កុំមើលស្រាលការខាំ ឬខ្វាចរបស់សត្វព្រោះ ជំងឺឆ្កែឆ្កួត អាចគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិត

• ជំងឺឆ្កែឆ្កួត បណ្តាលមកពីវីរុសដែលប៉ះពាល់ដល់ខួរក្បាល និងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទកណ្តាល។ នៅពេលដែលជំងឺចាប់ផ្តើមលេចឡើង រោគសញ្ញានឹងមានភាពធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង និងគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិត
• បន្ទាប់ពីឆ្លងមេរោគ រោគសញ្ញាអាចនឹងមិនលេចឡើងរយៈពេលជាច្រើនសប្តាហ៍ ឬច្រើនខែ។ ការពិតដែលថាមុខរបួសបានជាសះស្បើយ ឬអ្នកមានអារម្មណ៍ថាធម្មតា មិនមានន័យថាគ្មានហានិភ័យនោះទេ
• ប្រសិនបើត្រូវសត្វខាំ ខ្វាច ឬលិទ្ធ សូមលាងសម្អាតកន្លែងនោះជាមួយសាប៊ូ និងទឹកយ៉ាងហោចណាស់ 15 នាទី ហើយស្វែងរកការព្យាបាលពីគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់
• រយៈពេលដ៏សំខាន់បំផុតគឺ មុនពេលរោគសញ្ញាចាប់ផ្តើម ព្រោះការថែទាំត្រឹមត្រូវបន្ទាប់ពីប៉ះពាល់អាចការពារការវិវត្តនៃជំងឺនេះបាន

ជំងឺឆ្កែឆ្កួត ជំងឺដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយ នៅពេលដែលវីរុសប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ

ជំងឺឆ្កែឆ្កួតបណ្តាលមកពីវីរុស Rabies virus ដែលអាចរកឃើញនៅក្នុងថនិកសត្វក្នុងស្រុក និងថនិកសត្វព្រៃ។ នៅពេលដែលវីរុសចូលទៅក្នុងខ្លួន វាធ្វើដំណើរយឺតៗតាមសរសៃប្រសាទទៅកាន់ខួរក្បាល និងខួរឆ្អឹងខ្នង ដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ

គ្រោះថ្នាក់នៃជំងឺនេះគឺ បុគ្គលដែលឆ្លងមេរោគអាចមានអារម្មណ៍ធម្មតានៅដំណាក់កាលដំបូង ហើយរបួសអាចមានទំហំតូច ឬអាចចាប់ផ្តើមជាសះស្បើយ ហាក់ដូចជាមិនមានអ្វីគួរឪ្យបារម្ភ ប៉ុន្តែប្រសិនបើជំងឺរីកចម្រើនរហូតរោគសញ្ញាចាប់ផ្តើមលេចឡើង វាក្លាយជាធ្ងន់ធ្ងរ និងអាចគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិត

ភាគច្រើនពាក្យថា “ជំងឺខ្លាចទឹក Hydrophobia” ដែលមនុស្សជាច្រើនតែងហោថាជំងឺឆ្កែឆ្កួត បានមកពីរោគសញ្ញាមួយដែលអាចកើតឡើងនៅពេលដែលជំងឺកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ ដោយអ្នកជំងឺអាចមានបញ្ហាក្នុងការលេប និងរមួលសាច់ដុំនៅពេលព្យាយាមផឹកទឹកដោយសារតែភាពមិនប្រក្រតីនៃប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ។ នេះមិនមែនជាការភ័យខ្លាចចំពោះទឹកទូទៅទេ ហើយមិនមែនអ្នកជំងឺទាំងអស់សុទ្ធតែមានរោគសញ្ញាដូចគ្នានោះទេ

