ခရွန်းရောဂါ (အူလမ်းကြောင်း ရောင်ရမ်းသည့်ရောဂါ)
အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ
Crohn’s ရောဂါသည် ရောင်ရမ်းသော အူလမ်းကြောင်းရောဂါ (IBD) အဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြားထားသော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သင့်အစာခြေလမ်းကြောင်းရှိ တစ်ရှူးများ ရောင်ရမ်းခြင်း (ရောင်ရမ်းခြင်း) ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ဝမ်းဗိုက်နာကျင်ခြင်း၊ ပြင်းထန်သော ဝမ်းလျှောခြင်း၊ မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်းနှင့် အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းကို ဒေသတွင်း အူလမ်းကြောင်းရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ileitis ဟုလည်း လူသိများသည်။
Crohn’s ရောဂါသည် အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်း၏ အစိတ်အပိုင်းအမျိုးမျိုးတွင် ရောင်ရမ်းမှုကို မကြာခဏဖြစ်ပေါ်စေပြီး အူသိမ်သည် အဖြစ်အများဆုံး ထိခိုက်ခံရသည့်နေရာဖြစ်သည်။ ဤရောင်ရမ်းမှုသည် အူ၏ နက်ရှိုင်းသောအလွှာများထဲသို့ ကျယ်ပြန့်သွားလေ့ရှိသည်။
Crohn’s ရောဂါနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရောဂါလက္ခဏာများသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အသက်အန္တရာယ်ကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး လူတစ်ဦး၏ ကျန်းမာရေးကို သိသိသာသာ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် သိသာထင်ရှားသော မသက်မသာဖြစ်စေနိုင်ပြီး လူတစ်ဦး၏ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို သိသိသာသာ ကန့်သတ်နိုင်သည်။
Crohn’s ရောဂါအတွက် သက်သေပြနိုင်သော ကုသမှုမရှိသော်လည်း ဆေးဝါးများသည် ၎င်း၏လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို သိသိသာသာ လျော့နည်းစေပြီး ရေရှည်သက်သာမှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုပျောက်ကင်းမှုကိုပင် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဆေးဝါးဖြင့် Crohn’s ရောဂါရှိသူများစွာသည် ထိရောက်သောဘဝများကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်သည်။
Crohn’s ရောဂါအမျိုးအစားများ
Crohn’s ရောဂါကြောင့် အစာခြေစနစ်ကို နေရာအတော်များများမှာ ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ Crohn’s ရောဂါပုံစံအမျိုးမျိုးရှိပြီး အောက်ပါတို့ပါဝင်ပါတယ်-
- Ileocolitis: Crohn’s ရောဂါရဲ့ အဖြစ်အများဆုံးပုံစံကတော့ ileocolitis ပါ။ အူမကြီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ အူသိမ်နဲ့ အူမကြီးဟာ ရောင်ရမ်းလာပါတယ်။
- Ileitis: အူသိမ် (ileum) ဟာ ရောင်ရမ်းပြီး ရောင်ရမ်းလာပါတယ်။
- Gastroduodenal: အစာအိမ်နဲ့ duodenum နှစ်ခုစလုံးဟာ ရောင်ရမ်းမှုနဲ့ ယားယံမှုတွေကြောင့် ထိခိုက်ခံရပါတယ်။
- Jejunoileitis: အူသိမ်ရဲ့ အပေါ်ပိုင်းမှာရှိတဲ့ jejunum ဟာ ရောင်ရမ်းမှုနဲ့ အစက်အပြောက်တွေ ဖြစ်လာပါတယ်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
Crohn’s ရောဂါသည် အူသိမ် သို့မဟုတ် အူမကြီး၏ မည်သည့်အစိတ်အပိုင်းကိုမဆို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး ၎င်း၏ပါဝင်ပတ်သက်မှုကို အပိုင်းလိုက် သို့မဟုတ် စဉ်ဆက်မပြတ်ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အချို့ကိစ္စများတွင် လူတစ်ဦးချင်းစီသည် အူမကြီး၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ၎င်းတို့၏ အူမကြီးတွင်သာ ရောဂါကို ခံစားရနိုင်သည်။
