ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ
အရေပြားပေါ်တွင် ယားယံခြင်း သို့မဟုတ် တစပ်စပ် ဖြစ်နေသည့် အကွက်တစ်ခု ပေါ်လာခြင်းသည် ဤဝေဒနာ၏ ပထမဆုံး လက္ခဏာဖြစ်ပါသည်။ ကုတ်လေလေ ယားလေလေ ဖြစ်တတ်ပါသည်။ ကုတ်ခြင်းကြောင့် အရေပြားသည် ထူထဲလာပြီး သားရေကဲ့သို့ မာကျောလာတတ်ပါသည်။ ခြေထောက်၊ ပေါင်ခြံ၊ လက်ကောက်ဝတ် သို့မဟုတ် လက်ဖျံတို့တွင် ယားယံသည့် နေရာများစွာ ရှိနေနိုင်ပါသည်။ ထိုယားယံသည့် အကွက်များသည် အနည်းဆုံး ၃ မီလီမီတာမှ အကြီးဆုံး ၁၀ စင်တီမီတာခန့်အထိ အရွယ်အစား အမျိုးမျိုး ရှိနိုင်ပါသည်။
ဤဝေဒနာကို အခြားအမည်ဖြင့် (Lichen simplex chronicus) ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ပြီး ၎င်းသည် အသက်အန္တရာယ် မရှိသလို ကူးစက်တတ်သော ရောဂါလည်း မဟုတ်ပါ။ သို့သော် ယားယံမှုသည် အလွန်ပြင်းထန်နိုင်ပြီး သင်၏ နေထိုင်မှု ဘဝ အရည်အသွေး၊ လိင်စိတ်ဆန္ဒနှင့် အိပ်စက်မှုတို့ကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
ယားခြင်းနှင့် ကုတ်ခြင်း အသံသရာကို ဖြတ်တောက်ရန် ခက်ခဲပြီး ဤဝေဒနာသည် နာတာရှည် ဖြစ်တတ်ပါသည်။ ကုသမှုခံယူခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းနိုင်သော်လည်း ခဏခဏ ပြန်ဖြစ်တတ်ပါသည်။ ကုသမှု၏ အဓိက ရည်မှန်းချက်မှာ ယားယံမှုကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် မကုတ်မိစေရန် ဖြစ်ပါသည်။ အရေပြား ခြောက်သွေ့ခြင်းကဲ့သို့သော ရောဂါလက္ခဏာကို ပိုဆိုးစေသည့် အချက်များကို ရှာဖွေဖယ်ရှားခြင်းသည်လည်း အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
ဤဝေဒနာတွင် အောက်ပါ ရောဂါလက္ခဏာများ ပြသတတ်ပါသည်
- ယားယံပြီး အကြေးခွံကဲ့သို့ ကွာကျနေသော အရေပြားအကွက်များ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း။
- ဝေဒနာဖြစ်နေသည့် နေရာတွင် နာကျင်ခြင်း။
- အရေပြား ကွဲအက်ပြီး သွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် အနာဖြစ်ခြင်း။
- အရေပြား ထူထဲလာခြင်း။
- အရေပြားမှာ ကြမ်းတမ်းဖောင်းကြွလာပြီး ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင် အရေပြားထက် အရောင်ပိုရင့်နေခြင်း။
- လိင်အင်္ဂါ အရေပြား အရောင်ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် တွန့်ရှုံ့လာခြင်း။
- ဦးရေပြားတွင် ဖြစ်ပါက ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း။
ဤဝေဒနာသည် လက်လှမ်းမီသည့် နေရာများဖြစ်သော ဦးရေပြား၊ လည်ပင်း၊ လက်ကောက်ဝတ်၊ လက်ဖျံ၊ ခြေကျင်းဝတ်၊ မိန်းမကိုယ်၊ ကပ်ပယ်အိတ်နှင့် စအိုတစ်ဝိုက်တို့တွင် ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိပါသည်။ ယားယံမှုမှာ အလွန်ပြင်းထန်နိုင်ပြီး အမြဲတစေ ယားနေခြင်း သို့မဟုတ် ခဏခဏ ယားနေခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သင်သည် သတိမထားမိဘဲ သို့မဟုတ် အိပ်ပျော်နေစဉ်အတွင်း အရေပြားကို ကုတ်မိနေနိုင်ပါသည်။
အိမ်တွင်း ကုသနည်းများဖြင့် ၂ ရက်ကြာသည်အထိ မသက်သာပါကလည်းကောင်း၊ အရေပြား၏ နေရာတစ်ခုတည်းကိုသာ ထပ်ခါတလဲလဲ ကုတ်နေမိပါကလည်းကောင်း၊ ယားယံမှုကြောင့် အိပ်စက်ခြင်းနှင့် နေ့စဉ် လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ထိခိုက်လာပါကလည်းကောင်း ဆရာဝန်နှင့် ပြသတိုင်ပင်ပါ။
အကယ်၍ ဖျားနာခြင်း၊ အရေပြား နာကျင်လာခြင်း သို့မဟုတ် ပိုးဝင်သည့် လက္ခဏာများ ရှိလာပါက အရေးပေါ် ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်ပါသည်။
ဖြစ်ရသည့်အကြောင်းရင်းများ
ဤဝေဒနာ ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း အတိအကျကို မသိရသေးပါ။ ကျပ်လွန်းသော အဝတ်အစားများ သို့မဟုတ် ပိုးမွှားကိုက်ခြင်းကဲ့သို့သော အရေပြားကို စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည့် အရာများက ရောဂါကို ကြွလာစေနိုင်ပါသည်။ ကုတ်လေလေ ယားယံမှု ပိုမို ပြင်းထန်လေလေ ဖြစ်ပါသည်။
အချို့သူများတွင် ဤဝေဒနာသည် ဖယောင်းကဲ့သို့ အကွက်များဖြစ်သည့် (Psoriasis)၊ အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်း (Atopic dermatitis) သို့မဟုတ် အရေပြား ခြောက်သွေ့ခြင်းတို့နှင့်အတူ တွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်။ စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကြောင့်လည်း ယားယံခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသောအချက်များ
