សុខភាពផ្លូវភេទស្ត្រី ការថែទាំដោយ ការយល់ដឹងដើម្បីទំនុកចិត្តនៅគ្រប់វ័យ
សុភមង្គលផ្លូវភេទរបស់ស្ត្រីមិនពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើស្នេហាត […]
Table of Contents
ជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើង (Plantar Fasciitis) គឺជាការរលាកនៃជាលិកាបាតជើងដែលភ្ជាប់ឆ្អឹងកែងជើងទៅនឹងផ្នែកខាងមុខនៃជើង បណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់នៅកែងជើង ឬបាតជើង ជាពិសេសជាមួយនឹងជំហានដំបូងបន្ទាប់ពីភ្ញាក់ពីគេង ឬបន្ទាប់ពីអង្គុយយូរ។ ស្ថានភាពនេះជារឿងធម្មតាចំពោះមនុស្សដែលឈរ ឬដើររយៈពេលយូរ អ្នកដែលធាត់ អត្តពលិក និងអ្នកដែលមានភាពមិនប្រក្រតីនៃជើង។ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវ និងការព្យាបាលសមស្របតាំងពីដំណាក់កាលដំបូងអាចជួយកាត់បន្ថយការឈឺចាប់ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ទៅលើជីវិតប្រចាំថ្ងៃបាន
រោគសញ្ញានៃជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើង
រោគសញ្ញានៃជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងច្រើនតែជាប់ទាក់ទងនឹងការទ្រទម្ងន់លើកែងជើង ជាពិសេសបន្ទាប់ពីសម្រាកយូរ។ ជាធម្មតាអ្នកជំងឺជួបប្រទះការឈឺចាប់ខ្លាំងក្នុងអំឡុងពេលជំហានដំបូងៗ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីភ្ញាក់ពីគេង។ បន្ទាប់ពីដើរច្រើនទៅការឈឺចាប់ធូរស្រាល ហើយរោគសញ្ញាអាចប្រែប្រួលអាស្រ័យលើការប្រើប្រាស់ជើងប្រចាំថ្ងៃ។
រោគសញ្ញាទូទៅរួមមាន៖
- ឈឺកែងជើងនៅពេលដើរជំហានដំបូងនៃថ្ងៃ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីភ្ញាក់ពីគេង ឬបន្ទាប់ពីអង្គុយយូរ
- ការឈឺចាប់បរិវេនកែងជើងផ្នែកខាងក្នុង ជិតប្រហោងបាតជើង ហើយអាចមានចំណុចឈឺចាប់ច្បាស់លាស់
- ការឈឺចាប់អាចកាន់តែអាក្រក់នៅពេលឈរ ដើរ ឬទ្រទម្ងន់រយៈពេលជាច្រើនម៉ោង
- អាចមានការហើម ឡើងក្រហម ឬឈឺចាប់នៅចំណុចភ្ជាប់សរសៃពួរបាតជើង plantar fascia
- ចំពោះអ្នករត់ ឬអ្នកដែលហាត់ប្រាណ ការឈឺចាប់អាចកាន់តែលេចធ្លោនៅអំឡុងពេលដំបូង បន្ទាប់មកប្រសើរឡើងក្នុងពេលធ្វើសកម្មភាព និងកើតឡើងវិញបន្ទាប់ពីសម្រាក
ប្រសិនបើការឈឺចាប់កែងជើងនៅតែបន្ត ឬចាប់ផ្តើមរំខានដល់ការដើរ ការហាត់ប្រាណ និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ អ្នកគួរតែស្វែងរកការព្យាបាលពីគ្រូពេទ្យដើម្បីវាយតម្លៃមូលហេតុឱ្យបានត្រឹមត្រូវ
មូលហេតុនៃជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើង
ជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងជាធម្មតាកើតឡើងនៅពេលដែលជាលិកាបាតជើងទទួលរងនូវសម្ពាធឬការប្រើប្រាស់ច្រើនពេក រហូតកើតការរលាក។ ដោយកត្តាដែលពាក់ព័ន្ធអាចបែងចែកជាពីរក្រុមសំខាន់ៗ រួមមាន កត្តាទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់ជើង និងកត្តាទាក់ទងនឹងរចនាសម្ព័ន្ធរាងកាយ
កត្តាទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់ជើង
ឥរិយាបថ ឬសកម្មភាពដែលបង្កកែងជើងរងការទង្គិចច្រើនជាងធម្មតា អាចបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើង ដូចជា៖
- ការហ្វឹកហាត់រត់លើសកម្រិត ឬការបង្កើនចម្ងាយរត់យ៉ាងឆាប់រហ័ស
