ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် (Overview)
မျက်စိအတွင်းတိမ်ဆိုသည်မှာ မျက်စိအတွင်းရှိ သဘာဝအတိုင်းကြည်လင်နေသော မှန်ဘီလူး (Lens) သည် နောက်ကျိလာပြီး အမြင်အာရုံ ပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ အတွင်းတိမ်ရှိသူများသည် ၎င်းတို့၏ အမြင်အာရုံမှာ နှင်းပိတ်နေသော သို့မဟုတ် ဝေဝါးနေသော ပြတင်းပေါက်မှတစ်ဆင့် ကြည့်နေရသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်ဟု ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ အမြင်အာရုံ နောက်ကျိခြင်းကြောင့် စာဖတ်ရန်၊ ကားမောင်းရန် (အထူးသဖြင့် ညဘက်တွင်) နှင့် လူမျက်နှာများကို မှတ်မိရန် ခက်ခဲစေနိုင်ပါသည်။
ရောဂါစတင်ချိန်တွင် ပိုမိုလင်းလက်သော အလင်းရောင်များကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် မျက်မှန်တပ်ခြင်းတို့က အမြင်အာရုံပြဿနာများကို အထောက်အကူပြုနိုင်ပါသည်။ သို့သော် အမြင်အာရုံ ချို့ယွင်းမှုကြောင့် သင်၏ နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်ချက်များကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်လာပါက မျက်စိအထူးကုဆရာဝန် (Ophthalmologist) နှင့် ပြသ၍ ခွဲစိတ်ကုသရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ အတွင်းတိမ်ခွဲစိတ်ခြင်းသည် အမြင်အာရုံနှင့် ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည့် ဘေးကင်းပြီး ထိရောက်သော နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ယေဘုယျအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ (Symptoms)
မျက်စိအတွင်းတိမ် ဖြစ်ပွားပါက အောက်ပါ လက္ခဏာများကို တွေ့ရှိရလေ့ရှိပါသည်
- အမြင်အာရုံ နောက်ကျိခြင်း၊ ဝေဝါးခြင်း သို့မဟုတ် မှေးမှိန်ခြင်း။
- ညဘက်တွင် ရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့ရန် ခက်ခဲခြင်း။
- ပြင်းထန်သော နေရောင်ခြည်၊ ကားရှေ့မီး သို့မဟုတ် မီးအိမ်များ၏ အလင်းရောင်ဒဏ်ကို မခံနိုင်ခြင်း။
- စာဖတ်ခြင်းနှင့် အခြားလုပ်ဆောင်ချက်များအတွက် ပိုမိုလင်းသော အလင်းရောင် လိုအပ်ခြင်း။
- မီးရောင်များ၏ ဘေးပတ်လည်တွင် အလင်းစက်ဝိုင်း (Halos) များ မြင်နေရခြင်း။
- မျက်မှန် သို့မဟုတ် မျက်ကပ်မှန် ပါဝါများကို ခဏခဏ လဲလှယ်နေရခြင်း။
- အရောင်များ ပျော့တော့သွားခြင်း သို့မဟုတ် အရောင်အဆင်း မစိုပြည်တော့ခြင်း။
- မျက်စိတစ်ဖက်တည်းတွင် မြင်ကွင်းနှစ်ထပ် (Double vision) ဖြစ်ခြင်း။
အတွင်းတိမ် စတင်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် မှန်ဘီလူးမှာ အနည်းငယ်သာ နောက်ကျိသဖြင့် သိသိသာသာ အမြင်အာရုံ ဆုံးရှုံးမှု မရှိဘဲ သတိမထားမိဘဲ ရှိနေနိုင်ပါသည်။ သို့သော် အတွင်းတိမ် ကြီးထွားလာသည်နှင့်အမျှ မှန်ဘီလူးကို ပိုမိုနောက်ကျိစေပြီး အလင်းကို ကွဲလွင့်စေသဖြင့် လက္ခဏာများမှာ ပိုမိုထင်ရှားလာပါသည်။ သင်၏ အမြင်အာရုံတွင် ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုခု တွေ့ရှိပါက မျက်စိစစ်ဆေးရန် ရက်ချိန်းယူသင့်ပါသည်။ ထို့ပြင် မြင်ကွင်းနှစ်ထပ်ဖြစ်ခြင်း၊ အလင်းများ လက်ခနဲဖြစ်ခြင်း၊ ရုတ်တရက် မျက်စိနာခြင်း သို့မဟုတ် ခေါင်းကိုက်ခြင်း စသည့် ရုတ်တရက် အမြင်အာရုံ ပြောင်းလဲမှုများ ခံစားရပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသ၍ ဆေးကုသမှု ခံယူရပါမည်။
