Table of Contents
Nếu bác sĩ chỉ định bạn thực hiện siêu âm tim qua thực quản (TEE), bạn có thể thắc mắc vì sao cần đến phương pháp này. Trên thực tế, phần lớn các bệnh lý tim mạch ban đầu sẽ được chẩn đoán và đánh giá bằng siêu âm tim qua thành ngực (TTE). Siêu âm tim qua thực quản thường được sử dụng trong những trường hợp cần hình ảnh chi tiết hơn về cấu trúc tim, khi kết quả TTE chưa rõ ràng, hoặc khi cần hỗ trợ lập kế hoạch và hướng dẫn điều trị một cách chính xác hơn.
Siêu âm tim qua thực quản TEE (Transesophageal Echocardiography) là một kỹ thuật siêu âm chuyên sâu giúp bác sĩ quan sát tim với độ chi tiết cao hơn. Trong quá trình thực hiện, bác sĩ tim mạch sẽ nhẹ nhàng đưa một ống mềm, nhỏ có gắn đầu dò siêu âm đi qua thực quản nằm ngay phía sau tim. Nhờ đó, hình ảnh thu được rõ nét hơn, không bị cản trở bởi xương sườn hay phổi.
TEE cung cấp thông tin chính xác về van tim, buồng tim, các mạch máu lớn và dòng chảy của máu trong tim. Phương pháp này cũng giúp phát hiện các vấn đề như cục máu đông, nhiễm trùng tim, dị tật tim bẩm sinh hoặc các bất thường cấu trúc khác cần được đánh giá thêm.
Mặc dù TEE mang lại hình ảnh tim rất chi tiết, phương pháp này không được sử dụng cho sàng lọc thường quy. Thay vào đó, bác sĩ tim mạch sẽ chỉ định TEE khi cần thêm thông tin để xác định chẩn đoán hoặc định hướng điều trị.
Cả siêu âm tim qua thực quản (TEE) và siêu âm tim qua thành ngực (TTE) đều sử dụng sóng siêu âm để đánh giá hoạt động của tim. Tuy nhiên, mỗi phương pháp lại có mục đích riêng. Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định TTE trước vì đây là phương pháp không xâm lấn. Khi cần hình ảnh chi tiết hơn hoặc cần quan sát rõ một số cấu trúc tim cụ thể, TEE có thể được chỉ định.
| Đặc tính | Siêu âm tim qua thành ngực (TTE) | Siêu âm tim qua thực quản (TEE) |
| Cách thực hiện | Đầu dò siêu âm được đặt trên thành ngực | Một đầu dò siêu âm mảnh được đưa qua thực quản để tiếp cận gần tim hơn |
| Chất lượng hình ảnh | Cho hình ảnh tốt trong đa số trường hợp tim mạch. | Hình ảnh chi tiết hơn, đặc biệt với các cấu trúc khó quan sát. |
| Vai trò chính | Khảo sát ban đầu và theo dõi hầu hết bệnh lý tim | Sử dụng chọn lọc khi kết quả TTE chưa rõ ràng hoặc cần thêm thông tin chuyên sâu. |
| Gây mê | Thường không cần | Thường có sử dụng thuốc an thần (không phải lúc nào cũng bắt buộc) |
| Thời gian hồi phục | Bệnh nhân thường có thể nhanh chóng quay lại các hoạt động bình thường | Bệnh nhân cần thời gian để hồi phục từ thuốc an thần và nên sắp xếp phương tiện đưa về nhà |
Các bác sĩ tim mạch sử dụng TEE một cách chọn lọc nhằm trả lời những câu hỏi lâm sàng quan trọng, làm rõ các kết quả chưa chắc chắn và hỗ trợ lập kế hoạch điều trị.
Bác sĩ tim mạch có thể chỉ định phương pháp này để:
Trước khi chỉ định TEE, bác sĩ tim mạch sẽ cân nhắc các triệu chứng của bệnh nhân, tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm trước đó và thông tin cụ thể cần thiết cho chẩn đoán hoặc điều trị.
