ប្ដូរទម្ងន់ ញ័រទ្រូង ងាយអស់កម្លាំង អាចជា ក្រពេញលើតម្រងមិនប្រក្រតី

Table of Contents

ក្រពេញលើតម្រងមិនប្រក្រតី (ក្រពេញ Adrenal មិនប្រក្រតី) អាចបណ្តាលមកពីការផលិតមិនគ្រប់គ្រាន់ ការផលិតអរម៉ូនច្រើនពេក ឬដុំសាច់នៅក្នុងក្រពេញលើតម្រង
រោគសញ្ញារកឃើញបានជាច្រើនប្រភេទ ដូចជា ងាយអស់កម្លាំង ការប្រែប្រួលទម្ងន់ សម្ពាធឈាមមិនប្រក្រតី ញ័រទ្រូង បែកញើសច្រើន ឬខ្សោយសាច់ដុំ
មូលហេតុអាចពាក់ព័ន្ធជាមួយជំងឺអូតូអ៊ុយមីន ការប្រើងថ្នាំស្តេរ៉ូអ៊ីត ជំងឺក្រពេញ Pituitary ឬដុំសាច់ដែលផលិតអរម៉ូន
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យត្រូវមើលទៅលើរោគសញ្ញា ប្រវត្តិនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំ លទ្ធផលតេស្តអរម៉ូន និងការថតកាំរស្មីអ៊ិច។ វាមិនអាចសន្និដ្ឋានបានតែពីរោគសញ្ញាតែមួយមុខនោះទេ
វិធីសាស្រ្តព្យាបាលអាចជាការផ្ដល់អរម៉ូនដែលខ្វះខាត ប្រើថ្នាំគ្រប់គ្រងអរម៉ូន ការវះកាត់យកដុំសាច់ចេញ ឬការត្រួតពិនិត្យតាមការសមស្រប

ក្រពេញលើតម្រងមិនប្រក្រតី គឺជាអ្វី?

ក្រពេញលើតម្រង (ក្រពេញ Adrenal) គឺជាក្រពេញតូចៗដែលស្ថិតនៅពីលើតម្រងនោមទាំងសងខាង។ ពួកវាផលិតអរម៉ូនសំខាន់ៗមួយចំនួន ដូចជា…

អាល់ដូស្តេរ៉ូន (Aldosterone) រក្សាតុល្យភាពទឹក និងអេឡិចត្រូលីត
កូទីសូល (Cortisol) គ្រប់គ្រងការរំលាយអាហារ កម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាម និងការឆ្លើយតបការស្ត្រេស
អរម៉ូនភេទ (Sex Hormones)
អាដ្រេណាលីន (Adrenaline) និង ណូរ៉ាឌីណាលីន (Noradrenaline) គ្រប់គ្រងចង្វាក់បេះដូង និងសម្ពាធឈាមនៅពេលដែលរាងកាយត្រូវការទប់ទល់នឹងស្ថានភាពផ្សេងៗ

បញ្ហាក្រពេញលើតម្រងមិនប្រក្រតី គឺជាស្ថានភាពមួយដែលក្រពេញ Adrenal ផលិតអរម៉ូនអតុល្យភាព អាចផលិតតិចពេក ឬច្រើនពេក ឬដោយសារតែដុំពកឬដុំសាច់ដែលប៉ះពាល់ដល់ការដំណើរការរបស់វា។ ភាពមិនប្រក្រតីទាំងនេះអាចប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធរាងកាយជាច្រើន ចាប់ពីសម្ពាធឈាម និងកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាម រហូតដល់ការឆ្លើយតបរបស់រាងកាយចំពោះភាពតានតឹង និងជំងឺ

នៅពេលដែលការផលិតអរម៉ូនផ្លាស់ប្តូរ រោគសញ្ញាអាចបង្ហាញតាមវិធីផ្សេងៗគ្នា ដូចជា ឆាប់អស់កម្លាំង ការឡើងទម្ងន់ ឬស្រកទម្ងន់ខុសធម្មតា សម្ពាធឈាមខ្ពស់ឬទាប ញ័រទ្រូង ខ្សោយសាច់ដុំ ឬកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាម និងអេឡិចត្រូលីតមិនប្រក្រតី

ក្រពេញលើតម្រងធ្វើការមិនប្រក្រតី បណ្តាលមកពីអ្វី?