Crohn’s ရောဂါလက္ခဏာများ၏ ပြင်းထန်မှုသည် အသေးအဖွဲမှ ပြင်းထန်သည်အထိ ကွဲပြားနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် မကြာခဏ တဖြည်းဖြည်းချင်း ပေါ်လာသော်လည်း လျင်မြန်စွာနှင့် ကြိုတင်သတိပေးခြင်းမရှိဘဲလည်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ သို့မဟုတ် လက္ခဏာများ မခံစားရသည့်အချိန်များလည်း ရှိနိုင်သည် (သက်သာခြင်း)။
ရောဂါဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
- ပါးစပ်တွင် အနာများ
- ဝမ်းဗိုက်နာကျင်ခြင်း
- ဝမ်းလျှောခြင်း
- ဝမ်းထဲတွင် သွေးပါခြင်း
- ဖျားခြင်း
- မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
- အစားအသောက်ပျက်ခြင်း
- ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း
- ယားယံခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းကို ဖြစ်စေသော အရေပြားဥမင်များဖြစ်သည့် fistulas များသည် စအိုအနီး သို့မဟုတ် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ယိုစိမ့်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အခြားလက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ
အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းစနစ်ပြင်ပတွင်၊ ပြင်းထန်သော Crohn’s ရောဂါဝေဒနာရှင်များသည် အောက်ပါလက္ခဏာများကိုလည်း ခံစားရနိုင်သည်-
- သံဓာတ်ချို့တဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော သွေးအားနည်းရောဂါ
- ကလေးများတွင် ကြီးထွားမှုရပ်တန့်ခြင်း သို့မဟုတ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုနှောင့်နှေးခြင်း
- မျက်လုံးများ၊ အဆစ်များ၊ အရေပြား၊ အသည်း သို့မဟုတ် သည်းခြေပြွန်ရောင်ရမ်းခြင်း
- ကျောက်ကပ်တွင် ကျောက်တည်ခြင်း
သင်၏ ဝမ်းသွားခြင်းအလေ့အထတွင် အဆက်မပြတ်ပြောင်းလဲမှုများကို သတိပြုမိပါက သို့မဟုတ် Crohn’s ရောဂါနှင့်ဆက်စပ်သော အောက်ပါလက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများထဲမှ တစ်ခုခုကို ခံစားရပါက ဆရာဝန်နှင့် ဆေးကုသမှုခံယူရန် အကြံပြုလိုပါသည်-
- ဝမ်းဗိုက်နာကျင်ခြင်း
- သွေးပါသောဝမ်း
- ပျို့အန်ခြင်း
- အန်ခြင်း
- နှစ်ပတ်ထက်ပို၍ ဝမ်းလျှောခြင်း
- ရုတ်တရက် ကိုယ်အလေးချိန်ကျဆင်းခြင်း
- အခြားလက္ခဏာများနှင့်အတူ ဖျားနာခြင်း
အကြောင်းရင်းများ
Crohn’s ရောဂါ၏ တိကျသောအကြောင်းရင်းကို မသိရသေးဘဲ ၎င်း၏တစ်ခုတည်းသောအကြောင်းရင်းအဖြစ် တိကျသောအချက်များကို မဖော်ထုတ်နိုင်သေးပါ။ အစားအသောက်နှင့် စိတ်ဖိစီးမှုသည် ယခင်က အထောက်အကူပြုသည့်အချက်များဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ ဆေးပညာအသိုင်းအဝိုင်းတွင် ဤအချက်များသည် အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်ဟု အသိအမှတ်ပြုလာကြသည်။ Crohn’s ရောဂါဖြစ်ပွားမှုသည် မတူညီသောအချက်များပေါင်းစပ်မှုကြောင့် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။
