အဆီပြန်အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်း

အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ

သင့်ဦးရေပြားကို အဓိကထိခိုက်စေသော အရေပြားပြဿနာတစ်ခုမှာ seborrheic dermatitis ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်း၊ အကြေးခွံကွာခြင်းနှင့် ဗောက်ထခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ မျက်နှာ၊ နှာခေါင်းဘေး၊ မျက်ခုံး၊ နားရွက်၊ မျက်ခွံနှင့် ရင်ဘတ်တို့သည် အဆီပြန်သော ခန္ဓာကိုယ်နေရာများဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းကို အပြီးအပိုင်မဖြစ်စေဘဲ ကူးစက်တတ်ခြင်းမရှိသော်လည်း ဤအခြေအနေသည် မနှစ်မြို့ဖွယ်ဖြစ်နိုင်သည်။

အဆီဂလင်းများကို “seborrheic” ဟုခေါ်ပြီး “derm” သည် “အရေပြား” အတွက် သိပ္ပံနည်းကျအသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကလေးငယ်၏ဦးရေပြားကို ထိခိုက်စေသောအခါ “cradle cap” နှင့် ဆယ်ကျော်သက် သို့မဟုတ် လူကြီးကို ထိခိုက်စေသောအခါ “dandruff” (pityriasis capitis) ဟုခေါ်သည်။

ကုထုံးမရှိပါက seborrheic dermatitis သည် ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖယ်ရှားရန်နှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို ရပ်တန့်ရန်အတွက် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းလျှော်ရည် သို့မဟုတ် အခြားပစ္စည်းများကို ရေရှည်အသုံးပြုရန် လိုအပ်နိုင်သည်။

ဗောက်ထခြင်း ၊ အဆီပြန် အရေပြားနာ (seborrheic eczema) နှင့် အဆီပြန်အရေပြားနာနှင့် ဆိုရီယေးဆပ်ရောဂါ ရောယှက်ခြင်း (seborrheic psoriasis) တို့သည် seborrheic dermatitis အတွက် အခြားအမည်များဖြစ်သည်။ ဦးခေါင်းခွံဂျိုးကပ်ခြင်း (Cradle cap) သည် ကလေးငယ်များကို ထိခိုက်စေသောအခါ ၎င်းကိုဖော်ပြရန် အသုံးပြုသော အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ (Symptoms)

Seborrheic dermatitis ရဲ့ လက္ခဏာတွေနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေကတော့ –

• ယားယံတဲ့နေရာတွေ
• ဦးခေါင်း၊ မျက်နှာ၊ မျက်ခုံး၊ နားရွက်၊ မျက်ခွံ၊ ရင်ဘတ်၊ ချိုင်းကြား၊ ပေါင်ခြံ ဒါမှမဟုတ် ရင်သားအောက်မှာ အဖြူရောင် ဒါမှမဟုတ် အဝါရောင် အကြေးခွံတွေ ဒါမှမဟုတ် အခွံမာသီးတွေနဲ့ ဖုံးအုပ်ထားတဲ့ အဆီပြန်တဲ့ အရေပြားအကွက်တွေ။
• ဦးရေပြား၊ ဆံပင်၊ မျက်ခုံး၊ မုတ်ဆိတ် ဒါမှမဟုတ် မုတ်ဆိတ်မွှေးတွေမှာ အဖတ်ကွာကျနေတဲ့ အရေပြား (ဗောက်)
• Petaloid seborrheic dermatitis၊ လက်စွပ်ပုံသဏ္ဍာန် (annular) အဖုအပိမ့်တွေနဲ့ လက္ခဏာရပ်
• အဖုအပိမ့်တွေဟာ လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အသားအရေအရောင်ပေါ်မူတည်ပြီး အရောင်ကွဲပြားမှုတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ အညိုရောင်အသားအရေရှိသူတွေမှာ အဖုအပိမ့်ဟာ ပတ်ဝန်းကျင်အသားအရေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ပိုမှောင် ဒါမှမဟုတ် ပိုဖျော့နေနိုင်ပါတယ်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေနဲ့ အဖြူရောင်အသားအရေရှိသူတွေမှာ အဖုအပိမ့်ဟာ နှိုင်းယှဉ်ရင် ပိုနီလာနိုင်ပါတယ်။

