ပင်မစာမျက်နှာမိန်းမကိုယ်အတွင်း အပေါက်ဖြစ်ခြင်း

မိန်းမကိုယ်အတွင်း အပေါက်ဖြစ်ခြင်း

ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်
Symptoms & causes Diagnosis & treatment Doctors & departments Care at Vejthani

ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်

မိန်းမကိုယ်အတွင်း အပေါက်ဖြစ်ခြင်းဆိုသည်မှာ မိန်းမကိုယ်နှင့် ဆီးအဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အစာခြေအဖွဲ့အစည်းရှိ အင်္ဂါတစ်ခုခုအကြား ပုံမှန်မဟုတ်သော အပေါက်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မိန်းမကိုယ်နှင့် ဆီးအိမ်၊ ဆီးပြွန် သို့မဟုတ် အစာဟောင်းအိမ်တို့ကို ဆက်သွယ်သွားတတ်သည်။ မိန်းမကိုယ်နံရံရှိ တစ်ရှူးများ ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းကြောင့် ဤကဲ့သို့ အပေါက်ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် အမျိုးသမီးပေါင်း ၅၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ခန့်သည် နှစ်စဉ် ဤဝေဒနာကို ခံစားနေရသည်။ ၎င်းသည် ကလေးမွေးဖွားစဉ် ထိခိုက်မိခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း၊ နာတာရှည်ရောဂါများ၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်းနှင့် ခွဲစိတ်မှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာများကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ ဆရာဝန်များက ဤအခြေအနေကို မိန်းမကိုယ်အတွင်း အပေါက်ဖြစ်နေသဖြင့် ယင်းမှတစ်ဆင့် ဝမ်း၊ ဆီး သို့မဟုတ် လေများ ထွက်လာခြင်းဟု ရှင်းပြလေ့ရှိသည်။

အသုံးအများဆုံး အမျိုးအစားများမှာ –

  • Vesicovaginal fistula: အဖြစ်အများဆုံး အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆီးအိမ်နှင့် မိန်းမကိုယ်အကြား အပေါက်ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ (ဆီးအိမ်သည် ဆီးများကို သိုလှောင်ပေးသော အင်္ဂါဖြစ်သည်။)
  • Ureterovaginal fistula: ကျောက်ကပ်မှ ဆီးအိမ်သို့ ဆီးပို့ပေးသော ပြွန် (Ureters) နှင့် မိန်းမကိုယ်အကြား အပေါက်ဖြစ်ခြင်း။
  • Urethrovaginal fistula: ဆီးအိမ်မှ ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပသို့ ဆီးထုတ်ပေးသော ပြွန် (Urethra) နှင့် မိန်းမကိုယ်အကြား အပေါက်ဖြစ်ခြင်း။
  • Rectovaginal fistula: အစာဟောင်းအိမ် (Rectum) နှင့် မိန်းမကိုယ်အကြား အပေါက်ဖြစ်ခြင်း။ (အစာဟောင်းအိမ်သည် ဝမ်းများကို စအိုမှတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပသို့ စွန့်ထုတ်ပေးသော အူမကြီး၏ အောက်ပိုင်းဖြစ်သည်။)
  • Colovaginal fistula: အူမကြီး (Colon) နှင့် မိန်းမကိုယ်အကြား အပေါက်ဖြစ်ခြင်း။
  • Enterovaginal fistula: အူသိမ် (Small intestine) နှင့် မိန်းမကိုယ်အကြား အပေါက်ဖြစ်ခြင်း။

ဤအပေါက်ကိုယ်တိုင်က နာကျင်မှုကို မဖြစ်စေသော်လည်း ၎င်းနှင့်အတူပါလာသော လက္ခဏာများက နေရထိုင်ရ ခက်ခဲစေနိုင်သည်။ အချို့သော အပေါက်ငယ်လေးများသည် အလိုအလျောက် ပြန်ပိတ်သွားတတ်သော်လည်း အများစုမှာ ခွဲစိတ်ပြုပြင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ ရောဂါလက္ခဏာများသည် မိန်းမကိုယ်နှင့် မည်သည့်အင်္ဂါ (ဆီးအဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အစာခြေအဖွဲ့အစည်း) ဆက်သွယ်နေသလဲဆိုသည့်အပေါ် မူတည်ပါသည်။

