ជំងឺរោគស្ត្រី ទូទៅ ៥ យ៉ាង គ្រោះថ្នាក់ក្បែរខ្លួនដែលស្ត្រីមិនគួរមើលរំលង
ជំងឺរោគស្ត្រី គឺជាអ្វី ជំងឺរោគស្ត្រីគឺជាក្រុមនៃជំងឺ ឬបញ […]
Table of Contents
ឌីសឆ្អឹងខ្នង គឺជារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ដែលជួយស្រូបយកការប៉ះទង្គិច និងផ្តល់ភាពបត់បែនដល់ឆ្អឹងខ្នង។ នៅពេលដែលឌីសឆ្អឹងខ្នងចុះខ្សោយ រហែក ឬរំកិលចេញពីទីតាំង វាអាចបង្កផលប៉ះពាល់សរសៃប្រសាទ រហូតនាំឱ្យមានការឈឺចាប់ ស្ពឹក ឬខ្សោយសាច់ដុំ។ ក្រុមនៃជំងឺនេះរួមមាន ឌីសឆ្អឹងខ្នង គាប សរសៃប្រសាទ បញ្ហាលៀនឌីសឆ្អឹងខ្នងគាបសរសៃប្រសាទ ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង និងជំងឺឆ្អឹងកងកគាបសរសៃប្រសាទ។ ទោះបីជារោគសញ្ញាអាចស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែមូលហេតុ ទីតាំង និងវិធីសាស្រ្តព្យាបាលគឺខុសគ្នា។ ដូច្នេះការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការជ្រើសរើសការព្យាបាលដែលសមស្របបំផុតសម្រាប់អ្នកជំងឺនីមួយៗ
ឌីសឆ្អឹងខ្នងគឺជាអ្វី ហើយហេតុអ្វីបានជាវាសំខាន់?
ឌីសឆ្អឹងខ្នង (Intervertebral Disc) គឺជាជាលិកាដែលមានទីតាំងនៅចន្លោះឆ្អឹងខ្នងនីមួយៗ។ មុខងាររបស់វាគឺស្រូបយកការប៉ះទង្គិច ចែកចាយសម្ពាធ និងជួយឱ្យឆ្អឹងខ្នងធ្វើចលនាបានយ៉ាងបត់បែន
នៅពេលដែលយើងចាស់ទៅ ឬទទួលរងនូវសម្ពាធដដែលៗ ឌីសឆ្អឹងខ្នងអាចចុះខ្សោយ បាត់បង់ភាពបត់បែន ឬរហែក។ នេះអាចនាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធជុំវិញឆ្អឹងខ្នង និងអាចបណ្តាលឱ្យមានការសង្កត់សរសៃប្រសាទបាន
មូលហេតុ និងកត្តាហានិភ័យនៃជំងឺឌីសឆ្អឹងខ្នង
ឌីសឆ្អឹងខ្នងអាចចុះខ្សោយបានដោយធម្មជាតិទៅតាមអាយុដែលកើនឡើង ប៉ុន្តែក៏មានកត្តាជាច្រើនអាចបង្កើនហានិភ័យនៃភាពមិនប្រក្រតីនៃឌីស និងការបង្ហាប់សរសៃប្រសាទផងដែរ ជាពិសេសឥរិយាបថដែលដាក់សម្ពាធជាបន្តបន្ទាប់ ឬលើសលប់លើឆ្អឹងខ្នង
កត្តាហានិភ័យទូទៅ
- អាយុកាន់តែច្រើន
- លើកវត្ថុធ្ងន់ៗ ឬប្រើឥរិយាបថមិនត្រឹមត្រូវ
- អង្គុយ ឬស្ថិតនៅក្នុងទីតាំងដដែលក្នុងរយៈពេលយូរ
- ប្រើប្រាស់ឆ្អឹងខ្នងដដែលៗ
- ធាត់លើសទម្ងន់
- ការជក់បារី
- ទទួលរងគ្រោះថ្នាក់ ឬការប៉ះទង្គិចនៅបរិវណឆ្អឹងខ្នង
ទោះបីអ្នកដែលមានកត្តាហានិភ័យទាំងនេះនឹងមិនកើតជំងឺនេះគ្រប់គ្នាទេ ប៉ុន្តែការកែប្រែរបៀបរស់នៅ និងការថែទាំសុខភាពឆ្អឹងខ្នងត្រឹមត្រូវអាចជួយកាត់បន្ថយឱកាសនៃការវិវត្តនៃជំងឺនេះបាន
ក្រុមជំងឺឌីសឆ្អឹងខ្នង និងការបង្ហាប់សរសៃប្រសាទមានប្រភេទអ្វីខ្លះ?
