အကျဉ်းချုပ် (Overview)

လည်ချောင်းကင်ဆာ (Throat Cancer) သည် လည်ချောင်း (Pharynx) သို့မဟုတ် အသံထွက်အင်္ဂါ (Voice Box – Larynx) အတွင်းတွင် ကင်ဆာဆဲလ်များ ဖွံ့ဖြိုးလာသော အခြေအနေဖြစ်ပါသည်။

လည်ချောင်း (Pharynx) သည် နှာခေါင်းနောက်ဘက်မှ စတင်၍ လည်ပင်းနောက်ဘက်အထိ ဆက်လက်ရှိနေသော ကြွက်သားပိုက်တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ လည်ချောင်းအတွင်းဘက်ကို ဖုံးအုပ်ထားသော ပြားပြားသော ဆဲလ်များတွင် ကင်ဆာဆဲလ်များ ပုံမှန်အားဖြင့် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။

Pharynx ကို အပိုင်း ၃ ပိုင်း ခွဲထားပါသည် –

  • Nasopharynx – နှာခေါင်းနောက်ဘက်ရှိ လည်ချောင်းအပေါ်ပိုင်း
  • Oropharynx – လည်ချောင်းအလယ်ပိုင်း
  • Laryngopharynx (Hypopharynx) – လည်ချောင်းအောက်ပိုင်း

(Larynx) သည် လူတစ်ဦး စကားပြောသောအခါ အသံကြိုးများ တုန်ခါခြင်းကြောင့် အသံထွက်ပေါ်စေသော အင်္ဂါဖြစ်ပြီး လည်ချောင်းအောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပါသည်။ လည်ချောင်းကင်ဆာသည် ဤနေရာကိုလည်း ထိခိုက်နိုင်ပါသည်။

Larynx ကိုလည်း အပိုင်း ၃ ပိုင်း ခွဲထားပါသည် –

  • Supraglottic – အပေါ်ပိုင်း
  • Glottic – အလယ်ပိုင်း
  • Subglottic – အောက်ပိုင်း

လည်ချောင်းကင်ဆာ အမျိုးအစားများ (Different Types of Throat Cancer)

လည်ချောင်းကင်ဆာ အမျိုးအစားများကို ကင်ဆာစတင်ဖြစ်ပေါ်သည့် နေရာပေါ်မူတည်၍ ခွဲခြားပါသည်။

Nasopharyngeal Cancer

Nasopharynx တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သော ကင်ဆာဖြစ်ပြီး နှာခေါင်းနောက်ဘက်မှ ပါးစပ်နောက်ဘက်သို့ ဆက်သွယ်နေသော တစ်ရှူးများကို ထိခိုက်စေပါသည်။

Oropharyngeal Cancer

Oropharynx တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သော ကင်ဆာဖြစ်ပြီး ပါးစပ်နောက်ဘက်ရှိ လည်ချောင်းအလယ်ပိုင်းကို ထိခိုက်စေပါသည်။ ထိုနေရာတွင် လျှာအောက်ခြေ၊ Tonsils၊ ပျော့ပျောင်းသော ခေါင်မိုး (Soft Palate) နှင့် လည်ချောင်းဘေးနံရံများ ပါဝင်ပါသည်။

Hypopharyngeal Cancer (Laryngopharyngeal Cancer)

Hypopharynx သို့မဟုတ် Laryngopharynx တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သော ကင်ဆာဖြစ်ပြီး အသံထွက်အင်္ဂါနောက်ဘက်ရှိ လည်ချောင်းအောက်ပိုင်းကို ထိခိုက်စေပါသည်။

Laryngeal Cancer

Larynx တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သော ကင်ဆာဖြစ်ပြီး အသံထွက်အင်္ဂါကို ထိခိုက်စေပါသည်။

လက္ခဏာများ (Symptoms)

လည်ချောင်းကင်ဆာ၏ လက္ခဏာများမှာ –

  • လည်ချောင်းနာခြင်း
  • အချိန်ကြာရှည် လည်ချောင်းနာနေခြင်း
  • ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် သွေးပါသော ချောင်းဆိုးခြင်း
  • အသံပြောင်းလဲခြင်း (အသံကြမ်းခြင်း)
  • Dysphagia – အစာမျိုရာတွင် အခက်အခဲရှိခြင်း
  • နားနာခြင်း
  • လည်ပင်း သို့မဟုတ် လည်ချောင်းတွင် အဖု ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း
  • အကြောင်းမသိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် လျော့ကျခြင်း

