ទិដ្ឋភាពទូទៅ

រោគសញ្ញាស្ទះសរសៃឈាម Popliteal (PAES) គឺជាស្ថានភាពដ៏កម្រមួយ ដែលកើតឡើងនៅពេលសរសៃឈាម Popliteal (សរសៃឈាមដែលរត់ពីភ្លៅទៅកំភួនជើង) ត្រូវរងការសង្កត់ដោយសារសាច់ដុំកំភួនជើងរីកធំ ឬស្ថិតនៅក្នុងតំណែងមិនត្រឹមត្រូវនៅផ្នែកខាងក្រោយជង្គង់។ សាច់ដុំ Gastrocnemius ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងឆ្អឹងភ្លៅ អាចបង្កឱ្យមានការសង្កត់នេះនៅពេលវាហាប់ណែន កន្ត្រាក់ អំឡុងពេលបត់ប្រអប់ជើងចុះក្រោម ដែលធ្វើឱ្យឈាមពិបាកហូរទៅកាន់ជើងផ្នែកខាងក្រោម និងប្រអប់ជើង។

ការសង្កត់នេះជាញឹកញាប់អំឡុងពេលហាត់ប្រាណ អាចបណ្តាលឱ្យមានការកន្ត្រាក់ស្ពឹកនៅក្នុងសរសៃឈាមរបស់អ្នក ដែលអាចកាត់បន្ថយលំហូរឈាម។ ជាលទ្ធផល អាស៊ីតឡាក់ទិក និងកាបូនឌីអុកស៊ីត អាចកើនឡើងនៅក្នុងសាច់ដុំ និងសរសៃប្រសាទរបស់អ្នក ដែលនាំឱ្យមានអារម្មណ៍អស់កម្លាំង ឈឺចាប់ ធ្ងន់ និងក្នុងករណីខ្លះមានការស្ពឹកនៅកំភួនជើង និងប្រអប់ជើង។

បន្ទាប់ពីឈប់ហាត់ប្រាណ រោគសញ្ញាជាទូទៅបង្ហាញពីការធូរស្រាលឡើងវិញក្នុងរយៈពេលពី ៣ ទៅ ៥ នាទី។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើទុកចោលដោយមិនបានព្យាបាលទេ ការកន្ត្រាក់ស្ពឹកមាននិន្នាការកើតឡើងកាន់តែឆាប់រហ័ស និងអូសបន្លាយពេលយូរជាងមុនទៅតាមពេលវេលា។ រោគសញ្ញាក៏កើតឡើងបន្ទាប់ពីធ្វើចលនាបានចម្ងាយខ្លីជាងមុន ហើយរយៈពេលនៃការស្តារឡើងវិញក៏កើនឡើងផងដែរ។

រោគសញ្ញា

រោគសញ្ញាស្ទះសរសៃឈាម Popliteal (PAES) ជាទូទៅលេចឡើងដោយមានការមិនស្រួល ឬការរមួលក្រពើនៅផ្នែកខាងក្រោយនៃជើងផ្នែកខាងក្រោម (កំភួនជើង) ដែលកើតឡើងអំឡុងពេលធ្វើសកម្មភាពរាងកាយ ហើយស្រាលទៅវិញបន្ទាប់ពីបានសម្រាកមួយរយៈ។ សញ្ញា និងរោគសញ្ញាព្រមានបន្ថែមអាចមានដូចជា៖

  • ការស្ពឹកកំភួនជើង
  • ប្រអប់ជើងមានអារម្មណ៍ត្រជាក់បន្ទាប់ពីហាត់ប្រាណ
  • Paresthesia ដែលមានលក្ខណៈដូចជាមានអារម្មណ៍ស្រពន់ ឬក្តៅក្រហាយនៅក្នុងសាច់ដុំកំភួនជើង

ក្នុងករណីដែលសាច់ដុំកំភួនជើងទៅសង្កត់លើសរសៃឈាម Popliteal ដែលនៅជិតនោះ រោគសញ្ញាដែលអ្នកអាចជួបប្រទះរួមមាន៖

  • មានអារម្មណ៍ធ្ងន់ជើង
  • រមួលក្រពើជើងផ្នែកខាងក្រោមនៅពេលល្ងាច
  • កំភួនជើងហើម ឬប្រែពណ៌
  • ជើងផ្នែកខាងក្រោមមានកំណកឈាម ដែលហៅថាកកឈាមក្នុងសរសៃឈាមជ្រៅ

រោគសញ្ញាឈឺជើងជាទូទៅមានការប៉ះពាល់ដល់បុគ្គលដែលមានអាយុក្រោម ៤០ ឆ្នាំ និងមានសុខភាពល្អ។ វាជាការល្អដែលត្រូវស្វែងរកការថែទាំវេជ្ជសាស្ត្រពីវេជ្ជបណ្ឌិត ប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះការឈឺជើងប្រភេទណាមួយ ជាពិសេសប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះការរមួលក្រពើនៅកំភួនជើង ឬប្រអប់ជើងអំឡុងពេលធ្វើសកម្មភាពរាងកាយ ហើយស្រាលទៅវិញបន្ទាប់ពីសម្រាក។

