ធ្វើការណាត់ជួប
និយាយជាមួយគ្រូពេទ្យទិដ្ឋភាពទូទៅ
ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា (Fibroadenoma) គឺជាដុំសាច់មិនមែនមហារីកនៅក្នុងសុដន់។ ដុំសាច់ដែលមានលក្ខណៈរលោង រាងមូល និងរឹងទាំងនេះ កើតឡើងពីការកកកុញនៃជាលិកាសរសៃ (fibrous) និងជាលិកាក្រពេញ (glandular)។ នរណាម្នាក់ដែលស្ថិតក្នុងវ័យមានរដូវ សុទ្ធតែអាចកើតមានជំងឺនេះ ប៉ុន្តែវាច្រើនតែកើតលើបុគ្គលដែលមានអាយុចន្លោះពី ១៥ ដល់ ៣៥ ឆ្នាំ។
ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា គឺជាប្រភេទដុំសាច់សុដន់ដែលជួបប្រទះញឹកញាប់បំផុត ដោយវាមានលក្ខណៈពិសេសអាចរំកិលចុះឡើងបានយ៉ាងងាយនៅក្រោមស្បែកនៅពេលយើងស្ទាប។ ជាទូទៅ វាមានសភាពរឹង រលោង និងយឺតដូចកៅស៊ូ ហើយអាចមានរាងមូលដូចគ្រាប់សណ្ដែក ឬជួនកាលមានសភាពសំប៉ែតដូចកាក់។ ភាគច្រើនវាមិនបង្កការឈឺចាប់នោះទេ។
គ្រូពេទ្យអាចនឹងណែនាំឱ្យតាមដានការប្រែប្រួលទំហំ ឬសភាពរបស់វា។ ការច្រឹបយកសាច់ទៅពិនិត្យ ឬការវះកាត់យកដុំសាច់ចេញ អាចនឹងតម្រូវឱ្យធ្វើក្នុងករណីចាំបាច់។ ទោះជាយ៉ាងណា ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ាជាច្រើនមិនត្រូវការការព្យាបាលបន្ថែមទេ ហើយខ្លះអាចបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯង។ ការរកឃើញមហារីកសុដន់ដែលកើតមានទន្ទឹមនឹង ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា គឺជារឿងដែលកម្រកើតមានបំផុត។
រោគសញ្ញា
នៅពេលវេលាកន្លងផុតទៅ ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា ខ្លះអាចនឹងរួមតូច។ ចំពោះយុវវ័យ ដុំសាច់នេះមាននិន្នាការថយចុះទំហំជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេលរាប់ខែ ឬរាប់ឆ្នាំ។ ពួកវាអាចប្រែប្រួលរូបរាង និងអាចរីកធំក្នុងអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ ហើយរួមតូចវិញក្រោយពេលអស់រដូវ។ ជាទូទៅ វាមិនបង្កការឈឺចាប់ឡើយ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាលក្ខណៈ និងរោគសញ្ញាទូទៅ៖
- ជាដុំសាច់រាងពងក្រពើ ឬរាងមូល ដែលមានសភាពរលោង និងរអិល
- អាចរំកិលចុះឡើងបាន
- មានសភាពរឹង ឬយឺតដូចកៅស៊ូ
- អាចរីកធំដល់ទំហំ ២ ទៅ ៣ សង់ទីម៉ែត្រ នៅក្នុងជាលិកាសុដន់
- អាចមានអារម្មណ៍ឈឺ ឬចុកណែនមុនពេលមានរដូវ
- ឈឺនៅពេលប៉ះ ប្រសិនបើវាមានទំហំធំ
- អាចកើតមានលើសុដន់ម្ខាង ឬទាំងសងខាង
