့သော အန္တရာယ်များလည်း ရှိနိုင်ပါသည်။
ခွဲစိတ်မှုအပြီးတွင် တစ်သက်တာ ကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လိုအပ်သော သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်းများ ရရှိစေရန် အထူးကုဆရာဝန်က လိုအပ်သော ဆေးဝါးများကို ညွှန်ကြားပါလိမ့်မည်။
- အယ်လ်ကိုဟောဖြင့် ကုသခြင်း။ ဤနည်းလမ်းသည် သေးငယ်သော ကင်ဆာအကျိတ်များကို အယ်လ်ကိုဟော ပမာဏအနည်းငယ် ထိုးထည့်ခြင်းဖြင့် ကင်ဆာဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီးပေးနိုင်သည့် နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။
သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း အထွက်လွန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော သိုင်းရွိုက်အကျိတ်အတွက် ကုသမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်။
- ရေဒီယိုသတ္တိကြွ အိုင်အိုဒင်း။ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းသည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ အိုင်အိုဒင်းကို စုပ်ယူနိုင်သောကြောင့် ၎င်းကို သောက်ဆေးအဖြစ် သောက်သုံးနိုင်ပါသည်။ နှစ်လမှ သုံးလအတွင်း အကျိတ်၏ အရွယ်အစားကို သေးငယ်သွားစေပြီး သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း အထွက်လွန်ခြင်း လက္ခဏာများကို လျော့ကျစေပါသည်။
- သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း ထိန်းဆေးများ။ အချို့သောအခြေအနေများတွင် သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း အထွက်လွန်ခြင်း လက္ခဏာများကို လျော့နည်းစေရန် ဆေးဝါးများ သောက်သုံးရန် အကြံပြုပါသည်။
- ခွဲစိတ်ကုသခြင်း။ အကယ်၍ လူနာသည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ အိုင်အိုဒင်းဖြင့် ကုသခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးဝါးဖြင့် ကုသခြင်းတို့နှင့် မသင့်တော်ပါက အလွန်အမင်း အလုပ်လုပ်နေသော သိုင်းရွိုက်အကျိတ်ကို ခွဲစိတ်ဖယ်ထုတ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ခွဲစိတ်မှု မပြုလုပ်မီ အန္တရာယ်ရှိနိုင်ခြေများကို အထူးကုဆရာဝန်က ဆွေးနွေးပြောကြားပါလိမ့်မည်။
