နာတာရှည် ဆီးအိမ်အတွင်းရောင်ရမ်းနာကျင်ခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း

နာတာရှည် ဆီးအိမ်ရောင်ခြင်းကို ရောဂါရှာဖွေရန် သီးသန့်စစ်ဆေးမှုများအပေါ်တွင်သာ အမြဲတမ်း အခြေမခံပါ။ ယင်းအစား လူနာ၏ ကျန်းမာရေးရာဇဝင်၊ ခံစားနေရသော လက္ခဏာများနှင့် ဆီးစပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုများ (pelvic examination) တို့ကို ပေါင်းစပ်လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ အချို့သောအခြေအနေများတွင် လူနာအနေဖြင့် မိမိသောက်သုံးသော အရည်ပမာဏ၊ စွန့်ထုတ်သော ဆီးပမာဏနှင့် သောက်သုံးသည့် အရည်အမျိုးအစားတို့ကို မှတ်တမ်းတင်သည့် ဆီးအိမ်မှတ်တမ်း (bladder diary) ကို ထားရှိရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ဤဘက်စုံချဉ်းကပ်မှုသည် တိကျသော ရောဂါရှာဖွေမှုရရှိရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။

အခြားသော ပိုးဝင်ခြင်းများနှင့် ဝေဒနာများကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ရန်အတွက် အောက်ပါနောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်-

ကိုယ်ခန္ဓာ စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း (Physical examination): ဆီးစပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူသည် ပြင်ပမျိုးပွားအင်္ဂါများ၊ မိန်းမကိုယ်နှင့် သားအိမ်ခေါင်းတို့ကို စစ်ဆေးပြီး ဝမ်းဗိုက်ကို စမ်းသပ်ခြင်းဖြင့် အတွင်းပိုင်းရှိ ဆီးစပ်အင်္ဂါများကို အကဲဖြတ်ပါမည်။ ထို့အပြင် စအိုနှင့် အစာဟောင်းအိမ်တို့ကိုလည်း စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။

ဆီးစစ်ခြင်း (Urinalysis): ဆီးနမူနာကို စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ဆီးထဲတွင် သွေးပါခြင်း၊ ရောဂါပိုးမွှားများ၊ ပြည် သို့မဟုတ် သွေးဖြူဥများ ရှိမရှိကို ကြည့်ရှုပြီး ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်း ရှိမရှိကို ဆုံးဖြတ်ပါမည်။

ဆီးအိမ်မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း (Cystoscopy): ဆီးအိမ်ကင်ဆာ မဟုတ်ကြောင်း သေချာစေရန် ဤစစ်ဆေးမှုကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ ဆီးအိမ်အတွင်းပိုင်းကို စစ်ဆေးရန် အလင်းရောင်နှင့် မှန်ဘီလူးပါဝင်သော ပြွန်ငယ်လေး (cystoscope) ကို အသုံးပြုပါသည်။ ဆီးစွန့်ပြွန်နှင့် ဆီးအိမ်အတွင်းပိုင်းကို အသေးစိတ် ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပါမည်။ ဆီးအိမ်၏ ဆန့်ဝင်နိုင်စွမ်းကို သိရှိနိုင်ရန် ဆီးအိမ်အတွင်းသို့ အရည်တစ်မျိုး ထိုးသွင်းခြင်းကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ယင်းကို hydrodistention ဟု ခေါ်ဆိုသည်။

ပုံမှန်အားဖြင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ထုံဆေး သို့မဟုတ် မေ့ဆေးပေးလေ့မရှိပါ။ သို့သော်လည်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူက ဆီးအိမ်မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်းနှင့်အတူ ဆီးအိမ်အသားစယူခြင်းကိုပါ တွဲဖက်လုပ်ဆောင်ရန် ညွှန်ကြားပါက ထုံဆေး သို့မဟုတ် မေ့ဆေး လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

အသားစယူခြင်း (Biopsy): ဆီးအိမ်ကင်ဆာနှင့် အခြားရှားပါးသော ဆီးအိမ်နာကျင်မှု အကြောင်းရင်းများကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ရန်အတွက် ဆီးအိမ်နံရံနှင့် ဆီးစွန့်ပြွန်တို့မှ တစ်ရှူးနမူနာကို ထုတ်ယူစစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆီးအတွင်း ဆဲလ်များ စစ်ဆေးခြင်း (Urine cytology): ကင်ဆာမဟုတ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ရန် ဆီးနမူနာအတွင်းရှိ ဆဲလ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။

