အရိုးပွရောဂါ

အကျဉ်းချုပ်

အရိုးပွရောဂါဆိုသည်မှာ အရိုးများကို အားနည်းစေပြီး ကျိုးပဲ့လွယ်စေသည့် ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အရိုးများ အားနည်းလာခြင်းကြောင့် လူနာများသည် ချော်လဲခြင်း သို့မဟုတ် အနည်းငယ်မျှသော ထိခိုက်မှုမျိုးတွင်ပင် အရိုးကျိုးနိုင်ခြေ အန္တရာယ်ရှိသည်။ အရိုးပွရောဂါသည် အရိုးထုထည် (Bone Mass) လျော့နည်းခြင်းနှင့် အရိုးကြံ့ခိုင်မှု မရှိခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်း ဖြစ်သည်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အရိုးများသည် တစ်ရှူးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ၎င်းတစ်ရှူးအဟောင်းများကို အသစ်များဖြင့် အစဉ်မပြတ် အစားထိုးလဲလှယ်ပေးနေပါသည်။ အရိုးဟောင်းများ ပြုန်းတီးသွားသည့်နှုန်းက အရိုးသစ်များ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်သည့်နှုန်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်နေပါက ဤရောဂါ စတင်ဖြစ်ပွားလာပါသည်။

အရိုးပွရောဂါကို များသောအားဖြင့် တင်ပါးဆုံရိုး၊ လက်ကောက်ဝတ် သို့မဟုတ် ခါးရိုးဆစ်များတွင် ရုတ်တရက် အရိုးကျိုးခြင်း ဖြစ်ပွားသည့်အခါမှသာ စစ်ဆေးတွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် သွေးဆုံးပြီးစ အမျိုးသမီးကြီးများတွင် ဤရောဂါဖြစ်ပွားရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုများပြားပါသည်။

လက္ခဏာများ

အရိုးပွရောဂါ၏ ကနဦးအဆင့်များတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် မည်သည့်လက္ခဏာမျှ ပြသလေ့မရှိပါ။ အရိုးပွရောဂါကြောင့် အရိုးများ အားနည်းစပြုလာသည့်အခါတွင်မူ အောက်ပါလက္ခဏာရပ်များ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်ပါသည် –

• ကျောရိုးဆစ် ကျိုးခြင်း သို့မဟုတ် နိမ့်ဝင်သွားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ခါးနာ/ကျောနာခြင်း။
• အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အရပ်ပုသွားခြင်း။
• ကိုယ်နေဟန်ထား ကိုင်းညွတ်သွားခြင်း။
• အရိုးများ ဆတ်လာခြင်း သို့မဟုတ် အရိုးကျိုးလွယ်လာခြင်း။

ဆရာဝန်နှင့် မည်သည့်အချိန်တွင် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသင့်သနည်း

စောစီးစွာ သွေးဆုံးခဲ့သည့် အမျိုးသမီးများ သို့မဟုတ် ကော်တီကိုစတီးရွိုက် (Corticosteroids) ဆေးဝါးများကို လပေါင်းများစွာ စွဲသောက်နေရသူများအနေဖြင့် ဆရာဝန်နှင့် ပြသတိုင်ပင်သင့်ပါသည်။ ထို့အပြင် မိဘဖြစ်သူတွင် တင်ပါးဆုံရိုးကျိုးသည့် ရာဇဝင်ရှိပါကလည်း မိမိတွင် အရိုးပွရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားစေနိုင်ပါသည်။

အကြောင်းအရင်းများ

အရိုးများသည် သဘာဝအလျောက် အစဉ်မပြတ် အသစ်ပြန်လည် ဖြစ်ပေါ်နေသော တစ်ရှူးများ ဖြစ်ကြပါသည်။ အရိုးဟောင်းများ ပြုန်းတီးသွားပြီးနောက် အရိုးသစ်များ ပြန်လည် ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ ငယ်ရွယ်စဉ်ကာလတွင် အရိုးဟောင်းများ ပြုန်းတီးမှုထက် အရိုးသစ်ဖြစ်ပေါ်မှုနှုန်းက ပိုမိုမြန်ဆန်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့ အရိုးသစ်များ ထုတ်လုပ်သည့် ဖြစ်စဉ်ကြောင့် အရိုးထုထည် (Bone Mass) ကို တိုးတက်လာစေပါသည်။ အရိုးပွရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေသည် လူနာများ ငယ်ရွယ်စဉ်ကာလတွင် ရရှိခဲ့သော အရိုးထုထည် ပမာဏအပေါ်တွင်လည်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း မူတည်နေပါသည်။