ទោះបីជាមនុស្សជាច្រើនហៅវារួមគ្នាថាជា “ជំងឺលៀនឌីសឆ្អឹងខ្នង” ក៏ដោយ តាមពិតទៅ ក្រុមនៃជំងឺនេះរួមបញ្ចូលលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន ដែលមានមូលហេតុ ទីតាំង និងវិធីសាស្រ្តព្យាបាលខុសៗគ្នា។ ខណៈពេលដែលរោគសញ្ញាមួយចំនួនអាចស្រដៀងគ្នា ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវគឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់វេជ្ជបណ្ឌិតក្នុងការរៀបចំផែនការព្យាបាលសមស្រប
1. ជំងឺឌីសគាបឆ្អឹងខ្នង
ជំងឺឌីសគាបឆ្អឹងខ្នង គឺជាស្ថានភាពមួយដែលឌីសឆ្អឹងខ្នងចុះខ្សោយ ឬហើម រហូតសង្កត់ឫសសរសៃប្រសាទ និងបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាតាមបណ្តោយសរសៃប្រសាទដែលរងផលប៉ះពាល់
រោគសញ្ញា
- ឈឺក ឬឈឺខ្នង
- ការឈឺចាប់រាលដាលចុះមកដៃ ឬជើង
- ស្ពឹក ឬមានអារម្មណ៍ស្រៀវស្រដៀងនឹងការឆក់ចរន្តអគ្គិសនី
- សាច់ដុំខ្សោយនៅតំបន់ដែលគ្រប់គ្រងដោយសរសៃប្រសាទ
អ្នកជំងឺមួយចំនួនអាចជួបប្រទះរោគសញ្ញាមិនទៀងទាត់នៅដំណាក់ដំបូង មុនពេលវាកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ នៅពេលដែលការបង្ហាប់កើនឡើង
2. ជំងឺលៀនឌីសឆ្អឹងខ្នងគាបសរសៃប្រសាទ
ជំងឺលៀនឌីសឆ្អឹងខ្នងគាបសរសៃប្រសាទ គឺជាស្ថានភាពមួយដែលផ្នែកខាងក្នុងនៃឌីសឆ្អឹងខ្នងផ្លាស់ទីចេញតាមរយៈស្រទាប់ខាងក្រៅដែលរហែក មកសង្កត់លើសរសៃប្រសាទដោយផ្ទាល់
ជារឿយៗវាកើតឡើងបន្ទាប់ពីលើកវត្ថុធ្ងន់ៗ ការរមួលយ៉ាងលឿន ឬដោយសារតែការចុះខ្សោយនៃឌីសឆ្អឹងខ្នង
រោគសញ្ញា
- ឈឺខ្នង ឬកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ
- ឈឺរាលដាលដល់ដៃ ឬជើង
- ស្ពឹកដៃ ឬស្ពឹកជើង
- ខ្សោយសាច់ដុំ
- ពិបាកធ្វើចលនា
ភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃរោគសញ្ញាគឺអាស្រ័យលើទីតាំង និងទំហំនៃឌីសដែលលេចចេញ។
3. ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង
ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង (Spinal Stenosis) គឺបណ្តាលមកពី ចន្លោះដែលខួរឆ្អឹងខ្នង ឬសរសៃប្រសាទឆ្លងកាត់រួមតូច។ ជាលទ្ធផលធ្វើឪ្យសរសៃប្រសាទត្រូវបានបង្ហាប់។ ស្ថានភាពនេះជារឿយៗត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងការចុះខ្សោយនៃឆ្អឹងខ្នង និងច្រើនកើតមានចំពោះមនុស្សចាស់
រោគសញ្ញា
- ឈឺខ្នងរ៉ាំរ៉ៃ
- ស្ពឹក ឬខ្សោយជើង
- ដើរបានចម្ងាយជិតៗហើយត្រូវឈប់សម្រាក
- រោគសញ្ញាប្រសើរឡើងនៅពេលពត់ខ្លួន ឬអង្គុយចុះ