ដំណើរការមិនប្រក្រតីមិនមែនកើតឡើងតែពីក្រពេញ Adrenal តែម្យ៉ាងនោះទេ ព្រោះមុខងាររបស់វាក៏ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងក្រពេញ Pituitary និងប្រព័ន្ធអ័រម៉ូនផ្សេងទៀតនៅក្នុងរាងកាយផងដែរ។ ដូច្នេះ វាអាចបណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើន ដូចជា…

ជំងឺអូតូអ៊ុយមីនដែលវាយប្រហារជាលិកាក្រពេញលើតម្រងនោម (Adrenal)
ការប្រើប្រាស់ថ្នាំស្តេរ៉ូអ៊ីតរយៈពេលយូរ ឬការកាត់បន្ថយ ឬបញ្ឈប់ការប្រើថ្នាំយ៉ាងឆាប់រហ័ស
ជំងឺក្រពេញភីតូរីសដែលគ្រប់គ្រងការផលិតអរម៉ូន
ដុំពក ឬដុំសាច់នៅក្នុងក្រពេញ Adrenal
ការឆ្លងមេរោគ ឬការហូរឈាមក្នុងក្រពេញ Adrenal
ជំងឺមហារីកពីសរីរាង្គផ្សេងទៀតដែលបានរាលដាលដល់ក្រពេញ Adrenal
ជំងឺហ្សែនមួយចំនួន
ថ្នាំមួយចំនួនដែលអាចជ្រៀតជ្រែកជាមួយការផលិត ឬសកម្មភាពនៃអរម៉ូន

ជំងឺក្រពេញលើតម្រងនោម អាចបង្ហាញរោគសញ្ញាតាមវិធីផ្សេងៗគ្នា អាស្រ័យលើមូលហេតុ និងអរម៉ូនដែលរងផលប៉ះពាល់។ ស្ថានភាពខ្លះបណ្តាលឱ្យមានកម្រិតអរម៉ូនមិនគ្រប់គ្រាន់ ខណៈពេលដែលស្ថានភាពខ្លះទៀតបណ្តាលឱ្យមានកម្រិតខ្ពស់ខុសប្រក្រតី

ជំងឺក្រពេញ Adrenal មានប៉ុន្មានប្រភេទ

ជាទូទៅ ជំងឺក្រពេញ Adrenal អាចបែងចែកជាបីប្រភេទសំខាន់ៗ ដោយរោគសញ្ញាមានខុសគ្នាពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់។ រោគសញ្ញាខ្លះវិវត្តបន្តិចម្តងៗ និងស្រដៀងនឹងបញ្ហាសុខភាពទូទៅ ដូច្នេះវាជាការសំខាន់ក្នុងការសង្កេតមើលការផ្លាស់ប្តូរដែលកើតឡើងជាប់លាប់ ឬការរួមបញ្ចូលគ្នានៃរោគសញ្ញា។ ព័ត៌មានលម្អិតមានដូចខាងក្រោម៖

ក្រពេញលើតម្រងនោមផលិតអរម៉ូនតិចពេក

នេះត្រូវបានគេហៅថា ជំងឺខ្សោយក្រពេញលើតម្រងនោម ដែលរាងកាយមាន Cortisol និង Aldosterone មិនគ្រប់គ្រាន់។ រោគសញ្ញាទូទៅនៃជំងឺក្រពេញ Adrenal នេះរួមមាន…

ឆាប់អស់កម្លាំង ល្ហិតល្ហៃ ឬខ្វះថាមពលជាប់លាប់
ខ្សោយសាច់ដុំ
បាត់បង់ចំណង់អាហារ ឬស្រកទម្ងន់ដោយអចេតនា
ចង្អោរ ក្អួត ឈឺពោះ ឬរាគ
វិលមុខពេលក្រោកឈរ
សម្ពាធឈាមទាប
ពិសារអាហារប្រៃជាងមុន
ស្បែកក្រមៅខុសប្រក្រតី ជាពិសេសនៅតំបន់ដូចជាក្លៀក ស្លាកស្នាម ឬអញ្ចាញធ្មេញក្នុងករណីខ្លះ

ក្រពេញលើតម្រងនោមផលិតអរម៉ូនច្រើនពេក

នេះអាចបណ្តាលមកពីកម្រិត cortisol, aldosterone, អរម៉ូនភេទ, adrenaline ឬអរម៉ូនដទៃទៀតខ្ពស់ជាងធម្មតា។ រោគសញ្ញានឹងប្រែប្រួលអាស្រ័យលើបរិមាណអរម៉ូនកើនឡើង ដូចជា៖

ឡើងទម្ងន់ ជាពិសេសនៅបរិវេនដងខ្លួន
មុខមូល ឬការផ្លាស់ប្តូររូបរាង
ខ្សោយនៅផ្នែកខាងលើនៃដៃ ឬភ្លៅ
ស្បែកស្តើង ងាយជាំ ឬស្នាមសង្វារពណ៌ស្វាយ
សម្ពាធឈាមខ្ពស់ ឬពិបាកគ្រប់គ្រង
កម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់
ឈឺក្បាល ញ័រទ្រូង បែកញើសច្រើនពេក ឬញ័រម្តងម្កាល
រមួលក្រពើ ស្ពឹក ឬខ្សោយសាច់ដុំដោយសារកម្រិតប៉ូតាស្យូមទាប
រដូវមិនទៀងទាត់ សក់ដុះលឿន ឬឡើងមុនច្រើនក្នុងករណីខ្លះ

