យុគសម័យថ្មីនៃការវះកាត់ដែលមានការឈ្លានពានតិចតួចបំផុត ជាមួយនឹង មនុស្សយន្តជំនួយការវះកាត់ Da Vinci
បច្ចេកវិទ្យាវេជ្ជសាស្ត្របានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីផ្ […]
Table of Contents
ការរហែកសរសៃចងខាងមុខ (ACL) គឺជារបួសជង្គង់ដែលកើតមានជាញឹកញាប់បំផុត ជាពិសេសចំពោះអត្តពលិក អ្នកដែលហាត់ប្រាណខ្លាំង ឬអ្នកដែលធ្លាប់ជួបគ្រោះថ្នាក់។ របួសនេះជាធម្មតាបណ្តាលមកពីការរមួល ឬការទង្គិចធ្ងន់ធ្ងរ ដែលបណ្តាលឱ្យបាត់បង់ស្ថេរភាពជង្គង់។ ប្រសិនបើមិនបានព្យាបាលឱ្យបានត្រឹមត្រូវទេ វាអាចនាំឱ្យមានបញ្ហាជង្គង់រ៉ាំរ៉ៃ ឬជំងឺរលាកសន្លាក់ឆ្អឹងក្នុងរយៈពេលវែង
តើសរសៃចងខាងមុខគឺជាអ្វី?
សរសៃចងខាងមុខ (Anterior Cruciate Ligament: ACL) គឺជាសរសៃចងសំខាន់មួយនៅក្នុងសន្លាក់ជង្គង់ ដែលគ្រប់គ្រងស្ថេរភាពជង្គង់ ការពារឆ្អឹងស្មងជើងពីការធ្វើចលនាទៅមុខឆ្ងាយពេក និងជួយគ្រប់គ្រងការបង្វិលជង្គង់អំឡុងពេលដើរ រត់ លោត ឬផ្លាស់ប្តូរទិសដៅ។ ប្រសិនបើ ACL រងរបួស ឬរហែក វាអាចបណ្តាលឱ្យជង្គង់រលុង ឈឺចាប់ ហើម និងផ្លាស់ទីមានកម្រិត
មូលហេតុនៃ ការរហែកសរសៃចងខាងមុខ (ACL)
ការផ្លាស់ប្តូរទិសដៅភ្លាមៗ
ការឈប់ ឬងាកភ្លាមៗ ខណៈពេលដែលជើងស្ថិតនៅលើដី ដូចជាក្នុងកីឡា បាល់ទាត់ បាល់បោះ ឬបាល់ទះ បណ្តាលឱ្យសរសៃចងទទួលកម្លាំងរបួលយ៉ាងខ្លាំង
ការទម្លាក់ខ្លួនពីការលោតមិនត្រឹមត្រូវ
ប្រសិនបើជង្គង់ចុះចតមិនត្រឹមត្រូវ អាចធ្វើឪ្យសរសៃចងត្រូវបានទាញហួសពីដែនកំណត់រហូតដល់រហែក ដែលបណ្តាលឱ្យជង្គង់ហើមយ៉ាងលឿន ពិបាកក្នុងការពត់ជង្គង់ និងមិនអាចត្រឡប់ទៅលេងកីឡាបានធម្មតាវិញ
កម្លាំងទង្គិចដោយផ្ទាល់
គ្រោះថ្នាក់ ឬការប៉ះទង្គិចក្នុងកីឡាដែលអាចបង្កើតកម្លាំងទង្គិចច្រើនគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការធ្វើឪ្យសរសៃចងរហែកបាន ដែលបណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់ជង្គង់ធ្ងន់ធ្ងរ ដើរមិនស្មើ និងត្រូវការបញ្ឈប់សកម្មភាពភ្លាមៗ
សាច់ដុំជុំវិញជង្គង់មិនរឹងម៉ាំ
នៅពេលដែលសាច់ដុំជុំវិញជង្គង់មិនអាចទ្រទ្រង់ជង្គង់បានគ្រប់គ្រាន់ សរសៃចងខាងមុខ (ACL) និងត្រូវទទួលភាពតានតឹងកាន់តែច្រើន ដែលនាំឱ្យ ជង្គង់រលុង ការស្រុឌជង្គង់ និងហានិភ័យនៃការរងរបួសឡើងវិញ
តើរោគសញ្ញានៃ ការរហែកសរសៃចងខាងមុខ (ACL) មានអ្វីខ្លះ?