អ្នកជំងឺមួយចំនួនអាចមិនមានរោគសញ្ញានៅដំណាក់កាលដំបូងទេ ប៉ុន្តែស្ថានភាពនឹងកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ នៅពេលដែលប្រឡាយឆ្អឹងខ្នងរួមតូចជាងមុន
4. ជំងឺសឹកឆ្អឹងកងកគាបសរសៃប្រសាទ
ជំងឺសឹកឆ្អឹងកងកគាបសរសៃប្រសាទ គឺជាស្ថានភាពមួយដែលបណ្តាលមកពីចុះខ្សោយនៃឆ្អឹងកងក ឌីស និងសន្លាក់នៅក ដែលនាំឱ្យមានការសង្កត់នៅឫសសរសៃប្រសាទ ឬខួរឆ្អឹងខ្នង
រោគសញ្ញា
- ឈឺក
- ការឈឺចាប់រាលដាលដល់ស្មា ដៃ ឬប្រអប់ដៃ
- ស្ពឹក ឬខ្សោយដៃ
- ការឈឺចាប់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងនៅពេលធ្វើចលនាក
ក្នុងករណីខ្លះនៃការសង្កត់លើខួរឆ្អឹងខ្នង វាអាចប៉ះពាល់ដល់តុល្យភាពនៃរាងកាយ ឬការដើរ
រោគសញ្ញាបែបណាគួរប្រញាប់ទៅជួបវេជ្ជបណ្ឌិតជាបន្ទាន់
- ឈឺក ឬឈឺខ្នងជាប់រហូត
- ឈឺរាលដាលដល់ដៃ ឬជើង
- មានរោគសញ្ញាស្ពឹក
- ខ្សោយសាច់ដុំ
- ពិបាកដើរ ឬតុល្យភាពរាងកាយមិនប្រក្រតី
- រោគសញ្ញាដែលមិនប្រសើរឡើងជាមួយនឹងការសម្រាក ឬការព្យាបាលបែបបឋម
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដំណាក់ដំបូងជួយឱ្យមានការរៀបចំផែនការព្យាបាលសមស្រប និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃផលវិបាកពីការបង្ហាប់សរសៃប្រសាទក្នុងរយៈពេលយូរ
វេជ្ជបណ្ឌិតធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺឌីសឆ្អឹងខ្នងបានដោយរបៀបណា
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យចាប់ផ្តើមដោយការសាកសួរប្រវត្តិវេជ្ជសាស្ត្រ និងការពិនិត្យរាងកាយ ដើម្បីវាយតម្លៃទីតាំងនៃសរសៃប្រសាទដែលរងផលប៉ះពាល់ ប្រសិនបើចាំបាច់។ វេជ្ជបណ្ឌិតអាចពិចារណាការធ្វើតេស្តរូបភាពរោគវិនិច្ឆ័យបន្ថែម ដូចជាការស្កេន CT scan ឬ MRI ដើម្បីវាយតម្លៃឌីសឆ្អឹងខ្នង ប្រឡាយឆ្អឹងខ្នង និងរចនាសម្ព័ន្ធដែលអាចកំពុងបង្ហាប់សរសៃប្រសាទ
គោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការព្យាបាល
គោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការព្យាបាលនឹងអាស្រ័យលើប្រភេទជំងឺ ទីតាំងនៃការបង្ហាប់សរសៃប្រសាទ ភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃរោគសញ្ញា និងលទ្ធផលរោគវិនិច្ឆ័យ។ អ្នកជំងឺភាគច្រើនអាចចាប់ផ្តើមដោយការព្យាបាលដោយមិនចាំបាច់វះកាត់។ ប្រសិនបើរោគសញ្ញាមិនប្រសើរឡើង ឬមានសូចនាករវេជ្ជសាស្ត្រ ទើបអាចពិចារណាការព្យាបាលដោយការវះកាត់
ការព្យាបាលដោយមិនចាំបាច់វះកាត់
