ជំងឺ Lichen planus

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺ Lichen planus រួមបញ្ចូលទាំងការពិនិត្យរោគសញ្ញាយ៉ាងទូលំទូលាយ និងការវាយតម្លៃលើរាងកាយ។ ការធ្វើតេស្តមួយចំនួនអាចនឹងចាំបាច់ ដើម្បីបញ្ជាក់ពីការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យឱ្យបានច្បាស់លាស់។

ដំណើរការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជារឿយៗពាក់ព័ន្ធនឹងការកំណត់សម្គាល់លក្ខណៈជាក់លាក់ ដែលគេហៅថា “Six Ps” (អក្សរ P ទាំង៦) រួមមាន៖

• Pruritic (ការរមាស់)
• Polygonal (មានរាងពហុកោណ ឬមានជ្រុងស្រួចៗច្រើន)
• Planar (មានផ្ទៃខាងលើរាបស្មើ)
• Purple (ពណ៌ស្វាយ)
• Papules (កន្ទួលពកតូចៗ)
• Plaques (ផ្ទាំងកន្ទួលក្រាស់ៗ និងប្រែពណ៌)

ការធ្វើតេស្តដែលអាចតម្រូវឱ្យមាន រួមមាន៖

• ការធ្វើតេស្តឈាម៖ ការធ្វើតេស្តនេះជាទូទៅត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីពិនិត្យរកមើលបញ្ហាសុខភាពដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជំងឺ Lichen planus ។ ជារឿយៗ ជំងឺ Lichen planus ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងមេរោគរលាកថ្លើមប្រភេទសេ។
• ការធ្វើកោសល្យវិច័យ៖ គំរូសាច់តូចមួយនៃលិការដែលរងផលប៉ះពាល់ នឹងត្រូវយកទៅពិនិត្យដោយប្រើឡាមស្តើង ឬឧបករណ៍ចោះ ដើម្បីវិភាគនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ រកមើលទម្រង់កោសិកាជាក់លាក់ដែលបង្ហាញពីជំងឺ Lichen planus ។
• ការធ្វើតេស្តអាឡែកស៊ី៖ នេះអាចកំណត់បានថាតើបញ្ហាអាឡែកស៊ី គឺជាអ្នកបង្កហេតុដែលធ្វើឱ្យជំងឺ Lichen planus រើឡើងដែរឬទេ។

ការព្យាបាល

ជំងឺ Lichen planus មិនទាន់មានវិធីព្យាបាលឱ្យជាសះស្បើយដាច់នោះទេ។ ករណីស្រាលនៅលើស្បែក ជាទូទៅអាចបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯងដោយមិនបាច់ព្យាបាល ដែលអាចប្រើពេលចាប់ពីពីរបីខែរហូតដល់ច្រើនឆ្នាំ។ ប្រសិនបើវាមិនមានអមដោយការឈឺចាប់ ឬការរំខានមិនស្រណុកក្នុងខ្លួននោះទេ គ្រូពេទ្យមិនណែនាំឱ្យប្រើប្រាស់ឱសថឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើការរមាស់ ការឈឺចាប់ ឬល្បឿននៃការជាសះស្បើយជាក្តីបារម្ភ នោះមានឱសថ និងវិធីសាស្ត្រព្យាបាលជាច្រើនដែលអាចជួយបាន។ វិធីសាស្ត្រចម្រុះអាចនឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីគ្រប់គ្រងរោគសញ្ញា។

ប្រសិនបើជំងឺ Lichen planus កើតមាននៅក្នុងមាត់ វាជារឿយៗអាចបាត់ទៅវិញក្នុងរង្វង់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំ។ ដើម្បីសម្រាលរោគសញ្ញាដូចជាការរំខានរមាស់ ឬដំបៅ គ្រូពេទ្យណែនាំឱ្យអនុវត្តអនាម័យមាត់ធ្មេញឱ្យបានល្អ កាត់បន្ថយការដាច់រលាត់ ឬរបួសក្នុងមាត់ និងប្តូរគ្រឿងប៉ះធ្មេញ (បើមាន)។

ក្នុងករណីខ្លះ ការព្យាបាលអាចមានភាពលំបាកខ្លាំង ប្រសិនបើជំងឺនេះប៉ះពាល់ដល់ភ្នាសរំអិល និងក្រចក ហើយទោះបីជាការព្យាបាលទទួលបានជោគជ័យក៏ដោយ ក៏រោគសញ្ញាអាចនឹងលេចឡើងសារជាថ្មីវិញបានដែរ។

