ជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត (Thyroid Cancer) គឺជាជំងឺដែលមនុស្សជាច្រើនប្រហែលជាមិនដឹងខ្លួន ពីព្រោះនៅដំណាក់កាលដំបូងជារឿយៗវាមិនបង្ហាញរោគសញ្ញាច្បាស់លាស់ណាមួយនោះទេ ប៉ុន្ដែការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យាការពិនិត្យ និងធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ អនុញ្ញាតឱ្យអាចរកជំងឺបានតាំងពីដំណាក់កាលដំបង ជួយបង្កើនឱកាសនៃការព្យាបាល និងត្រឡប់មកប្រើប្រាស់ជីវិតវិញបានតាមធម្មតា
តើជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតជាអ្វី?
ជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត គឺជាស្ថានភាពមួយដែលកោសិកាក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតផ្លាស់ប្តូរ និងបម្លែងខ្លួនខុសប្រក្រតីយ៉ាងមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន ដែលក្លាយជាសាច់កាច។ ក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រព៏ន្ធរំលាយអាហារ ថាមពល សីតុណ្ហភាព និងអរម៉ូននៅក្នុងខ្លួន។ នៅពេលដែលភាពមិនប្រក្រតីកើតឡើង វាប៉ះពាល់ដល់សុខភាពដោយរួម
5 សញ្ញាព្រមាននៃជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន
ទោះបីជារោគសញ្ញាដំបូងច្រើនតែមិនធ្ងន់ធ្ងរក៏ដោយ ប៉ុន្ដែអ្នកគួរតែដឹងអំពីសញ្ញាទាំងនេះ
ដុំពកនៅក ដែលលូតលាស់លឿន
សំឡេងស្អករ៉ាំរ៉ៃ
ពិបាកលេប ឬពិបាកដកដង្ហើម
ឈឺចាប់ ឬហើមនៅក
កូនកណ្តុរនៅករីកធំ
ប្រសិនបើអ្នកសម្គាល់ឃើញភាពមិនប្រក្រតីណាមួយ អ្នកគួរតែទៅជួបគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់
បច្ចេកវិទ្យាពិនិត្យទំនើបអាចរកឃើញជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតនៅដំណាក់កាលដំបូងរបស់វា
ការធ្វើតេស្តពិនិត្យសម្រាប់ដុំសាច់ក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតដែលទទួលស្គាស់ទូលំទូលាយបំផុតនាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺអ៊ុលត្រាសោនក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតដែលមានគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់ (High-Resolution Thyroid Ultrasound) ដោយសារតែក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតគឺជាសរីរាង្គរាក់ រលកសំឡេងប្រេកង់ខ្ពស់អាចថតរូបភាពដុំសាច់បានយ៉ាងច្បាស់ រួមទាំងទំហំ រូបរាង រចនាសម្ព័ន្ធខាងក្នុង (echogenicity) និងសរីរាង្គនៅជុំវិញយ៉ាងលម្អិត ធ្វើឪ្យគ្រូពេទ្យវាយតម្លៃហានិភ័យនៃជំងឺនេះបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវតាំងពីដំបូង
លើសពីនេះ អ៊ុលត្រាសោនគឺជាឧបករណ៍សំខាន់មួយសម្រាប់កំណត់ទីតាំងការធ្វើកោសល្យវិច័យ (Ultrasound-Guided FNA) សម្រាប់ការពិនិត្យរោគសាស្ត្រ ដែលបង្កើនទំនុកចិត្តក្នុងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាតើដុំសាច់នោះជា “ដុំសាច់ស្លូត” ឬមានហានិភ័យនៃការកើតជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត
ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលរោគវិនិច្ឆ័យកាន់តែត្រឹមត្រូវ គ្រូពេទ្យច្រើនតែប្រើរួមជាមួយការវាយតម្លៃ លក្ខណៈដែលមើលឃើញជាច្រើនរួមគ្នា ដូចជា៖
គែមដុំសាច់មិនរៀបស្មើ
មានកំណកកាល់ស្យូមនៅខាងក្នុង
រូបរាងខ្ពស់ជាងទទឹង
ការឆ្លុះបញ្ចាំងរលកសំឡេងខុសប្រក្រតី
លក្ខណៈពិសេសទាំងនេះរួមគ្នាអាចជួយចាត់ថ្នាក់ដុំសាច់ថាមានឱកាសក្នុងការកើតមហារីក ទាប មធ្យម ឬខ្ពស់ ដែលមានឥទ្ធិពលដល់ជម្រើសនៃការពិនិត្យ និងផែនការព្យាបាលបន្ថែមទៀត
ក្នុងករណីដែលត្រូវការវាយតម្លៃការរីករាលដាលនៃជំងឺមហារីក ដូចជា ទៅកាន់កូនកណ្តុរ ឬរចនាសម្ព័ន្ធជ្រៅៗនៅក គ្រូពេទ្យអាចប្រើការស្កេន CT ឬ MRI រួមជាមួយគ្នាដើម្បីផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពនៃការរីករាលដាលដ៏ទូលំទូលាយ និងត្រឹមត្រូវបំផុត
ហេតុអ្វីបានជាការរកឃើញលឿនមានសារៈសំខាន់?