ចំពោះអ្នកជំងឺភាគច្រើន ការព្យាបាលដោយមិនចាំបាច់វះកាត់អាចបំបាត់រោគសញ្ញាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព រួមមាន៖
- ការប្រើប្រាស់ថ្នាំប្រឆាំងនឹងការរលាក ថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ និងថ្នាំបន្ធូរសាច់ដុំ
- ការព្យាបាលដោយចលនាដើម្បីពង្រឹងសាច់ដុំស្នូល និងបង្កើនតុល្យភាពឆ្អឹងខ្នង
- ការចាក់ថ្នាំស្តេរ៉ូអ៊ីតក្នុងប្រឡាយខួរឆ្អឹងខ្នង (Epidural Steroid Injection) ដើម្បីកាត់បន្ថយការរលាក
- ការកែប្រែរបៀបរស់នៅ និងឥរិយាបថ
ការព្យាបាលដោយការវះកាត់
ការវះកាត់ត្រូវបានពិចារណានៅពេលដែលការព្យាបាលមិនចាំបាច់វះកាត់គ្មានប្រសិទ្ធភាពបន្ទាប់ពីរយៈពេលសមស្រប ឬនៅពេលដែលមានរោគសញ្ញាសរសៃប្រសាទធ្ងន់ធ្ងរ និងរីកចម្រើន។ បច្ចេកទេសបច្ចុប្បន្នរួមមាន៖
- ការវះកាត់ដោយកាមេរ៉ា (Minimally Invasive Surgery) កាត់បន្ថយការខូចខាតដល់ជាលិកាជុំវិញ
- ការវះកាត់ភ្ជាប់ឆ្អឹងខ្នង (Spinal Fusion) ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ស្ថានភាពនៃអស្ថិរភាពឆ្អឹងខ្នង
- ការវះកាត់ប្តូរឌីសសិប្បនិម្មិត (Artificial Disc Replacement) ត្រូវបានប្រើដើម្បីរក្សាចលនា
- ការវះកាត់ពង្រីកប្រឡាយឆ្អឹងខ្នង (Laminectomy/Laminoplasty) ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង
ការថែទាំខ្លួនឯងដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺឌីសឆ្អឹងខ្នង
ទោះបីជាការចុះខ្សោយនៃឆ្អឹងខ្នងកើនឡើងតាមអាយុក៏ដោយ កត្តាហានិភ័យអាចត្រូវបានកាត់បន្ថយដោយ
- រក្សាទម្ងន់ឱ្យមានសុខភាពល្អ
- ជៀសវាងការលើកវត្ថុធ្ងន់ៗដោយប្រើបច្ចេកទេសមិនត្រឹមត្រូវ
- កែសម្រួលឥរិយាបថអង្គុយ និងឈររបស់អ្នក
- ហាត់ប្រាណឱ្យបានទៀងទាត់
- ពង្រឹងសាច់ដុំស្នូលរបស់អ្នក
ការថែទាំអ្នកជំងឺដែលមានជំងឺឌីសឆ្អឹងខ្នង
អ្នកជំងឺដែលមានជំងឺឌីសអន្តរឆ្អឹងខ្នង និងការបង្ហាប់សរសៃប្រសាទត្រូវការការវាយតម្លៃយ៉ាងហ្មត់ចត់ដើម្បីបែងចែករវាងស្ថានភាពស្រដៀងគ្នា និងជ្រើសរើសផែនការព្យាបាលដែលសមស្របបំផុតសម្រាប់បុគ្គលម្នាក់នីមួយៗ
មជ្ឈមណ្ឌលឆ្អឹងខ្នងនៅមន្ទីរពេទ្យអន្តរជាតិវេជ្ជថានីផ្តល់ការថែទាំដោយក្រុមគ្រូពេទ្យឯកទេសឆ្អឹងខ្នង រួមជាមួយនឹងការវាយតម្លៃ និងការថតរូបភាពរោគវិនិច្ឆ័យ ដើម្បីរៀបចំផែនការព្យាបាលដែលសមស្របទៅនឹងជំងឺជាក់លាក់ និងតម្រូវការរបស់អ្នកជំងឺបែបបុគ្គល
សំណួរដែលសួរជាញឹកញាប់អំពីជំងឺឌីសឆ្អឹងខ្នង
តើជំងឺឌីសគាបឆ្អឹងខ្នងនិងជំងឺលៀនឌីសឆ្អឹងខ្នងគាបសរសៃប្រសាទមានភាពខុសគ្នាដែរឬទេ?