- ကိုယ်ခံအားစနစ်။ Crohn’s ရောဂါသည် ဗိုင်းရပ်စ် သို့မဟုတ် ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း သုတေသီများက ၎င်းကို မဆုံးဖြတ်ရသေးပါ။ သင့်ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် ကျူးကျော်ဘက်တီးရီးယား သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အစပျိုးမှုများကို တိုက်ခိုက်သောအခါ၊ ၎င်းသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် အစာခြေလမ်းကြောင်းဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက်နိုင်သည်။
- မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း။ Crohn’s ရောဂါသည် မိသားစုများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များသောကြောင့် မျိုးရိုးဗီဇများသည် လူတစ်ဦး၏ ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို တိုးမြင့်စေနိုင်သည်။ သို့သော် Crohn’s ရောဂါခံစားနေရသူအများစုသည် မိသားစုတွင် ရောဂါရာဇဝင်မရှိပါ။
အန္တရာယ်အချက်များ
Crohn’s ရောဂါအတွက် အန္တရာယ်အချက်များစွာရှိနိုင်ပါသည်။
- အသက်အရွယ်- Crohn’s ရောဂါသည် မည်သည့်အသက်အရွယ်တွင်မဆို ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း လူငယ်များတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေပိုများသည်။ Crohn’s ရောဂါရှိသူအများစုသည် အသက် ၃၀ မတိုင်မီတွင် ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိကြသည်။
- လူမျိုး- လူဖြူများ၊ အထူးသဖြင့် အရှေ့ဥရောပ (Ashkenazi) ဂျူးအမွေအနှစ်ရှိသူများသည် မည်သည့်လူမျိုးစုကိုမဆို ထိခိုက်စေနိုင်သော်လည်း Crohn’s ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ သို့သော် မြောက်အမေရိကနှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် နေထိုင်သော အာဖရိကန်အမေရိကန်လူမျိုးများသည် Crohn’s ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများသည်။ ထို့အပြင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းသားများနှင့် အမေရိကန်သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများတွင် Crohn’s ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း မြင့်တက်လာနေသည်။
- မိသားစုရာဇဝင်- Crohn’s ရောဂါရှိသူ ၅ ဦးတွင် ၁ ဦးအထိသည် မိသားစုဝင်တစ်ဦးတွင် ရောဂါရှိသူဖြစ်သည်။ မိဘ၊ မောင်နှမ သို့မဟုတ် ကလေးကဲ့သို့သော ပထမအဆင့်ဆွေမျိုးတစ်ဦးတွင် ရောဂါရှိပါက သင့်တွင် အန္တရာယ်ပိုများသည်။
- ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း- Crohn’s ရောဂါအတွက် ကာကွယ်နိုင်သော အကြီးမားဆုံးအန္တရာယ်အချက်မှာ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် ရောဂါ၏ပြင်းထန်မှုကို တိုးမြင့်စေသည့်အပြင် ခွဲစိတ်ကုသမှုလိုအပ်နိုင်ခြေကိုလည်း တိုးမြင့်စေသည်။ ဆေးလိပ်ဖြတ်မယ်ဆိုရင် ဖြတ်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
- စတီးရွိုက်မဟုတ်သော ရောင်ရမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သည့်ဆေးဝါးများ။-၎င်းတို့တွင် diclofenac sodium၊ naproxen sodium နှင့် ibuprofen တို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့သည် အူလမ်းကြောင်းရောင်ရမ်းမှုကို အားပေးပြီး တိုက်ရိုက်မဖြစ်စေသော်လည်း Crohn’s ရောဂါကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
သင့်ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများအတွက် အခြားဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရှင်းလင်းချက်များကို ချန်လှပ်ပြီးနောက်၊ သင့်ဆရာဝန်မှ Crohn’s ရောဂါကို ရောဂါရှာဖွေလေ့ရှိသည်။ Crohn’s ရောဂါကို စစ်ဆေးမှုတစ်ခုတည်းဖြင့် ရောဂါရှာဖွေ၍မရကြောင်း သတိပြုရန် အရေးကြီးပါသည်။