រោគសញ្ញាដែលតែងតែកើតឡើងភ្លាមៗបន្ទាប់ពីរបួស និងមានភាពធ្ងន់ធ្ងរខុសៗគ្នាពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់
មានសំឡេងនៅក្នុងជង្គង់ (Audible Pop)
អំឡុងពេលរហែក ACL អ្នកជំងឺមួយចំនួនអាចឮ ឬមានអារម្មណ៍ថាមានសំឡេងផ្ទុះ ឬប្រេះនៅខាងក្នុងសន្លាក់ជង្គង់។ បន្ទាប់មកច្រើនតែមានការឈឺចាប់ និងអស្ថិរភាពជង្គង់ ដែលធ្វើឱ្យពិបាកដើរ ឬរត់បន្ទាប់ពីរបួស
ឈឺជង្គង់ធ្ងន់ធ្ងរភ្លាមៗ
ការដាច់សរសៃចង ACL ខាងមុខជារឿយៗបណ្តាលឱ្យឈឺជង្គង់ភ្លាមៗ ដោយភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃការឈឺចាប់អាស្រ័យលើវិសាលភាពនៃរបួស និងអាចធ្វើឱ្យវាមិនអាចទ្រទម្ងន់លើជើងដែលរងផលប៉ះពាល់បានផងដែរ
ហើមជង្គង់យ៉ាងលឿន
នៅពេលដែល ACL ដាច់ អាចមានការហូរឈាមខាងក្នុងចូលទៅក្នុងសន្លាក់ជង្គង់ ដែលបណ្តាលឱ្យហើមគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងរយៈពេលពីរបីម៉ោង អាចធ្វើឱ្យការពត់ ឬតម្រង់ជង្គង់មានការលំបាក
ការដើរមិនស្មើឬការស្រុឌជង្គង់
ដោយសារតែការឈឺចាប់ ការហើម និង អស្ថិរភាពនៅក្នុងសន្លាក់ជង្គង់ អ្នកជំងឺច្រើនតែដើរមិនស្មើ ហើយអាចត្រូវការឧបករណ៍ជំនួយអំឡុងពេលដើរ
មិនអាចលេងកីឡាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការរត់ ឬ ការផ្លាស់ប្តូរទិសដៅបាន
ដោយសារតែជង្គង់បានបាត់បង់ស្ថេរភាព ហើយមិនអាចទប់ទល់នឹងកម្លាំងរមួល ឬ កម្លាំងបង្វិលបានតាមធម្មតា ដូច្នេះគួរតែបញ្ឈប់សកម្មភាពភ្លាមៗ និងទទួលការសង្គ្រោះបឋមដែលសមស្រប
អាការៈដែលប៉ះពាល់រយៈពេលវែង
ជង្គង់រលុង ឬការស្រុឌជង្គង់
សរសៃចងខាងមុខ (ACL) មិនអាចជាសះស្បើយដោយធម្មជាតិបានទេ។ ប្រសិនបើគ្មានការព្យាបាលត្រឹមត្រូវទេ ជង្គង់នឹងខ្វះស្ថេរភាព និងអាចចាំបាច់ត្រូវធ្វើការវះកាត់ដើម្បីជួសជុល ឬកសាងសរសៃចងឡើងវិញ
ឈឺជង្គង់រ៉ាំរ៉ៃ និងមានហានិភ័យនៃជំងឺសឹកសន្លាក់ជង្គង់
ការបណ្ដោយការរហែក ACL ដោយមិនព្យាបាល អាចនាំឱ្យមានមុខងារជង្គង់ចុះខ្សោយ ដែលបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺសឹកសន្លាក់ជង្គង់មុនអាយុ និងបណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់ជង្គង់រយៈពេលវែង
សាច់ដុំភ្លៅទន់ខ្សោយ ឬសាច់ដុំរួញតូច
ការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ជើង និងជង្គង់បន្ទាប់ពីរងរបួសអាចនាំឱ្យសាច់ដុំភ្លៅមានភាពទន់ខ្សោយ។ ដូច្នេះការព្យាបាលដោយចលនាដើម្បីស្តារកម្លាំង និងភាពបត់បែននៃសន្លាក់ជង្គង់គឺជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃការព្យាបាល
ប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះរោគសញ្ញាណាមួយទាំងនេះ សូមណាត់ជួបជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតនៅមន្ទីរពេទ្យអន្តរជាតិវេជ្ជថានី
ការរហែកសរសៃចងខាងមុខ មានប៉ុន្មានកម្រិត?