အထက်ပါ လက္ခဏာများ ဆက်လက်တည်ရှိနေပါက ဆရာဝန်နှင့် တွေ့ဆုံ၍ စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်သင့်ပါသည်။ လည်ချောင်းကင်ဆာ၏ လက္ခဏာများသည် အခြားရောဂါများနှင့် ဆင်တူနိုင်သောကြောင့် ထပ်မံ စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် အကြံပြုနိုင်ပါသည်။

အကြောင်းရင်းများ (Causes)

လည်ချောင်းအတွင်းရှိ ဆဲလ်များ၏ ဂျင်ပြောင်းလဲမှု (genetic mutation) ကြောင့် ဆဲလ်များသည် ထိန်းချုပ်မရဘဲ ဆက်လက် တိုးပွားလာနိုင်ပါသည်။ ကင်ဆာဆဲလ်များသည် ဆက်လက် အသက်ရှင်နေပြီး ကျန်းမာသော ဆဲလ်များသည် သေဆုံးသွားပါသည်။

ဤကင်ဆာဆဲလ်များ ဆက်တိုက် တိုးပွားလာခြင်းကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် လည်ချောင်းအတွင်း tumor (အဖု) ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။

ဆဲလ်ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ပေါ်စေသော တိကျသော အကြောင်းရင်းကို ယခုအချိန်ထိ မသိရှိရသေးသော်လည်း လည်ချောင်းကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေသော အချက်များကို သိရှိထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။

အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်သည့် အချက်များ (Risk Factors)

လည်ချောင်းကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်သော အချက်များမှာ –

  • ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးရွက်ကြီး အသုံးပြုခြင်း (ဆေးရွက်ကြီး ကိုက်ခြင်း၊ snuff အသုံးပြုခြင်း)
  • အရက်ကို အလွန်အကျွံ သောက်သုံးခြင်း
  • ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုများ – Human Papillomavirus (HPV) နှင့် Epstein-Barr Virus (EBV)
  • အာဟာရမပြည့်စုံသော အစားအသောက်
  • Gastroesophageal Reflux Disease (GERD)
  • အဆိပ်အတောက်ပါသော ပစ္စည်းများနှင့် ထိတွေ့ရခြင်း
  • မိသားစုတွင် ကင်ဆာ ဖြစ်ခဲ့သော ရာဇဝင်ရှိခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

လည်ချောင်းကင်ဆာကို ရောဂါရှာဖွေရန် ဆရာဝန်မှ အောက်ပါ စမ်းသပ်မှုများကို အကြံပြုနိုင်ပါသည် –

Endoscopy

အသေးငယ်သော ကင်မရာပါရှိသည့် ရှည်လျားသော ပိုက်ပါသော ကိရိယာတစ်ခုကို အသုံးပြုသော စမ်းသပ်မှုဖြစ်ပါသည်။ ထိုကိရိယာကို နှာခေါင်းမှတစ်ဆင့် ထည့်သွင်းပြီး လည်ချောင်းအတွင်းရှိ မမှန်ကန်သော အပြောင်းအလဲများ သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာများကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။

Laryngoscopy

ဤစမ်းသပ်မှုသည် အသံထွက်အင်္ဂါ (Larynx) ကို စစ်ဆေးရန် ပြုလုပ်သော endoscopy တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အသံထွက်အင်္ဂါကို မြင်တွေ့စစ်ဆေးနိုင်ရန် အသုံးပြုပါသည်။

Tissue Biopsy

စမ်းသပ်ရန်အတွက် တစ်ရှူးအနည်းငယ်ကို ဖယ်ရှားယူခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ Endoscopy သို့မဟုတ် Laryngoscopy ပြုလုပ်စဉ်အတွင်း တစ်ရှူးအနည်းငယ်ကို ယူပြီး Pathology ဓာတ်ခွဲခန်း သို့ ပို့ကာ ကင်ဆာလက္ခဏာများ ရှိမရှိ စစ်ဆေးပါသည်။ ထို့အပြင် Human Papillomavirus (HPV) ကိုလည်း စစ်ဆေးနိုင်ပြီး ကင်ဆာအမျိုးအစားနှင့် သင့်လျော်သော ကုသမှုနည်းလမ်းကို သတ်မှတ်ရန် ကူညီပေးပါသည်။