នៅពេលដែលជំងឺនេះស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលដំបូង មុនពេលវារីករាលដាល ឬខណៈពេលដែលវានៅតែត្រូវបានកំណត់ចំពោះក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត ការព្យាបាលគឺកាន់តែងាយស្រួល ហើយលទ្ធផលច្រើនតែល្អជាង
កាត់បន្ថយឱកាសនៃការវិវត្ត និងកាត់បន្ថយតម្រូវការសម្រាប់ការព្យាបាលដែលឈ្លានពាន ឬការព្យាបាលដែលប្រើប្រាស់ធនធានច្រើន
បច្ចេកវិទ្យាទំនើប ជួយឱ្យអាចរកឃើញលឿនបានលឿន និងត្រឹមត្រូវជាងមុន ដែលបង្ហាញពី “ឱកាសមាស” សម្រាប់អ្នកដែលមានហានិភ័យ ឬចាប់ផ្តើមសង្ស័យពីរោគសញ្ញា
វិធីសាស្រ្តព្យាបាលសម្រាប់ជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត
ការព្យាបាលបច្ចុប្បន្នសម្រាប់ជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ជាពិសេសប្រសិនបើត្រូវបានរកឃើញនៅដំណាក់កាលដំបូង។ វិធីសាស្រ្តព្យាបាលសំខាន់ៗជាធម្មតារួមមានការវះកាត់រួមផ្សំជាមួយនឹងការព្យាបាលដោយវិទ្យុសកម្មអ៊ីយ៉ូត ហើយក្នុងករណីខ្លះ អាចមានការព្យាបាលដោយកាំរស្មី ឬថ្នាំបន្ថែម ដោយផ្អែកលើការវាយតម្លៃជាលក្ខណៈបុគ្គល
ការវះកាត់ក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត (ការវះកាត់យកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតចេញ)
ការវះកាត់គឺជាវិធីសាស្ត្រចម្បងសម្រាប់យកកោសិកាមហារីកចេញពីក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត។ វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រសមស្របដោយផ្អែកលើដំណាក់កាល និងលក្ខណៈនៃជំងឺ ដូចជា៖
Total Thyroidectomy៖ ការវះកាត់យកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតទាំងមូលចេញ សមស្របសម្រាប់ដំណាក់កាលធ្ងន់ធ្ងរ ឬនៅពេលដែលរកឃើញដុំសាច់ច្រើន
Lobectomy៖ ការវះកាត់ដើម្បីយកដុំសាច់ចេញតែដុំសាច់មួយដុំនៃក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតប៉ុណ្ណោះ សមស្របសម្រាប់ដុំសាច់ដែលមានហានិភ័យទាប
Lymph Node Dissection៖ ការវះកាត់ដើម្បីយកកូនកណ្ដុរនៅក្បែរនោះចេញ ប្រសិនបើរកឃើញដុំសាច់រាលដាល
បច្ចុប្បន្ននេះ វេជ្ជបណ្ឌិតមានបច្ចេកទេសដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ ដូចជាការវះកាត់ជៀសវាងក្រពេញប៉ារ៉ាទីរ៉ូអ៊ីត ដើម្បីការពារការថយចុះជាតិកាល់ស្យូមក្នុងឈាម និងការពារខ្សែសំឡេង ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃសំឡេងស្អក
ការវះកាត់ជាធម្មតាចំណាយពេលប្រហែល 2 ម៉ោង ដោយមានរយៈពេលសម្រាកព្យាបាលជាមធ្យម 3-5 ថ្ងៃ។ អ្នកជំងឺអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញបាន ប្រសិនបើមិនមានផលវិបាក។ ក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតដែលត្រូវបានដកចេញ ត្រូវបានពិនិត្យដោយអ្នកជំនាញខាងរោគសាស្ត្រ ដើម្បីវាយតម្លៃការរីករាលដាលនៃកោសិកាមហារីកឱ្យបានលម្អិត
ការព្យាបាលដោយវិទ្យុសកម្មអ៊ីយ៉ូត (Radioactive Iodine Therapy – RAI)
ប្រសិនបើលទ្ធផលនៃរោគសាស្ត្របង្ហាញពីការរីករាលដាលនៃជំងឺមហារីក ឬហានិភ័យនៃការកើតឡើងវិញ គ្រូពេទ្យជាធម្មតាណែនាំការព្យាបាលដោយវិទ្យុសកម្មអ៊ីយ៉ូត I-131 ប្រហែល 4 សប្តាហ៍បន្ទាប់ពីការវះកាត់
