အစာအိမ်လှုပ်ရှားမှုနှေးကွေးခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူများသည် အလားတူလက္ခဏာရှိသော အခြားရောဂါများကို ဖယ်ထုတ်ရန်နှင့် အစာအိမ်လှုပ်ရှားမှုနှေးကွေးခြင်း ကို အတည်ပြုရန် စစ်ဆေးမှုအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့တွင်-
အစာအိမ်မှ အစာထွက်နှုန်း စစ်ဆေးခြင်း (Gastric emptying tests): အစာအိမ်က အစာများကို မည်မျှမြန်မြန် စွန့်ထုတ်နိုင်သည်ကို သိရှိရန် အောက်ပါစစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်

• Scintigraphy (ဓာတ်မှန်ပုံရိပ်ဖော်ခြင်း): ဤသည်မှာ အဓိကရောဂါရှာဖွေသည့် နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်း အနည်းငယ်ပါဝင်သော အပေါ့စားအစာ (ဥပမာ- ကြက်ဥနှင့် ပေါင်မုန့်ကင်) ကို စားရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဝမ်းဗိုက်ပေါ်တွင် အထူးစကင်နာ (Scanner) ကို တပ်ဆင်၍ အစာများ အစာအိမ်မှ မည်သည့်အရှိန်ဖြင့် ထွက်ခွာသွားသည်ကို ခြေရာခံစစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤစစ်ဆေးမှုမပြုလုပ်မီ အစာခြေဖျက်မှုကို နှောင့်နှေးစေနိုင်သော ဆေးဝါးများကို ခေတ္တရပ်နားထားရန် အရေးကြီးသဖြင့် ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရပါမည်။
• အသက်ရှူထုတ်ခြင်း စစ်ဆေးမှု (Breath tests): ခန္ဓာကိုယ်မှ စုပ်ယူနိုင်သော ဓာတ်ပစ္စည်းပါသည့် အစာ (သို့မဟုတ်) အရည်ကို စားသုံးရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုဓာတ်ပစ္စည်းကို သင်၏ အသက်ရှူထုတ်သည့် လေထဲတွင် ပြန်လည်ရှာဖွေနိုင်သည်။ နာရီအနည်းငယ်ကြာအောင် လေနမူနာများကို စုဆောင်းစစ်ဆေးခြင်းဖြင့် အစာအိမ်မှ အစာထွက်နှုန်းကို တိုင်းတာနိုင်ပါသည်။

ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးခြင်း

• အစာခြေလမ်းကြောင်း အထက်ပိုင်း မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း (Upper GI endoscopy): ကင်မရာပါသော ပျော့ပျောင်းသည့် ပြွန်ချောင်းလေးကို အသုံးပြု၍ အစာရေမျို၊ အစာအိမ်နှင့် အူသိမ်အစပိုင်းကို ကြည့်ရှုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အစာအိမ်လှုပ်ရှားမှုနှေးကွေးခြင်း နှင့် လက္ခဏာတူနိုင်သော အစာအိမ်အနာ (သို့မဟုတ်) အစာအိမ်ထွက်ပေါက် ကျဉ်းခြင်း (Pyloric stenosis) ရှိ၊ မရှိကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။
• အာထရာဆောင်း (Ultrasound): အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်းကို ကြည့်ရှုခြင်း ဖြစ်သည်။ သည်းခြေအိတ် (သို့မဟုတ်) ကျောက်ကပ် ပြဿနာများကြောင့် ဤလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နေခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်ပါသည်။

ကုသခြင်း

အစာအိမ်လှုပ်ရှားမှုနှေးကွေးခြင်း ကို ဖြစ်စေသော အရင်းခံ အာရုံကြောပျက်စီးမှုကို ဆရာဝန်များက တိုက်ရိုက်ပြုပြင်ပေးနိုင်ခြင်း မရှိသော်လည်း၊ အစာအိမ်ကြွက်သားများ ညှစ်ထုတ်မှု ကောင်းမွန်စေရန်နှင့် အစာအိမ်မှ အစာများ ထွက်ခွာလွယ်စေရန် ကုသမှုများ ပေးနိုင်ပါသည်။ ဆေးဝါးဖြင့် ကုသခြင်းကို ဦးစွာ လုပ်ဆောင်လေ့ရှိပြီး၊ ဆေးဖြင့် မသက်သာသူများအတွက် ခွဲစိတ်မှုကို စဉ်းစားပါသည်။
ကုသမှု၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်များမှာ- ၁။ အစာအိမ်ကြွက်သား လုပ်ဆောင်ချက်ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် အစာအိမ်မှ အစာထွက်နှုန်း မြန်စေရန်။ ၂။ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လုံလောက်သော အာဟာရနှင့် ရေဓာတ်ကို ရရှိစေရန်။ ၃။ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ဆေးဝါးများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ထိန်းချုပ်ရန်။ ၄။ ဖြစ်နိုင်ပါက ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားမလာစေရန် အရင်းခံအကြောင်းရင်းကို ကုသရန်။