ပိုတက်စီယမ် ခံစားလွယ်မှု စစ်ဆေးခြင်း (Potassium sensitivity test): ဤလုပ်ငန်းစဉ်တွင် ရေနှင့် ပိုတက်စီယမ်ကလိုရိုက် (potassium chloride) အရည်နှစ်မျိုးကို ဆီးအိမ်အတွင်းသို့ တစ်လှည့်စီ ထိုးသွင်းပါသည်။ အရည်တစ်ခုစီ ထည့်သွင်းပြီးနောက် ခံစားရသော နာကျင်မှုနှင့် ဆီးသွားချင်စိတ်ကို အဆင့် ၀ မှ ၅ အထိ သတ်မှတ်ရန် လူနာအား တောင်းဆိုပါမည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကျန်းမာသော ဆီးအိမ်ရှိသူများသည် ထိုအရည်နှစ်မျိုးကြား ခြားနားမှုကို မခံစားရပါ။ အကယ်၍ လူနာသည် ရေထက် ပိုတက်စီယမ်အရည်ကို သောက်သုံးသည့်အခါ သိသိသာသာ ပိုမိုနာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးသွားချင်စိတ် ပြင်းပြခြင်းတို့ကို ခံစားရပါက နာတာရှည် ဆီးအိမ်ရောင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်ဟု ယူဆနိုင်ပါသည်။

ကုသမှု

နာတာရှည် ဆီးအိမ်ရောင်ခြင်းအတွက် သီးသန့်ကုသနည်းတစ်ခုတည်း မရှိပါ။ ကုသမှု၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် ဖြစ်သည်။ လက္ခဏာများ ပျောက်ကင်းသွားလျှင်ပင် နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။

ကုသမှုတစ်ခုချင်းစီအပေါ် ခန္ဓာကိုယ်၏ တုံ့ပြန်မှုကို ကြိုတင်မသိနိုင်သဖြင့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကို စမ်းသပ်ကြည့်ရှုရန် လိုအပ်နိုင်ပြီး အချို့သောအခြေအနေများတွင် ကုသနည်းများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုရတတ်ပါသည်။

• ကာယကုထုံး (Physical therapy): ဆီးစပ်ကြွက်သားများသည် ဆီးအိမ်ကို ထိန်းကျောင်းပေးခြင်းဖြင့် ဆီးသွားခြင်းကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် ကူညီပေးသည်။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ အကြောဆန့်ခြင်းနှင့် အထူးသဖြင့် ဆီးစပ်ကြွက်သားများကို လျှော့ချပေးခြင်းတို့က လက္ခဏာများကို သက်သာစေနိုင်သည်။၎င်းသည် ကြွက်သားနာကျင်ခြင်း၊ တင်းကြပ်နေသော ဆက်စပ်တစ်ရှူးများ သို့မဟုတ် ဆီးစပ်ကြွက်သားများ ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဆီးစပ်မအီမသာဖြစ်မှုကို သက်သာပျောက်ကင်းစေရန် အထောက်အကူပြုနိုင်ပါသည်။
• သောက်ဆေးများ (Oral medications): အောက်ပါဆေးဝါးများသည် လက္ခဏာများကို ကုသရာတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်-
  • အရောင်ကျ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ: နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန် Naproxen sodium နှင့် Ibuprofen တို့ကို ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။
  • စိတ်ကျရောဂါကုဆေးအချို့ (Tricyclic antidepressants): Amitriptyline သို့မဟုတ် Imipramine ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများကို ပမာဏအနည်းငယ် အသုံးပြုခြင်းဖြင့် နာကျင်မှုနှင့် ဆီးခဏခဏသွားခြင်းကို လျှော့ချနိုင်ပါသည်။
  • အလာဂျီပျောက်ဆေးများ (Antihistamines): ဤဆေးများသည် ဆီးသွားချင်စိတ် ပြင်းပြခြင်းနှင့် ဆီးခဏခဏသွားခြင်းတို့ကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။
• Pentosan polysulfate sodium: ဤကုသမှုနည်းလမ်းတွင် နာကျင်မှုသက်သာလာသည်ကို ခံစားရရန် နှစ်လမှ လေးလအထိ ကြာမြင့်နိုင်ပြီး ဆီးသွားသည့်အကြိမ်အရေအတွက် လျော့နည်းသွားသည်ကို တွေ့ရှိရန် ခြောက်လအထိ ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် ဆီးအိမ်၏ အတွင်းပိုင်းမျက်နှာပြင်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ပေးခြင်းဖြင့် ဆီးအိမ်နံရံအား ထိခိုက်စေနိုင်သော ဆီးအတွင်းရှိ အဆိပ်အတောက်များမှ ကာကွယ်ပေးပါသည်။ ဤသည်မှာ နာတာရှည် ဆီးအိမ်ရောင်ခြင်းအတွက် FDA မှ အတည်ပြုထားသော ကုသမှုတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

