မျိုးရိုးလိုက် အူမကြီး အသားလုံးတည်ရောဂါ
အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ
မျိုးရိုးလိုက် အူမကြီး အသားလုံးတည်ရောဂါသည် ရှားပါးသော မျိုးရိုးလိုက် အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပြီး အေပီစီ မျိုးဗီဇ ချို့ယွင်းမှုကြောင့် အူမကြီးတွင် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်သော အသားလုံးများစွာ ဖြစ်ပေါ်စေသည့်အပြင် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း မြင့်တက်စေပါသည်။ လူအများစုသည် မိဘတစ်ဦးထံမှ မျိုးဗီဇကို ရရှိတတ်သည်။ သို့သော် လူတစ်ဦးစီ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းတွင် မျိုးဗီဇပြောင်းလဲခြင်းသည် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
ဤရောဂါသည် အူမကြီးနှင့် အစာဟောင်းအိမ်တွင် အသားလုံးများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့အပြင် အစာခြေလမ်းကြောင်း အထက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် အူသိမ်ပိုင်း အစပိုင်းတွင် အသားလုံးများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ လူနာသည် အသက် ၄၀ အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ကုသမှုမခံယူပါက အူမကြီးနှင့် အစာဟောင်းအိမ်ရှိ အသားလုံးများသည် ကင်ဆာအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။
ဤရောဂါရှိသော လူနာများသည် ကုသမှု မခံယူပါက အူမကြီးကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ရှိသည်။ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်လာသည်။ ဤရောဂါရှိသူများတွင် ကင်ဆာကာကွယ်ရန်အတွက် အူမကြီးကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားပစ်ရလေ့ရှိသည်။ အူသိမ်ဦးပိုင်း အသားလုံးများသည်လည်း ကင်ဆာဖြစ်လာနိုင်သော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် အနီးကပ် စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ပုံမှန် အသားလုံးဖယ်ရှားခြင်းတို့ဖြင့် ကုသနိုင်သည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
ဤရောဂါ၏ အဓိက လက္ခဏာမှာ အူမကြီးနှင့် အစာဟောင်းအိမ်တွင် အသားလုံးရာနှင့်ချီ သို့မဟုတ် ထောင်နှင့်ချီ၍ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး များသောအားဖြင့် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်တွင် စတင်လေ့ရှိသည်။ အသက် ၄၀ အရွယ်ရောက်သောအခါ အသားလုံးများသည် အစာဟောင်းအိမ် သို့မဟုတ် အူမကြီးကင်ဆာအဖြစ်သို့ သေချာပေါက် ပြောင်းလဲသွားမည်ဖြစ်သည်။
အူမကြီးကင်ဆာ အစောပိုင်းအဆင့်တွင် ရောဂါလက္ခဏာ မပြတတ်ဘဲ နောက်ပိုင်းအဆင့်သို့ ရောက်ရှိမှသာ လက္ခဏာပြလေ့ရှိသော်လည်း အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည် –
- စအိုမှ သွေးထွက်ခြင်း၊ ဝမ်းမည်းမည်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းထဲတွင် သွေးပါခြင်း
- ဝမ်းသွားသည့် အလေ့အကျင့် အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲခြင်း (ဥပမာ – ဝမ်းလျှောခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်ခြင်း)
- ဗိုက်နာခြင်း
- အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း
- မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
မျိုးရိုးလိုက် အူမကြီး အသားလုံးတည်ရောဂါအပြင် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားနေရာများတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေများသည်လည်း ဤရောဂါ ရှိနေကြောင်း ညွှန်ပြနိုင်သည်။ ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည် –