ဆီးအဖွဲ့အစည်းနှင့် ဆက်သွယ်နေပါက –

  • မိန်းမကိုယ်တစ်ဝိုက် နာကျင်ခြင်းနှင့် ယားယံခြင်း။
  • ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးများ စိမ့်ထွက်ခြင်း။
  • ဆီးနံ့ အမြဲထွက်နေခြင်း။
  • အတူနေစဉ် နာကျင်ခြင်း။
  • ဆီးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်း၊ မိန်းမကိုယ် ပိုးဝင်ခြင်းနှင့် ကျောက်ကပ် ပိုးဝင်ခြင်းများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခြင်း။

အစာခြေအဖွဲ့အစည်းနှင့် ဆက်သွယ်နေပါက –

  • မိန်းမကိုယ်မှ အနံ့ဆိုးသော အရည်များဆင်းခြင်း။
  • ဗိုက်အောင့်ခြင်း။
  • ဝမ်းများ စိမ့်ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းမထိန်းနိုင်ခြင်း။
  • ဝမ်းလျှောခြင်း။
  • ပျို့အန်ခြင်း။
  • အတူနေစဉ် နာကျင်ခြင်း။
  • ဆီးလမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ် ပိုးဝင်ခြင်းများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခြင်း။
  • စအို သို့မဟုတ် မိန်းမကိုယ်မှ သွေးထွက်ခြင်း။
  • အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်း။

ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ မိန်းမကိုယ် တစ်ရှူးအချို့နေရာတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသဖြင့် သွေးစီးဆင်းမှု မလုံလောက်တော့ဘဲ ယင်းတစ်ရှူးများ ပျက်စီးသွားသည့်အခါ အပေါက်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအပေါက်သည် ထိခိုက်မှုဖြစ်ပြီး ရက်အနည်းငယ်အတွင်း သို့မဟုတ် နှစ်အတော်ကြာမှ ပေါ်လာတတ်သည်။

အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းများမှာ –

  • ကလေးမွေးဖွားစဉ် နာရီပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခြင်း (ဗိုက်နာချိန် ကြာလွန်းခြင်း)။
  • မွေးဖွားစဉ် မိန်းမကိုယ်ကို ချဲ့၍ ဖြတ်ခြင်း (Episiotomy)။
  • ဝမ်းဗိုက် သို့မဟုတ် ဆီးခုံပိုင်းဆိုင်ရာ ခွဲစိတ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခြင်း။
  • ဆီးခုံပိုင်း၊ သားအိမ်ခေါင်း သို့မဟုတ် အူမကြီး ကင်ဆာရောဂါများ။
  • မတော်တဆမှုများကြောင့် ပြင်းထန်သော ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း။
  • အူလမ်းကြောင်း ရောင်ရမ်းသော ရောဂါများ (Crohn’s disease နှင့် Ulcerative colitis)။
  • အူမကြီး ပိုးဝင်ခြင်း။
  • ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသမှုခံယူခြင်း။ မွေးရာပါ မိန်းမကိုယ်အတွင်း အပေါက်ပါလာခြင်းမှာ ဖြစ်ခဲသော်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိပါသည်။

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

ဆရာဝန်သည် သင့်ကျန်းမာရေးရာဇဝင်ကို မေးမြန်းခြင်းနှင့် မိန်းမကိုယ်အတွင်းပိုင်းကို စစ်ဆေးခြင်းတို့ဖြင့် စတင်မည်ဖြစ်သည်။ ပိုမိုတိကျသော ရောဂါရှာဖွေမှုအတွက် အောက်ပါစစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်နိုင်သည် –