Crohn’s ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန်အတွက် သင့်ဆရာဝန်သည် အောက်ပါတို့အပါအဝင် စစ်ဆေးမှုများစွာကို ပြုလုပ်နိုင်သည်-
ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှုများ
- သွေးစစ်ဆေးမှုများ- သင့်တစ်ရှူးများသို့ အောက်ဆီဂျင်လုံလောက်စွာ ထောက်ပံ့ပေးရန် သွေးနီဥများ မလုံလောက်သည့် အခြေအနေဖြစ်သည့် ရောဂါပိုး သို့မဟုတ် သွေးအားနည်းရောဂါ ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန်အတွက် သင့်ဆရာဝန်က သွေးစစ်ဆေးမှုများကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ ရောင်ရမ်းမှုအဆင့်၊ အသည်းလုပ်ဆောင်ချက် သို့မဟုတ် တီဘီရောဂါကဲ့သို့သော ငြိမ်သက်နေသောရောဂါများ ရှိနေခြင်းရှိမရှိ စစ်ဆေးရန်အတွက် သင့်ဆရာဝန်က နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများကိုလည်း ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။ ရောဂါပိုးကို တိုက်ဖျက်သည့် ပဋိပစ္စည်းများ ရှိနေခြင်းရှိမရှိ သင့်သွေးကို စစ်ဆေးရန်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
- ဝမ်းစစ်ဆေးမှုများ- သင့်ဆရာဝန်က ရောဂါပိုးဖြစ်စေသော ဘက်တီးရီးယားများ သို့မဟုတ် ရှားပါးကိစ္စများတွင် ကပ်ပါးကောင်များ သို့မဟုတ် လျှို့ဝှက်သွေးများ ရှိမရှိ စစ်ဆေးနိုင်ရန် သင့်ဝမ်းနမူနာပေးရန် တောင်းဆိုခံရနိုင်ပါသည်။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ
- အူမကြီးမှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း- အဆုံးတွင် ကင်မရာပါရှိသော သေးငယ်ပြီး ပျော့ပျောင်းသော၊ မီးထွန်းထားသော ပြွန်တစ်ခုကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဤစစ်ဆေးမှုသည် သင့်ဆရာဝန်အား သင့်အူမကြီးတစ်ခုလုံးအပြင် သင့်အူသိမ်အူမ (terminal ileum) ၏ အဆုံးကို မြင်နိုင်စေပါသည်။ ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှုနှင့် ရောဂါရှာဖွေနိုင်ခြေအတွက် တစ်ရှူးနမူနာငယ်များရယူရန် သင့်ဆရာဝန်သည် ခွဲစိတ်မှုအတွင်း တစ်ရှူးစစ်ဆေးမှုကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ Granulomas သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းမှုဆဲလ်များ စုစည်းမှုသည် Crohn’s ရောဂါရှာဖွေမှုကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။
- ကွန်ပြူတာဓာတ်မှန် (CT)- ပုံမှန် X-ray ထက် ပိုမိုအသေးစိတ်ကျသော အထူးပြု X-ray နည်းလမ်းဖြစ်သည့် CT scan ကို သင့်တွင် ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ ဤစစ်ဆေးမှုသည် အူမကြီးတစ်ခုလုံးနှင့် အူမကြီးအပြင်ဘက်ရှိ တစ်ရှူးများကိုပါ စစ်ဆေးသည်။
CT enterogram ဟုခေါ်သော CT scan အမျိုးအစားတွင် ပါးစပ်ဖြင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အရောင်ခြယ်ပစ္စည်းကို မျိုချခြင်းနှင့် အူများ၏ သွေးကြောထဲသို့ ဆန့်ကျင်ဘက်အရောင်ခြယ်ပုံရိပ်များကို ရယူခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဌာနများစွာတွင် ဤစစ်ဆေးမှုသည် barium X-rays များနေရာတွင် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် အူသိမ်၏ ပိုမိုကောင်းမွန်သောပုံရိပ်များကို ထုတ်ပေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
- သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI)- ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများနှင့် တစ်ရှူးများ၏ အသေးစိတ်ပုံရိပ်များကို ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် MRI စကင်နာများသည် သံလိုက်စက်ကွင်းနှင့် ရေဒီယိုလှိုင်းများကို အသုံးပြုသည်။ စအိုဧရိယာ (တင်ပါးဆုံတွင်း MRI) သို့မဟုတ် အူသိမ် (MR enterography) ရှိ fistula ကို စစ်ဆေးသည့်အခါ MRI သည် အထူးအထောက်အကူဖြစ်စေသည်။
MR enterography ကို ရောဂါအခြေအနေ သို့မဟုတ် ဖြစ်စဉ်ကို စောင့်ကြည့်ရန် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ငယ်ရွယ်သောလူနာများတွင် CT enterography အစား ဤစစ်ဆေးမှုကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရောင်ခြည်ထိတွေ့မှုအန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်သည်။
- Cupless endoscopy- ဤစစ်ဆေးမှုအတွက် ကင်မရာပါသည့် capsule ကို သင်စားသုံးမည်ဖြစ်သည်။ သင့်အူသိမ်ကို ကင်မရာဖြင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးပြီး ရုပ်ပုံများကို သင့်ခါးပတ်တွင် ဝတ်ဆင်ထားသော recorder သို့ ပေးပို့သည်။ ကွန်ပျူတာသို့ လွှဲပြောင်းပြီးနောက် Crohn’s ရောဂါ၏ ညွှန်ပြချက်များကို ရှာဖွေရန် ရုပ်ပုံများကို မော်နီတာတွင် ကြည့်ရှုသည်။ သင့်ဝမ်းထဲတွင် ကင်မရာသည် သင့်ခန္ဓာကိုယ်မှ နာကျင်မှုမရှိဘဲ ထွက်ခွာသွားသည်။
Crohn’s ရောဂါရှာဖွေမှုကို အတည်ပြုရန် biopsy ပါသည့် Endoscopy လိုအပ်နိုင်သေးသည်။ အူတွင် ကျဉ်းမြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့ခြင်းဟု သံသယရှိပါက capsule endoscopy ကို မပြုလုပ်သင့်ပါ။
- Balloon-assisted enteroscopy။ ဤစစ်ဆေးမှုအတွက် overtube နှင့် scope တို့သည် အသုံးပြုသော ကိရိယာများဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဆရာဝန်အား ပုံမှန် endoscope ထက် အူသိမ်အတွင်းသို့ ပိုမိုမြင်နိုင်စေပါသည်။ capsule endoscopy သည် ပုံမှန်မဟုတ်သော အရာများကို တွေ့ရှိရသော်လည်း ရောဂါရှာဖွေရာတွင် မသေချာသေးပါက ဤနည်းလမ်းသည် အထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
ကုသမှု
လက်ရှိတွင် Crohn’s ရောဂါအတွက် တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ထိရောက်သော ဆေးဝါး သို့မဟုတ် ပျောက်ကင်းစေသော ကုထုံး မရှိပါ။ ဆေးကုသမှု၏ အဓိကရည်မှန်းချက်မှာ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် လက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေသော ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချရန်ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်ရည်မှန်းချက်တစ်ခုမှာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို လျှော့ချရန်နှင့် ရေရှည်ရောဂါခန့်မှန်းချက်ကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန်ဖြစ်သည်။ အကောင်းဆုံးအခြေအနေများတွင် ဤနည်းလမ်းသည် ရောဂါလက္ခဏာသက်သာစေပြီး သက်သာမှုကာလကို ကြာရှည်စေနိုင်သည်။ ကုသမှု၏ထိရောက်မှုသည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ကွဲပြားနိုင်ပြီး အသင့်တော်ဆုံးချဉ်းကပ်မှုကို ရှာဖွေရာတွင် မကြာခဏ စမ်းသပ်မှုနှင့် အမှားအယွင်းများ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ပါဝင်ကြောင်း သတိပြုရန် အရေးကြီးပါသည်။
