မျက်စိဆံဖြူရောဂါ

အကျဥ်းချုပ်

မျက်စိဆံဖြူရောဂါ (Ocular albinism) သည် များသောအားဖြင့် မျက်လုံးကိုသာ အဓိကထိခိုက်စေသည့် မျိုးရိုးလိုက်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤရောဂါကြောင့် မျက်လုံး၏ အနောက်ဘက်ရှိ အလင်းအာရုံခံလွှာ နှင့် မျက်လုံး၏ အရောင်ရှိသောအပိုင်းဖြစ်သည့် မျက်ဝန်း (Iris) တို့တွင် ဆိုးဆေးဓာတ် (Pigmentation) လျော့နည်းသွားတတ်သည်။ မျက်လုံးအတွင်းရှိ ဆိုးဆေးဓာတ်သည် ပုံမှန်အမြင်အာရုံကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။

အမြင်အာရုံ အလွန်အမင်း ချို့ယွင်းခြင်းနှင့် မျက်လုံးနှစ်ဖက်မှရရှိသော ပုံရိပ်များကို ပေါင်းစပ်၍ အနက် သို့မဟုတ် အကွာအဝေးကို တိကျစွာ ခန့်မှန်းနိုင်စွမ်း (Stereoscopic vision) အခက်အခဲရှိခြင်းတို့သည် မျက်စိဆံဖြူရောဂါ၏ ထူးခြားသော လက္ခဏာရပ်များ ဖြစ်ကြသည်။

ဤရောဂါသည် မျက်စိတုန်ခြင်း (Nystagmus): မျက်လုံးသည် မိမိအလိုအလျောက် မရပ်မနား တုန်ခါနေခြင်း၊ မျက်စိစွေခြင်း (Strabismus): မျက်လုံးနှစ်ဖက် အကြည့်မစုံခြင်း၊ အလင်းဒဏ်မခံနိုင်ခြင်း (Photophobia) စသည့် မျက်စိဝေဒနာများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေတတ်ပါသည်။ ထို့အပြင် ဝေဒနာရှင်အများစုတွင် မျက်လုံးမှ ဦးနှောက်သို့ အမြင်အာရုံဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ပေးပို့သော မျက်စိအာရုံကြော (Optic nerves) ဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်များလည်း ရှိနေတတ်ပါသည်။

အခြားသော ဆံဖြူ (Albinism) အမျိုးအစားများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက မျက်စိဆံဖြူရောဂါသည် အရေပြား သို့မဟုတ် ဆံပင်အရောင်အပေါ် သိသိသာသာ သက်ရောက်မှု မရှိပါ။ ဤရောဂါရှိသူများသည် မိသားစုဝင်များထက် အသားအရေ အနည်းငယ် ပိုဖြူနိုင်သော်လည်း ယင်းပြောင်းလဲမှုမှာ များသောအားဖြင့် သိသာထင်ရှားခြင်း မရှိပါ။

Nettleship-Falls Type 1 သည် မျက်စိဆံဖြူရောဂါတွင် အဖြစ်အများဆုံး အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အခြားသော အမျိုးအစားများသည် ဖြစ်ပွားမှု အလွန်နည်းပါးသော်လည်း ၎င်းတို့တွင် နားလေးခြင်း (Hearing loss) ကဲ့သို့သော အပိုဆောင်း လက္ခဏာများ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

ဤရောဂါသည် မျက်လုံး၏ အနောက်ဘက်ရှိ အလင်းအာရုံခံလွှာ (Retina) နှင့် အာရုံကြောများကို ထိခိုက်စေပါသည်။ အလင်းအာရုံခံလွှာသည် လူတစ်ဦးမြင်တွေ့ရသည့် ပုံရိပ်များကို ဦးနှောက်သို့ ပေးပို့ရန် တာဝန်ရှိသော တစ်ရှူးလွှာဖြစ်သည်။ ၎င်းအလင်းအာရုံခံလွှာသည် ပုံမှန်အတိုင်း ဖွံ့ဖြိုးမှုမရှိခြင်းကြောင့် မြင်ကွင်းများ ဝေဝါးလာခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြတ်သားသော ပုံရိပ်ကို မဖော်ဆောင်နိုင်သည့်အပြင် မျက်လုံးအနောက်ဘက်ရှိ အာရုံကြောများသည်လည်း ကြည်လင်သော ပုံရိပ်ကို ဦးနှောက်သို့ မပေးပို့နိုင်တော့ပါ။

မျက်လုံး၏ အသွင်အပြင်သည်လည်း ရောဂါ၏ နောက်ထပ် လက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပါသည်။ ဆံဖြူရောဂါ ခံစားနေရသူများတွင် အရေပြား၊ ဆံပင်နှင့် မျက်လုံးတို့ကို အရောင်ဖြစ်စေသည့် မယ်လနင် (Melanin) ဆိုးဆေးဓာတ် ထုတ်လုပ်မှု မလုံလောက်ခြင်းကို တွေ့ရတတ်သည်။ မျက်စိဆံဖြူရောဂါရှိသူ အများစုတွင် ပြာလွင်သော မျက်လုံးအရောင် ရှိတတ်သော်လည်း အရောင်ရှိသော မျက်ဝန်း (Iris) အတွင်းရှိ သွေးကြောများကို မြင်နေရသည့်အတွက် မျက်လုံးများသည် ပန်းရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်အဖြစ်လည်း ပေါ်လွင်နေတတ်ပါသည်။