- ការបោះជំហានវែងពេករហូតកម្លាំងទង្គិចនៅបរិវេនកែងជើងច្រើនជាងធម្មតា
- ការរត់ ឬដើរលើផ្ទៃរឹងក្នុងរយៈពេលយូរ
- ការពាក់ស្បែកជើងដែលមានបាតស្តើង ឬស្បែកជើងដែលមិនទ្រកម្លាំងទង្គិចបានគ្រប់គ្រាន់
កត្តាទាក់ទងនឹងរចនាសម្ព័ន្ធរាងកាយ
ស្ថានភាពមួយចំនួននៃរាងកាយ ឬរចនាសម្ព័ន្ធជើង អាចបណ្តាលឱ្យមានការបែងចែកសម្ពាធនៅបរិវេនបាតជើងមិនស្មើគ្នា ដែលបង្កើនភាពតានតឹងលើសរសៃពួរបាតជើង ដូចជា៖
- លើសទម្ងន់ ឬធាត់ជ្រុល ដែលបង្កើនសម្ពាធលើកែងជើង និងបាតជើង
- ភាពមិនប្រក្រតីនៃរចនាសម្ព័ន្ធជើង ដូចជាបាតជើងសំប៉ែត ប្រហោងបាតជើងខ្ពស់ខុសប្រក្រតី ឬរមួលកែងជើង
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើង
គ្រូពេទ្យធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងដោយផ្អែកលើប្រវត្តិអ្នកជំងឺ និងការពិនិត្យរាងកាយ ដោយសង្កេតមើលទីតាំងនៃចំណុចឈឺចាប់នៅកែងជើង។ ក្នុងករណីខ្លះអាចពិចារណាធ្វើតេស្តបន្ថែមដូចជា MRI និងកាំរស្មីអ៊ិច ដើម្បីវាយតម្លៃរចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹង និងច្រានចោលមូលហេតុផ្សេងទៀតដូចជា កំណកកំបោរនៅកែងជើង ឬរបួសឆ្អឹង
គោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការព្យាបាលជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើង
ការព្យាបាលដោយខ្លួនឯងបឋមសម្រាប់អ្នកដែលមានរោគសញ្ញាដំបូងរួមមានដូចខាងក្រោម៖
- លេប ឬលាបថ្នាំប្រឆាំងនឹងការរលាក (NSAIDs) ដើម្បីបំបាត់ការឈឺចាប់
- ស្អំត្រជាក់បរិវេនកែងជើងនៅពេលមានរោគសញ្ញាហើម ក្រហម ឬក្តៅ និងស្អំឧណ្ហៗសម្រាប់ការណីឈឺចាប់រ៉ាំរ៉ៃ
- ទាញសាច់ដុំកំភួនជើង សរសៃពួរកែងជើង Achilles និងសរសៃពួរបាតជើង plantar fascia ជាប្រចាំ
- ពាក់ស្បែកជើងដែលមានបាតទន់ និងទ្រប្រហោងបាតជើងបានល្អ ទាំងក្នុងផ្ទះ និងក្រៅផ្ទះ។ ជៀសវាងការដើរដោយជើងទទេរលើផ្ទៃរឹង
- កាត់បន្ថយ ឬជៀសវាងសកម្មភាពដែលបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញា ដូចជាការរត់ និងការឈរយូរ
- គ្រប់គ្រងទម្ងន់របស់អ្នកដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធលើជើងរបស់អ្នក
ការព្យាបាលជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងរ៉ាំរ៉ៃ
ប្រសិនបើជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងមិនប្រសើរឡើងបន្ទាប់ពីការព្យាបាលបឋមទេ គ្រូពេទ្យរបស់អ្នកអាចពិចារណាវិធីសាស្រ្តព្យាបាលបន្ថែមតាមការសមស្រប ដែលមានគោលបំណងកាត់បន្ថយការឈឺចាប់ កាត់បន្ថយការរលាក និងស្តារនីតិសម្បទានៃជាលិកានៅក្នុងសរសៃពួរបាតជើង
វិធីសាស្រ្តព្យាបាលដែលអាចពិចារណា រួមមាន៖
- រលកកម្ដៅជ្រៅៗ ដូចជាការព្យាបាលដោយអ៊ុលត្រាសោន និងរលកប្រេកង់វិទ្យុ (RF) ដើម្បីជំរុញការជួសជុលជាលិកា
- ការព្យាបាលដោយឡាស៊ែរថាមពលខ្ពស់ (High Power Laser Therapy) ដើម្បីកាត់បន្ថយការរលាកក្នុងដំណាក់កាលស្រួចស្រាវ
- ការព្យាបាលដោយរលកឆក់ (Shock Wave Therapy ឬ ESWT) គឺជាជម្រើសសំខាន់មួយទៀតសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ
ការព្យាបាលដោយរលកឆក់ (ESWT)