មានដុំពក ឬដុំសាច់នៅក្នុងក្រពេញលើតម្រងនោម

ដុំពកឬដុំសាច់នៅក្នុងក្រពេញលើតម្រងនោមជាច្រើនមិនបង្ករោគសញ្ញាទេ ហើយអាចត្រូវបានរកឃើញដោយចៃដន្យក្នុងអំឡុងពេលធ្វើ CT scan ឬ MRI សម្រាប់ហេតុផលផ្សេងទៀត។ ប្រសិនបើដុំពកអាចផលិតអរម៉ូន រោគសញ្ញាដែលកើតឡើងនឹងអាស្រ័យលើប្រភេទអរម៉ូន។ ក្នុងករណីដែលដុំពកកាន់តែធំ អាចកើតរោគសញ្ញាបន្ថែម ដូចជា៖

ឈឺចាប់ ឬមិនស្រួលនៅក្នុងពោះ ឬខ្នង
មានអារម្មណ៍តឹងណែននៅក្នុងតំបន់ពោះ
រោគសញ្ញាទាក់ទងនឹងអរម៉ូនដែលផលិតដោយដុំសាច់ ដូចជាសម្ពាធឈាមខ្ពស់ ចង្វាក់បេះដូងលោតញាប់ ឬការប្រែប្រួលទម្ងន់ និងរូបរាងរាងកាយ

រោគសញ្ញាទាំងនេះមិនមែនមានន័យថាវាបណ្តាលមកពីក្រពេញលើតម្រងរហូតនោះទេ ព្រោះវាអាចត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងជំងឺ ឬស្ថានភាពផ្សេងៗទៀតផងដែរ។ ប្រសិនបើរោគសញ្ញានៅតែបន្ត មានរោគសញ្ញាជាច្រើនរួមគ្នា ឬមានការប្រែប្រួលរាងកាយដែលមិនអាចពន្យល់បាន អ្នកគួរតែស្វែងរកការយកចិត្តទុកដាក់ខាងវេជ្ជសាស្ត្រដើម្បីកំណត់មូលហេតុពិតប្រាកដ

តើរោគសញ្ញាអ្វីខ្លះដែលតម្រូវឱ្យទៅមន្ទីរពេទ្យជាបន្ទាន់?

អ្នកគួរតែស្វែងរកការព្យាបាលជាបន្ទាន់ ប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរ ឬភ្លាមៗ ដូចជា៖

ខ្សោយកម្លាំងខ្លាំងរហូតពិបាកឈរ ដើរ ឬធ្វើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ
ក្អួត ឬរាគជាប់រហូត
វិលមុខខ្លាំង ដួលសន្លប់ ច្របូកច្របល់ ឬបាត់បង់ស្មារតី
សម្ពាធឈាមទាបខុសប្រក្រតី
ឈឺក្បាលធ្ងន់ធ្ងរ អមដោយការញ័រទ្រូង បែកញើសច្រើនពេក ឬសម្ពាធឈាមខ្ពស់ខ្លាំង
ឈឺទ្រូង ឬពិបាកដកដង្ហើម

ភាពទន់ខ្សោយធ្ងន់ធ្ងរ ក្អួតជាប់រហូត សម្ពាធឈាមទាប ការភាន់ច្រឡំ ឬបាត់បង់ស្មារតី អាចជាសញ្ញានៃ វិបត្តិក្រពេញ លើតម្រងនោម (Adrenal Crisis) ដែលជាស្ថានភាពសង្គ្រោះបន្ទាន់ ទោះបីជាអ្នកជំងឺមួយចំនួនប្រហែលជាមិនដឹងថាពួកគេមានមុខងារក្រពេញលើតម្រងនោមខុសប្រក្រតីក៏ដោយ

តើជំងឺអ្វីខ្លះទាក់ទងនឹងក្រពេញលើតម្រងនោម?