អ្នកគួរតែស្វែងរកការពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ ប្រសិនបើរោគសញ្ញានៅតែបន្តកើតមាន ជាពិសេសប្រសិនបើមានការប្រែប្រួលខ្លាំងលើសុដន់ ឬដុំសាច់, មានការឈឺចាប់ភ្លាមៗ, ស្ទាបឃើញដុំសាច់ថ្មី ឬមានទឹកហូរចេញពីចុងសុដន់ និងមានកន្ទួលរមាស់។ ទោះបីជាជាលិកាសុដន់ដែលមានសុខភាពល្អ ជួនកាលអាចមានសភាពដុំៗក៏ដោយ ប៉ុន្តែរាល់ការប្រែប្រួលខុសប្រក្រតីគួរតែត្រូវបានពិនិត្យដោយអ្នកជំនាញសុខាភិបាល ដើម្បីទទួលបានការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវ។
មូលហេតុ
ដុំសាច់ក្នុងសុដន់ រួមទាំង ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា គឺជារឿងធម្មតាដែលតែងជួបប្រទះ។ ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា គឺជាដុំសាច់សុដន់ប្រភេទស្លូត (មិនមែនមហារីក) ដែលកើតមានញឹកញាប់បំផុត ទោះបីជាមូលហេតុពិតប្រាកដរបស់វានៅមិនទាន់ដឹងច្បាស់ក៏ដោយ។ ទ្រឹស្ដីមួយបានលើកឡើងថា វាអាចពាក់ព័ន្ធនឹងអ័រម៉ូនដែលគ្រប់គ្រងវដ្តរដូវ។
វាកើតមានច្រើនលើស្ត្រីវ័យក្មេង ហើយអាចវិវឌ្ឍក្នុងអំឡុងពេលបំបៅដោះកូន និងពេលមានផ្ទៃពោះ មុនពេលវារួមតូចវិញ។
ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា ប្រភេទដែលកម្រ និងដុំសាច់សុដន់ផ្សេងទៀត អាចមានលក្ខណៈខុសពីដុំសាច់ធម្មតា រួមមាន៖
- Complex fibroadenomas: ដុំសាច់ប្រភេទនេះត្រូវតែវះកាត់ចេញ។ ពួកវាមាននិន្នាការសង្កត់ ឬរុញច្រានជាលិកាសុដន់ជុំវិញ និងរីកធំទៅតាមពេលវេលា
- Giant fibroadenomas: ជាដុំសាច់ដែលមានទំហំធំខុសធម្មតា (លើសពី ៥ សង់ទីម៉ែត្រ) ដែលសង្កត់ ឬរុញច្រានជាលិកាសុដន់ឱ្យប៉ោងចេញមកក្រៅ
- Phyllodes tumors: ភាគច្រើននៃដុំសាច់ប្រភេទនេះគឺមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ (មិនមែនមហារីក) នោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណា ខ្លះអាចជាមហារីក ឬអាចវិវឌ្ឍទៅជាមហារីក។ ភាគច្រើនវាមិនបង្កការឈឺចាប់ឡើយ។ ជាលិកានៅក្នុងដុំសាច់ Phyllodes និង ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា មានសភាពដូចគ្នា ប៉ុន្តែពួកវាមានលក្ខណៈខុសគ្នានៅពេលពិនិត្យតាមមីក្រូទស្សន៍។ ដុំសាច់ Phyllodes ច្រើនតែមានលក្ខណៈលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា ជាញឹកញាប់ចាប់ផ្តើមឡើងបន្ទាប់ពីការរកឃើញដុំសាច់ក្នុងសុដន់។
- ការពិនិត្យរាងកាយ៖ ដុំសាច់ក្នុងសុដន់អាចត្រូវបានកត់សម្គាល់ឃើញ និងរកឃើញក្នុងអំឡុងពេលពិនិត្យសុដន់ដោយខ្លួនឯង ឬនៅពេលងូតទឹក។ អាស្រ័យលើអាយុ និងលក្ខណៈនៃដុំសាច់ ការធ្វើតេស្តអាចជារឿងចាំបាច់។ ទោះជាយ៉ាងណាដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា ទំហំតូចជួនកាលអាចនឹងមិនត្រូវបានរកឃើញឡើយ។ ការថតស្កេន ឬការច្រឹបយកសាច់ទៅពិនិត្យ អាចនឹងតម្រូវឱ្យធ្វើដើម្បីបញ្ជាក់ពីរោគវិនិច្ឆ័យ។ ការថតម៉ាំម៉ូក្រាម (Mammography) ឬការអេកូសុដន់ អាចរកឃើញដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ានេះបាន