ការព្យាបាលដោយរលកឆក់ ឬ Extracorporeal Shock Wave Therapy (ESWT) គឺជាជម្រើសមួយដែលវេជ្ជបណ្ឌិតអាចពិចារណាសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមានជំងឺរលាកសរសៃពួររ៉ាំរ៉ៃ ឬអ្នកដែលរោគសញ្ញាមិនប្រសើរឡើងបន្ទាប់ពីការព្យាបាលបឋម។ វិធីសាស្ត្រនេះប្រើរលកថាមពលបញ្ជូនទៅសរសៃពួរដែលរលាកដើម្បីជួយជំរុញការស្ដារជាលិកា និងបំបាត់ការឈឺចាប់ក្នុងករណីខ្លះ
លោកវរសេនីយ៍ឯកវេជ្ជបណ្ឌិត Pol.Lt.Col.DR. CHAIVAT SRIRATANAVUDHI គ្រូពេទ្យវះកាត់ឆ្អឹងជំនាញខាងវះកាត់ជើង និងកជើង នៅមន្ទីរពេទ្យអន្តរជាតិវេជ្ជថានី បានពន្យល់ថា ការព្យាបាលជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងគួរតែពិចារណាពីភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃរោគសញ្ញា រយៈពេលនៃស្ថានភាព និងការឆ្លើយតបទៅនឹងការព្យាបាលរបស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ ដើម្បីជ្រើសរើសវិធីសាស្រ្តថែទាំសមស្រប និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់លើការដើរប្រចាំថ្ងៃ
ការចាក់ថ្នាំក្នុងតំបន់
ក្នុងករណីខ្លះដែលការឈឺចាប់កែងជើងដោយសារជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងមិនប្រសើរឡើងបន្ទាប់ពីការព្យាបាលបឋម គ្រូពេទ្យអាចពិចារណាការចាក់ថ្នាំក្នុងតំបន់តាមចំនុចបង្ហាញផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្ត ដោយមានគោលដៅដើម្បីកាត់បន្ថយការរលាក ឬបំបាត់ការឈឺចាប់នៅចំណុចភ្ជាប់សរសៃពួរបាតជើង
ការចាក់ថ្នាំមួយចំនួន ដូចជាថ្នាំប្រឆាំងនឹងការរលាក ឬសារធាតុដែលជំរុញការស្តារជាលិកាឡើងវិញ ដូចជា PRP (Platelet-Rich Plasma) និង Prolotherapy គួរតែត្រូវបានវាយតម្លៃដោយគ្រូពេទ្យជាមុនជានិច្ច ដើម្បីពិចារណាលើភាពសមស្រប អត្ថប្រយោជន៍ និងការប្រុងប្រយ័ត្នសម្រាប់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ
ការវះកាត់
ការវះកាត់អាចត្រូវបានពិចារណាសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមានជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងរ៉ាំរ៉ៃ ហើយមិនឆ្លើយតបទៅនឹងការព្យាបាលផ្សេងៗអស់រយៈពេលយូរ។ វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងវាយតម្លៃដោយប្រុងប្រយ័ត្ននូវរោគសញ្ញា ភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ និងលទ្ធផលនៃការព្យាបាលពីមុន មុនពេលរៀបចំផែនការព្យាបាល
ការវះកាត់អាចធ្វើបានទាំងការវះកាត់ដោយបើកចំហ និងការវះកាត់ដោយកាមេរ៉ា ដោយមានគោលបំណងកាត់បន្ថយភាពតានតឹងនៅក្នុងជាលិកាកក្រោមបាតជើង ដែលជាមូលហេតុនៃការឈឺចាប់។ សម្រាប់ការវះកាត់ដោយកាមេរ៉ា វេជ្ជបណ្ឌិតប្រើកាមេរ៉ា និងឧបករណ៍វះកាត់តូចៗ ដើម្បីជួយក្នុងមើលឃើញ និងព្យាបាលបរិវេនដែលមានបញ្ហា ធ្វើឱ្យស្នាមវះមានខ្នាតតូចជាងការវះកាត់បើកចំហ ដែលកាត់បន្ថយការខូចខាតដល់ជាលិកាជុំវិញ និងជួយឱ្យមានការជាសះស្បើយលឿនជាងមុន
ជម្រើសនៃវិធីសាស្ត្រវះកាត់គួរតែទទួលបានការវាយតម្លៃដោយវេជ្ជបណ្ឌិត ដោយពិចារណាលើទីតាំង និងភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃរោគសញ្ញា រចនាសម្ព័ន្ធជើង សុខភាពទូទៅរបស់អ្នកជំងឺ និងភាពសមស្របរបស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ
ការបង្ការជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើង
ទោះបីជាជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងអាចបណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើនក៏ដោយ ប៉ុន្តែការថែរក្សាសុខភាពជើងរបស់អ្នក និងការកាត់បន្ថយកត្តាហានិភ័យមួយចំនួនអាចជួយកាត់បន្ថយឱកាសនៃការវិវត្តនៃការរលាកសរសៃពួរបាតជើងបាន ដោយមានគោលការណ៍ណែនាំដូចខាងក្រោម៖
- ជ្រើសរើសស្បែកជើងដែលទ្រដល់ប្រហោងបាតជើងបានល្អ និងសមស្របសម្រាប់សកម្មភាពដើម្បីជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់លើកែងជើង
- ទាញសាច់ដុំកំភួនជើង សរសៃពួរកែងជើង Achilles និងសរសៃពួរបាតជើង plantar fascia ជាប្រចាំរៀងរាល់ថ្ងៃ
- បង្កើនកម្រិត ឬរយៈពេលនៃការហាត់ប្រាណរបស់អ្នកបន្តិចម្តងៗ។ កុំហាត់ប្រាណខ្លាំងពេក ឬបង្កើនកម្រិតនៃការហ្វឹកហាត់លឿនពេក
- ជៀសវាងការឈរ ឬដើរលើផ្ទៃរឹងក្នុងរយៈពេលយូរ
- អ្នកដែលមានភាពមិនប្រក្រតីនៃជើង ដូចជា បាតជើងរាបស្មើ ឬប្រហោងបាតជើងខ្ពស់ខុសពីធម្មតា គួរតែពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យដើម្បីវាយតម្លៃពីភាពសមស្របនៃការប្រើប្រាស់បាតស្បែកជើង ឬឧបករណ៍ជំនួយផ្សេងៗ
- រក្សាទម្ងន់ឱ្យមានសុខភាពល្អ ដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធលើកែងជើង និងបាតជើង
សំណួរដែលសួរជាញឹកញាប់អំពីជំងឺរលាកសរសៃពួរ (plantar fasciitis)
តើជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងអាចជាសះស្បើយដោយខ្លួនឯងបានទេ?
ប្រហែល 85–90% នៃអ្នកជំងឺដែលមានជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងអាចជាសះស្បើយដោយមិនចាំបាច់វះកាត់ ប្រសិនបើពួកគេថែរក្សាខ្លួនឯងឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងអនុវត្តតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យជាប្រចាំ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការជាសះស្បើយអាចចំណាយពេលជាច្រើនខែ
តើការឈឺកែងជើងពេលព្រឹកមានន័យយ៉ាងណា?
ការឈឺកែងជើងធ្ងន់ធ្ងរនៅជំហានដំបូងបន្ទាប់ពីភ្ញាក់ពីគេង គឺជារោគសញ្ញាជាក់លាក់មួយនៃជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើង។ វាបណ្តាលមកពីជាលិកាបាតជើងដែលរួញតូចនៅពេលសម្រាក ត្រូវបានទាញតឹងនៅពេលទម្លាក់ទម្ងន់លើជើងក្នុងជំហានដំបូង។ ប្រសិនបើរោគសញ្ញានេះនៅតែបន្ត អ្នកគួរតែទៅជួបគ្រូពេទ្យដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវ
តើជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើងត្រូវការការវះកាត់គ្រប់ករណីដែរឬទេ?
មិនមែនជានិច្ចទេ ការវះកាត់គឺជាជម្រើសចុងក្រោយសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលមិនបានប្រសើរឡើងជាមួយនឹងការព្យាបាលផ្សេងៗយ៉ាងហោចណាស់ប្រាំមួយខែ។ អ្នកជំងឺភាគច្រើនឆ្លើយតបបានល្អចំពោះការព្យាបាលដែលមិនចាំបាច់វះកាត់
តើអ្នកណាដែលមានហានិភ័យខ្ពស់នៃជំងឺរលាកសរសៃពួរបាតជើង?
ក្រុមហានិភ័យរួមមាន អ្នករត់ និងអត្តពលិក អ្នកដែលឈរ ឬដើរច្រើនម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ អ្នកដែលធាត់ជ្រុល អ្នកដែលមានបញ្ហាជើងមិនប្រក្រតីដូចជា បាតជើងរាបស្មើ ឬប្រហោងបាតជើងខ្ពស់ និងអ្នកដែលពាក់ស្បែកជើងបាតស្តើងដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់សកម្មភាពរបស់ពួកគេ
Readers’ Rating
0.0 out of 5 stars (based on 0 reviews)