​​ មូលហេតុ

រោគសញ្ញាស្ទះសរសៃឈាម Popliteal (PAES) គឺជាស្ថានភាពវេជ្ជសាស្ត្រមួយដែលកើតឡើងនៅពេលសាច់ដុំកំភួនជើង ជាពិសេសសាច់ដុំ Gastrocnemius សង្កត់លើសរសៃឈាមដែលស្ថិតនៅផ្នែកខាងក្រោយជង្គង់ ដែលគេស្គាល់ថាជាសរសៃឈាម Popliteal។ សម្ពាធនេះកាត់បន្ថយលំហូរឈាមទៅកាន់ជើងផ្នែកខាងក្រោម បណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់ និងរមួលក្រពើនៅផ្នែកខាងក្រោយនៃជើងផ្នែកខាងក្រោមអំឡុងពេលធ្វើសកម្មភាពរាងកាយ។

ស្ថានភាពនេះអាចមានតាំងពីកំណើត ឬវិវត្តនៅពេលក្រោយ។ ក្នុងជំងឺ PAES ពីកំណើត សាច់ដុំកំភួនជើង ឬសរសៃឈាមដែលនៅជាប់នោះ មានតំណែងមិនប្រក្រតីអំឡុងពេលការអភិវឌ្ឍរបស់ទារកក្នុងគភ៌។ អំឡុងពេលជាមួយគ្នានេះ ជំងឺ PAES ដែលកើតមាននៅពេលក្រោយ មានលក្ខណៈសម្គាល់ដោយសាច់ដុំកំភួនជើងរីកធំ ដែលអាចទៅសង្កត់លើសរសៃឈាម Popliteal។

កត្តាហានិភ័យ

រោគសញ្ញាស្ទះសរសៃឈាម Popliteal (PAES) គឺជាស្ថានភាពវេជ្ជសាស្ត្រដែលកម្រកើតមាន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កត្តាមួយចំនួនអាចបង្កើនឱកាសនៃការកើតជំងឺនេះ រួមមាន៖

  • អាយុ៖ PAES ច្រើនតែជួបប្រទះលើបុគ្គលដែលមានអាយុជិត ២០ ឆ្នាំ ឬក្នុងវ័យ ២០ ឆ្នាំ ហើយកម្រត្រូវបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យលើអ្នកដែលមានអាយុលើសពី ៤០ ឆ្នាំណាស់។
  • ភេទ៖ ទោះបីជា PAES អាចកើតឡើងលើនរណាម្នាក់ក៏ដោយ វាមានកើតមានញឹកញាប់ជាងលើបុរសវ័យក្មេង។
  • សកម្មភាពកីឡា៖ អ្នកដែលចូលរួមក្នុងសកម្មភាពដូចជាការរត់ ការជិះកង់ និងការហាត់ប្រាណលើកទម្ងន់ ដែលតម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់សាច់ដុំ និងអវយវៈផ្នែកខាងក្រោម គឺស្ថិតនៅក្នុងហានិភ័យខ្ពស់នៃការកើតជំងឺ PAES។

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

នៅពេលអ្នកជំងឺបង្ហាញរោគសញ្ញានៃរោគសញ្ញាស្ទះសរសៃឈាម Popliteal (PAES) វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងធ្វើការពិនិត្យយ៉ាងល្អិតល្អន់ និងសាកសួរអំពីប្រវត្តិវេជ្ជសាស្ត្ររបស់ពួកគេ។ ដោយសារតែ PAES ត្រូវបានសង្កេតឃើញញឹកញាប់បំផុតលើបុគ្គលវ័យក្មេង និងមានសុខភាពល្អ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យស្ថានភាពនេះអាចមានភាពលំបាក។ លទ្ធផលនៃការពិនិត្យរាងកាយ អាចមិនបង្ហាញពីភាពមិនប្រក្រតីណាមួយឡើយ។

វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងជម្រុះចោលនូវមូលហេតុដែលអាចកើតមានផ្សេងទៀតនៃការឈឺជើង ដូចជាការគ្រេច តឹងសាច់ដុំ ការប្រេះឆ្អឹងដោយសារសម្ពាធ រោគសញ្ញាតង់ស្យុងក្នុងស្រោមសាច់ដុំរ៉ាំរ៉ៃ និងជំងឺសរសៃឈាម។ ជំងឺសរសៃឈាម បណ្តាលមកពីការស្ទះនៃសរសៃឈាម។

ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ PAES ការធ្វើតេស្តជាច្រើនត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីលុបបំបាត់ស្ថានភាពផ្សេងទៀត និងបញ្ជាក់ពីការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ៖