  • ဆိုးဆေးအသုံးပြု၍ စစ်ဆေးခြင်း (Dye Tests) – မိန်းမကိုယ်အတွင်းသို့ ပိုးသတ်ထားသော အရည် သို့မဟုတ် ဆိုးဆေးတစ်မျိုးကို ထည့်သွင်းပြီး အပေါက်ရှိမရှိနှင့် မည်သည့်နေရာတွင် ရှိသည်ကို စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။
  • မိန်းမကိုယ်အတွင်းကြည့် မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း (Cystoscopy/Colposcopy) – သေးငယ်သော မှန်ပြောင်းကိုအသုံးပြု၍ ဆီးအိမ် သို့မဟုတ် မိန်းမကိုယ်အတွင်းပိုင်းရှိ အပေါက်များကို တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုခြင်းဖြစ်သည်။
  • ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများ (Imaging Tests) – အိတ်စရေး (X-ray)၊ စီတီစကင် (CT scan) သို့မဟုတ် အမ်အာအိုင် (MRI) တို့ကိုအသုံးပြု၍ တစ်ရှူးများ ပျက်စီးမှုနှင့် အပေါက်၏ တည်နေရာကို အသေးစိတ် ဖော်ထုတ်ခြင်းဖြစ်သည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

ကုသမှုပုံစံမှာ အပေါက်၏ အရွယ်အစား၊ တည်နေရာနှင့် မည်သည့်အင်္ဂါနှင့် ဆက်သွယ်နေသလဲ ဆိုသည့်အပေါ် မူတည်ပါသည်။

ခွဲစိတ်ခြင်းမဟုတ်သော ကုသမှုများ – အပေါက်ငယ်လေးများဖြစ်ပါက တစ်ခါတစ်ရံတွင် အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် ကုသနိုင်သည် –

  • ဆီးပိုက်ထည့်ထားခြင်း (Catheterization) – အပေါက်ငယ်လေးများ အလိုအလျောက် ပြန်ပိတ်သွားစေရန် ဆီးအိမ်အတွင်းသို့ ဆီးပိုက်ကို ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်ကြာ ထည့်သွင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
  • တစ်ရှူးကော်ဖြင့် ပိတ်ခြင်း (Fibrin Glue) – အပေါက်ကို ပိတ်ရန် အထူးပြုလုပ်ထားသော ဆေးဘက်ဝင် ကော်တစ်မျိုးကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။

ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery) – မိန်းမကိုယ်အတွင်း အပေါက်ဖြစ်ခြင်း အများစုမှာ ခွဲစိတ်မှု လိုအပ်ပါသည်။ ခွဲစိတ်မှု၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပျက်စီးနေသော တစ်ရှူးများကို ဖယ်ရှားပြီး ကျန်းမာသော တစ်ရှူးများကို ပြန်လည်ချုပ်ပေးရန် ဖြစ်သည်။

  • မိန်းမကိုယ်မှတစ်ဆင့် ခွဲစိတ်ခြင်း – အပေါက်ကို မိန်းမကိုယ်အတွင်းမှတစ်ဆင့် ပြုပြင်ခြင်းဖြစ်သည်။
  • ဝမ်းဗိုက်မှတစ်ဆင့် ခွဲစိတ်ခြင်း – အပေါက်မှာ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော နေရာတွင်ရှိပါက ဝမ်းဗိုက်ကို ခွဲစိတ်၍ ပြုပြင်ရခြင်းဖြစ်သည်။

ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ဂရုစိုက်မှုများ –

ခွဲစိတ်မှု အောင်မြင်ပြီးနောက်တွင် ပိုးဝင်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ပဋိဇီဝဆေးများ (Antibiotics) သောက်သုံးရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထို့ပြင် ခွဲစိတ်ထားသောနေရာ လုံးဝကျက်သွားသည်အထိ အနည်းဆုံး (၄) ပတ်မှ (၆) ပတ်ခန့်အထိ အတူနေခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရန် ဆရာဝန်က ညွှန်ကြားပါလိမ့်မည်။

Doctors who treat this condition

ရောဂါနှင့် အခြေအနေများ မိန်းမကိုယ်အတွင်း အပေါက်ဖြစ်ခြင်း