ជម្រើសនៃការព្យាបាលសម្រាប់ជំងឺ Lichen planus រួមមាន៖

• ថ្នាំកតីកូស្តេរ៉ូអ៊ីត (Corticosteroids)៖ ថ្នាំកតីកូស្តេរ៉ូអ៊ីតប្រភេទលាប អាចត្រូវបានណែនាំជាចម្បងដើម្បីព្យាបាលជំងឺ Lichen planus ។ គ្រីម ឬក្រមួនកតីកូស្តេរ៉ូអ៊ីតដែលចេញដោយវេជ្ជបញ្ជា អាចជួយសម្រាលការឈឺចាប់ ការហើម និងការរលាក។ ប្រសិនបើថ្នាំលាបមិនមានប្រសិទ្ធភាព ហើយស្ថានភាពជំងឺមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ ឬរាលដាលខ្លាំង គ្រូពេទ្យអាចនឹងចេញវេជ្ជបញ្ជាជាថ្នាំគ្រាប់លេប ឬថ្នាំចាក់។ នៅពេលប្រើប្រាស់តាមការណែនាំ ថ្នាំកតីកូស្តេរ៉ូអ៊ីតត្រូវបានចាត់ទុកថាមានសុវត្ថិភាពជាទូទៅ។
• ឱសថលេប៖ ថ្នាំប្រឆាំងគ្រុនចាញ់ Hydroxychloroquine និងថ្នាំផ្សះ Metronidazole គឺជាប្រភេទថ្នាំប្រឆាំងនឹងការឆ្លងមេរោគ ដែលអាចយកមកប្រើប្រាស់ជាការព្យាបាលសម្រាប់ជំងឺ Lichen planus ។
• ថ្នាំប្រឆាំងអ៊ីស្តាមីន៖ ថ្នាំប្រឆាំងអ៊ីស្តាមីនត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាញឹកញាប់ដើម្បីសម្រាលរោគសញ្ញាអាឡែកស៊ី រួមទាំងការរមាស់ស្បែកផងដែរ។
• ការព្យាបាលដោយពន្លឺ៖ វិធីសាស្ត្រនេះប្រើប្រាស់ចង្កៀងពិសេសដើម្បីបញ្ចាំងពន្លឺកាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយូឡេ B (UVB) ទៅលើស្បែក ដោយទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីពន្លឺព្រះអាទិត្យដើម្បីដោះស្រាយស្ថានភាពស្បែកផ្សេងៗ រួមទាំងជំងឺ Lichen planus ។ វាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ការព្យាបាលដោយពន្លឺដោយត្រូវធ្វើ ២ ទៅ ៣ ដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ ក្នុងរយៈពេលពីរបីសប្តាហ៍ ហើយការព្យាបាលនេះអាចមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបំបាត់ជំងឺ Lichen planus លើស្បែក។
• ឱសថកែប្រែប្រព័ន្ធស៊ាំ៖ ឱសថដូចជា Cyclosporine, Azathioprine, Methotrexate, Mycophenolate, Sulfasalazine, និង Thalidomide បានបង្ហាញពីជោគជ័យខ្លះៗក្នុងការព្យាបាលជំងឺ Lichen planus ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវបន្ថែមគឺនៅតែចាំបាច់។ ឱសថទាំងនេះធ្វើសកម្មភាពកែប្រែប្រព័ន្ធស៊ាំរបស់រាងកាយ និងត្រូវបានចេញវេជ្ជបញ្ជានៅក្នុងករណីដែលមានរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរ។
• ថ្នាំក្នុងក្រុមរេទីណូអ៊ីត (Retinoids – ដេរីវេវីតាមីនអា)៖ ថ្នាំរេទីណូអ៊ីត មានទាំងទម្រង់ជាថ្នាំគ្រាប់ និងថ្នាំមួនលាប ដែលវាជួយជម្រុញការផលិតកូឡាជែន និងសរសៃឈាមនៅក្នុងរាងកាយ ដែលអាចជួយឱ្យកន្ទួលមានសភាពប្រសើរឡើង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ថ្នាំរេទីណូអ៊ីតមិនត្រូវបានណែនាំសម្រាប់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ឬអ្នកដែលគ្រោងនឹងយកបុត្រនោះទេ ព្រោះការប្រើប្រាស់ថ្នាំនេះអាចបណ្តាលឱ្យទារកពិការពីកំណើត។
• ការដោះស្រាយជាមួយកត្តាជម្រុញ (Triggers)៖ ការដោះស្រាយជាមួយកត្តាជម្រុញគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងរោគសញ្ញាជំងឺ Lichen planus ។ ការកែសម្រួលឱសថ ឬការធ្វើតេស្តអាឡែកស៊ីបន្ថែម អាចត្រូវបានណែនាំដើម្បីគ្រប់គ្រងជំងឺនេះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ វិធីនេះច្រើនតែធ្វើឡើងនៅពេលដែលគេសង្ស័យថា ជំងឺ Lichen planus មានការទាក់ទងនឹងកត្តាផ្សេងៗដូចជា ការឆ្លងមេរោគ អាឡែកស៊ី ឬឱសថជាក់លាក់ណាមួយ។

Doctors who treat this condition