វិធីសាស្ត្រនេះពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នកជំងឺ “លេបវិទ្យុសកម្មអ៊ីយ៉ូត”។ កោសិកាមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតដែលនៅសល់នឹងស្រូបយកអ៊ីយ៉ូត នឹងបំផ្លាញនៅក្នុងចំនុចពិសេស ដែលកាត់បន្ថយឱកាសនៃការកើតឡើងវិញបានយ៉ាងច្រើន។ ការព្យាបាលត្រូវតែអនុវត្តនៅក្នុងបន្ទប់ដាច់ដោយឡែករយៈពេល 2-4 ថ្ងៃ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកដែលនៅជុំវិញអ្នកជំងឺ រហូតដល់កម្រិតវិទ្យុសកម្មធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតសុវត្ថិភាព
ការព្យាបាលបន្ថែមផ្សេងទៀត៖
ក្នុងករណីខ្លះដែលជំងឺនេះមិនឆ្លើយតបទៅនឹងការព្យាបាលបឋម ការព្យាបាលផ្សេងទៀតអាចត្រូវបានប្រើ
ការព្យាបាលដោយកាំរស្មីខាងក្រៅ (External Beam Radiation)
ការព្យាបាលមហារីកដោយថ្នាំគោលដៅ (Targeted Therapy)
ការព្យាបាលដោយគីមី
វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងបង្កើតផែនការព្យាបាលជាលក្ខណៈបុគ្គលដោយផ្អែកលើប្រភេទនៃជំងឺមហារីក និងការឆ្លើយតបរបស់រាងកាយ
ក្រុមដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ដែលគួរតែត្រូវបានពិនិត្យ៖
អ្នកដែលមានដុំពកនៅក ឬដុំពកដែលកំពុងលូតលាស់ធំឡើង
ប្រវត្តិគ្រួសារនៃជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត ឬជំងឺហ្សែនជាក់លាក់
ធ្លាប់ទទួលការព្យាបាលដោយកាំរស្មីនៅកពីមុន
ស្ត្រីដែលមានអាយុពី 30-50 ឆ្នាំ (ច្រើនកើតមានចំពោះស្ត្រី)
មុខងារក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតមិនប្រក្រតីញឹកញាប់
ការរកឃើញទាន់ពេលវេលា សុវត្ថិភាព បង្កើនឱកាសរស់រានមានជីវិត
ជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតមិនមែនជាជំងឺចម្លែកនោះទេ ការរកឃើញទាន់ពេលវេលាបង្កើនឱកាសនៃការព្យាបាលជាសះស្បើយ និងការវិលត្រឡប់ទៅរកជីវិតធម្មតាវិញ ការត្រួតពិនិត្យ ងាយស្រួល រហ័ស មិនឈឺចាប់ និងមានសុវត្ថិភាព
សំណួរដែលសួរជាញឹកញាប់អំពីជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត
តើជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតមានគ្រោះថ្នាក់ទេ?
ករណីភាគច្រើនជាប្រភេទដែលឆ្លើយតបយ៉ាងល្អចំពោះការព្យាបាល។ ប្រសិនបើរកឃើញទាន់ពេលវេលា មានឱកាសខ្ពស់ក្នុងការជាសះស្បើយ និងវិលត្រឡប់ទៅរកជីវិតធម្មតាវិញបាន
តើខ្ញុំគួរព្រួយបារម្ភអំពីដុំពកនៅករបស់ខ្ញុំទេ?
ដុំពកនៅក មិនមែនគ្រប់ដុំពកទាំងអស់នៅកសុទ្ធតែជាមហារីកនោះទេ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស ប៉ះទៅឈឺ ឬមានរោគសញ្ញាដូចជា ស្អក ឬពិបាកលេប អ្នកគួរតែពិនិត្យអ៊ុលត្រាសោនជាបន្ទាន់
តើក្រុមណាខ្លះដែលមានហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតខ្ពស់បំផុត?
ស្ត្រីអាយុ 30–50 ឆ្នាំ
អ្នកដែលមានប្រវត្តិប៉ះពាល់នឹងកាំរស្មីនៅបរិវេនក
អ្នកដែលមានប្រវត្តិគ្រួសារនៃជំងឺមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត
អ្នកដែលជួបប្រទះនឹងភាពមិនប្រក្រតីនៃអរម៉ូនទីរ៉ូអ៊ីតជាញឹកញាប់
សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម ឬធ្វើការណាត់, សូមទាក់ទងមកកាន់
មជ្ឈមណ្ឌលមហារីក , មន្ទីរពេទ្យអន្ដរជាតិវេជ្ជថានី សេវាកម្មទូរស័ព្ទ ២៤ម៉ោង: 089-201-9000
Medically Reviewed by
DR. NATTANIT SURIYAPHAN
Internal Medicine
Oncology
Readers’ Rating
5.0 out of 5 stars (based on 4 reviews)