ជំងឺភ្លេចភ្លាំងមិនមែនគ្រាន់តែជា “ជំងឺភ្លេចភ្លាំងទាក់ទងនឹងអាយុ” នោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាជំងឺមួយដែលកើតការខូចខាតខួរក្បាល និងមុខងារកោសិកាសរសៃប្រសាទត្រូវបានរំខានដោយការប្រមូលផ្តុំប្រូតេអ៊ីនមិនប្រក្រតី ដែលបណ្ដាកឪ្យមានការប៉ះពាល់ដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ដូច្នេះមុនពេលការចងចាំរសាត់បាត់បន្តិចម្តងៗ ណែនាំឱ្យពិនិត្យរកជំងឺភ្លេចភ្លាំងឱ្យបានឆាប់បំផុត ដើម្បីចាប់ផ្ដើមការបណ្តុះបណ្តាលខួរក្បាល និងថ្នាំដើម្បីបន្ថយការវិវត្តបានទាន់ពេលវេលា
ជំងឺភ្លេចភ្លាំង (Alzheimer’s disease) គឺជាប្រភេទនៃជំងឺវង្វេងមួយប្រភេទ ដែលបណ្តាលមកពីការប្រមូលផ្តុំនៃប្រូតេអ៊ីន beta-amyloid (β-amyloid) និង ប្រូតេអ៊ីន tau នៅក្នុងខួរក្បាលខុសប្រក្រតី ធ្វើឱ្យខូចរចនាសម្ព័ន្ធខួរក្បាល និងរំខានដល់មុខងាររបស់កោសិកាសរសៃប្រសាទ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការចងចាំ ការគិតវិភាគ និងការសម្រេចចិត្ត។ នៅពេលដែលជំងឺនេះវិវត្តន៍ ជារឿយៗវាធ្វើឱ្យជីវិតប្រចាំថ្ងៃធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ
ជំងឺវង្វេង (Dementia) គឺជាស្ថានភាពមួយដែលខួរក្បាលចុះខ្សោយ ធ្វើឱ្យខូចការចងចាំ ការគិតវិភាគ និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ វាអាចបណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើន ដូចជាជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ការឆ្លងមេរោគ កង្វះវីតាមីន ឬជំងឺផាកឃីនសុន។ ជំងឺភ្លេចភ្លាំង (Alzheimer’s disease) ត្រឹមតែជា “មូលហេតុមួយនៃជំងឺវង្វេង” នឹងជាប្រភេទដែលរកឃើញញឹកញាប់បំផុត។ ដូច្នេះ អ្នកដែលមានជំងឺភ្លេចភ្លាំងទាំងអស់នឹងមានរោគសញ្ញានៃជំងឺវង្វេង ប៉ុន្តែមិនមែនគ្រប់គ្នាដែលមានជំងឺវង្វេងសុទ្ធតែមានជំងឺភ្លេចភ្លាំងនោះទេ
ការចុះខ្សោយការយល់ដឹងកម្រិតស្រាល ឬ MCI (Mild Cognitive Impairment) គឺជាដំណាក់កាលកណ្ដាលរវាងជំងឺវង្វេងតាមអាយុ និងជំងឺវង្វេងវង្វាន់។ រោគសញ្ញាសំខាន់ៗដែលអាចសង្កេតឃើញបាន រួមមាន
ជាពិសេសជាមួយនឹងព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីៗ ដូចជាការភ្លេចកន្លែងដែលដាក់អ្វីមួយ ភ្លេចការសន្ទនាដែលទើបនឹងកើតថ្មីៗ ឬការសួរសំណួរដដែលៗម្តងហើយម្តងទៀត
ដូចជា ការលំបាកក្នុងការសម្រេចចិត្តរឿងងាយ មានបញ្ហាជាមួយការងារផ្ទះ ឬការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ ការនិយាយតិច ការទំនាក់ទំនងមិនសូវស្ទាត់ដូចដើម ឬការជៀសវាងការចូលរួមសង្គមដោយសារមានអារម្មណ៍មិនមានទំនុកចិត្ត