ဤကုသမှုကို မစတင်မီ မျက်စိစစ်ဆေးမှု အပြည့်အစုံ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ကုသမှုကာလအတွင်း၌လည်း အသုံးပြုသော ဆေးဝါးသည် မျက်စိမြင်လွှာရောဂါ (macular eye disease) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသောကြောင့် မျက်စိဆိုင်ရာ ပြဿနာများရှိမရှိကို စောင့်ကြည့်ရန်အတွက် နောက်ထပ် မျက်စိစစ်ဆေးမှုများ ထပ်မံပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

• အာရုံကြော လှုံ့ဆော်ခြင်း (Nerve stimulation):
  • အရေပြားမှတစ်ဆင့် လျှပ်စစ်ဖြင့် အာရုံကြော လှုံ့ဆော်ခြင်း (TENS): ခါးအောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် ဆီးစပ်အပေါ်နားတွင် လျှပ်ခေါင်းများတပ်ဆင်၍ လျှပ်စစ်လှိုင်းများ လွှတ်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကုထုံး၏ ကြာမြင့်ချိန်နှင့် အကြိမ်ရေကို အထိရောက်ဆုံးသော ရလဒ်များရရှိစေမည့် အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။ TENS တွင် အသုံးပြုသော အပျော့စားလျှပ်စစ်လှိုင်းများသည် ဆီးစပ်နာကျင်မှုကို သက်သာစေပြီး အချို့သောအခြေအနေများတွင် ဆီးသွားသည့်အကြိမ်အရေအတွက်ကိုလည်း လျှော့ချပေးပါသည်။

TENS သည် ဆီးအိမ်အတွင်းသို့ သွေးစီးဆင်းမှုကို ကောင်းမွန်စေကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ ၎င်းသည် ဆီးအိမ်ကို ထိန်းချုပ်ပေးသော ကြွက်သားများကို သန်မာစေခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်မှုကို ပိတ်ဆို့ပေးသည့် ဓာတုပစ္စည်းများ ထွက်ရှိစေခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။

• Sacral nerve stimulation: ဤလုပ်ငန်းစဉ်တစ်လျှောက်တွင် ဆီးစပ်အာရုံကြောများ (sacral nerves) အနီး၌ ထားရှိသော သေးသွယ်သည့် နန်းကြိုးလေးတစ်ခုမှတစ်ဆင့် သင့်ဆီးအိမ်ဆီသို့ လျှပ်စစ်လှိုင်းများကို လွှတ်ထုတ်ပေးပါသည်။

ဆီးစပ်အာရုံကြောများသည် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးနှင့် ဆီးအိမ်အာရုံကြောများကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်ပါသည်။ ဤအာရုံကြောများကို လှုံ့ဆော်ပေးခြင်းဖြင့် နာတာရှည် ဆီးအိမ်ရောင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဆီးသွားချင်စိတ် ပြင်းပြခြင်းကို သက်သာစေရန် အထောက်အကူပြုနိုင်ပါသည်။

အကယ်၍ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာလာပါက အမြဲတမ်းအသုံးပြုနိုင်မည့် ကိရိယာငယ်တစ်ခုကို ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ခွဲစိတ်ထည့်သွင်းနိုင်ပါသည်။ ဤကုသမှုသည် နာတာရှည် ဆီးအိမ်ရောင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော နာကျင်မှုကို မသက်သာစေသော်လည်း ဆီးခဏခဏသွားခြင်းနှင့် ဆီးသွားချင်စိတ် ပြင်းပြခြင်းကဲ့သို့သော လက္ခဏာအချို့ကို သက်သာစေရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

• ဆီးအိမ်ကို အရည်ဖြင့် ချဲ့ခြင်း (Bladder distention): ဆီးအိမ်အတွင်းသို့ ရေထည့်၍ ချဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် Botox ကိုလည်း ဆီးအိမ်နံရံအတွင်းသို့ ထိုးသွင်းနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် လက္ခဏာများကို ယာယီသက်သာစေနိုင်သည်။အကယ်၍ ရေရှည်တိုးတက်ကောင်းမွန်မှု ရရှိခဲ့ပါက လိုအပ်လျှင် ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ထပ်မံပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