အရောင်ကျဆေးများ
ရောင်ရမ်းအူလမ်းကြောင်းရောဂါကို အရောင်ကျဆေးများဖြင့် ဦးစွာကုသလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်-
- ကော်တီကိုစတီးရွိုက်များ- ကော်တီကိုစတီးရွိုက်နှစ်မျိုးဖြစ်သည့် ပရက်နီဆုန်းနှင့် ဘူဒီဆိုနိုက်တို့သည် သင့်ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်သော်လည်း ၎င်းတို့သည် ခရွန်းရောဂါရှိသူများအတွက် အမြဲတမ်းအလုပ်မလုပ်ပါ။
ကော်တီကိုစတီးရွိုက်များဖြင့် ရေတို (၃ လမှ ၄ လ) ရောဂါလက္ခဏာတိုးတက်မှုနှင့် သက်သာမှုနှစ်မျိုးလုံးကို ဖြစ်နိုင်သည်။ အခြားဆေးဝါးများ၏ အာနိသင်ကို အများဆုံးရရှိစေရန်အတွက် ကော်တီကိုစတီးရွိုက်များကို ကိုယ်ခံအားနှိမ်နင်းဆေးနှင့်အတူ အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် နောက်ဆုံးတွင် လျော့နည်းသွားသည်။
- ပါးစပ်ဖြင့်သောက်ရန် ၅-အမိုင်နိုဆာလီစလိတ်များ- ယေဘုယျအားဖြင့် ဤဆေးဝါးများသည် ခရွန်းရောဂါအတွက် အထောက်အကူမပြုပါ။ ၎င်းတို့တွင် ဆာလ်ဖာပါဝင်သောဆေး ဆာလ်ဖာဆာလဇင်းနှင့် မီဆာလမင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ပါးစပ်ဖြင့်သောက်ရန် ၅-အမိုင်နိုဆာလီစလိတ်များကို တစ်ချိန်က မကြာခဏအသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ၎င်းတို့သည် အကျိုးကျေးဇူးအနည်းငယ်သာရှိသည်ဟု ယူဆရသည်။
ကိုယ်ခံအားစနစ် နှိမ်နင်းဆေးများ
ဤဆေးဝါးများသည် ရောင်ရမ်းမှုကိုလည်း လျော့ကျစေသော်လည်း ၎င်းတို့သည် သင့်ခုခံအားစနစ်ကို အာရုံစိုက်ပြီး ရောင်ရမ်းမှုမော်လီကျူးများကို ဖန်တီးပေးသည်။ ဤဆေးဝါးများသည် သီးခြားစီထက် လူအချို့အတွက် အတူတကွ ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ အလုပ်လုပ်နိုင်သည်။
ခုခံအားစနစ် နှိမ်နင်းဆေးများတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်-
- Azathioprine နှင့် mercaptopurine။ ဤခုခံအားနှိမ်နင်းဆေးများသည် အူလမ်းကြောင်းရောင်ရမ်းခြင်းရောဂါကို ကုသရာတွင် အများဆုံးအသုံးပြုသော ဆေးဝါးများဖြစ်သည်။ အသည်းရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ရောဂါပိုးဝင်ခြင်းကို ခံနိုင်ရည်လျော့နည်းခြင်းအပါအဝင် ဆိုးကျိုးများကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို သောက်သုံးခြင်းသည် သင့်ဆရာဝန်နှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ပုံမှန်သွေးစစ်ဆေးမှု လိုအပ်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် သင့်အား ပျို့အန်ခြင်းနှင့် အန်ခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။
- Methotrexate။ အခြားဆေးဝါးများသည် Crohn’s ရောဂါကို ကုသရာတွင် ထိရောက်စွာ အလုပ်မလုပ်သည့်အခါ ဤဆေးဝါးကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဆိုးကျိုးများအတွက် သင့်အား ပုံမှန်စောင့်ကြည့်ရမည်။
ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ကုသမှုများ
ဤကုသမှုအုပ်စုသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်ပရိုတင်းကို အဓိကထားသည်။ အောက်ပါအမျိုးအစား ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ကုသမှုများကို Crohn’s ရောဂါကိုကုသရန် အသုံးပြုသည်-