ដូចជាការឆាប់ខឹង ការធ្លាក់ទឹកចិត្ត កង្វះភាពរីករាយ ឬគំនិតភាន់ច្រឡំ ដូចជាការជឿថាមាននរណាម្នាក់កំពុងលួចចូលក្នុងផ្ទះ
រោគសញ្ញាទាំងនេះកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ ជាមួយនឹងការចុះខ្សោយខួរក្បាលកាន់តែខ្លាំងឡើង ប្រសិនបើមិនមានការថែទាំត្រឹមត្រូវ។ ក្នុងករណីខ្លះ វាអាចវិវត្តទៅជាជំងឺវង្វេង (MCI to Dementia) ដូច្នេះ គួរតែវាយតម្លៃតាំងពីដំណាក់កាលដំបូង
បច្ចុប្បន្ននេះ មានវិធីសាស្រ្តត្រួតពិនិត្យផ្សេងៗគ្នា រួមមាន៖
ប្រសិនបើរកឃើញនៅដំណាក់កាលដំបូង ចាប់តាំងពី MCI អ្នកជំងឺអាចទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនពីការចាប់ផ្ដើមស្តារនីតិសម្បទាខួរក្បាល និងការព្យាបាលចំគោលដៅភ្លាមៗ។ ព្រោះប្រសិនបើទទួលការថែទាំ និងការព្យាបាលលឿននាំឱ្យគុណភាពជីវិតសម្រាប់អ្នកជំងឺក្នុងរយៈពេលវែងកាន់តែប្រសើរឡើង។ វិធីជួយដ៏សំខាន់មួយគឺបច្ចេកវិទ្យា Neofect និងថ្នាំបន្ថយការវិវត្តនៃជំងឺភ្លេចភ្លាំង
Neofect គឺជាបច្ចេកវិទ្យាផ្នែកស្តារនីតិសម្បទាខួរក្បាល និងចលនា ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីជួយអ្នកជំងឺដែលមានជំងឺប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ រួមទាំងជំងឺវង្វេង និងជំងឺភ្លេចភ្លាំងដំណាក់កាលដំបូង
កម្មវិធីមួយក្នុងចំណោមកម្មវិធីសំខាន់ៗរបស់វាគឺ Neofect Cognition ដែលជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ហ្វឹកហាត់និងវាយតម្លៃមុខងារខួរក្បាល ដូចជា៖
ការបណ្តុះបណ្តាលនេះមានទម្រង់ជា “ការព្យាបាលដោយហ្គេម” ដែលត្រូវបានរចនាឡើងឱ្យមានភាពសប្បាយរីករាយ ងាយយល់ និងមានការផ្ដល់ពិន្ទុភ្លាមៗ។ នេះធ្វើឱ្យមនុស្សចាស់មានអារម្មណ៍ថាពួកគេកំពុងលេងហ្គេមជាជាងការធ្វើតេស្ត ដែលលើកទឹកចិត្តពួកគេឱ្យសហការជាប់លាប់
Lecanemab (Leqembi) គឺជាថ្នាំក្រុម anti-amyloid monoclonal antibody ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីពន្យឺតការវិវត្តនៃជំងឺវង្វេងចំពោះអ្នកជំងឺដែលមានជំងឺអាល់ហ្សៃមឺរដំណាក់កាលដំបូង។ វាដំណើរការដោយកាត់បន្ថយការប្រមូលផ្តុំប្រូតេអ៊ីនអាមីឡូអ៊ីត-បេតានៅក្នុងខួរក្បាល ដែលជាកត្តាសំខាន់មួយដែលទាក់ទងនឹងការវិវត្តនៃជំងឺអាល់ហ្សៃមឺរ។ នៅពេលដែលកម្រិតនៃប្រូតេអ៊ីនត្រូវបានកាត់បន្ថយ និងបង្កឪ្យមានការខូចខាតខួរក្បាលទាក់ទងនឹងការចងចាំ និងការគិតវិភាគយឺតជាងមុន
ការសិក្សាគ្លីនិកបានបង្ហាញថា ការប្រើថ្នាំជាបន្តបន្ទាប់រយៈពេល 18 ខែអាចជួយបន្ថយការថយចុះនៃសមត្ថភាពយល់ដឹង និងការចងចាំចំពោះអ្នកជំងឺដែលមានរោគសញ្ញាដំបូង (MCI) ពីជំងឺភ្លេចភ្លាំង