បាទ/ចាស៎ ពួកវាខុសគ្នា ប៉ុន្តែទាក់ទងគ្នា។ ជំងឺលៀនឌីសឆ្អឹងខ្នងគឺជាស្ថានភាពមួយដែលស្រទាប់ខាងក្នុងនៃឌីសឆ្អឹងខ្នងផ្លាស់ទី ឬធ្លុះចេញតាមស្រទាប់ខាងក្រៅពីទីតាំងដើមរបស់វា ហើយអាចសង្កត់លើសរសៃប្រសាទដោយផ្ទាល់។ ចំណែក ជំងឺឌីសគាបឆ្អឹងខ្នង ជាពាក្យពិពណ៌នាអំពីស្ថានភាពមួយដែលសរសៃប្រសាទត្រូវបានបង្ហាប់ដោយឌីសឆ្អឹងខ្នង។ នេះអាចបណ្តាលមកពីឌីសហើម ឌីសខូចទ្រង់ទ្រាយ ឬលៀនឌីស។ ដូច្នេះ ជំងឺលៀនឌីសឆ្អឹងខ្នងគឺជាមូលហេតុមួយនៃជំងឺឌីសគាបឆ្អឹងខ្នង
តើជំងឺឌីសគាបឆ្អឹងខ្នងអាចជាសះស្បើយដោយខ្លួនឯងបានដែរឬទេ?
អ្នកជំងឺមួយចំនួនអាចប្រសើរឡើងដោយការសម្រាក ការប្រើថ្នាំ និងការព្យាបាលដោយចលនាដោយមិនចាំបាច់វះកាត់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើរោគសញ្ញាមិនប្រសើរឡើង កាន់តែអាក្រក់ ឬមានការបង្ហាប់សរសៃប្រសាទកើតឡើង គួរតែពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យដើម្បីកំណត់ផែនការព្យាបាលសមស្រប
តើមនុស្សគ្រប់គ្នាដែលឈឺខ្នងកើតជំងឺឌីសគាបឆ្អឹងខ្នងដែរឬទេ?
មិនមែនទាំងអស់ទេ ការឈឺខ្នងអាចបណ្តាលមកពីរឿងជាច្រើន ដូចជាការរលាកសាច់ដុំ រលាកសរសៃពួរ ជំងឺឆ្អឹងខ្នងខូចទ្រង់ទ្រាយ ឬស្ថានភាពផ្សេងៗទៀត។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើការឈឺចាប់នៅតែបន្ត រាលដាលដល់ដៃ ឬជើង ឬត្រូវបានអមដោយស្ពឹក និងខ្សោយសាច់ដុំ អ្នកគួរតែស្វែងរកការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យពីគ្រូពេទ្យ
តើគួរទៅជួបគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់សម្រាប់រោគសញ្ញាអ្វីខ្លះ?
ប្រសិនបើអ្នកមានអាការៈទន់ខ្សោយភ្លាមៗនៅដៃ ឬជើង មិនអាចគ្រប់គ្រងការបន្ទោរបង់បាន ឬស្ពឹកនៅគូទ និងភ្លៅខាងក្នុង អ្នកគួរតែទៅជួបគ្រូពេទ្យឲ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ រោគសញ្ញាទាំងនេះអាចជាសញ្ញានៃស្ថានភាពសម្ពាធសរសៃប្រសាទធ្ងន់ធ្ងរដែលត្រូវការការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាលជាបន្ទាន់
តើអាចការពារជំងឺសឹកឆ្អឹងកងកបានដែរឬទេ?
ការចុះខ្សោយទាក់ទងនឹងអាយុមិនអាចការពារបានទាំងស្រុងទេ ប៉ុន្តែវាអាចពង្យារការចុះខ្សោយបានដោយការហាត់ប្រាណជាប្រចាំ ជៀសវាងការពត់កយូរ ការកែសម្រួលឥរិយាបថនៅពេលប្រើឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក និងការពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ
Readers’ Rating
0.0 out of 5 stars (based on 0 reviews)