- ការធ្វើតេស្តរូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រ៖ ការធ្វើតេស្តទាំងនេះអាចផ្តល់ព័ត៌មានអំពីទំហំ រូបរាង និងលក្ខណៈផ្សេងៗនៃដុំសាច់៖
- ការអេកូសុដន់៖ ការអេកូបង្កើតជារូបភាពនៃផ្នែកខាងក្នុងនៃសុដន់។ ការធ្វើតេស្តនេះអាចផ្តល់ព័ត៌មានបន្ថែមអំពីតំបន់តូចៗដែលគួរឱ្យសង្ស័យ ដែលការថតម៉ាំម៉ូក្រាមមិនអាចបង្ហាញបានលម្អិត។ ទំហំ និងរូបរាងរបស់ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា នឹងត្រូវបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់តាមរយៈការអេកូ។ វាក៏អាចជួយបែងចែករវាងដុំសាច់រឹង និងគីសដែលមានទឹកនៅខាងក្នុង (Cyst) ផងដែរ។ ការអេកូត្រូវបានណែនាំជាញឹកញាប់សម្រាប់ពិនិត្យដុំសាច់លើស្ត្រីដែលមានអាយុក្រោម ៣០ ឆ្នាំ
- ការថតម៉ាំម៉ូក្រាម (Mammography)៖ វិធីនេះច្រើនត្រូវបានប្រើដើម្បីពិនិត្យរកភាពមិនប្រក្រតី ជាពិសេសប្រសិនបើអ្នកមានរោគសញ្ញាថ្មីៗដូចជា មានដុំសាច់, ឈឺចុកចាប់, មានទឹកហូរចេញពីចុងសុដន់ ឬមានការប្រែប្រួលស្បែកសុដន់។ ម៉ាំម៉ូក្រាមប្រើកាំរស្មីអ៊ិច ដើម្បីបង្ហាញរូបភាពជាលិកាសុដន់។ វាជួយកំណត់ព្រំដែននៃដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ានិងបែងចែកវាពីជាលិកាជុំវិញ។ ម៉ាំម៉ូក្រាមត្រូវបានប្រើជាទូទៅដើម្បីរកឃើញមហារីកសុដន់តាំងពីដំណាក់កាលដំបូង មុនពេលរោគសញ្ញាលេចចេញមក។ ទោះបីជាវាប្រើកាំរស្មីអ៊ិចក្នុងកម្រិតទាបក៏ដោយ ក៏វានៅតែមិនត្រូវបានណែនាំសម្រាប់ស្ត្រីអាយុក្រោម ៣០ ឆ្នាំឡើយ ដោយសារហានិភ័យនៃវិទ្យុសកម្ម។ អ្នកជំងឺវ័យក្មេងដែលមានដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា អាចនឹងមិនទទួលបានលទ្ធផលច្បាស់លាស់ពីការថតម៉ាំម៉ូក្រាមឡើយ ដោយសារជាលិកាសុដន់របស់ពួកគេមានសភាពណែន (Dense tissue) ដែលធ្វើឱ្យពិបាកបែងចែករវាងជាលិកាធម្មតា និងដុំសាច់
- ការធ្វើកោសល្យវិច័យ៖ ការច្រឹបយកសាច់ដោយប្រើម្ជុលក្រោមការណែនាំពីរូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រ (Core needle biopsy) ច្រើនត្រូវបានតម្រូវឱ្យធ្វើដើម្បីពិនិត្យដុំសាច់ឱ្យកាន់តែច្បាស់។ ដោយប្រើឧបករណ៍អេកូ គ្រូពេទ្យនឹងបញ្ចូលម្ជុលប្រហោងទៅកាន់ទីតាំងជាក់លាក់ដើម្បីយកគំរូជាលិកាសុដន់។ គំរូនោះនឹងត្រូវបញ្ជូនទៅមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីវិភាគថាវាជាដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា ឬជាដុំសាច់ Phyllodes។ វាក៏អាចបង្ហាញពីប្រភេទ ឬលក្ខណៈនៃដុំសាច់ដែលមានផងដែរ។ ប្រសិនបើលទ្ធផលមិនច្បាស់លាស់ ហើយប្រសិនបើដុំសាច់រីកធំយ៉ាងឆាប់រហ័ស បង្កការឈឺចាប់ ឬបង្កផលវិបាកផ្សេងៗ ការវះកាត់យកដុំសាច់ចេញអាចជារឿងចាំបាច់