 Diagnostic Imaging Procedures

ကင်ဆာ၏ ပြန့်နှံ့မှု အတိုင်းအတာကို သတ်မှတ်ရန် အောက်ပါ imaging စမ်းသပ်မှုများကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည် –

• Positron Emission Tomography (PET) Scan
• Computerized Tomography (CT) Scan
• Magnetic Resonance Imaging (MRI)
________________________________________

 အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း (Staging)

ရောဂါရှာဖွေမှု အတည်ပြုပြီးနောက် နောက်တစ်ဆင့်မှာ ကင်ဆာ၏ ပြန့်နှံ့မှု အတိုင်းအတာကို သိရှိရန် ဖြစ်ပါသည်။
ကင်ဆာအဆင့်များကို Roman numerals I မှ IV အထိ သတ်မှတ်ပါသည်။

• Stage I – ကင်ဆာသည် လည်ချောင်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအတွင်းသာ ရှိနေပါသည်။
• Stage IV – ကင်ဆာသည် အခြားနေရာများသို့ ပြန့်နှံ့ပြီး အဆင့်မြင့်သွားပြီ ဖြစ်ပါသည်။
________________________________________

ကုသမှု (Treatment)

ကုသမှုနည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ရာတွင် ကင်ဆာ၏ အမျိုးအစား၊ တည်နေရာ၊ အဆင့်အတန်း အပြင် လူနာ၏ အထွေထွေကျန်းမာရေးအခြေအနေ နှင့် ကိုယ်ပိုင်ရွေးချယ်မှု များကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါသည်။ သင့်လျော်သော ကုသမှုနည်းလမ်းကို အထူးကုဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေး၍ ဆုံးဖြတ်ပါသည်။
________________________________________

ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသမှု (Radiation Therapy)

Radiation therapy သည် X-ray နှင့် proton ကဲ့သို့သော စွမ်းအင်မြင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်များကို အသုံးပြု၍ ကင်ဆာဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးသော ကုသမှုဖြစ်ပါသည်။
ဤကုသမှုကို နည်းလမ်း ၂ မျိုးဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ပါသည် –

• Brachytherapy – ရေဒီယိုဓာတ်ရှိသော သေးငယ်သည့် အစေ့များ သို့မဟုတ် ကြိုးများကို ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ထည့်သွင်းပြီး ကင်ဆာရှိနေရာ သို့မဟုတ် အနီးအနားတွင် ထားခြင်း
• External Beam Radiation Therapy – ခန္ဓာကိုယ်အပြင်ဘက်ရှိ စက်ကြီးမှ ဓာတ်ရောင်ခြည် ထုတ်လွှတ်၍ ကုသခြင်း

လည်ချောင်းကင်ဆာသည် lymph nodes များသို့ မပြန့်နှံ့သေးသော အစောပိုင်းအဆင့် ဖြစ်ပါက radiation therapy တစ်မျိုးတည်းဖြင့် ကုသနိုင်ပါသည်။
အဆင့်မြင့် လည်ချောင်းကင်ဆာများတွင် radiation therapy ကို chemotherapy သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသမှု နှင့် ပေါင်းစပ် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် အဆင့်မြင့်ကင်ဆာများတွင် လက္ခဏာများကို လျော့ပါးစေပြီး နာကျင်မှု သက်သာစေရန်လည်း အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
________________________________________

ခွဲစိတ်ကုသမှု (Surgery)

Tumor ၏ အရွယ်အစား၊ တည်နေရာနှင့် ကင်ဆာအဆင့်အတန်းပေါ်မူတည်၍ ခွဲစိတ်ကုသမှုကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။
လည်ချောင်းကင်ဆာသည် အသေးစား သို့မဟုတ် lymph nodes များသို့ မပြန့်နှံ့သေးသော အခြေအနေများ တွင် ခွဲစိတ်ကုသမှုဖြင့် ကုသနိုင်ပါသည်။