ជំងឺក្រពេញលើតម្រងនោមភាគច្រើនបណ្តាលមកពីអតុល្យភាពអ័រម៉ូន ឬដុំសាច់ដែលផលិតអរម៉ូនផ្ទាល់ខ្លួន ដែលអាចបង្ហាញជាជំងឺជាច្រើនប្រភេទ។ ជំងឺទូទៅបំផុតមួយចំនួនរួមមាន៖

ជំងឺខ្សោយក្រពេញលើតម្រងនោម និងជំងឺ Addison

ជំងឺខ្សោយក្រពេញលើតម្រងនោម កើតឡើងនៅពេលដែលរាងកាយផលិត cortisol មិនគ្រប់គ្រាន់ ដែលជាអរម៉ូនដែលជួយគ្រប់គ្រងសម្ពាធឈាម កម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាម និងការតបស្នងការស្ត្រេស។ មូលហេតុអាចរួមមានដំណើរការខុសប្រក្រតីនៃក្រពេញលើតម្រងនោម ឬប្រព័ន្ធដែលគ្រប់គ្រងការផលិតអរម៉ូន ដូចជាក្រពេញ Pituitary។ នេះក៏អាចបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់ស្តេរ៉ូអ៊ីតក្នុងរយៈពេលយូរ បន្ទាប់មកកាត់បន្ថយឬការឈប់ប្រើថ្នាំលឿនខ្លាំងពេក

ជំងឺ Addison (Addison’s Disease) គឺជាជំងឺក្រពេញលើតម្រងនោម ដែលបណ្តាលមកពីការខូចខាតដោយផ្ទាល់ដល់ក្រពេញលើតម្រងនោម ដែលបណ្តាលឱ្យមានការថយចុះនៃការផលិត Cortisol និង Aldosterone

រោគសញ្ញា Cushing (Cushing’s Syndrome) គឺជាស្ថានភាពមួយដែលរាងការមានអ័រម៉ូន Cortisol ខ្ពស់ខ្លាំងពេកជាប់រហូតក្នុងរយៈពេលយូរ។ នេះអាចបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់ស្តេរ៉ូអ៊ីត ឬដោយភាពមិនប្រក្រតីដែលបណ្តាលឱ្យរាងកាយផលិត Cortisol ច្រើនជាងធម្មតា។ កម្រិត Cortisol ខ្ពស់អាចនាំឱ្យមានជាតិស្ករក្នុងឈាម និងសម្ពាធឈាមខ្ពស់ សាច់ដុំខ្សោយ ម៉ាសឆ្អឹងថយចុះ និងហានិភ័យនៃជំងឺពុកឆ្អឹងកើនឡើងក្នុងរយៈពេលវែង

ជំងឺ Hyper aldosterone គឺជាស្ថានភាពមួយដែលក្រពេញ Adrenal ផលិត Aldosterone ច្រើនពេក។ នេះអាចបណ្តាលមកពីដុំសាច់នៅក្នុងក្រពេញ Adrenal ម្ខាងឬពីក្រពេញទាំងសងខាងធ្វើការច្រើនពេក។ អរម៉ូនប្រភេទនេះជួយគ្រប់គ្រងតុល្យភាពសូដ្យូម ប៉ូតាស្យូម និងសម្ពាធឈាម។ នៅពេលដែលមាន Aldosterone ច្រើនពេក រាងកាយអាចរក្សាជាតិសូដ្យូម និងទឹកបានច្រើន ដែលនាំឱ្យមានសម្ពាធឈាមខ្ពស់។ ក្នុងករណីខ្លះ វាក៏អាចបណ្តាលឱ្យមានកម្រិតប៉ូតាស្យូមទាប ដែលបណ្តាលឱ្យខ្សោយកម្លាំង ឬរមួលក្រពើ

ដុំសាច់ Pheochromocytoma គឺជាដុំសាច់ដែលវិវត្តនៅបរិវេណផ្នែកខាងក្នុងនៃក្រពេញ Adrenal ហើយអាចផលិត Adrenaline ឬ Noradrenaline ក្នុងបរិមាណច្រើនពេក។ អរម៉ូនទាំងនេះប៉ះពាល់ដល់ចង្វាក់បេះដូង និងសម្ពាធឈាម ដែលអាចបណ្តាលឱ្យកើតការញ័រទ្រូង ឈឺក្បាល បែកញើសច្រើនពេក ឬសម្ពាធឈាមខ្ពស់មិនទៀងទាត់។ ដូច្នេះការព្យាបាលតម្រូវឱ្យមានការវាយតម្លៃដោយប្រុងប្រយ័ត្នអំពីកម្រិតអរម៉ូន និងការរៀបចំត្រឹមត្រូវ ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកជំងឺដែលត្រូវការវះកាត់

គោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺក្រពេញលើតម្រងនោម

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងប្រវត្តិវេជ្ជសាស្រ្ត និងការវាយតម្លៃរោគសញ្ញាដូចជាការប្រែប្រួលទម្ងន់ សម្ពាធឈាម អស់កម្លាំង ញ័រទ្រូង ឬភាពមិនប្រក្រតីផ្សេងទៀត ក៏ដូចជាស្ថានភាពវេជ្ជសាស្រ្ត និងថ្នាំពេទ្យជាមូលដ្ឋាន ជាពិសេសស្តេរ៉ូអ៊ីត។ វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងជ្រើសរើសការធ្វើតេស្តសមស្របសម្រាប់ជំងឺដែលសង្ស័យនីមួយៗ ដោយមិនចាំបាច់ត្រូវពិនិត្យទាំងអស់នោះទេ