ការរហែកសរសៃចងខាងមុខជាទូទៅត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរដូចខាងក្រោម៖
កម្រិតទី 1 – ការលាតសន្ធឹងខ្លាំងពេក ប៉ុន្តែមិនមែនជាការរហែកទាំងស្រុងនោះទេ
សរសៃចងនៅតែភ្ជាប់គ្នា ប៉ុន្តែមានលាតសន្ធឹងខ្លាំងពេក ដែលបណ្តាលឲ្យមានអស្ថិរភាពបន្តិចបន្តួច និងមានការឈឺចាប់ខ្លះ
កម្រិតទី 2 – ការរហែកដោយផ្នែក
សរសៃចងមួយចំនួនត្រូវបានរហែក ដែលបណ្តាលឲ្យមានអស្ថិរភាពកាន់តែច្បាស់ និងអាចបង្កើនការឈឺចាប់ និងហើមកាន់តែច្រើន
កម្រិតទី 3 – ការរហែកទាំងស្រុង
សរសៃចងរហែកទាំងស្រុងជាពីរ ឬផ្លាស់ទីតាំង ដែលបណ្តាលឲ្យមានអស្ថិរភាពជង្គង់យ៉ាងសំខាន់ ហើយជាធម្មតាត្រូវការការពិចារណាវះកាត់
គោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យសម្រាប់ការរហែកសរសៃចងខាងមុខ (ACL)
វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងចាប់ផ្តើមដោយយកប្រវត្តិវេជ្ជសាស្ត្រ ធ្វើការពិនិត្យរាងកាយ និងធ្វើតេស្តស្ថេរភាពជង្គង់ រួមជាមួយនឹងការធ្វើតេស្តបន្ថែមដូចជា
- កាំរស្មីអ៊ិចត្រូវបានប្រើដើម្បីរកមើលការបាក់ឆ្អឹង ឬភាពមិនប្រក្រតីនៃឆ្អឹង
- ការថតរូបភាពអនុភាពម៉ាញេទិក (MRI) ត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយតម្លៃការខូចខាតដល់សរសៃចងខាងមុខ និងរបួសដែលអាចកើតមានផ្សេងទៀតនៅក្នុងសន្លាក់ជង្គង់ ដូចជាការរហែកទ្រនាប់ជង្គង់ ឬឆ្អឹងខ្ចីសន្លាក់
ការព្យាបាលការរហែកសរសៃចងខាងមុខ (ACL) ជាមួយនឹងការវះកាត់ដោយកាមេរ៉ា
ក្នុងករណីមានការដាច់សរសៃចង ACL ទាំងស្រុង ឬអាការៈជង្គង់រលុងធ្ងន់ធ្ងរ ការវះកាត់អាចជាជម្រើសសមស្រប។ ជាធម្មតា គ្រូពេទ្យតែងណែនាំឲ្យប្រើការវះកាត់ដោយកាមេរ៉ាចូលទៅក្នុងសន្លាក់ជង្គង់ដើម្បីសាងសរសៃចង ACL ឡើងវិញ (Arthroscopic ACL Reconstruction) ដែលជានីតិវិធីវះកាត់មុខរបួសតូច ប្រហែល 2-3 កន្លែង។ បន្ទាប់មកបញ្ចូលកាមេរ៉ា arthroscope ដែលផ្តល់នូវការពង្រីករូបភាពដែលមានគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់ ជួយឪ្យអាចមើលឃើញរចនាសម្ព័ន្ធខាងក្នុងនៃសន្លាក់ជង្គង់យ៉ាងច្បាស់ និងដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យមានការបញ្ចូលឧបករណ៍វះកាត់ដើម្បីជួសជុល ឬកែតម្រូវតំបន់ដែលរងរបួស
គុណសម្បត្តិនៃការវះកាត់ ACL ឡើងវិញតាមរន្ធតូចបំផុតរួមមាន៖
- មុខរបួសវះកាត់មានខ្នាតតូច
- ការឈឺចាប់ក្រោយការវះកាត់តិចជាងមុន
- ការជាសះស្បើយលឿនជាងមុន
- កាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់លើជាលិកាជង្គង់ជុំវិញ
- អនុញ្ញាតឱ្យត្រឡប់ទៅរកជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងកីឡាវិញបានលឿនជាងមុន
ការរហែកសរសៃចង ACL អាចព្យាបាលដោយមិនចាំបាច់វះកាត់បានទេ?