ទោះបីជាឈ្មោះនេះជារឿយៗនាំឱ្យគិតដល់សត្វឆ្កែ ប៉ុន្តែឆ្មា ប្រចៀវ និងថនិកសត្វដទៃទៀតក៏អាចឆ្លងមេរោគផងដែរ។ ប្រសិនបើត្រូវខាំ ឬខ្វាច ក៏គួរតែសង្កេតមើលប្រភេទសត្វ និងលក្ខណៈនៃរបួសដើម្បីវាយតម្លៃហានិភ័យឱ្យបានត្រឹមត្រូវ

ការចម្លងជំងឺឆ្កែឆ្កួតពីសត្វទៅមនុស្ស៖

ជំងឺឆ្កែឆ្កួតអាចចូលទៅក្នុងខ្លួនតាមរយៈទឹកមាត់របស់សត្វដែលឆ្លងជំងឺ ជាពិសេសតាមរយៈការប៉ះពាល់ជាមួយរបួស ឬជាលិកាផ្សេងៗ ដូចជាភ្នែក មាត់ និងច្រមុះ

ការប៉ះពាល់ដែលអាចប្រឈមនឹងហានិភ័យ រួមមាន៖

• ត្រូវសត្វខាំ ឬខ្វាច រហូតបែកស្បែក ជារបួស ឬហូរឈាម
• ការប៉ះពាល់ជាមួយទឹកមាត់សត្វលើមុខរបួស ឬស្នាមរបួស រួមទាំងការលិឍលើមុខរបួសបើកចំហ
• ទឹកមាត់សត្វចូលភ្នែក មាត់ ឬច្រមុះ
• ការប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ជាមួយប្រចៀវ

ការប៉ះពាល់ជាមួយសត្វ ដាក់អាហារ ឬការលិឍលើស្បែកដែលមិនមានមុខរបួស ជាទូទៅមិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការប៉ះពាល់ដែលត្រូវការការការពារបន្ទាប់ពីការប៉ះពាល់នោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើអ្នកមិនប្រាកដអំពីស្នាមរបួស ឬរបួសតិចតួចណាមួយទេ គួរតែទុកឪ្យគ្រូពេទ្យជាអ្នកវាយតម្លៃស្ថានភាព

រោគសញ្ញាជំងឺឆ្កែឆ្កួតចំពោះមនុស្ស ចាប់ពីដំណាក់កាលភ្ញាស់រហូតដល់ដំណាក់កាលធ្ងន់ធ្ងរ

បន្ទាប់ពីឆ្លងមេរោគ អ្នកជំងឺភាគច្រើននឹងមិនជួបប្រទះរោគសញ្ញាភ្លាមៗទេ ប៉ុន្តែនឹងមានរយៈពេលភ្ញាស់មុនពេលរោគសញ្ញាចាប់ផ្តើម បន្ទាប់មកនឹងកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ នៅពេលដែលមេរោគចូលទៅក្នុងខួរក្បាល និងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ

រយៈពេលភ្ញាស់ អំឡុងពេលមុនចាប់ផ្តើមមានរោគសញ្ញា

ជាទូទៅ រយៈពេលនេះគឺប្រហែល 2-3 ខែ ប៉ុន្តែវាអាចខ្លីរហូតដល់ 1 សប្តាហ៍ ឬយូររហូតដល់ 1 ឆ្នាំ អាស្រ័យលើកត្តាជាច្រើនដូចជាទីតាំងនៃការឆ្លងមេរោគ និងបរិមាណមេរោគចូលទៅក្នុងខ្លួន

បន្ទាប់ពីឆ្លងមេរោគ មនុស្សមួយចំនួនអាចចំណាយពេលច្រើនសប្តាហ៍ ឬច្រើនខែដើម្បីវិវត្តរោគសញ្ញា។ ទោះបីជារបួសបានជាសះស្បើយក៏ដោយ ក៏មិនគួរព្រងើយកន្តើយដែរ ព្រោះរយៈពេលភ្ញាស់អាចនៅតែមាន ប៉ុន្តែប្រសិនបើទទួលបានការថែទាំត្រឹមត្រូវបន្ទាប់ពីការប៉ះពាល់ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ក៏អាចការពារមិនឪ្យជំងឺនេះកើតឡើងបាន