ការធ្វើតេស្តឈាម និងអេឡិចត្រូលីត

វេជ្ជបណ្ឌិតអាចចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការធ្វើតេស្តឈាមដើម្បីពិនិត្យមើលតម្លៃមូលដ្ឋានដូចជា សូដ្យូម ប៉ូតាស្យូម ជាតិស្ករក្នុងឈាម និងមុខងារតម្រងនោម ក៏ដូចជាកម្រិតនៃអរម៉ូនពាក់ព័ន្ធដូចជា cortisol និង aldosterone។ លទ្ធផលអាចជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណថាមានភាពមិនប្រក្រតីនៃអ័រម៉ូន ឬអេឡិចត្រូលីតដែលឬទេ និងជួយកំណត់ថាតើគួរតែធ្វើតេស្តអ្វីបន្ថែមទៀត

ការធ្វើតេស្តកម្រិតអរម៉ូនបន្ថែម

អរម៉ូនមួយចំនួនមានកម្រិតប្រែប្រួលតាមពេលវេលា ដូច្នេះការធ្វើតេស្តតែមួយអាចមិនគ្រប់គ្រាន់។ វេជ្ជបណ្ឌិតអាចជ្រើសរើសធ្វើតេស្តបន្ថែមអាស្រ័យលើជំងឺដែលសង្ស័យ ដូចជា…

ពិនិត្យមើលការតបស្នងរបស់ក្រពេញលើតម្រងនោមចំពោះការរំញោច
ពិនិត្យមើលកម្រិត Cortisol ក្នុងទឹកនោម ឬទឹកមាត់
ត្រួតពិនិត្យការគ្រប់គ្រងកម្រិត Cortisol ជាមួយនឹងថ្នាំ
ពិនិត្យមើលកម្រិត Aldosterone និង renin
ពិនិត្យមើលកម្រិត Metanephrine ឬ normetanephrine ក្នុងឈាម ឬទឹកនោម ប្រសិនបើសង្ស័យថាមានដុំសាច់ផលិតអ័រម៉ូន adrenaline ឬ noradrenaline

កម្រិតអរម៉ូនអាចរងផលប៉ះពាល់ដោយពេលវេលានៃការធ្វើតេស្ត ភាពតានតឹង និងថ្នាំមួយចំនួន។ ដូច្នេះ វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការជូនដំណឹងដល់គ្រូពេទ្យរបស់អ្នកអំពីថ្នាំដែលអ្នកកំពុងប្រើទាំងអស់ ហើយមិនគួរឈប់ ឬកែសម្រួលវាដោយខ្លួនឯងមុនពេលធ្វើតេស្តនោះទេ

ការពិនិត្យក្រពេញលើតម្រងនោម CT Scan ឬ MRI

ប្រសិនបើលទ្ធផលតេស្តអរម៉ូន ឬរោគសញ្ញាបង្ហាញថាគួរធ្វើតេស្តបន្ថែម គ្រូពេទ្យរបស់អ្នកអាចប្រើ CT Scan ឬ MRI ដើម្បីពិនិត្យមើលរូបរាង ទំហំ និងលក្ខណៈនៃក្រពេញ Adrenal រួមទាំងពិនិត្យរកដុំពក ឬដុំសាច់ណាមួយដែលអាចពាក់ព័ន្ធ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរកឃើញដុំសាច់មិនតែងតែមានន័យថាវាជាមូលហេតុនៃភាពមិនប្រក្រតីទាំងស្រុងនោះទេ។ ដូច្នេះ គ្រូពេទ្យត្រូវតែពិចារណាលើលទ្ធផល CT Scan ឬ MRI រួមជាមួយនឹងកម្រិតអរម៉ូន និងរោគសញ្ញារបស់អ្នកជំងឺ មុនពេលធ្វើការសរុបលទ្ធផល

វេជ្ជបណ្ឌិត LT.COL. DR. MANAPORN PAYANUNDANA អ្នកឯកទេសខាងក្រពេញអរម៉ូននិងមេតាបូលីស នៅមន្ទីរពេទ្យអន្តរជាតិវេជ្ជថានី ពន្យល់ថា ការវាយតម្លៃភាពមិនប្រក្រតីនៃក្រពេញ Adrenal មិនគួរផ្អែកលើតែកម្រិតអរម៉ូនខ្ពស់ជាង ឬទាបជាងធម្មតានោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវពិចារណារួមគ្នាជាមួយនឹងរោគសញ្ញា ពេលវេលានៃការប្រមូលគំរូ ថ្នាំដែលកំពុងប្រើ និងលទ្ធផលតេស្តផ្សេងទៀត ដើម្បីជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណមូលហេតុ និងរៀបចំផែនការថែទាំសមស្រប