ဖြစ်ပွားရသောအကြောင်းရင်းများ (Causes)
မျက်စိအတွင်းတိမ်သည် များသောအားဖြင့် မျက်စိမှန်ဘီလူးအတွင်းရှိ ပရိုတင်းဓာတ်များ တဖြည်းဖြည်း ပျက်စီးလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားပါသည်။ အသက်ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရခြင်းကဲ့သို့သော အချက်များကြောင့် မှန်ဘီလူးအတွင်းရှိ ပရိုတင်းနှင့် အမျှင်ဓာတ်များ ပြိုကွဲပျက်စီးကာ အမြင်အာရုံကို ဝေဝါးနောက်ကျိစေပါသည်။ ထို့ပြင် အချို့သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ရောဂါများ၊ အခြားသော မျက်စိဝေဒနာများ၊ ယခင်က မျက်စိခွဲစိတ်ဖူးခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါနှင့် စတီးရွိုက် (Steroid) ဆေးဝါးများကို ကာလရှည်ကြာ အသုံးပြုခြင်းတို့သည်လည်း အတွင်းတိမ်ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် မှန်ဘီလူးသည် အလင်းကို မြင်လွှာ (Retina) ပေါ်သို့ စုဆုံပေးခြင်းဖြင့် ပုံရိပ်များကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့ရန် ကူညီပေးပါသည်။ သို့သော် အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ မှန်ဘီလူးသည် ပျော့ပျောင်းမှု လျော့နည်းလာပြီး ပိုမိုထူထဲကာ ကြည်လင်မှု မရှိတော့ပါ။ ဤအိုမင်းခြင်း ဖြစ်စဉ်ကြောင့် မှန်ဘီလူးအတွင်းရှိ ပရိုတင်းနှင့် အမျှင်ဓာတ်များ စုပုံလာကာ အလင်းကို ဖြတ်သန်းရန် ခက်ခဲစေသည့် တိမ်တိုက်သဖွယ် နောက်ကျိမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။
အတွင်းတိမ်သည် များသောအားဖြင့် မျက်စိနှစ်ဖက်စလုံးတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော်လည်း တိုးတက်မှုနှုန်းမှာ အတူတူ မဟုတ်နိုင်ပါ။ မျက်စိတစ်ဖက်တွင် အခြားတစ်ဖက်ထက် ပို၍ ရင့်နေနိုင်ပါသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အတွင်းတိမ်မှာ ပို၍ ထူထဲလာကာ ဝေဝါးမှု ပိုမိုဆိုးရွားလာစေပါသည်။
မျက်စိအတွင်းတိမ် အမျိုးအစားများ
- မှန်ဘီလူးဗဟိုချက်တွင် ဖြစ်သော အတွင်းတိမ် (Nuclear Cataracts): မှန်ဘီလူး၏ အလယ်ဗဟိုကို ထိခိုက်စေပြီး အစပိုင်းတွင် အနီးမှုန်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သလို စာဖတ်ရာတွင်လည်း ခေတ္တခဏ အမြင်ပြန်ကြည်လာသကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်ပါသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ မှန်ဘီလူးမှာ ပို၍ ထူလာပြီး အဝါရောင် သို့မဟုတ် အညိုရောင်သို့ ပြောင်းလဲသွားကာ အမြင်အာရုံကို နောက်ကျိစေပါသည်။
- မှန်ဘီလူးအနားသားတွင် ဖြစ်သော အတွင်းတိမ် (Cortical Cataracts): မှန်ဘီလူး၏ အပြင်ဘက် အနားသားများတွင် အဖြူရောင် အစင်းကြောင်းများ သို့မဟုတ် အကွက်များအဖြစ် စတင်ပေါ်ပေါက်လာပါသည်။ ၎င်းအစင်းကြောင်းများသည် တဖြည်းဖြည်းနှင့် ဗဟိုချက်ဆီသို့ ပျံ့နှံ့လာကာ အလင်းဖြတ်သန်းမှုကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေပါသည်။