រោគសញ្ញានៅដំណាក់កាលដំបូង

នៅដំណាក់កាលដំបូង រោគសញ្ញាអាចស្រដៀងនឹងជំងឺទូទៅ ដែលធ្វើឱ្យវាងាយស្រួលកត់សម្គាល់។ រោគសញ្ញាដែលអាចកើតឡើង រួមមាន៖

• គ្រុនក្តៅ
• ឈឺក្បាល
• អស់កម្លាំង ឬ ឈឺខ្លួនប្រាណ
• ឈឺចាប់នៅកន្លែងដែលខាំ ឬ ខ្វាច
• រមាស់ ក្រហាយ ស្ពឹក ឬ មានអារម្មណ៍ស្ពឹកៗនៅមុខរបួសចាស់

ការឈឺចាប់ ការរលាក ឬមានអារម្មណ៍មិនប្រក្រតីនៅបរិវេណដំបៅពីមុនអាចកើតឡើងទោះបីជារបួសខាងក្រៅបានជាសះស្បើយក៏ដោយ ហើយបន្ទាប់មករោគសញ្ញាសរសៃប្រសាទអាចកាន់តែច្បាស់

ដំណាក់កាលដែលប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទចាប់ផ្តើមខុសប្រក្រតី

នៅពេលដែលការឆ្លងមេរោគចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទកណ្តាល ហើយប៉ះពាល់ដល់ខួរក្បាល រោគសញ្ញាកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ និងលេចធ្លោ។ អ្នកជំងឺអាចជួបប្រទះរោគសញ្ញាសំខាន់ពីរប្រភេទ៖

ភាពក្រសប់ក្រសល់ (Furious rabies)

អ្នកជំងឺអាចជួបប្រទះនឹងភាពក្រសប់ក្រសល់ ច្របូកច្របល់ ការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា ការយល់ច្រឡំ ពិបាកលេប ទឹកមាត់ហូរច្រើនពេក និងការភ័យខ្លាចខ្យល់ ឬទឹក។

ជំងឺឆ្កែឆ្កួតខ្វិន (Paralytic rabies)

អ្នកជំងឺមួយចំនួនអាចមិនមានរោគសញ្ញាក្រសប់ក្រសល់ ឬការខ្លាចទឹកទេ ប៉ុន្តែនឹងចាប់ផ្តើមជួបប្រទះនឹងភាពទន់ខ្សោយសាច់ដុំ ឬខ្វិន ដែលរាលដាលបន្តិចម្តងៗទៅផ្នែកផ្សេងទៀតនៃរាងកាយ។ ក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ វាអាចនាំឱ្យការសន្លប់បាត់បង់ស្មារតីបាន។ ទម្រង់នេះរកឃើញប្រហែល 20% នៃអ្នកជំងឺ ហើយអាចពិបាករកឃើញជាងការក្រសប់ក្រសល់

នៅពេលដែលជំងឺនេះចាប់ផ្តើមបង្ហាញរោគសញ្ញា ការព្យាបាលគឺពិបាកខ្លាំងណាស់ ហើយបច្ចុប្បន្ននៅមិនទាន់មានវិធីព្យាបាលច្បាស់លាស់ទេ។ ដូច្នេះអ្នកជំងឺមានហានិភ័យខ្ពស់នៃការស្លាប់។ ប្រសិនបើអ្នកមានប្រវត្តិប៉ះពាល់ជាមួយសត្វដែលអាចឆ្លងបាន សូមកុំរង់ចាំឱ្យរោគសញ្ញាលេចឡើងមុនពេលស្វែងរកការព្យាបាលពីគ្រូពេទ្យ