គោលការណ៍ណែនាំនៃការព្យាបាល

ការព្យាបាលភាគច្រើនអាស្រ័យទៅលើមូលហេតុ និងលក្ខណៈនៃជំងឺនេះ ដូច្នេះវិធីសាស្ត្រព្យាបាលគឺខុសគ្នាពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់

ការព្យាបាលដោយថ្នាំ និងការកែតម្រូវកម្រិតអរម៉ូន

ប្រសិនបើរាងកាយមានអរម៉ូនតិចពេក វេជ្ជបណ្ឌិតអាចផ្ដល់អ័រម៉ូនជំនួស ដើម្បីស្តារកម្រិតអរម៉ូនឡើងវិញដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបស់រាងកាយ។ បុគ្គលមួយចំនួនក៏អាចត្រូវការប្រើថ្នាំជំនួសអាល់ដូស្តេរ៉ូនរួមផងដែរ ដូចជា

ក្នុងអំឡុងពេលមានគ្រុនក្តៅខ្លាំង ការឆ្លងមេរោគ គ្រោះថ្នាក់ ឬទទួលការវះកាត់ រាងកាយអាចត្រូវការ cortisol កាន់តែច្រើន ដូច្នេះកម្រិតថ្នាំអាចត្រូវកែតម្រូវតាមផែនការរបស់វេជ្ជបណ្ឌិត
ប្រសិនបើមូលហេតុទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់ស្តេរ៉ូអ៊ីត វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងកាត់បន្ថយកម្រិតថ្នាំបន្តិចម្តងៗឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ មិនគួរឈប់ប្រើថ្នាំភ្លាមៗដោយខ្លួនឯង ព្រោះវាអាចធ្វើឱ្យកម្រិត cortisol ធ្លាក់ចុះទាបខ្លាំងពេក
អ្នកជំងឺដែលមានកម្រិតអរម៉ូនខ្ពស់ពេកអាចទទួលបានថ្នាំដើម្បីកាត់បន្ថយការផលិតអរម៉ូន ឬគ្រប់គ្រងផលប៉ះពាល់របស់វា ដូចជាការគ្រប់គ្រងសម្ពាធឈាម ឬតុល្យភាពអេឡិចត្រូលីត

ការវះកាត់សម្រាប់ដុំពកឬដុំសាច់

វេជ្ជបណ្ឌិតអាចពិចារណាការវះកាត់នៅពេលដែលដុំសាច់ផលិតអរម៉ូនលូតលាស់ធំឡើង ឬវិវត្តទៅជាលក្ខណៈពិសេសគួរឱ្យព្រួយបារម្ភក្នុងអំឡុងពេលតាមដាន ឬសង្ស័យថាជាមហារីក។ វិធីសាស្រ្តព្យាបាលដោយការវះកាត់មានភាពខុសប្លែកគ្នាអាស្រ័យលើប្រភេទនៃស្ថានភាព។ ឧទាហរណ៍ អ្នកជំងឺដែលមានបញ្ហា aldosterone ខ្ពស់ពីក្រពេញលើតម្រងនោមខាងណាមួយ អាចត្រូវបានព្យាបាលដោយការយកក្រពេញនោះចេញ ខណៈពេលដែលអ្នកជំងឺដែលមានដុំសាច់ pheochromocytoma ត្រូវការការរៀបចំរាងកាយយ៉ាងតឹងរ៉ឹង និងការគ្រប់គ្រងសម្ពាធឈាមមុនពេលវះកាត់ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពខ្ពស់ដល់អ្នកជំងឺ

វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងជ្រើសរើសការវះកាត់ដោយកាមេរ៉ា ឬការវះកាត់បើកចំហ អាស្រ័យលើទំហំ ទីតាំង និងលក្ខណៈនៃដុំសាច់នៅក្នុងអ្នកជំងឺនីមួយៗ

