နို့သကြားဓာတ်မတည့်ခြင်း

အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ

နို့သကြားဓာတ် မတည့်ခြင်း (သို့မဟုတ်) နို့သကြားဓာတ် စုပ်ယူမှု အားနည်းခြင်းဟူသည် နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများတွင် ပါဝင်သော သကြားဓာတ် (Lactose) ကို ခန္ဓာကိုယ်က အပြည့်အဝ မချေဖျက်နိုင်သော အဖြစ်များသည့် ဝေဒနာတစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်၊၊ ယင်းကြောင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို စားသုံးမိပါက ဝမ်းလျှောခြင်း၊ လေပွခြင်းနှင့် ဗိုက်ကယ်ခြင်းကဲ့သို့သော မနှစ်မြို့ဖွယ် လက္ခဏာများ ခံစားရနိုင်ပါသည်၊၊ ဤသို့ မအီမသာဖြစ်ရခြင်းမှာ နို့သကြားဓာတ်ကို ချေဖျက်ပေးရသော အူသိမ်မှထုတ်သည့် လက်တေ့စ် (Lactase) အင်ဇိုင်း ချို့တဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်၊၊ အဆိုပါ အင်ဇိုင်းပမာဏ နည်းပါးရုံမျှဖြင့် သိသာသော လက္ခဏာများ မပေါ်ပေါက်နိုင်သော်လည်း အင်ဇိုင်းထုတ်လုပ်မှု အလွန်နည်းပါးသူများတွင်မူ နို့ထွက်ပစ္စည်း စားသုံးပြီးနောက် အစာခြေစနစ်ဆိုင်ရာ ဒုက္ခများကို ခံစားရပါလိမ့်မည်၊၊

ကံကောင်းသည်မှာ နို့သကြားဓာတ် မတည့်ခြင်းကို အစားအစာထဲမှ နို့ထွက်ပစ္စည်းများအားလုံး ဖယ်ထုတ်ရန်မလိုဘဲ ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ပါသည်၊၊ ဤဝေဒနာရှိသူ အများစုသည် နို့သကြားဓာတ် မပါဝင်သော သို့မဟုတ် နည်းပါးသော နို့နှင့် ဒိန်ချဉ်ကဲ့သို့ အစားထိုးပစ္စည်းများကို ရွေးချယ်စားသုံးနိုင်ပါသည်၊၊ ထို့အပြင် လက်တေ့စ် အင်ဇိုင်းဖြည့်စွက်ဆေးများကဲ့သို့ အစာခြေစနစ် အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများသည်လည်း နို့သကြားဓာတ်ကို ချေဖျက်ပေးပြီး လက္ခဏာများကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်၊၊ စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲမှုရှိပါက သိသာသော မအီမသာဖြစ်မှုများ မရှိဘဲ နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို ဆက်လက် စားသုံးနိုင်ပါသည်၊၊

ရောဂါလက္ခဏာများ

မချေဖျက်ရသေးသော နို့သကြားဓာတ်များသည် အူမကြီးထဲသို့ ရောက်ရှိလာခြင်းကြောင့် လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်၊၊ ပုံမှန်အားဖြင့် အစားအစာများ စားသုံးပြီးနောက် အူမကြီးသို့ ရောက်ရှိရန် ၆ နာရီမှ ၁၀ နာရီအထိ ကြာမြင့်တတ်ပြီး အူမကြီးတစ်ခုလုံးကို ဖြတ်သန်းရန် ၂၄ နာရီမှ ၃၆ နာရီအထိ ထပ်မံ ကြာမြင့်တတ်ပါသည်၊၊ ထို့ကြောင့် နို့သကြားဓာတ် စားသုံးပြီး တစ်ရက် သို့မဟုတ် နှစ်ရက်အကြာတွင်မှ လက္ခဏာများ ပေါ်လာနိုင်ပါသည်၊၊ အဓိက လက္ခဏာများမှာ-

• ဗိုက်ရောင်ရမ်းခြင်း၊၊
• အူလမ်းကြောင်းတွင် လေအလွန်အကျွံ ထွက်ခြင်း၊၊
• ပျို့အန်ခြင်း၊၊
• ဗိုက်နာခြင်းနှင့် ဗိုက်ရစ်ခြင်း၊၊
• ဗိုက်ထဲမှ တဂွီဂွီမြည်ခြင်း သို့မဟုတ် အသံထွက်ခြင်း၊၊
• ဝမ်းလျှောခြင်း၊၊