ការរហែក ACL មិនអាចជាសះស្បើយដោយខ្លួនឯងទេ ប៉ុន្តែក្នុងករណីស្រាលមួយចំនួនដែលមិនចាំបាច់ត្រូវប្រើសន្លាក់ជង្គង់ក្នុងការលេងកីឡាខ្លាំង អាចព្យាបាលដោយមិនចាំបាច់វះកាត់ តាមរយៈការព្យាបាលដោយចលនា និងការជៀសវាងសកម្មភាពដែលមានហានិភ័យ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើសរសៃចងរហែកទាំងស្រុង មានរោគសញ្ញានៃជង្គង់រលុង ឬអ្នកចង់ត្រលប់ទៅលេងកីឡា និងប្រើប្រាស់ជង្គង់វិញទាំងស្រុង ការវះកាត់ដោយកាមេរ៉ាដើម្បីកសាងសរសៃចងឡើងវិញអាចជួយធ្វើឱ្យជង្គង់មានស្ថេរភាព និងកាត់បន្ថយបញ្ហារយៈពេលវែង
សំណួរដែលសួរជាញឹកញាប់អំពីការរហែកសរសៃចង ACL
ការរហែកសរសៃចង ACL មានរោគសញ្ញាអ្វីខ្លះ?
រោគសញ្ញាទូទៅ រួមមាន សំឡេងនៅក្នុងជង្គង់ ឈឺជង្គង់ភ្លាមៗ ហើមជង្គង់យ៉ាងលឿន ដើរមិនស្មើ ឬមានអារម្មណ៍ថាជង្គង់រលុង និងអស្ថិរភាព ជាពិសេសនៅពេលទ្រទម្ងន់ ឬផ្លាស់ប្តូរទិសដៅ
ការរហែកសរសៃចង ACL បណ្តាលមកពីអ្វី?
មូលហេតុទូទៅបំផុតគឺការផ្លាស់ប្តូរទិសដៅភ្លាមៗ ការទម្លាក់ខ្លួនពីការលោតមិនត្រឹមត្រូវ ការទង្គិចធ្ងន់ធ្ងរក្នុងកីឡា ឬសាច់ដុំជុំវិញជង្គង់មិនរឹងម៉ាំ ដែលបណ្តាលឱ្យសរសៃចងទ្រាំទ្រនឹងកម្លាំងខ្លាំងពេករហូតដល់រហែក
ការរហែកសរសៃចង ACL ចាំបាច់ត្រូវការព្យាបាលដោយការវះកាត់ដែរឬទេ?
នេះអាស្រ័យលើភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃរបួស។ ប្រសិនបើការរហែកទាំងស្រុង ឬមានរោគសញ្ញាជង្គង់រលុងខ្លាំង គ្រូពេទ្យច្រើនតែណែនាំការវះកាត់ដោយកាមេរ៉ាដើម្បីកសាងសរសៃចងឡើងវិញ ដើម្បីជួយស្តារស្ថេរភាពជង្គង់ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃបញ្ហារយៈពេលវែង
សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម ឬធ្វើការណាត់, សូមទាក់ទងមកកាន់
មជ្ឈមណ្ឌលឆ្អឹងនិងសន្លាក់, មន្ទីរពេទ្យអន្ដរជាតិវេជ្ជថានី
សេវាកម្មទូរស័ព្ទ ២៤ម៉ោង: 089-201-9000
Readers’ Rating
0.0 out of 5 stars (based on 0 reviews)