ការថែទាំខ្លួនឯងនៅពេលមានបញ្ហាក្រពេញលើតម្រងនោម

ការថែទាំដោយខ្លួនឯង រួមជាមួយនឹងការព្យាបាល ជួយរក្សាកម្រិតអរម៉ូនឱ្យមានស្ថេរភាព និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃផលវិបាក។ អ្នកជំងឺគួរតែលេបថ្នាំតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ ហើយមិនត្រូវបញ្ឈប់ ឬកែសម្រួលកម្រិតថ្នាំដោយខ្លួនឯងឡើយ ជាពិសេសការព្យាបាលដោយអរម៉ូន និងថ្នាំស្តេរ៉ូអ៊ីត។ ប្រសិនបើចាំបាច់ត្រូវការវះកាត់ ធ្វើនីតិវិធី ឬមានការឈឺចាប់ សូមជូនដំណឹងដល់គ្រូពេទ្យ ឬពេទ្យធ្មេញរបស់អ្នកអំពីស្ថានភាពនិងថ្នាំដែលអ្នកកំពុងប្រើ ព្រោះរាងកាយរបស់អ្នកអាចត្រូវការការកែសម្រួលកម្រិតថ្នាំនៅពេលវេលាជាក់លាក់។ អ្នកជំងឺដែលមានជំងឺក្រពេញ Adrenal ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ជាពិសេសចំពោះការគ្រប់គ្រងថ្នាំ និងការស៊ូទ្រាំនឹងជំងឺជាពិសេស រួមមាន៖

យល់ពីរបៀបកែសម្រួលថ្នាំនៅពេលអ្នកមានគ្រុនក្តៅ ឬឈឺតាមផែនការរបស់គ្រូពេទ្យរបស់អ្នក
រក្សាព័ត៌មានអំពីជំងឺនិងបញ្ជីថ្នាំដែលអ្នកកំពុងប្រើជាប់ខ្លួន ដើម្បីអាចទទួលការព្យាបាលក្នុងករណីបន្ទាន់
ត្រៀមថ្នាំសង្គ្រោះបន្ទាន់ក្នុងករណីដែលគ្រូពេទ្យរបស់អ្នកយល់ថាចាំបាច់
ជូនដំណឹងដល់អ្នកដែលនៅជិតស្និតអំពីរោគសញ្ញាមិនធម្មតាណាមួយដែលត្រូវការសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យជាបន្ទាន់
ចូលរួមពិនិត្យ និងតាមដានកម្រិតអរម៉ូនរបស់អ្នកជាប្រចាំ

លើសពីនេះ វាជារឿងសំខាន់ក្នុងការកត់សម្គាល់ពីការប្រែប្រួលទម្ងន់ សម្ពាធឈាម និងរោគសញ្ញាផ្សេងៗទៀតដែលអាចកើតឡើង។ ចំណែកការកែសម្រួលរបបអាហារ បរិមាណអំបិល ឬការប្រើប្រាស់វីតាមីន និងអាហារបំប៉នគួរតែត្រូវបានពិចារណាតាមការណែនាំរបស់វេជ្ជបណ្ឌិតរបស់អ្នក និងសមស្របសម្រាប់ស្ថានភាពរបស់បុគ្គលនីមួយៗ

សរុប

ជំងឺក្រពេញលើតម្រងអាចបង្ហាញរោគសញ្ញាតាមវិធីផ្សេងៗគ្នា ចាប់ពីឆាប់អស់កម្លាំង ការប្រែប្រួលទម្ងន់ និងញ័រទ្រូង រហូតដល់សម្ពាធឈាម ឬកម្រិតអរម៉ូនមិនប្រក្រតី។ រោគសញ្ញាទាំងនេះអាចធ្វើត្រាប់តាមស្ថានភាពសុខភាពផ្សេងទៀត ដូច្នេះវាត្រូវតែពិចារណារួមគ្នាជាមួយនឹងប្រវត្តិថ្នាំ និងលទ្ធផលតេស្តដែលពាក់ព័ន្ធ

នៅពេលដែលវាត្រូវបានកំណត់ថាជំងឺនេះបណ្តាលមកពីកម្រិតអរម៉ូនមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬលើស ឬដុំសាច់ Adrenal វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងជ្រើសរើសផែនការព្យាបាលដែលសមស្របទៅនឹងមូលហេតុរបស់បុគ្គលនោះ។ នេះអាចរួមបញ្ចូលការព្យាបាលដោយអរម៉ូនជំនួស ថ្នាំគ្រប់គ្រងអរម៉ូន ការវះកាត់ ឬការតាមដានរោគសញ្ញា និងកម្រិតអរម៉ូនជាបន្តបន្ទាប់

សំណួរដែលសួរជាញឹកញាប់

ជំងឺក្រពេញលើតម្រងនោម គឺជាអ្វី?