အရိုးပွရောဂါကို ပိုမိုဖြစ်လွယ်စေသောအချက်များ

အရိုးပွရောဂါ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည့် အကြောင်းရင်းများစွာ ရှိပါသည်။ ၎င်းတို့တွင် အသက်အရွယ်၊ လူမျိုးစု၊ နေထိုင်မှုပုံစံ ရွေးချယ်မှုများ၊ ကျန်းမာရေး အခြေအနေများ နှင့် ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူနေရခြင်းများ ပါဝင်ပါသည်။

မလွှဲမရှောင်သာသော ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ အန္တရာယ်များ (Unavoidable Risks)

အချို့သော ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေအချက်များသည် မလွဲမရှောင်သာနိုင်သော အခြေအနေ ရှိနေပြီး ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –

• လိင်အမျိုးအစား – အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးများတွင် အရိုးပွရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုများပြားသည်။ အထူးသဖြင့် သွေးဆုံးပြီး အမျိုးသမီးများတွင် အီစထရိုဂျင် (Estrogen) ဟော်မုန်းပမာဏ လျော့နည်းသွားခြင်းသည် အရိုးပွရောဂါ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသော အချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
• အသက်အရွယ် – အသက်ကြီးလာလေလေ၊ ဤရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလေလေ ဖြစ်သည်။
• လူမျိုးစု – လူဖြူမျိုးနွယ်စုဝင်များနှင့် အာရှနွယ်ဖွား လူနာများသည် ဤရောဂါဖြစ်ပွားရန် အခွင့်အလမ်း အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။
• မိသားစုရာဇဝင် – မိဘ သို့မဟုတ် ညီအစ်ကို မောင်နှမများတွင် အရိုးပွရောဂါ ရာဇဝင်ရှိပါက၊ အထူးသဖြင့် မိဘတစ်ဦးဦးတွင် တင်ပါးဆုံရိုးကျိုးသည့် ရာဇဝင်ရှိပါက သင်၏ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေမှာ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။
• ခန္ဓာကိုယ် အရွယ်အစား – ခန္ဓာကိုယ် တည်ဆောက်ပုံ သေးငယ်သူများသည် အသက်ကြီးလာချိန်တွင် အသုံးပြုရန် အရိုးထုထည် (Bone Mass) အကန့်အသတ်ရှိနိုင်သောကြောင့် အရိုးပွရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။
• အခြားသော ကျန်းမာရေး အခြေအနေများ
• သိုင်းရွိုက် (Thyroid)၊ ပါရာသိုင်းရွိုက် သို့မဟုတ် အက်ဒရီနယ် ဂလင်းများ အလွန်အကျွံ အလုပ်လုပ်ခြင်း။
• ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ချသည့် ခွဲစိတ်မှု သို့မဟုတ် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း အစားထိုးကုသမှု ခံယူထားခြင်း။
• ဆီးကျိတ်ကင်ဆာ သို့မဟုတ် ရင်သားကင်ဆာအတွက် ဟော်မုန်းကုသမှု ခံယူနေရခြင်း။
• ရာသီသွေး မမှန်သည့် ရာဇဝင်ရှိခြင်း။
• အူလမ်းကြောင်း ရောင်ရမ်းသည့်ရောဂါ (IBD) သို့မဟုတ် စီလီယက် (Celiac) ရောဂါကဲ့သို့ အစာခြေလမ်းကြောင်း ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ။
• သွေးကင်ဆာ (Multiple Myeloma) သို့မဟုတ် အခြားသော သွေးရောဂါများ။
• ဆေးဝါးများ – အချို့သော ဆေးဝါးများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသည် အရိုးများကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ စတီးရွိုက် (Steroids) ဆေးဝါးများနှင့် အက်တက်ရောဂါ (Seizures) အတွက် ဆေးဝါးများသည် အရိုးပွရောဂါ ဖြစ်ပွားစေသည့် အချက်များတွင် ပါဝင်သည်။

ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ အချက်များ (Risk factors that can be controlled)

• စားသောက်မှု အလေ့အထ – ကယ်လ်စီယမ် (Calcium) နှင့် ဗီတာမင် ဒီ (Vitamin D) လုံလောက်စွာ စားသုံးမှု မရှိခြင်းသည် အရိုးပွရောဂါကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါသည်။
• နေထိုင်မှုပုံစံ – ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု နည်းပါးသော လူနေမှုပုံစံရှိသူများသည် ဤရောဂါဖြစ်ပွားရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုများပြားပါသည်။
• ဆေးလိပ်နှင့် အရက် – ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် အရိုးကျိုးနိုင်ခြေကို မြင့်မားစေပြီး တစ်နေ့လျှင် အရက် (၂) ခွက်နှင့်အထက် သောက်သုံးခြင်းသည် အရိုးပွရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကို အားပေးနိုင်ပါသည်။