ការព្យាបាល
ថាតើ ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ាត្រូវការការព្យាបាលឬយ៉ាងណា គឺអាស្រ័យលើល្បឿននៃការរីកលូតលាស់ និងរោគសញ្ញារបស់វា។ ជាធម្មតា ពួកវាមិនត្រូវការការព្យាបាលឡើយ ហើយគ្រាន់តែត្រូវការការតាមដានជាប្រចាំប៉ុណ្ណោះ។ ទោះជាយ៉ាងណា ក្នុងករណីខ្លះ ការវះកាត់អាចនឹងចាំបាច់។
ក្នុងករណីខ្លះ ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ាអាចបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯង។ ប្រសិនបើការច្រឹបសាច់បញ្ជាក់ថាវាជាដុំសាច់ស៊ុប (មិនមែនមហារីក) គ្រូពេទ្យអាចណែនាំឱ្យមកពិនិត្យតាមដានសុខភាពជាទៀងទាត់។ វាអាចចាំបាច់ក្នុងការធ្វើការអេកូរៀងរាល់ ៦ ខែម្តង ក្នុងរយៈពេលរហូតដល់ ២ ឆ្នាំ ដើម្បីធានាថារូបរាង និងទំហំរបស់វាមិនមានការប្រែប្រួល។
- ការវះកាត់៖ ការព្យាបាលចម្បងសម្រាប់ Fibroadenomas ដែលមានទំហំធំ និងដុំសាច់ Phyllodes គឺការវះកាត់។ កត្តាមួយចំនួនដែលត្រូវពិចារណាមុនពេលសម្រេចចិត្តវះកាត់មានដូចជា៖
- ការវះកាត់សុដន់អាចផ្លាស់ប្តូររូបរាងនៃតំបន់សុដន់
- ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ាអាចរួមតូច ឬបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯង
- ដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ាខ្លះអាចនឹងនៅដដែលមិនមានការប្រែប្រួលតាមពេលវេលា
ការវះកាត់ត្រូវបានណែនាំជាពិសេសប្រសិនបើដុំសាច់រីកធំលឿន បង្កឱ្យមានរោគសញ្ញា ឬប្រសិនបើការធ្វើតេស្តរូបភាព និងការច្រឹបសាច់បង្ហាញពីការព្រួយបារម្ភ។ វិធីសាស្ត្រវះកាត់រួមមាន៖
- ការកាត់ចេញ (Excision)៖ គឺជាការព្យាបាលដោយវះកាត់កាត់យកដុំសាច់ហ្វីប្រូអាដេណូម៉ា ចេញទាំងស្រុង
- ការប្រើភាពត្រជាក់ (Freezing/Cryoablation)៖ ការព្យាបាលនេះសម្លាប់ដុំសាច់ដោយការបង្កកជាលិកា។ ឧបករណ៍តូចមួយដូចដំបងត្រូវបានបញ្ចូលតាមស្បែកសុដន់ទៅកាន់ដុំសាច់ រួចបញ្ចេញភាពត្រជាក់ខ្លាំងដើម្បីបង្កកជាលិកានោះ
សូម្បីតែក្រោយពេលព្យាបាល ស្ត្រីដែលមាននិន្នាការកើត Fibroadenoma ក៏ដោយ ក៏នៅតែអាចមានការកើតឡើងវិញនៃដុំសាច់នេះ។ ដើម្បីកំណត់ថាដុំសាច់ថ្មីគឺជា Fibroadenoma ឬជាបញ្ហាសុដន់ផ្សេងទៀត ការធ្វើអេកូ ម៉ាំម៉ូក្រាម ឬការច្រឹបសាច់អាចនឹងចាំបាច់។ ជាចុងក្រោយ ការពិនិត្យសុដន់ដោយខ្លួនឯងឱ្យបានទៀងទាត់ និងការប្រញាប់ទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យនៅពេលឃើញមានដុំសាច់ថ្មី គឺជារឿងសំខាន់បំផុត។