မျက်စိဆံဖြူရောဂါ၏ အခြားသော လက္ခဏာရပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –

• မျက်စိတုန်ခြင်း: မျက်လုံးသည် မိမိအလိုအလျောက် မရပ်မနား အလွန်မြန်စွာ လှုပ်ရှားနေခြင်း။
• အလင်းကြောက်ခြင်း: အလင်းရောင်ကို အာရုံခံစားလွယ်လွန်းခြင်း သို့မဟုတ် အလင်းဒဏ်မခံနိုင်ခြင်း။
• အနက် သို့မဟုတ် အကွာအဝေး ခန့်မှန်းမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများ: ပုံရိပ်များ၏ ထုထည်နှင့် အနက်ကို ခွဲခြားသိမြင်ရန် ခက်ခဲခြင်း။
• မျက်စိစွေခြင်း (Strabismus): မျက်လုံးနှစ်ဖက်သည် တစ်ပြိုင်နက်တည်း အမှတ်တစ်ခုတည်းသို့ စူးစိုက်ကြည့်ရှုရန် သို့မဟုတ် တည့်တည့်ကြည့်ရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်သည့် အခြေအနေ။
• မျက်စိပျင်းခြင်း (Lazy eye): မျက်စိစွေခြင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ အမြင်အာရုံအားနည်းလာခြင်း။
• မျက်ခုံးနှင့် မျက်တောင်များ ဖြူဖျော့နေခြင်း။

အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ဆံဖြူရောဂါ၏ လက္ခဏာရပ်များ တစ်စုံတစ်ရာ တွေ့ရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသဆွေးနွေးပါ။

ကလေးမွေးဖွားလာချိန်တွင် ဆံပင် သို့မဟုတ် အရေပြား၌ ဆိုးဆေးဓာတ် (Pigment) ကင်းမဲ့နေခြင်းကို ဆရာဝန်က သတိပြုမိနိုင်ပြီး ၎င်းသည် မျက်တောင်နှင့် မျက်ခုံးများအပေါ်တွင်လည်း သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါသည်။ ကလေး၏ဆရာဝန်သည် မျက်စိစစ်ဆေးမှု (Eye checkup) ပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားနိုင်ပြီး ကလေး၏ အမြင်အာရုံနှင့် အရေပြားအရောင် ပြောင်းလဲမှုများကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

အကြောင်းအရင်းများ

မျက်စိဆံဖြူရောဂါသည် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဖြစ်ပွားမှုအများစုမှာ မိခင်ထံမှ ဆင်းသက်လာသည့် မျိုးရိုးဗီဇ (Gene) ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဤမျိုးရိုးဗီဇကို သယ်ဆောင်လာသော အမျိုးသမီးများတွင် ရောဂါလက္ခဏာ တစ်စုံတစ်ရာ ပြသလေ့မရှိပါ။ အဖြစ်အများဆုံး အမျိုးအစားဖြစ်သည့် အမျိုးအစား – ၁ (Type 1) သို့မဟုတ် Nettleship-Falls သည် အမျိုးသားများတွင်သာ သီးသန့်နီးပါး ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါသည်။ အမျိုးသားအယောက် ၆၀,၀၀၀ လျှင် ၁ ဦးခန့်တွင် ဤရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ရှိပါသည်။

အခြားသော မျက်စိဆံဖြူရောဂါ အမျိုးအစားမှာ ဖြစ်ပွားမှု အလွန်နည်းပါးပါသည်။ ဤအမျိုးအစားသည် အမျိုးသားရော အမျိုးသမီးပါ ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ ချို့ယွင်းသော မျိုးရိုးဗီဇကို လက်ခံရရှိမှသာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကလေးများသည် အခြားမိသားစုဝင်များထက် အသားအရေနှင့် ဆံပင်အရောင် ပို၍ ဖြူဖျော့နေနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ မိဘနှစ်ပါးစလုံးသည် ဤမျိုးရိုးဗီဇကို သယ်ဆောင်ထားသူများ ဖြစ်ပါက ကလေးတွင် ရောဂါပါလာနိုင်ခြေမှာ ၄ ပုံ ၁ ပုံ (၂၅ ရာခိုင်နှုန်း) ရှိပါသည်။

မျက်စိဆံဖြူရောဂါ ပိုမိုဖြစ်ပွားစေလွယ်သောအချက်များ

ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသည့် အချက်များသည် မိဘတစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးစလုံးတွင် ချို့ယွင်းနေသော မျိုးရိုးဗီဇ (Affected gene) ပါဝင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ အပေါ်တွင် မူတည်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇ အမျိုးအစားအလိုက် ဖြစ်နိုင်ခြေများမှာ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။