ဒူး ရှေ့ဘက် ကြက်ခြေခတ်အရွတ် ဒဏ်ရာ

ရောဂါရှာဖွေခြင်း

ဆရာဝန်သည် ဒူးဆစ် ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်တတ်ခြင်း ရှိ/မရှိ စစ်ဆေးလေ့ရှိပြီး ဒူးဆစ်၏ လုပ်ဆောင်ချက် အပြည့်အဝနှင့် လှုပ်ရှားနိုင်သည့် အတိုင်းအတာကို စစ်ဆေးရန် သင့်ဒူးကို အချို့သော လမ်းကြောင်းများအတိုင်း လှုပ်ရှားခိုင်းမည်ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင်မူ ဆရာဝန်သည် ဒဏ်ရာကို အတည်ပြုရန်အတွက် အောက်ပါ စစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်ခိုင်းနိုင်သည်

• ဓာတ်မှန် (X-ray) ဒူးဆစ်တွင် အရိုးကျိုးခြင်း ရှိ/မရှိ စစ်ဆေးသည်။
• သံလိုက်ပဲ့တင်ရိုက်ခတ်မှုဖြင့် ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးခြင်း (Magnetic Resonance Imaging – MRI) ရေဒီယိုလှိုင်းများနှင့် အားကောင်းသော သံလိုက်စက်ကွင်းကို အသုံးပြု၍ မာကျောသော တစ်သျှူးများနှင့် ပျော့ပျောင်းသော တစ်သျှူးများ၊ အရိုးနုများ အားလုံး၏ ပုံရိပ်များကို ပြသသည်။ MRI သည် ACL ဒဏ်ရာ မည်မျှ ကျယ်ပြန့်သည်နှင့် ဒူးဆစ်ရှိ အခြား တစ်သျှူးများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း၏ အခြားသော လက္ခဏာများကို ပြသသည်။
• အာထရာဆောင်း (Ultrasound) အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ အရွတ်၊ အကြောနှင့် ကြွက်သားဒဏ်ရာများ ကို ကြည့်ရှုသည်။

ကုသမှု (Treatment)

ပျက်စီးသွားသော ဒူးဆစ်မှ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် နာကျင်မှုကို လျှော့ချရန်အတွက် R.I.C.E ဟု လူသိများသော အိမ်သုံးကုထုံးကို အသုံးပြုသည်။

• Rest (အနားယူခြင်း) ဒဏ်ရာကျက်စေပြီး ဒူးဆစ်ကို ဝန်မထမ်းရန် ကာကွယ်ပေးသည်။
• Ice (ရေခဲကပ်ခြင်း) နိုးနေစဉ် ၂ နာရီခြား တစ်ခါ ၂၀ မိနစ်ကြာ ရေခဲကပ်ပါ။
• Compression (ဖိထားခြင်း) ဒူးဆစ်ကို elasticity ပတ်တီး ဖြင့် ပတ်၍ ဖိထားပါ။
• Elevation (မြှင့်ထားခြင်း) လဲလျောင်းနေစဉ် သင့်ဒူးကို ခေါင်းအုံးပေါ်တွင် မြှင့်တင်ထားပါ။

ပြန်လည်ထူထောင်ရေး (Rehabilitation)

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံးပညာရှင်သည် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် နာကျင်မှုကို လျှော့ချရန်၊ ဒူးလှုပ်ရှားမှုကို ပြန်လည်ရရှိရန်နှင့် ကြွက်သားအားကို ပြန်လည်ရရှိစေရန်အတွက် ကြီးကြပ်မှုဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကြီးကြပ်မှုမပါဘဲဖြစ်စေ ပြုလုပ်နိုင်သည့် လေ့ကျင့်ခန်းများကို သင့်အား ညွှန်ကြားမည်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းသည် စနစ်တကျ ပြုလုပ်ပါက ACL ဒဏ်ရာကို များသောအားဖြင့် သက်သာစေသည်။ ဒူးလှုပ်ရှားမှု ပိုမိုတည်ငြိမ်စေရန် ဒူးကပ်ပတ် (Braces) များကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပြီး၊ ဒူးဆစ်ကို ဝန်မထမ်းစေရန် ခဏတာမျှ ကြိမ်လုံး (crutches) များနှင့်အတူ တွဲဖက် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံးကို ဆေးကုသမှုနှင့်အတူ ပူးတွဲ ပေးလေ့ရှိသည်။

ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery)

အကယ်၍ သင်သည် အားကစားသမားဖြစ်ပြီး သင့်အားကစားကို ဆက်လက်ကစားလိုပါက၊ ဒဏ်ရာသည် အရွတ် သို့မဟုတ် အရိုးနု တစ်ခုထက်မက ပျက်စီးနေပါက၊ သို့မဟုတ် သင့်ဒူးပြဿနာသည် နေ့စဉ်ဘ၀ လှုပ်ရှားမှုများကို အဟန့်အတားဖြစ်စေပါက ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူရန် အကြံပြုထားသည်။

ACL ဒဏ်ရာအတွက် ACL ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း (ACL reconstruction) ကို အကြံပြုထားသည်။ ၎င်းသည် ဒဏ်ရာရထားသော အရွတ်ကို ဖယ်ရှားပြီး တစ်သျှူးအစားထိုး (grafting) ဟုခေါ်သော အကြောအစိတ်အပိုင်းတစ်ခု (သင့်အခြားဒူး သို့မဟုတ် အလောင်း၏ဒူးမှ ရယူသည်) ဖြင့် အစားထိုးသည်။ အကြောကို အသုံးပြုရခြင်းမှာ ၎င်းသည် ကြွက်သားကို အရိုးနှင့် ဆက်သွယ်ပေးသည့် အရွတ်နှင့် တူညီသော လုပ်ဆောင်ချက်ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

အောင်မြင်သော ACL ပြန်လည်တည်ဆောက်မှု ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ပြီးနောက် ကြွက်သားအားနှင့် တည်ငြိမ်မှုကို ပြန်လည်ရရှိရန်အတွက် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံး ကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင်၊ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့် ဆေးဝါးများကို သောက်သုံးရန် မမေ့ပါနှင့်။

အားကစားသမားများသည် တစ်နှစ် သို့မဟုတ် တစ်နှစ်ကျော် ကာလအတွင်းတွင် ၎င်းတို့၏ အားကစားကို ဘေးကင်းစွာ ပြန်လည် ကစားနိုင်ပါသည်။ သင့်ကစားပွဲသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်သည့်အခါ သင့်လျော်သော လှုပ်ရှားနိုင်သည့် အတိုင်းအတာ၊ ခွန်အားနှင့် တည်ငြိမ်မှုကို ပြန်လည်ရရှိကြောင်း အာမခံနိုင်ရန် ဆရာဝန်နှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံးပညာရှင်၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် လုံလောက်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံးကို ခံယူပြီးကြောင်း သေချာပါစေ။

ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်ကို လိုက်နာပြီး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံးကို လိုက်နာပါက၊ သင် အရင်က နေထိုင်ခဲ့သည့် ပုံမှန်ဘဝကို ပြန်လည်ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

Doctors who treat this condition