- မှန်ဘီလူးနောက်ဘက်တွင် ဖြစ်သော အတွင်းတိမ် (Posterior Subcapsular Cataracts): မှန်ဘီလူး၏ နောက်ကျောဘက်တွင် အကွက်ငယ်လေးများအဖြစ် စတင်ဖြစ်ပွားပါသည်။ ၎င်းတို့သည် စာဖတ်ရာတွင် အခက်အခဲဖြစ်စေခြင်း၊ တောက်ပသော အလင်းရောင်တွင် အမြင်အာရုံ လျော့နည်းခြင်းနှင့် မီးရောင်များတွင် အလင်းစက်ဝိုင်းများ မြင်ရခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေပါသည်။ ဤအမျိုးအစားမှာ အခြားအမျိုးအစားများထက် ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ တိုးတက်ပြောင်းလဲတတ်ပါသည်။
- မွေးရာပါ အတွင်းတိမ် (Congenital Cataracts): အချို့သူများသည် အတွင်းတိမ်နှင့်အတူ မွေးဖွားလာခြင်း သို့မဟုတ် ကလေးဘဝတွင် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းမျိုး ရှိတတ်ပါသည်။ ၎င်းမှာ မျိုးရိုးဗီဇကြောင့် သို့မဟုတ် မိခင်ဝမ်းအတွင်းရှိစဉ် ပိုးဝင်ခြင်း၊ ဒဏ်ရာရခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေနိုင်ပါသည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေပိုများစေသည့် အချက်များ (Risk factors)
- နေရောင်ခြည်နှင့် ကာလရှည်ကြာ ထိတွေ့ခြင်း
- ဆီးချိုရောဂါ
- ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း
- အသက်ကြီးခြင်း
- ကိုယ်အလေးချိန် လွန်ကဲခြင်း သို့မဟုတ် အဝလွန်ခြင်း
- သွေးတိုးခြင်း
- စတီးရွိုက်ဆေးဝါးများကို အလွန်အကျွံ သုံးစွဲခြင်း
- အရက်ကို အလွန်အကျွံ သောက်သုံးခြင်း
- မျက်စိရောင်ရမ်းဖူးခြင်း၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရဖူးခြင်း သို့မဟုတ် မျက်စိခွဲစိတ်ဖူးခြင်း
ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)
မျက်စိအတွင်းတိမ် ရှိ၊ မရှိ သိရှိနိုင်ရန် ဆရာဝန်သည် သင်၏ ကျန်းမာရေးရာဇဝင်နှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို သေချာစွာ ဆန်းစစ်ပြီး အောက်ပါစစ်ဆေးမှုများ ပါဝင်သော ဘက်စုံမျက်စိစစ်ဆေးမှုကို ပြုလုပ်ပါမည် –
- အမြင်အာရုံ စမ်းသပ်ခြင်း (Visual acuity test): စာလုံးများကို မည်မျှအထိ ဖတ်နိုင်သည်ကို တိုင်းတာရန် မျက်စိစစ်ဆေးသည့် ဇယားကို အသုံးပြုပါသည်။ မျက်စိတစ်ဖက်ချင်းစီကို ပိတ်၍ စမ်းသပ်ပါမည်။ သင်၏ အမြင်အာရုံသည် ပုံမှန်အဆင့်ရှိ၊ မရှိ သို့မဟုတ် အမြင်အာရုံ ချို့ယွင်းသည့် လက္ခဏာများ ရှိ၊ မရှိ သိရှိရန် သေးငယ်သော စာလုံးများကို ဖတ်ခိုင်း၍ စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
- မှန်ဘီလူးဖြင့် အသေးစိတ်စစ်ဆေးခြင်း (Slit-lamp examination): ဆရာဝန်သည် အထူးပြုလုပ်ထားသော မီးချောင်းနှင့် အဏုကြည့်မှန်ဘီလူး (Slit lamp) ကို အသုံးပြု၍ မျက်စိရှေ့ပိုင်း တည်ဆောက်ပုံများကို ချဲ့ထွင်ကြည့်ရှုပါမည်။ မျက်ကြည်လွှာ၊ သက်တန့်လွှာနှင့် မှန်ဘီလူးတို့ကို အလင်းပေးကြည့်ရှုခြင်းဖြင့် အလွန်သေးငယ်သော ပုံမှန်မဟုတ်သည့် အချက်အလက်များကို ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။
- မျက်စိအတွင်းပိုင်း မြင်လွှာကို စစ်ဆေးခြင်း (Retinal exam): မျက်စိသူငယ်အိမ်ကို ကျယ်လာစေရန် မျက်စိခတ်ဆေး ထည့်သွင်းပြီးနောက် မျက်စိနောက်ဘက်ရှိ မြင်လွှာ (Retina) ကို သေချာစွာ ကြည့်ရှုစစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤနည်းဖြင့် မှန်ဘီလူးတွင် အတွင်းတိမ် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် လက္ခဏာများ ရှိ၊ မရှိကို စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။