៥ យ៉ាងដែលត្រូវធ្វើបន្ទាប់ពីត្រូវសត្វខាំ ឬខ្វាច

បន្ទាប់ពីត្រូវសត្វខាំ ឬខ្វាច អ្នកគួរតែថែរក្សារបួស និងទៅជួបគ្រូពេទ្យឱ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ ការថែទាំត្រឹមត្រូវមុនពេលមានរោគសញ្ញាលេចឡើងអាចការពារមេរោគពីការចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទកណ្តាល និងបណ្តាលឱ្យមានជំងឺឆ្កែឆ្កួតបាន

• លាងសម្អាតមុខរបួសភ្លាម ជាមួយសាប៊ូ និងទឹកដែលកំពុងរត់យ៉ាងហោចណាស់ 15នាទី
• សម្អាតមុខរបួសបន្ថែមទៀត ជាមួយនឹងថ្នាំសម្លាប់មេរោគសមស្រប ដូចជា povidone iodine ប្រសិនបើមាន
• ទៅជួបគ្រូពេទ្យឱ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ទោះបីជាមុខរបួសតូចក៏ដោយ ដើម្បីឱ្យគ្រូពេទ្យអាចវាយតម្លៃប្រភេទសត្វ លក្ខណៈនៃមុខរបួស ទីតាំងនៃការខាំ ឬខ្វាច និងប្រវត្តិនៃការចាក់វ៉ាក់សាំងរបស់អ្នក
• ទទួលការព្យាបាលបង្ការតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ ដែលអាចរួមបញ្ចូលការចាក់វ៉ាក់សាំង និងក្នុងករណីខ្លះត្រូវទទួលអ៊ីមម៉ូណូក្លូប៊ូលីន
• សង្កេតមើលរោគសញ្ញាឆ្កែ ឬឆ្មាបន្ទាប់ពីកើតហេតុការណ៍ ប្រសិនបើអ្នកអាចតាមដានសត្វនោះបាន ត្រូវធ្វើចត្តាឡីស័ក និងសង្កេតមើលវារយៈពេល 10ថ្ងៃ។ ប្រសិនបើសត្វបង្ហាញរោគសញ្ញាមិនប្រក្រតី ឈឺ ឬស្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលនេះ សូមជូនដំណឹងដល់គ្រូពេទ្យ ឬអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធជាបន្ទាន់។ អ្នកដែលត្រូវបានសត្វខាំ ឬខ្វាចគួរតែទៅជួបគ្រូពេទ្យឱ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ មិនចាំបាច់រង់ចាំរយៈពេលសង្កេត 10ថ្ងៃនោះទេ ព្រោះការតាមដានរោគសញ្ញារបស់សត្វគ្រាន់តែផ្តល់ព័ត៌មានដើម្បីជួយក្នុងការថែទាំប៉ុណ្ណោះ

វេជ្ជបណ្ឌិត DR. WARINTHIP MAHAPASUTHANON អ្នកឯកទេសខាងជំងឺឆ្លងនៅមន្ទីរពេទ្យអន្តរជាតិវេជ្ជថានី បានពន្យល់ថា ការថែទាំក្រោយការខាំ ឬខ្វាចគួរតែចាប់ផ្តើមភ្លាមៗបន្ទាប់ពីកើតហេតុការណ៍ ហើយមិនត្រូវរង់ចាំឱ្យរោគសញ្ញាលេចឡើងនោះទេ។ ក្នុងអំឡុងពេលដែលគ្មានរោគសញ្ញា ការថែទាំ និងការបង្ការសមស្របថែមទាំងអាចដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបញ្ឈប់មេរោគឆ្កែឆ្កួតពីការចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទកណ្តាល

ការបង្ការជំងឺឆ្កែឆ្កួតក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ

ការបង្ការចាប់ផ្តើមតាំងពីមុនពេលសត្វខាំ ឬខ្វាច តាមរយៈការថែទាំសត្វចិញ្ចឹមត្រឹមត្រូវ និងកាត់បន្ថយការប៉ះពាល់ជាមួយសត្វដែលមានហានិភ័យ ដោយមានព័ត៌មានលម្អិត ដូចខាងក្រោម៖