ជំងឺក្រពេញ Adrenal មិនមែនគ្រាន់តែជាជំងឺមួយនោះទេ ប៉ុន្តែជាពាក្យដែលប្រើដើម្បីពិពណ៌នាអំពីស្ថានភាពដែលក្រពេញ Adrenal ផលិតអ័រម៉ូនតិចតួចពេក ច្រើនពេក ឬមានដុំសាច់ដែលប៉ះពាល់ដល់មុខងាររបស់វា។ ឧទាហរណ៍រួមមានជំងឺ Addison រោគសញ្ញា Cushing និងដុំសាច់ដែលផលិតអរម៉ូន

តើជំងឺក្រពេញលើតម្រងនោម អាចព្យាបាលបានដែរឬទេ?

វាអាស្រ័យលើមូលហេតុនៃជំងឺ។ ស្ថានភាពមួយចំនួនអាចត្រូវបានព្យាបាលនៅមូលហេតុដើម ដូចជាដុំពកឬដុំសាច់ជាក់លាក់ដែលសមស្របសម្រាប់ការវះកាត់។ ខណៈពេលដែលជំងឺផ្សេងទៀតអាចត្រូវការថ្នាំដើម្បីគ្រប់គ្រងកម្រិតអរម៉ូន ឬការព្យាបាលដោយអរម៉ូនជំនួសជាបន្តបន្ទាប់។ ដូច្នេះការព្យាបាលផ្តោតលើការស្តារកម្រិតអរម៉ូនឱ្យដល់កម្រិតល្អបំផុត និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់លើរាងកាយ

តើជំងឺក្រពេញលើតម្រងនោមមានគ្រោះថ្នាក់ដែរឬទេ?

ភាពធ្ងន់ធ្ងរអាស្រ័យលើប្រភេទ និងកម្រិតនៃជំងឺ។ ស្ថានភាពមួយចំនួនអាចគ្រប់គ្រងបាន ប៉ុន្តែប្រសិនបើកម្រិតអរម៉ូនខ្ពស់ខ្លាំង ឬទាបខ្លាំង វាអាចប៉ះពាល់ដល់សម្ពាធឈាម ចង្វាក់បេះដូង កម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាម និងតុល្យភាពអេឡិចត្រូលីត ក៏ដូចជាបង្កើនហានិភ័យនៃផលវិបាកដែលត្រូវការការព្យាបាលជាបន្ទាន់

តើការធ្វើតេស្តអរម៉ូនតែមួយអាចបង្ហាញពីជំងឺក្រពេញលើតម្រងនោមបានដែរឬទេ?

វាមិនច្បាស់លាស់ទេ ព្រោះអរម៉ូនមួយចំនួនផ្លាស់ប្តូរតាមពេលវេលា អាស្រ័យលើថ្នាំដែលប្រើ និងស្ថានភាពរាងកាយ។ វេជ្ជបណ្ឌិតអាចត្រូវធ្វើតេស្តម្តងទៀត ឬធ្វើតេស្តបន្ថែមទៀត

តើជំងឺក្រពេញលើតម្រងនោមអាចបណ្តាលឱ្យមានការប្រែប្រួលទម្ងន់ដែរឬទេ?

កម្រិត Cortisol ខ្ពស់អាចបណ្តាលឱ្យឡើងទម្ងន់បរិវេណដងខ្លួន ខណៈពេលដែល Cortisol ទាបអាចបណ្តាលឱ្យបាត់បង់ចំណង់អាហារ និងស្រកទម្ងន់ ប៉ុន្តែចាំបាច់ត្រូវការស្វែងរកមូលហេតុរួមផងដែរ

ធ្វើការណាត់ជួប និយាយជាមួយគ្រូពេទ្យ

Learn about Vejthani International Hospital

[email protected]

Medically Reviewed by

LT.COL. DR. MANAPORN PAYANUNDANA

Internal Medicine

Endocrinology

ធ្វើការណាត់ជួប Doctor Profile

Readers’ Rating

0.0 out of 5 stars (based on 0 reviews)

កុំមើលស្រាលការខាំ ឬខ្វាចរបស់សត្វព្រោះ ជំងឺឆ្កែឆ្កួត អាចគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិត

ជំងឺឆ្កែឆ្កួត ជំងឺដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយ នៅពេលដែលវីរុសប៉ះពាល់ […]

អត្ថបទសុខភាព

ពីការឆ្លងមេរោគ HPV រហូតដល់ ជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន ជំងឺធ្ងន់ធ្ងរដែលអាចមិនបង្ហាញរោគសញ្ញានៅដំណាក់កាលដំបូង

ជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន គឺជាជំងឺមួយដែលកើតឡើងពីការផ្លាស់ប្តូ […]

អត្ថបទសុខភាព

ការប្រែប្រួលទម្ងន់ ញ័រទ្រូង ងាយអស់កម្លាំង អាចជាសញ្ញានៃ ក្រពេញលើតម្រងមិនប្រក្រតី

ក្រពេញលើតម្រងមិនប្រក្រតី គឺជាអ្វី?