- သွားနှင့်ဆိုင်သော ပုံမှန်မဟုတ်မှုများ (သွားမပေါက်ခြင်း)
- အရေပြားအဖုအကျိတ်များ
- ခြေထောက်၊ လက်မောင်းနှင့် ဦးခေါင်းခွံရိုးတို့တွင် အဖုအပိန့်ထွက်ခြင်း
ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ
အေပီစီ မျိုးဗီဇတွင် ဗီဇပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပရိုတင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိခိုက်စေခြင်းသည် ရောဂါဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ ထိန်းချုပ်မရသော ဆဲလ်ကြီးထွားမှုကြောင့် ဆဲလ်များသည် ကင်ဆာအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်ခြေ ပိုများသည်။ လူနာအများစုတွင် အေပီစီ ဗီဇပြောင်းလဲမှုသည် ရောဂါရှိသော မိဘတစ်ဦးထံမှ လက်ဆင့်ကမ်း ရရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးလိုက် အူမကြီး အသားလုံးတည်ရောဂါသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မိဘထံမှ အမွေဆက်ခံရရှိသော မျိုးဗီဇမူမမှန်မှုကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။ သို့သော် အချို့လူများသည် ရောဂါဖြစ်စေသော မျိုးဗီဇမူမမှန်မှုနှင့်အတူ မွေးဖွားလာကြသည်။
လူနာများ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှားပါးသော အခြေအနေဖြစ်သည့် တွယ်ဆက်တစ်ရှူး အသားလုံးများ ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် မာကျောပြီး ဖြူသော တွယ်ဆက်တစ်ရှူး အလွှာများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အကျိတ်မဖြစ်ဘဲ ပြဿနာများ ဖြစ်စေတတ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ဝမ်းဗိုက်ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ပြီးနောက် ဝမ်းဗိုက်အတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပြီး အူမကြီးသို့ သွားသော သွေးကြောများကို ဝန်းရံထားတတ်သည်။ ဤအခြေအနေကြောင့် အူသိမ်၏ အစိတ်အပိုင်း အများအပြားကို မဖယ်ရှားဘဲ ၎င်းတို့ကို ဖယ်ရှားရန် ခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် မဖြစ်နိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်စေသည်။ တွယ်ဆက်တစ်ရှူး အသားလုံးများသည် ဖယ်ရှားပြီးနောက်တွင်လည်း မကြာခဏ ပြန်ဖြစ်တတ်သည်။ ဤလူနာများတွင် ဒုတိယမြောက် သေဆုံးမှု အများဆုံး အကြောင်းရင်းမှာ ဤရောဂါကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းရင်းများ
မျိုးရိုးလိုက် အူမကြီး အသားလုံးတည်ရောဂါ ဖြစ်ပွားရန် အဓိက ဖြစ်နိုင်ခြေ အကြောင်းရင်းမှာ မိဘ သို့မဟုတ် မောင်နှမကဲ့သို့သော မိသားစုဝင်တစ်ဦးဦးတွင် ဤအခြေအနေ ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
လူနာတွင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါက ကလေးဘဝ အစောပိုင်းတွင် မကြာခဏ စစ်ဆေးခြင်း အစီအစဉ်ကို စတင်သင့်သည်။ နှစ်စဉ် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရာတွင် ကင်ဆာမဖြစ်သေးသော အသားလုံးများ ဖြစ်ပေါ်မှုကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။
- စစ်ဆေးခြင်း
- ကွန်ပျူတာ ဓာတ်မှန် သို့မဟုတ် သံလိုက်ဓာတ်မှန် – ဤလုပ်ဆောင်ချက်သည် ဝမ်းဗိုက်နှင့် တင်ပါးဆုံတွင်း နေရာများကို ပုံရိပ်ဖော်ပေးမည်။ ဤပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုကို တွယ်ဆက်တစ်ရှူး အသားလုံးများကို သေချာစွာ အကဲဖြတ်ရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