• សូមនាំសត្វចិញ្ចឹមរបស់អ្នកទៅចាក់វ៉ាក់សាំងតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យសត្វរបស់អ្នក ជាពិសេសសត្វឆ្កែ និងឆ្មា។ ចំពោះថនិកសត្វដទៃទៀត សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យសត្វរបស់អ្នកទាក់ទងនឹងប្រភេទសត្វជាក់លាក់
• ជៀសវាងការចូលទៅជិត ចាប់ ឬរំខានសត្វដែលមិនធ្លាប់ស្គាល់ ជាពិសេសសត្វអនាថា សត្វព្រៃ ឬសត្វដែលបង្ហាញអាកប្បកិរិយាមិនធម្មតា
• ជៀសវាងការប៉ះពាល់ទឹកមាត់សត្វជាមួយរបួស ភ្នែក មាត់ ឬច្រមុះ និងលាងដៃរបស់អ្នកបន្ទាប់ពីប៉ះសត្វ
• បុគ្គលដែលតែងតែប៉ះពាល់ជាមួយសត្វ ឬមានហានិភ័យខ្ពស់ ដូចជា ពីលក្ខណៈការងារ ឬការធ្វើដំណើរ អាចពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យអំពីការចាក់ថ្នាំបង្ការជំងឺឆ្កែឆ្កួតជាមុន
• ទោះបីជាអ្នកធ្លាប់បានទទួលការចាក់វ៉ាក់សាំងរួចហើយក៏ដោយ ប្រសិនបើអ្នកត្រូវសត្វដែលអាចមានហានិភ័យខាំ ឬខ្វាច អ្នកក៏នៅតែគួរតែទៅជួបគ្រូពេទ្យ ដើម្បីកំណត់ការថែទាំសមស្របបន្ទាប់ពីការប៉ះពាល់

សេចក្តីសង្ខេប

ជំងឺឆ្កែឆ្កួតអាចការពារបានប្រសិនបើទទួលបានការថែទាំយ៉ាងត្រឹមត្រូវមុនពេលរោគសញ្ញាលេចឡើង។ ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីសត្វខាំ ខ្វាច​ ឬប៉ះពាល់ជាមួយទឹកមាត់លើមុខរបួស គួរតែលាងសម្អាតមុខរបួសភ្លាមៗ ហើយគួរតែពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យឱ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ សូមកុំរង់ចាំឱ្យរោគសញ្ញាលេចឡើងនៅលើមុខរបួស ឬរហូតដល់សត្វបង្ហាញពីភាពមិនប្រក្រតីណាមួយ

សំណួរដែលសួរជាញឹកញាប់

Medically Reviewed by

DR. WARINTHIP MAHAPASUTHANON

Internal Medicine

Infectious Disease

ធ្វើការណាត់ជួប Doctor Profile

Related Posts

See All

ពីការឆ្លងមេរោគ HPV រហូតដល់ ជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន ជំងឺធ្ងន់ធ្ងរដែលអាចមិនបង្ហាញរោគសញ្ញានៅដំណាក់កាលដំបូង

ជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន គឺជាជំងឺមួយដែលកើតឡើងពីការផ្លាស់ប្តូ […]

អត្ថបទសុខភាព

គ្រាន់តែឈឺពោះ ឬជា “ជំងឺស្ទះសរសៃឈាមក្នុងពោះវៀន”? សូមពិនិត្យមើលរោគសញ្ញាហានិភ័យដែលគួរទៅជួបវេជ្ជបណ្ឌិតជាបន្ទាន់

ជំងឺស្ទះសរសៃឈាមក្នុងពោះវៀន គឺជាអ្វី? ជំងឺស្ទះសរសៃឈាមក្ន […]

អត្ថបទសុខភាព