အောက်ပါ အချက်များက ဤဝေဒနာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်ပါသည်
- အသက်။ အသက် ၃၀ မှ ၅၀ ကြား လူများတွင် အဖြစ်အများဆုံး ဖြစ်ပါသည်။
- လိင်။ အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးများတွင် ၂ ဆ ပိုမို ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
- မိသားစု ရာဇဝင်။ မိသားစုထဲတွင် ပန်းနာရင်ကျပ် သို့မဟုတ် ကလေးဘဝတွင် အရေပြားနာ ဖြစ်ဖူးသူများ ရှိပါက ပို၍ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိပါသည်။
- စိုးရိမ်ပူပန်မှုဆိုင်ရာ ဝေဒနာများ။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများက ဤဝေဒနာကို ကြွစေနိုင်ပါသည်။
- အခြား အရေပြား ပြဿနာများ။ ယခင်က အခြား အရေပြားရောဂါ အခံရှိသူများတွင် ပိုမို ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
အချို့သော လေ့လာမှုများအရ လူမှုဆက်ဆံရေး အားနည်းခြင်း၊ လိုက်လျောညီထွေ မရှိခြင်း၊ နာကျင်မှုကို ရှောင်ရှားလိုခြင်း၊ သူတစ်ပါးအပေါ် မှီခိုလိုခြင်း၊ သူတစ်ပါး အကြိုက် လိုက်တတ်ခြင်းနှင့် တာဝန်သိစိတ် အလွန်အမင်း ပြင်းထန်ခြင်း စသည့် စရိုက်ရှိသူများတွင် ပိုမို ဖြစ်ပွားတတ်သည်ဟု ဆိုပါသည်။ သို့သော် အချို့သော သုတေသနများကမူ လူ့စရိုက်နှင့် ဤဝေဒနာအကြား ဆက်စပ်မှုကို မတွေ့ရှိရပါ။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
ဆရာဝန်သည် သင်၏ အရေပြားကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို မေးမြန်းခြင်းဖြင့် ရောဂါကို ရှာဖွေပါလိမ့်မည်။ အခြားသော ရောဂါများ မဟုတ်ကြောင်း သေချာစေရန် အရေပြား အနည်းငယ်ကို ဖြတ်ယူ၍ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။ ဤလုပ်ဆောင်ချက်ကို အရေပြား အသားစယူ စစ်ဆေးခြင်း (Skin biopsy) ဟု ခေါ်ပါသည်။
ကုသခြင်း
ယားယံမှုကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ မကုတ်မိအောင် ကာကွယ်ခြင်းနှင့် အခြေခံ အကြောင်းရင်းများကို ကုသခြင်းတို့မှာ အဓိက ဖြစ်ပါသည်။ ကောင်းမွန်စွာ ကုသပြီးနောက်တွင်ပင် ပြန်၍ ဖြစ်ပွားတတ်ပါသည်။ ဆရာဝန်က အောက်ပါ ကုသနည်းများထဲမှ တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်
- ယားယံမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် လိမ်းဆေး သို့မဟုတ် သောက်ဆေးများ။ သာမန်လိမ်းဆေးများဖြင့် မသက်သာပါက ပိုမို ပြင်းထန်သော ဆေးဝါးများကို ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။ လိင်အင်္ဂါတစ်ဝိုက်ကဲ့သို့ နူးညံ့သော နေရာများအတွက် သီးသန့်ဆေးဝါးများ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
- ယားယံခြင်းအတွက် အင်တီဟစ်တမင်း (Antihistamines) ဆေးဝါးများ။ ဤဆေးအချို့သည် အိပ်ငိုက်စေတတ်သဖြင့် အိပ်နေစဉ်အတွင်း မကုတ်မိစေရန် အထောက်အကူ ပြုပါသည်။
- စတီးရွိုက် ထိုးဆေးများ။ အရေပြား အနာကျက် မြန်စေရန် ထိုနေရာထဲသို့ တိုက်ရိုက် ဆေးထိုး ကုသနိုင်ပါသည်။ စိတ်ငြိမ်ဆေးများ။ စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ဖြစ်သော ယားယံမှုကို လျှော့ချရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
- ဆေးပါသောကပ်ခွာ (Medicated patches)။ အရေပြားထဲ တိုက်ရိုက် စိမ့်ဝင်စေသည့် ဆေးကပ်ခွာများကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
- အစိုဓာတ် ထိန်းဆေးများ (Moisturizers)။ အရေပြား ခြောက်သွေ့ခြင်းကြောင့် ယားယံမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် ဖြစ်ပါသည်။
- နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်း။ စိတ်ခံစားမှုနှင့် အမူအကျင့်များက ယားယံမှုကို မည်သို့ ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း နားလည်စေရန်နှင့် အမူအကျင့် ပြောင်းလဲရန် အကြံပေး ပညာရှင်နှင့် ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်။
- အလင်းဖြင့် ကုသခြင်း (Light therapy)။ အခြား ကုသမှုများဖြင့် မသက်သာသူများအတွက် အထူး အလင်းတန်းများ အသုံးပြု၍ ကုသခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
- ဘိုတော့စ် (Botox) ထိုးခြင်း။ အခြား နည်းလမ်းများဖြင့် မသက်သာသော ဝေဒနာရှင်များအတွက် အသုံးဝင်နိုင်ပါသည်။