- အစာဟောင်းအိမ် မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း – အစာဟောင်းအိမ်နှင့် အူမကြီး အောက်ပိုင်းကို စစ်ဆေးရန် ပျော့ပျောင်းသော ပိုက်တစ်ခုကို စအိုမှတဆင့် ထည့်သွင်းသည်။ မျိုးဗီဇစစ်ဆေးချက်အရ ရောဂါရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသူများ သို့မဟုတ် မျိုးဗီဇစစ်ဆေးမှု မပြုလုပ်ရသေးသော်လည်း မိသားစုဝင်များတွင် ရောဂါရှိ၍ အန္တရာယ်ရှိသူများအတွက် အသက် ၁၀ နှစ်မှ ၁၂ နှစ်မှ စတင်၍ နှစ်စဉ် စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ရန် အကြံပြုထားသည်။
- အူမကြီး မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း – အူမကြီးတစ်ခုလုံးကို စစ်ဆေးရန် ပျော့ပျောင်းသော ပိုက်တစ်ခုကို စအိုမှတဆင့် ထည့်သွင်းသည်။ အူမကြီး အသားလုံးများကို တွေ့ရှိပါက အူမကြီးကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်း မပြုလုပ်မချင်း နှစ်စဉ် အူမကြီးမှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း ပြုလုပ်ရမည်။
- အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်း မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း – အစာအိမ်၊ အစာရေမျိုပြွန်နှင့် အူသိမ် အထက်ပိုင်းတို့ကို ဤစစ်ဆေးမှုဖြင့် စစ်ဆေးသည်။ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူသည် ဤလုပ်ဆောင်ချက်အတွင်း အသားစ အနည်းငယ်ယူ၍ အသားစ စစ်ဆေးခြင်းကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
- မျိုးဗီဇ စစ်ဆေးခြင်း – ရောဂါဖြစ်စေသော ချို့ယွင်းသည့် မျိုးဗီဇ ရှိမရှိကို ရိုးရှင်းသော သွေးစစ်ဆေးမှုဖြင့် သိရှိနိုင်သည်။ မျိုးဗီဇ စစ်ဆေးခြင်းမှတဆင့် ရောဂါဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိမရှိကို သိရှိနိုင်သည်။ မိသားစုဝင် တစ်ဦးဦးတွင် ရောဂါရှိကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက မျိုးဗီဇ စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ရန် ဆရာဝန်က အကြံပြုနိုင်သည်။ ရောဂါကို ဖယ်ရှားခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးတစ်ခုမှာ အန္တရာယ်ရှိသော ကလေးများကို နှစ်ပေါင်းများစွာ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲများမှ ကယ်တင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ မျိုးဗီဇပါသော ကလေးများသည် မှန်ကန်သော စစ်ဆေးမှုနှင့် စောင့်ရှောက်မှု ရရှိပါက ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ သိသိသာသာ လျော့နည်းသည်။
- အခြားစစ်ဆေးမှု – ရောဂါရှိကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိသောအခါ သို့မဟုတ် လူနာသည် ဆယ်ကျော်သက် အရွယ်လယ်သို့ ရောက်သောအခါ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းကို အာထရာဆောင်း ရိုက်၍ နှစ်စဉ် စစ်ဆေးသည်။ ရောဂါရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော အခြား ကျန်းမာရေး ပြဿနာများကို အကဲဖြတ်ရန်အတွက် အခြားစစ်ဆေးမှုများကိုလည်း အကြံပြုပါလိမ့်မည်။
ကုသခြင်း
ဆရာဝန်သည် အူမကြီး မှန်ပြောင်းကြည့်ရှုစဉ် တွေ့ရှိရသော သေးငယ်သည့် အသားလုံးများကို ကနဦး ဖယ်ရှားပါလိမ့်မည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဆယ်ကျော်သက် အရွယ်လွန် သို့မဟုတ် အသက် ၂၀ ကျော် ကာလများတွင် အသားလုံးများသည် တစ်ခုချင်း ဖယ်ရှားရန် မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် များပြားလာတတ်သည်။ ထိုအခါ အူမကြီးကင်ဆာကို တားဆီးရန် လူနာသည် ခွဲစိတ်မှု ခံယူရန် လိုအပ်လာသည်။ ကင်ဆာဖြစ်နေသော အသားလုံးဖြစ်ပါကလည်း ခွဲစိတ်ကုသရန် လိုအပ်သည်။