- မျက်စိဖိအား တိုင်းတာခြင်း (Applanation tonometry): မျက်စိအတွင်းရှိ အရည်များ၏ ဖိအားကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် မျက်စိဖိအား မြင့်တက်ခြင်းနှင့် ရေတိမ် (Glaucoma) ကဲ့သို့သော ရောဂါများ ရှိ၊ မရှိကိုပါ စစ်ဆေးရာတွင် အထောက်အကူပြုပါသည်။
ကုသခြင်း (Treatment)
ပါဝါမျက်မှန်များ တပ်ဆင်သော်လည်း အမြင်အာရုံမှာ လုံလောက်စွာ ကောင်းမွန်မလာတော့သည့်အခါ မျက်စိအတွင်းတိမ်အတွက် အထိရောက်ဆုံးသော ကုသမှုမှာ ခွဲစိတ်ကုသခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
မည်သည့်အချိန်တွင် ခွဲစိတ်သင့်သနည်း
အတွင်းတိမ်သည် သင်၏ နေ့စဉ်ဘဝ သို့မဟုတ် ပုံမှန်လုပ်ဆောင်ချက်များ (ဥပမာ – စာဖတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ညဘက် ကားမောင်းခြင်း) ကို ထိခိုက်လာသည့်အခါ ခွဲစိတ်ရန် ဆရာဝန်က အကြံပြုပါမည်။ ခွဲစိတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ လူနာနှင့် ဆရာဝန်တို့ နှစ်ဦးသဘောတူ ဆုံးဖြတ်ရမည့်အချက် ဖြစ်ပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အတွင်းတိမ်သည် မျက်စိကို ချက်ချင်းအန္တရာယ် မပေးနိုင်သဖြင့် ခွဲစိတ်ရန် အလောတကြီး မလိုအပ်သော်လည်း ဆီးချို၊ သွေးတိုး သို့မဟုတ် အဝလွန်ခြင်းကဲ့သို့သော အခြေအနေများ ရှိပါက ရောဂါကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ဆိုးရွားလာစေနိုင်ပါသည်။
ခွဲစိတ်မှုကို အချိန်ဆိုင်းခြင်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ခွဲစိတ်သည့်အခါ အမြင်အာရုံ ပြန်လည်ကောင်းမွန်မှုကို ထိခိုက်လေ့မရှိပါ။ အကယ်၍ ယခုအချိန်တွင် ခွဲစိတ်ရန် မရွေးချယ်သေးပါက အတွင်းတိမ် အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်ရန် ဆရာဝန်နှင့် ပုံမှန်ပြသစစ်ဆေးနေရပါမည်။
အတွင်းတိမ် ခွဲစိတ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်
အတွင်းတိမ် ခွဲစိတ်ခြင်းဆိုသည်မှာ နောက်ကျိနေသော သဘာဝမှန်ဘီလူးကို ဖယ်ရှားပြီး ကြည်လင်သော လူလုပ်မှန်ဘီလူး (Intraocular lens) ဖြင့် အစားထိုးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤမှန်ဘီလူးအသစ်သည် မျက်စိအတွင်း အမြဲတမ်း တည်ရှိနေမည် ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ အခြားမျက်စိပြဿနာများကြောင့် လူလုပ်မှန်ဘီလူး အသုံးပြု၍ မရပါက အတွင်းတိမ် ဖယ်ရှားပြီးနောက် မျက်မှန် သို့မဟုတ် မျက်ကပ်မှန်များဖြင့် အမြင်အာရုံကို ပြုပြင်ပေးနိုင်ပါသည်။
ခွဲစိတ်မှုသည် များသောအားဖြင့် ဆေးရုံတက်ရန် မလိုဘဲ ပြင်ပလူနာအဖြစ် ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ ဒေသန္တရ ထုံဆေးကိုသာ အသုံးပြုပြီး ခွဲစိတ်နေစဉ် လူနာသည် နိုးကြားနေမည် ဖြစ်ပါသည်။ ခွဲစိတ်မှုမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ဘေးကင်းသော်လည်း ပိုးဝင်ခြင်း၊ သွေးထွက်ခြင်းနှင့် မြင်လွှာကွာခြင်း (Retinal detachment) ကဲ့သို့သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး အနည်းငယ် ရှိနိုင်ပါသည်။
ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ရက်အနည်းငယ်ခန့်တွင် မသက်မသာ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်အတွင်း အနာကျက်သွားပါမည်။ မျက်စိနှစ်ဖက်စလုံး ခွဲစိတ်ရန် လိုအပ်ပါက ပထမတစ်ဖက် အနာကျက်ပြီးမှသာ ဒုတိယတစ်ဖက်ကို ခွဲစိတ်ရန် ရက်ချိန်းပေးပါမည်။