သို့သော်လည်း ဤကုသမှုနည်းလမ်းသည် ဆီးသွားသည့်အခါ ဆီးကုန်စင်အောင် မစွန့်ထုတ်နိုင်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကုသမှုခံယူပြီးနောက် ဆီးထွက်ရလွယ်ကူစေရန် ဆီးအိမ်အတွင်းသို့ ပိုက်ထည့်၍ ဆီးစွန့်ထုတ်ခြင်း (self-catheterization) ကို မိမိဘာသာ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

• ဆီးအိမ်အတွင်းသို့ ဆေးထည့်ခြင်း (Bladder instillation): ဤလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ဆီးပိုက်ကို ဆီးစွန့်ပြွန်မှတစ်ဆင့် ဆီးအိမ်အထိ ထည့်သွင်းပါသည်။ ထို့နောက် dimethyl sulfoxide (DMSO) နှင့် ထုံဆေးတို့ ပါဝင်နိုင်သည့် ဆေးအရည်အမွှေကို ဆီးအိမ်အတွင်းသို့ ဖြည့်သွင်းပါသည်။ DMSO သည် ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် ကူညီပေးသည့် စတီးရွိုက် (steroid) တစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။ ဤကုသမှုကို များသောအားဖြင့် ခြောက်ပါတ်မှ ရှစ်ပါတ်အထိ တစ်ပါတ်တစ်ကြိမ် ပေးလေ့ရှိပြီး နောက်ပိုင်းတွင် လိုအပ်သလို ဆက်လက်ကုသမှု ခံယူရပါမည်။

ထိုဆေးရည်ကို ထုံဆေးအပါအဝင် အခြားဆေးဝါးများနှင့်လည်း ပေါင်းစပ်နိုင်ပြီး ဆီးအိမ်အတွင်း ၁၅ မိနစ်ခန့် ထားရှိရပါသည်။ ထို့နောက် ဆီးသွားခြင်းဖြင့် ထိုဆေးရည်ကို ပြန်လည်စွန့်ထုတ်ရပါမည်။

ဆီးအိမ်အတွင်း ဆေးထည့်ခြင်း၏ အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုမှာ lidocaine၊ sodium bicarbonate နှင့် pentosan သို့မဟုတ် heparin ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများ ပါဝင်သည့် ဆေးရည်ကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

• ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery): အလွန်ပြင်းထန်ပြီး အခြားကုသမှုများဖြင့် မသက်သာသူများအတွက်သာ ခွဲစိတ်မှုကို စဉ်းစားပါသည်။ ၎င်းတွင် ဆီးအိမ်၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ သို့မဟုတ် တစ်ခုလုံးကို ဖယ်ရှားခြင်း (Cystectomy) ပါဝင်သည်။ သို့သော် ခွဲစိတ်မှုသည် နာကျင်မှုကို အမြဲမသက်သာစေနိုင်သည့်အပြင် အခြားပြဿနာများလည်း ဖြစ်စေနိုင်သဖြင့် ရှားရှားပါးပါးသာ အကြံပြုလေ့ရှိပါသည်။
  • Fulguration: နာတာရှည် ဆီးအိမ်ရောင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော အနာများကို အပူပေးချေဖျက် (cauterized) နိုင်ပါသည်။ ဤခွဲစိတ်မှုနည်းလမ်းသည် ထိခိုက်မှုနည်းပါးပြီး ဆီးစွန့်ပြွန်မှတစ်ဆင့် ကိရိယာများထည့်သွင်း၍ လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
  • Resection: ဆီးစွန့်ပြွန်မှတစ်ဆင့် ကိရိယာများထည့်၍ အနာများရှိရာနေရာကို ဖြတ်ထုတ်ခြင်း။
  • Bladder augmentation: ဆီးအိမ်၏ ဆန့်ဝင်နိုင်စွမ်းကို တိုးမြှင့်ရန်အတွက် အူလမ်းကြောင်း အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို အသုံးပြု၍ ဆီးအိမ်ကို ချဲ့ခြင်း။ ဤနည်းလမ်းသည် နာကျင်မှုကို မသက်သာစေဘဲ လူနာအချို့မှာ ဆီးပိုက်ကို အသုံးပြု၍ ဆီးသွားရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

Doctors who treat this condition