- Vedolizumab။ ဤဆေးဝါးသည် integrins ဟုခေါ်သော ကိုယ်ခံအားဆဲလ်မော်လီကျူးအချို့ကို အခြားအူလမ်းကြောင်းအတွင်းဆုံးဆဲလ်များနှင့် တွယ်ကပ်ခြင်းမှ တားဆီးပေးပြီး ၎င်းသည် ၎င်း၏လုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်သည်။ Crohn’s ရောဂါအတွက် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဆေးဝါးတစ်မျိုးဖြစ်သည့် vedolizumab။ vedolizumab နှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဆေးဝါးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မူလက Crohn’s ရောဂါကိုကုသရန် အသုံးပြုခဲ့သော Natalizumab ကို အသက်အန္တရာယ်ရှိသော ဦးနှောက်အခြေအနေအပါအဝင် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကြောင့် ညွှန်ကြားခြင်းမပြုတော့ပါ။
- Infliximab၊ adalimumab နှင့် certolizumab pegol။ TNF inhibitors ဟုလည်း ရည်ညွှန်းသော ဤဆေးဝါးများသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်ပရိုတင်း tumor necrosis factor (TNF) ကို ပျက်ပြယ်စေခြင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။
- Ustekinumab။ ၎င်းကို ရောင်ရမ်းမှုတွင်ပါဝင်သော ပရိုတင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် interleukin ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို အနှောင့်အယှက်ပေးခြင်းဖြင့် Crohn’s ရောဂါကိုကုသရန် မကြာသေးမီက အတည်ပြုခဲ့သည်။
- Risankizumab။ interleukin-23 မော်လီကျူးကို ပစ်မှတ်ထားတဲ့ ဒီဆေးကို Crohn’s ရောဂါကုသဖို့အတွက် မကြာသေးမီကမှ ခွင့်ပြုခဲ့တာပါ။
ပဋိဇီဝဆေးများ
Crohn’s ရောဂါရှိသူများတွင် ပဋိဇီဝဆေးများသည် အူလမ်းကြောင်းရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အနာများမှ ယိုစိမ့်မှုကို လျော့နည်းစေပြီး ရံဖန်ရံခါတွင်ပင် ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။ ထို့အပြင်၊ ကျွမ်းကျင်သူအချို့က ပဋိဇီဝဆေးများသည် အူလမ်းကြောင်းရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သော အန္တရာယ်ရှိသော ဘက်တီးရီးယားများကို လျှော့ချရာတွင် အထောက်အကူပြုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ciprofloxacin (Cipro) နှင့် metronidazole (Flagyl) ဆေးဝါးများကို မကြာခဏ အကြံပြုလေ့ရှိသည်။ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချခြင်းအပြင်၊ အချို့သောဆေးဝါးများသည် Crohn’s ရောဂါနှင့်ဆက်စပ်သော လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။ သို့သော်၊ မည်သည့်ဆေးဝါးကိုမဆို မသောက်မီ သင့်ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ သင့်ရောဂါ၏ပြင်းထန်မှုပေါ် မူတည်၍ သင့်ဆရာဝန်သည် အောက်ပါကုသမှုများထဲမှ တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ အကြံပြုနိုင်သည်-
- ဝမ်းလျှောခြင်း သက်သာစေသည်။ သင့်ဝမ်းကို ပိုမိုထူထဲစေခြင်းဖြင့် psyllium အမှုန့် သို့မဟုတ် methylcellulose ကဲ့သို့သော အမျှင်ဓာတ်ဖြည့်စွက်ဆေးသည် အပျော့စားမှ အလယ်အလတ် ဝမ်းလျှောခြင်းကို ကုသနိုင်သည်။ Loperamide သည် ပိုမိုပြင်းထန်သော ဝမ်းလျှောခြင်းကိစ္စများတွင် အသုံးဝင်နိုင်သည်။
ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် သီးခြားရောဂါရှိသော လူနာအချို့တွင် ဤဆေးဝါးများသည် အလုပ်မလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ပင်ရှိနိုင်သည်။ ဤဆေးဝါးများကို အသုံးမပြုမီ သင့်ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးပါ။