- အူမကြီးနှင့် အစာဟောင်းအိမ် ထိခိုက်မှုနည်းသော ခွဲစိတ်မှု – ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် ခွဲစိတ်မှုကို မှန်ပြောင်းဖြင့် ပြုလုပ်ရန်အတွက် ချုပ်ရိုး တစ်ချက် သို့မဟုတ် နှစ်ချက်သာ လိုအပ်သော ခွဲရာ အသေးစား အနည်းငယ်ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဤကဲ့သို့ ထိခိုက်မှုနည်းသော နည်းလမ်းကြောင့် ပြန်လည်သက်သာလာချိန် ပိုမိုမြန်ဆန်နိုင်သည်။
လူနာ၏ အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ အူမကြီး တစ်ခုလုံး သို့မဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ဖယ်ရှားရန် အောက်ပါ ခွဲစိတ်မှု တစ်ခုခုကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။
- အူမကြီး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ဖြတ်ထုတ်၍ အူသိမ်နှင့် အစာဟောင်းအိမ်ကို ဆက်ပေးခြင်း – အစာဟောင်းအိမ်ကို မဖြတ်ထုတ်ဘဲ ချန်ထားသည်။
- အူမကြီးနှင့် အစာဟောင်းအိမ် အားလုံးကို ဖြတ်ထုတ်၍ အူသိမ်ကို ဝမ်းဗိုက်နံရံတွင် အပေါက်ဖောက်ပေးခြင်း – ဤခွဲစိတ်မှုတွင် အူမကြီးနှင့် အစာဟောင်းအိမ်ကို ဖယ်ရှားပြီး ဝမ်းဗိုက် ညာဘက်ခြမ်းတွင် အပေါက်တစ်ခု ပြုလုပ်ပေးသည်။
- အူမကြီးနှင့် အစာဟောင်းအိမ် အားလုံးကို ဖြတ်ထုတ်၍ အူသိမ်နှင့် စအိုကို ဆက်ပေးခြင်း – (ဂျေ ပုံသဏ္ဍာန် အိတ်ပြုလုပ်သော ခွဲစိတ်မှု ဟုလည်း ခေါ်သည်) အူမကြီးနှင့် အစာဟောင်းအိမ်ကို ဖယ်ရှားပြီးနောက် အူသိမ်၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုကို စအိုဝနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
- နောက်ဆက်တွဲ ကုသမှု – ခွဲစိတ်မှုသည် ရောဂါကို အမြစ်ပြတ် ပျောက်ကင်းစေသည် မဟုတ်ပါ။ ကျန်ရှိနေသေးသော သို့မဟုတ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသော အူမကြီး၊ အစာအိမ်နှင့် အူသိမ် အစိတ်အပိုင်းများတွင် အသားလုံးများ ဆက်လက် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ အသားလုံးများ၏ အရေအတွက်နှင့် အရွယ်အစားပေါ် မူတည်၍ မှန်ပြောင်းဖြင့် ဖယ်ရှားခြင်းသည် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် လုံလောက်မည် မဟုတ်ပါ။ ထပ်မံ ခွဲစိတ်ကုသရန် အကြံပြုကောင်း အကြံပြုနိုင်သည်။
အူမကြီး ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူပြီးနောက် လူနာသည် မျိုးရိုးလိုက် အူမကြီး အသားလုံးတည်ရောဂါ၏ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများအတွက် ပုံမှန် စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်ပြီး လိုအပ်ပါက ကုသမှု ခံယူရမည်။ ဆရာဝန်သည် စစ်ဆေးချက် အဖြေများပေါ် မူတည်၍ အောက်ပါ အခြေအနေများအတွက် အပိုဆောင်း ကုသမှုကို အကြံပြုနိုင်သည်။
- အူသိမ်ဦးပိုင်း အသားလုံးများနှင့် သည်းခြေပြွန်ဝ အသားလုံးများ – ဤအသားလုံး အမျိုးအစားများသည် ကင်ဆာအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်ခြေ ရှိသောကြောင့် ဆရာဝန်သည် အူသိမ်၏ အထက်ပိုင်း (အူသိမ်ဦးပိုင်းနှင့် သည်းခြေပြွန်ဝ) ကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်မှုကို အကြံပြုနိုင်သည်။
- တွယ်ဆက်တစ်ရှူး အသားလုံးများ – စတီးရွိုက် မပါဝင်သော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ၊ အီစထရိုဂျင် ဟိုမုန်း ဆန့်ကျင်ဆေးများနှင့် ဓာတုကုထုံး ဆေးဝါးများကို လူနာအား ညွှန်းပေးနိုင်သည်။ သို့သော် ခွဲစိတ်ကုသမှုကိုလည်း အကြံပြုနိုင်သည်။
- အရိုးအကျိတ်များ – အလှအပဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများနှင့် နာကျင်မှု သက်သာစေရန်အတွက် ဤကင်ဆာမဟုတ်သော အရိုးအကျိတ်များကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားရန် ဆရာဝန်များက အကြံပြုလိမ့်မည်။