Endoscopic Surgery

အသံကြိုးများ သို့မဟုတ် လည်ချောင်းအပြင်ဘက်အလွှာများတွင်သာ ပြန့်နှံ့နေသော ကင်ဆာများကို ကုသရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ဆရာဝန်သည် အတွင်းပေါက်ပါသော endoscope ကို အသံထွက်အင်္ဂါ သို့မဟုတ် လည်ချောင်းအတွင်း ထည့်သွင်းပြီး laser သို့မဟုတ် အထူးခွဲစိတ်ကိရိယာများဖြင့် ကင်ဆာကို ဖယ်ရှားပါသည်။ ကင်ဆာကို ခြစ်ထုတ်ခြင်း၊ ဖြတ်ထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် laser ဖြင့် အငွေ့ပျံအောင် ဖယ်ရှားနိုင်ပါသည်။
အသေးစား လည်ချောင်းကင်ဆာများတွင် လည်ချောင်း၏ အစိတ်အပိုင်းအနည်းငယ်ကိုသာ ဖယ်ရှားပြီး ပြုပြင်ပြန်တပ်ဆင်နိုင်သဖြင့် လူနာသည် ပုံမှန်အတိုင်း အစာမျိုနိုင်ပါသည်။
လည်ချောင်း၏ အစိတ်အပိုင်းပိုများ ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်ပါက အသံထွက်အင်္ဂါ (larynx) ကို ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ထို့နောက် လည်ချောင်းကို ပြန်လည်ပြုပြင်ကာ လူနာသည် အစာကို ပုံမှန်အတိုင်း မျိုနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။

Total or Partial Laryngectomy

အသံထွက်အင်္ဂါ၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ သို့မဟုတ် အားလုံးကို ခွဲစိတ်ဖြင့် ဖယ်ရှားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

Lymph Node Dissection

လည်ချောင်းကင်ဆာသည် လည်ပင်းရှိ lymph nodes များသို့ ပြန့်နှံ့သွားပါက lymph nodes အချို့ သို့မဟုတ် အားလုံးကို ဖယ်ရှားနိုင်ပါသည်။

________________________________________
(Chemotherapy)

Chemotherapy သည် ကင်ဆာဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီးရန် ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုသော ကုသမှုဖြစ်ပါသည်။ Radiation therapy နှင့် ပေါင်းစပ်အသုံးပြုနိုင်ပြီး chemotherapy သည် ကင်ဆာဆဲလ်များကို radiation therapy ပိုမို ထိရောက်စေသော်လည်း ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများလည်း ပိုမို ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

________________________________________
Targeted Drug Therapy

ဤကုသမှုသည် ကင်ဆာဆဲလ်များ၏ အချို့သော သီးခြား လက္ခဏာများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ကုသသော နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။ အသုံးပြုနိုင်သော ဆေးတစ်မျိုးမှာ Cetuximab ဖြစ်ပါသည်။ Targeted therapy ကို တစ်မျိုးတည်း သို့မဟုတ် chemotherapy နှင့် radiation therapy များနှင့် ပေါင်းစပ် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။________________________________________
Immunotherapy

Immunotherapy သည် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ကင်ဆာဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် ကူညီပေးသော ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုသော ကုသမှုဖြစ်ပါသည်။
ကင်ဆာဆဲလ်များသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်မှ မမြင်နိုင်စေရန် protein များ ထုတ်လုပ်နိုင်သောကြောင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် အန္တရာယ်ရှိသော ဆဲလ်များကို မသိနိုင်ပါ။ Immunotherapy သည် ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို အနှောင့်အယှက်ပေးခြင်းဖြင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ကင်ဆာဆဲလ်များကို ပြန်လည် တိုက်ခိုက်နိုင်စေရန် ကူညီပေးပါသည်။
ဤကုသမှုကို အများအားဖြင့် အဆင့်မြင့် ကင်ဆာရှိပြီး ပုံမှန်ကုသမှုများအပေါ် တုံ့ပြန်မှု မရှိသော လူနာများတွင် အသုံးပြုပါသည်။

Doctors who treat this condition