Seborrheic dermatitis ရဲ့ လက္ခဏာတွေနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေဟာ စိတ်ဖိစီးမှု၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု ဒါမှမဟုတ် ရာသီအလိုက် ပြောင်းလဲမှုတွေကြောင့် ပိုဆိုးလာတတ်ပါတယ်။

ဒါတွေကို ခံစားရရင် ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ပါ –

• သင့်အရေပြားမှာ ရောဂါပိုးဝင်နေတယ်လို့ သံသယရှိပါတယ်။
• ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဂရုစိုက်ဖို့ ကြိုးစားနေပေမယ့်လည်း ရောဂါလက္ခဏာတွေက ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။
• သင်ဟာ အရမ်းအဆင်မပြေတာကြောင့် အိပ်မပျော်နိုင်သလို ပုံမှန်အလုပ်တွေကို အာရုံစိုက်လို့မရပါဘူး။
• သင့်အခြေအနေအတွက် ရှက်ရွံ့ခြင်း သို့မဟုတ် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း ခံစားရခြင်း။

ဖြစ်ပွားရသည့်အကြောင်းရင်းများ (Causes)

Seborrheic dermatitis ကို ဘာကြောင့်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။ Malassezia မှို၊ အရေပြားမှာ အဆီများလွန်းခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားစနစ်ပြဿနာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဖြစ်နိုင်ခြေပိုများစေသည့် အချက်များ (Risk factors)

အောက်ပါတို့သည် seborrheic dermatitis အတွက် အန္တရာယ်များသော အချက်များဖြစ်သည်-

• အလွန်အမင်း မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
• ရာသီအလိုက် ပြောင်းလဲမှု
• စိတ်ဖိစီးမှု များခြင်း
• Down syndrome ကဲ့သို့သော မွေးရာပါ ရောဂါများ
• နှလုံးဖောက်ပြန်ခြင်းကဲ့သို့သော စိတ်ဒဏ်ရာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများမှ ပျောက်ကင်းခြင်း
• ခုခံအားစနစ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ (ဥပမာ HIV ကူးစက်ခံရခြင်း၊ ကိုယ်အင်္ဂါ အစားထိုးကုသမှု ခံယူသူ၊ အရွယ်ရောက်ပြီးသူ Hodgkin’s သို့မဟုတ် Non-Hodgkin’s lymphoma)
• Parkinson’s ရောဂါ၊ ၀က်ရူးပြန်ရောဂါ၊ tardive dyskinesia၊ ကျောရိုးဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် မျက်နှာအာရုံကြော palsy ကဲ့သို့သော အာရုံကြောစနစ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ။
• ဝမ်းနည်းခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ကျရောဂါကဲ့သို့သော စိတ်ရောဂါ ခံစားနေရခြင်း
• buspirone၊ chlorpromazine၊ lithium သို့မဟုတ် haloperidol decanoate ကဲ့သို့သော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆေးဝါးများ သောက်သုံးခြင်း။

အသက်သုံးလအောက် ကလေးငယ်များနှင့် အသက် ၃၀ မှ ၆၀ ကြားရှိ လူကြီးများသည် အဖြစ်အများဆုံး အသက်အရွယ်အုပ်စုများဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အမျိုးသမီးများထက် အမျိုးသားများကို ပိုမိုထိခိုက်ပြီး လူဖြူများသည် အာဖရိကန်အမေရိကန်များထက် ပိုမိုဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။

သင်သည် သဘာဝအလျောက် အဆီပြန်သော အသားအရေဖြင့် မွေးဖွားလာပါက ဤအမျိုးအစား အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။ သင့်မိသားစုတွင် ဆိုရီယေးဆစ်ရောဂါရာဇဝင်ရှိပါက သင်ပိုမိုထိခိုက်လွယ်ပါသည်။ ခြောက်သွေ့ပြီး အေးသောရာသီဥတုတွင် နေထိုင်ခြင်းသည် seborrheic dermatitis ကို မဖြစ်စေသော်လည်း အခြေအနေကို ပိုဆိုးစေပါသည်။