နို့ထွက်ပစ္စည်းများ စားသုံးပြီးနောက် အထက်ပါ လက္ခဏာများကို မကြာခဏ ခံစားရပါက၊ အထူးသဖြင့် ကယ်လ်စီယမ်ဓာတ် လုံလောက်စွာ ရရှိရန် စိုးရိမ်ရပါက ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ၊၊

ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ

အူသိမ်တွင် နို့သကြားဓာတ်ကို ချေဖျက်ရန် လက်တေ့စ် အင်ဇိုင်း မလုံလောက်သောအခါ ဤဝေဒနာ စတင်ဖြစ်ပွားပါသည်၊၊ ပုံမှန်အားဖြင့် ဤအင်ဇိုင်းသည် နို့သကြားဓာတ်ကို ဂလူးကို့စ် (Glucose) နှင့် ဂလက်တို့စ် (Galactose) အဖြစ် ဖြိုခွဲပေးပြီး အူနံရံမှတစ်ဆင့် သွေးထဲသို့ စုပ်ယူစေပါသည်၊၊ အင်ဇိုင်း မလုံလောက်ပါက မချေဖျက်ရသေးသော နို့သကြားဓာတ်များသည် အူမကြီးထဲသို့ ရောက်ရှိသွားပြီး ထိုနေရာရှိ ဘက်တီးရီးယားများနှင့် ဓာတ်ပြုကာ လက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်၊၊

နို့သကြားဓာတ် မတည့်ခြင်းကို ဖြစ်ပွားစေသော အကြောင်းရင်းပေါ် မူတည်၍ အမျိုးအစား ၃ မျိုး ခွဲခြားနိုင်ပါသည်-

• မူလနို့သကြားဓာတ် မတည့်ခြင်း (Primary lactose intolerance) – ဤအမျိုးအစားသည် အဖြစ်အများဆုံးဖြစ်ပြီး မွေးစတွင် အင်ဇိုင်းလုံလောက်သော်လည်း အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါ အင်ဇိုင်းထုတ်လုပ်မှု သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်၊၊
• နောက်ဆက်တွဲ နို့သကြားဓာတ် မတည့်ခြင်း (Secondary lactose intolerance) – အူသိမ်ကို ထိခိုက်စေသော ရောဂါဝေဒနာ၊ ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှုများကြောင့် အင်ဇိုင်းထုတ်လုပ်မှု လျော့နည်းသွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်၊၊ အူလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်း၊ စီလီယက်ရောဂါ (Celiac disease) နှင့် ခရုန်းရောဂါ (Crohn’s disease) တို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊၊ အခံရောဂါကို ကုသခြင်းဖြင့် အင်ဇိုင်းပမာဏ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာနိုင်သော်လည်း အချိန်အတော်ကြာ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
• မွေးရာပါ နို့သကြားဓာတ် မတည့်ခြင်း (Congenital lactose intolerance) – မျိုးရိုးဗီဇကြောင့် မွေးကတည်းက အင်ဇိုင်း လုံးဝမပါလာသော အလွန်ရှားပါးသည့် အမျိုးအစား ဖြစ်ပါသည်၊၊ မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ တူညီသော မျိုးဗီဇကို ရရှိမှသာ ကလေးတွင် ဖြစ်ပွားပါသည်၊၊ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားသော ကလေးများတွင်လည်း အင်ဇိုင်း မလုံလောက်မှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊၊

ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များ

အောက်ပါအချက်များရှိသူများတွင် ဤဝေဒနာ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်-

• အသက် – ပုံမှန်အားဖြင့် လူကြီးပိုင်းတွင် ပိုဖြစ်တတ်ပြီး ကလေးငယ်များတွင် ဖြစ်လေ့မရှိပါ၊၊
• လူမျိုးစု – အာဖရိက၊ အာရှ၊ ဟစ်စပန်းနစ်နှင့် အမေရိကန် အင်ဒီးယန်း မျိုးရိုးရှိသူများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များပါသည်၊၊
• အူသိမ်ရောဂါများ – အူလမ်းကြောင်းတွင် ဘက်တီးရီးယားများ အလွန်အကျွံရှိခြင်းနှင့် အူလမ်းကြောင်း ရောင်ရမ်းသော ရောဂါများကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊၊
• လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခြင်း – အူသိမ်ရှိ အင်ဇိုင်းထုတ်သော ဆဲလ်များ အပြည့်အဝ မဖွံ့ဖြိုးသေးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်၊၊
• ကင်ဆာကုသမှုများ – ဗိုက်ပိုင်းကို ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း သို့မဟုတ် ကီမိုဆေးသွင်းခြင်းတို့ကြောင့် အူလမ်းကြောင်း ထိခိုက်ပြီး ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်၊၊