TEE cung cấp hình ảnh giải phẫu chi tiết của một số cấu trúc tim, giúp bác sĩ tim mạch chẩn đoán, đưa ra quyết định lâm sàng và hỗ trợ thực hiện một số thủ thuật tim mạch.
Bác sĩ tim mạch cũng có thể sử dụng TEE để hướng dẫn các thủ thuật tim cấu trúc, hỗ trợ một số ca phẫu thuật tim và đánh giá kết quả điều trị sau can thiệp.
Theo bác sĩ Prayuth Rasmeehirun, chuyên gia tim mạch về chẩn đoán hình ảnh tim tại Bệnh viện Quốc tế Vejthani, việc chỉ định thực hiện TEE phụ thuộc vào triệu chứng của từng bệnh nhân, tiền sử bệnh và kết quả các xét nghiệm trước đó. Bác sĩ sẽ cân nhắc toàn diện tất cả các thông tin sẵn có để lựa chọn phương pháp thăm khám phù hợp nhất, nhằm thu được dữ liệu chi tiết cần thiết cho chẩn đoán chính xác và lập kế hoạch điều trị hiệu quả.
Việc chuẩn bị cho xét nghiệm TEE thường bao gồm một số bước đơn giản nhưng quan trọng. Những bước này giúp quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi, giảm nguy cơ biến chứng và giúp bác sĩ thu được hình ảnh tim rõ ràng.
Trước khi thực hiện thủ thuật, bệnh nhân nên:
Trong quá trình thực hiện TEE, bệnh nhân sẽ trải qua một số bước nhằm đảm bảo sự thoải mái trong khi bác sĩ tim mạch tiến hành khảo sát tim.
Điều dưỡng sẽ kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn của bệnh nhân, hỗ trợ bệnh nhân nằm ở tư thế thoải mái và theo dõi nhịp tim, huyết áp cũng như nồng độ oxy trong máu. Đồng thời, điều dưỡng có thể đặt đường truyền tĩnh mạch (IV) nếu cần sử dụng thuốc trong quá trình thực hiện. Sau đó, bác sĩ sẽ xịt thuốc gây tê tại chỗ vào vùng họng. Trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể được dùng thuốc an thần tỉnh để giúp thư giãn và giảm khó chịu trong suốt quá trình thăm khám. Bệnh nhân vẫn có thể thở bình thường trong suốt thủ thuật.
Bệnh nhân nằm nghiêng sang bên trái, điều dưỡng sẽ đặt dụng cụ bảo vệ miệng để bảo vệ răng và đầu dò siêu âm. Sau đó, bác sĩ tim mạch nhẹ nhàng đưa đầu dò qua miệng và vào thực quản. Trong suốt quá trình này, bệnh nhân vẫn tiếp tục thở bình thường.
Bác sĩ tim mạch sẽ quan sát tim từ nhiều góc độ khác nhau, đồng thời đánh giá cấu trúc và chức năng của tim. Quá trình này bao gồm việc ghi lại hình ảnh chi tiết của van tim, buồng tim, dòng máu và các mạch máu lân cận nhằm hỗ trợ chẩn đoán và lập kế hoạch điều trị.
Sau khi hoàn tất thăm khám, bác sĩ sẽ nhẹ nhàng rút đầu dò siêu âm ra. Nhân viên y tế sẽ tiếp tục theo dõi bệnh nhân trong một khoảng thời gian ngắn trước khi cho phép ra về hoặc tiếp tục với kế hoạch điều trị đã định. Thời gian thực hiện siêu âm thường kéo dài khoảng 30–45 phút, trong khi toàn bộ quá trình, bao gồm chuẩn bị và hồi phục, thường mất khoảng 1–2 giờ.
Nhiều bệnh nhân lo lắng rằng TEE sẽ gây đau. Tuy nhiên, trong hầu hết các trường hợp, phương pháp này chỉ gây cảm giác khó chịu tạm thời chứ không đau. Thuốc gây tê tại chỗ giúp làm tê vùng họng, và thuốc an thần giúp bệnh nhân thư giãn trong suốt quá trình thực hiện thủ thuật.