အာဟာရ

ဤရောဂါကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာတွင် အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ မှန်ကန်သော အာဟာရ ရရှိရန်ဖြစ်သည်။ လူအများစုသည် အစားအသောက်ပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် ရောဂါကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ အာဟာရပညာရှင်မှ အောက်ပါတို့ကို အကြံပြုနိုင်သည်-

• တစ်နေ့လျှင် အစာကို နည်းနည်းနှင့် အကြိမ်ကြိမ် (၅ နပ်မှ ၆ နပ်ခန့်) ခွဲစားပါ။
• အစာကို မမျိုမီ သေချာကြေညက်အောင် ဝါးစားပါ။
• အသီးအနှံများကို အစိမ်းစားမည့်အစား ချက်ပြုတ်၍ စားပါ။
• အစာခြေရန်ခက်ခဲသော လိမ္မော်သီးနှင့် ပန်းဂေါ်ဖီစိမ်းကဲ့သို့သော အမျှင်ကြမ်းသည့် အရာများကို ရှောင်ပါ။
• အဆီနည်းသော အစားအစာများကို အဓိကရွေးချယ်ပါ။
• ဟင်းချို သို့မဟုတ် ကြိတ်ချေထားသော အစာ (Pureed foods) များကို ပိုမိုစားသုံးပါ။
• တစ်နေ့လျှင် ရေ ၁ လီတာမှ ၁.၅ လီတာခန့် သောက်ပါ။
• အစာစားပြီးလျှင် လမ်းလျှောက်ခြင်းကဲ့သို့ လေ့ကျင့်ခန်း အနည်းငယ်လုပ်ပါ။
• လေပွစေသော အအေးများ၊ အရက်နှင့် ဆေးလိပ်ကို ရှောင်ပါ။
• အစာစားပြီးနောက် အနည်းဆုံး ၂ နာရီကြာသည်အထိ လှဲအိပ်ခြင်းကို ရှောင်ပါ။

ဆေးဝါးဖြင့် ကုသခြင်း

အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှုကို ကောင်းမွန်စေသော Prokinetics ဆေးများကို အဓိကအသုံးပြုသည်-

• Metoclopramide: ဤရောဂါအတွက် FDA က အတည်ပြုထားသော တစ်ခုတည်းသော ဆေးဖြစ်သည်။ အစာအိမ်ကြွက်သားကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး ပျို့အန်ခြင်းကို သက်သာစေသော်လည်း ခြေလက်တုန်ခြင်းကဲ့သို့သော အာရုံကြောဆိုင်ရာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ရှိနိုင်ပါသည်။
• Motolin Agonists: ဥပမာ- Erythromycin နှင့် Azithromycin တို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပိုးသတ်ဆေးများ ဖြစ်သော်လည်း အစာအိမ်လှုပ်ရှားမှု ကောင်းစေရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
• အခြားဆေးများ: ပျို့အန်ခြင်း သက်သာစေသောဆေးများ၊ အက်ဆစ်လျှော့ချပေးသောဆေးများ (PPI) နှင့် ဆီးချိုကြောင့်ဖြစ်ပါက သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ထိန်းဆေးများကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

ခွဲစိတ်ကုသခြင်း

အခြားကုသမှုများ အားလုံးမအောင်မြင်ပါက ခွဲစိတ်မှုကို နောက်ဆုံးနည်းလမ်းအဖြစ် အသုံးပြုသည်-

• Pyloroplasty: အစာအိမ်အောက်ခြေရှိ အဆို့ရှင် (Pylorus) ကို ချဲ့ပေးခြင်းဖြင့် အစာများ အူသိမ်ထဲသို့ လွယ်ကူစွာ စီးဝင်စေသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ပါးစပ်မှတစ်ဆင့် မှန်ပြောင်းဖြင့် ခွဲစိတ်သည့် G-POEM နည်းလမ်းကိုလည်း အသုံးပြုနေပြီ ဖြစ်သည်။
• Gastric Bypass (အစာအိမ်ဖြတ်ဆက်ခြင်း): အဝလွန်သော ဆီးချိုဝေဒနာရှင်များနှင့် ပြင်းထန်သော အစာအိမ်လှုပ်ရှားမှုနှေးကွေးခြင်း ခံစားနေရသူများတွင် အစာအိမ်နှင့် အူသိမ်ကို အသစ်ပြန်လည် ဆက်သွယ်ပေးသည့် ခွဲစိတ်မှုမျိုး ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

Doctors who treat this condition