អ្នកជំងឺមួយចំនួនអាចមានរោគសញ្ញាដូចជា៖
ថ្នាំ Lecanemab អាចមិនស័ក្តិសម ឬអាចមានប្រសិទ្ធភាពតិចតួចបំផុត ចំពោះអ្នកដែល៖
ទោះបីជាជំងឺភ្លេចភ្លាំង (Alzheimer) បច្ចុប្បន្នមិនអាចព្យាបាលបានក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើទទួលការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យសក្ដិសមនិងឆាប់រហ័ស យ៉ាងហោចណាស់ក៏អាចពន្យារអាយុកាលនៃការចងចាំតាមរយៈការវាយតម្លៃ ការស្តារនីតិសម្បទាខួរក្បាល និងការព្យាបាលដែលសមស្រប ដើម្បីឱ្យអ្នកជំងឺរក្សា “ខ្លួនឯង” ឱ្យបានយូរបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន
ប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះរោគសញ្ញាទាំងនេះ អ្នកអាចណាត់ជួបជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតនៅមន្ទីរពេទ្យអន្តរជាតិវេជ្ជថានី
ជំងឺវង្វេង (Dementia) គឺជាស្ថានភាពមួយដែលខួរក្បាលចុះខ្សោយ ធ្វើឱ្យខូចការចងចាំ និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ វាអាចបណ្តាលមកពីកត្តាជាច្រើន ដូចជាជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ការឆ្លងមេរោគ ឬជំងឺផាកឃីនសុន។ ជំងឺភ្លេចភ្លាំងគឺជាមូលហេតុមួយនៃជំងឺវង្វេង នឹងជាប្រភេទទូទៅបំផុត។ មនុស្សគ្រប់គ្នាដែលមានជំងឺភ្លេចភ្លាំងនឹងជួបប្រទះនឹងមានរោគសញ្ញានៃជំងឺវង្វេង ប៉ុន្តែការមានជំងឺវង្វេងមិនតែងតែមានន័យថាអ្នកមានជំងឺភ្លេចភ្លាំងនោះទេ
MCI (Mild Cognitive Impairment) គឺជាជំងឺចុះខ្សោយការយល់ដឹងកម្រិតស្រាល ដែលស្ថិតនៅចន្លោះ “ការភ្លេចភ្លាំងទាក់ទងនឹងអាយុ” និង “ជំងឺវង្វេងដែលបង្កពីជំងឺភ្លេចភ្លាំង” អ្នកជំងឺច្រើនតែមានបញ្ហាជាមួយនឹងការចងចាំ ការគិតវិភាគ ការផ្តោតអារម្មណ៍ និងការសម្រេចចិត្ត ដូចជាការភ្លេចព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីៗ ការលំបាកក្នុងការសម្រេចចិត្តរឿងសាមញ្ញៗ ឬជួបប្រទះនឹងការប្រែប្រួលអារម្មណ៍។ ប្រសិនបើមិនត្រូវបានវាយតម្លៃតាំងពីដំបូងទេ វាអាចវិវត្តទៅជាជំងឺវង្វេងវាន់
មានវិធីជាច្រើនដើម្បីវាយតម្លៃជំងឺភ្លេចភ្លាំង រួមមាន៖
ប្រសិនបើរកឃើញនៅដំណាក់កាលដំបូង ដូចជា MCI អាចរៀបចំផែនការស្តារនីតិសម្បទាខួរក្បាល និងចាប់ផ្តើមការព្យាបាលភ្លាមៗ ដូចជាបច្ចេកវិទ្យា Neofect ឬថ្នាំ Lecanemab ដើម្បីពន្យារពេលរោគសញ្ញា
មជ្ឈមណ្ឌលប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ, មន្ទីរពេទ្យអន្ដរជាតិវេជ្ជថានី
សេវាកម្មទូរស័ព្ទ ២៤ម៉ោង: 089-201-9000
Neurology
Medical Neurology - Behavioral and Cognitive