- နာကျင်မှုသက်သာဆေးများ။ သင့်ဆရာဝန်က အက်စီတမီနိုဖန်ကို အသေးစားနာကျင်မှုအတွက် အကြံပြုနိုင်သော်လည်း ibuprofen သို့မဟုတ် naproxen sodium ကိုမူ မပေးသင့်ပါ။ ဤဆေးဝါးများသည် သင့်ရောဂါကို ပိုမိုဆိုးရွားစေပြီး သင့်ရောဂါလက္ခဏာများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။
- ဗီတာမင်များနှင့် ဖြည့်စွက်စာများ။ သင်သည် အာဟာရဓာတ်များ လုံလောက်စွာ မရရှိပါက သင့်ဆရာဝန်က ဗီတာမင်များနှင့် အစားအသောက်ဖြည့်စွက်စာများကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။
အာဟာရကုထုံး
သင့်တွင် Crohn’s ရောဂါရှိပါက သင့်ဆရာဝန်သည် ပါးစပ်ဖြင့်၊ အစာကျွေးပြွန် သို့မဟုတ် သွေးကြောထဲသို့ ထိုးသွင်းသော အာဟာရဓာတ်များကို အထူးအစားအစာအဖြစ် အကြံပြုနိုင်ပါသည် (သွေးကြောမှတစ်ဆင့် အာဟာရဖြည့်တင်းခြင်း)။ ၎င်းသည် သင့်ဝမ်းဗိုက်ကို အနားယူနိုင်စေပြီး သင့်အာဟာရဓာတ်အလုံးစုံကို မြှင့်တင်ပေးပါသည်။ ရေတိုတွင် ဝမ်းဗိုက်အနားယူခြင်းသည် ရောင်ရမ်းမှုကို လျော့နည်းစေနိုင်ပါသည်။
သင့်ဆရာဝန်သည် ရေတိုအစားအစာကုထုံးနှင့်အတူ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို နှိမ်နင်းပေးသည့်ဆေးများကို ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။ ခွဲစိတ်မှုမပြုလုပ်မီ သို့မဟုတ် အခြားကုသမှုများဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို မထိန်းချုပ်နိုင်သည့်အခါ လူများကို ကျန်းမာစေရန်အတွက် အူလမ်းကြောင်းနှင့် သွေးကြောမှတစ်ဆင့် အာဟာရဖြည့်တင်းခြင်းကို မကြာခဏ အသုံးပြုပါသည်။
သင့်တွင် အူမကြီးကျဉ်းနေပါက သင့်ဆရာဝန်သည် အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန်အတွက် အကြွင်းအကျန်နည်းသော သို့မဟုတ် အမျှင်ဓာတ်နည်းသော အစားအစာကိုလည်း အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ အကြွင်းအကျန်နည်းသော အစားအစာ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ သင့်ဝမ်း၏ အရွယ်အစားနှင့် ကြိမ်နှုန်းကို လျှော့ချရန်ဖြစ်သည်။
ခွဲစိတ်ကုသမှု
အစားအသောက်နှင့် လူနေမှုပုံစံပြောင်းလဲမှုများ၊ ဆေးဝါးကုထုံး သို့မဟုတ် အခြားကုထုံးများသည် သင့်အား ပိုမိုကောင်းမွန်စွာခံစားရစေရန် မကူညီပါက သင့်ဆရာဝန်က ခွဲစိတ်ကုသမှုကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ Crohn’s ရောဂါဝေဒနာရှင် ထက်ဝက်နီးပါးသည် အနည်းဆုံး တစ်ကြိမ်ခွဲစိတ်ကုသမှု လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ Crohn’s ရောဂါကို ခွဲစိတ်ကုသမှုဖြင့် ပျောက်ကင်းအောင် ကုသ၍မရပါ။
သင့်အစာခြေလမ်းကြောင်း၏ ရောဂါရှိသော အပိုင်းကို ခွဲစိတ်မှုအတွင်း ဖြတ်တောက်ပြီး ကျန်းမာသော အပိုင်းများကို ပြန်လည်ချိတ်ဆက်ပေးပါသည်။ ထို့အပြင်၊ အနာများကို ဖောက်ထုတ်ရန်နှင့် fistula များကို ပိတ်ရန် ခွဲစိတ်ကုသမှုကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
Crohn’s ရောဂါအတွက် ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် ရေတိုအားသာချက်များသာ ရှိသည်။ ရောဂါသည် ပြန်လည်ဆက်ထားသော တစ်ရှူးအနီးတွင် မကြာခဏ ပြန်ပေါ်လာတတ်သည်။ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချရန်အတွက် ခွဲစိတ်မှုပြီးနောက် ဆေးဝါးအသုံးပြုရန် အကြံပြုလိုပါသည်။