Trong và sau khi thực hiện thủ thuật, bệnh nhân có thể gặp:
Mặc dù đa số bệnh nhân hồi phục mà không gặp vấn đề, người bệnh nên liên hệ với bác sĩ nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau ngực dữ dội, khó nuốt, chảy máu kéo dài, sốt hoặc khó thở sau khi về nhà.
Siêu âm tim qua thực quản (TEE) nhìn chung là một phương pháp an toàn. Tuy nhiên, giống như các thủ thuật y khoa khác, phương pháp này vẫn có thể gây ra một số tác dụng phụ hoặc biến chứng, dù các vấn đề nghiêm trọng hiếm khi xảy ra.
Các tác dụng phụ và rủi ro có thể bao gồm:
Bệnh nhân cần liên hệ ngay với bác sĩ nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau ngực dữ dội, khó nuốt, chảy máu kéo dài, sốt, khó thở hoặc các triệu chứng trở nên nặng hơn sau khi về nhà.
Sau khi thực hiện TEE, hầu hết bệnh nhân có thể ra về và nghỉ ngơi trong ngày. Để đảm bảo hồi phục an toàn, bệnh nhân nên tuân thủ một số hướng dẫn đơn giản sau:
Nếu bác sĩ đã khuyến nghị thực hiện siêu âm tim qua thực quản (TEE) hoặc nếu kết quả các xét nghiệm tim trước đó cần được đánh giá thêm, việc trao đổi với bác sĩ tim mạch sẽ giúp làm rõ bước tiếp theo. Đây không phải là xét nghiệm tầm soát thường quy, vì vậy bác sĩ sẽ cân nhắc kỹ lưỡng các triệu chứng, tiền sử bệnh và kết quả xét nghiệm của từng bệnh nhân trước khi quyết định chỉ định.
Tại Bệnh viện Quốc tế Vejthani, Trung tâm Tim mạch cung cấp dịch vụ đánh giá tim toàn diện với các công nghệ chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, bao gồm siêu âm tim qua thực quản (TEE) khi có chỉ định phù hợp. Đội ngũ bác sĩ tim mạch tập trung vào chẩn đoán chính xác, xây dựng kế hoạch điều trị cá thể hóa và mang đến sự chăm sóc lấy bệnh nhân làm trung tâm trong từng bước điều trị.
Siêu âm tim qua thực quản (TEE) giúp bác sĩ tim mạch quan sát một số cấu trúc tim với độ chi tiết cao hơn. Phương pháp này hỗ trợ chẩn đoán, định hướng kế hoạch điều trị và đánh giá các tình trạng như bệnh van tim, cục máu đông, nhiễm trùng hoặc các bất thường cấu trúc tim khi cần thêm thông tin.
Một lần thực hiện TEE thường kéo dài khoảng 30–45 phút. Bệnh nhân có thể cần thêm thời gian trước và sau khi thăm khám để chuẩn bị, dùng thuốc an thần, theo dõi và hồi phục.
Các tác dụng phụ thường gặp có thể bao gồm đau họng nhẹ, kích ứng họng, buồn ngủ hoặc mệt mỏi do thuốc an thần. Biến chứng nghiêm trọng hiếm khi xảy ra, nhưng bệnh nhân cần liên hệ với bác sĩ nếu xuất hiện đau ngực dữ dội, khó nuốt, chảy máu, sốt hoặc khó thở.
TEE là viết tắt của “Transesophageal Echocardiography” (siêu âm tim qua thực quản). Đây là một kỹ thuật siêu âm chuyên sâu cho phép bác sĩ quan sát tim từ thực quản – vị trí nằm ngay phía sau tim.
Trong quá trình thực hiện TEE, bác sĩ tim mạch sẽ nhẹ nhàng đưa một đầu dò siêu âm mỏng qua miệng vào thực quản. Đầu dò này sẽ ghi lại hình ảnh chi tiết của van tim, buồng tim, dòng máu và các mạch máu lân cận.
Để biết thêm thông tin, vui lòng liên hệ:
Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Quốc tế Vejthani
Điện thoại: (+66) 2-734-0000, máy lẻ 5300
Đường dây tư vấn tiếng Việt: (+66)97-291-3351