  • សន្ទស្សន៍សម្ពាធឈាមកជើង ដើមដៃ- ABI៖ នេះជាតេស្តដំបូងដែលប្រើដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ PAES។ អំឡុងពេលធ្វើតេស្តនេះ ការវាស់សម្ពាធឈាមត្រូវបានធ្វើឡើងនៅលើដៃ និងជើងទាំងសងខាងរបស់អ្នក មុនពេល និងបន្ទាប់ពីដើរលើម៉ាស៊ីនដើរ។ បន្ទាប់មក សម្ពាធឈាមនៅកជើងត្រូវបានចែកនឹងសម្ពាធឈាមនៅដើមដៃ ដើម្បីកំណត់តម្លៃ ABI។ ជាទូទៅ សម្ពាធឈាមនៅជើងរបស់អ្នកគួរតែខ្ពស់ជាងសម្ពាធឈាមនៅដើមដៃ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកមាន PAES សម្ពាធឈាមនៅកជើងរបស់អ្នកអាចធ្លាក់ចុះអំឡុងពេលហាត់ប្រាណ។
  • ការថតអេកូសរសៃឈាមកំភួនជើង៖ តេស្តនេះប្រើប្រាស់រលកសំឡេងប្រេកង់ខ្ពស់ ដើម្បីវាស់ល្បឿននៃលំហូរឈាមនៅក្នុងសរសៃឈាមអាទែជើង។ ការថតអេកូអាចត្រូវបានធ្វើឡើងមុនពេល ឬបន្ទាប់ពីហាត់ប្រាណ ឬអំឡុងពេលអ្នកបត់ ពត់ប្រអប់ជើងឡើងលើ និងចុះក្រោម ដើម្បីបញ្ចេញសកម្មភាពសាច់ដុំកំភួនជើង។
  • ការថតឆ្លុះសរសៃឈាមដោយរលកម៉ាញេទិក-MRA៖ វិធីនេះបង្ហាញពីសាច់ដុំកំភួនជើងដែលកំពុងសង្កត់ស្ទះសរសៃឈាម។ វាក៏អាចបង្ហាញពីកម្រិតនៃការស្ទះនៃសរសៃឈាម Popliteal ផងដែរ។ អំឡុងពេលធ្វើតេស្តនេះ អ្នកអាចត្រូវគេតម្រូវឱ្យបត់ប្រអប់ជើងទល់នឹងក្តារ។ វិធីនេះជួយឱ្យវេជ្ជបណ្ឌិតកំណត់បានថា តើឈាមហូរទៅកាន់ជើងផ្នែកខាងក្រោមក្នុងកម្រិតណា។
  • ការថតឆ្លុះសរសៃឈាមដោយកុំព្យូទ័រ៖ វិធីនេះបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា តើសាច់ដុំជើងមួយណាដែលកំពុងបង្កឱ្យមានការស្ទះសរសៃឈាម។ អំឡុងពេលធ្វើតេស្តនេះ អ្នកអាចត្រូវគេតម្រូវឱ្យផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថប្រអប់ជើង ដូចគ្នានឹងការធ្វើ MRA ដែរ។
  • ការថតឆ្លុះសរសៃឈាមដោយ Catheter-based angiography៖ វិធីនេះបង្ហាញវេជ្ជបណ្ឌិតពីរបៀបដែលឈាមហូរទៅ និងមកពីជើងផ្នែកខាងក្រោមរបស់អ្នកក្នុងពេលជាក់ស្តែង។ វាត្រូវបានធ្វើឡើង ប្រសិនបើការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៅតែមិនច្បាស់លាស់ បន្ទាប់ពីការធ្វើតេស្តរូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រផ្សេងទៀតដែលមិនសូវរំលោភបំពានលើរាងកាយ។

ការព្យាបាល

នៅពេលសាច់ដុំកំភួនជើងមិនទៅសង្កត់លើសរសៃឈាម និងបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាដែលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ឬសកម្មភាពកីឡារបស់អ្នក ការវះកាត់ច្រើនតែត្រូវបានណែនាំ។ អំឡុងពេលនីតិវិធីវះកាត់ ដែលជាទូទៅចំណាយពេលប្រហែលមួយម៉ោង និងធ្វើឡើងក្រោមការដាក់ថ្នាំសន្លប់ទូទៅ គ្រូពេទ្យវះកាត់នឹងធ្វើការកាត់បើកនៅលើកំភួនជើងខាងក្នុង ខាងក្រោមជង្គង់ ឬនៅផ្នែកខាងក្រោយជង្គង់ ដើម្បីពន្លាតសាច់ដុំកំភួនជើងមិនប្រក្រតីនោះ និងផ្តល់ប្រហោងបន្ថែមសម្រាប់សរសៃឈាម។ វិធីនេះការពារសាច់ដុំកំភួនជើងពីការសង្កត់លើសរសៃឈាមនៅពេលអនាគត។ ការសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យរយៈពេលមួយថ្ងៃ ជាទូទៅត្រូវបានតម្រូវបន្ទាប់ពីការវះកាត់។

ក្នុងករណីដែលស្ថានភាពនេះបានអូសបន្លាយពេលយូរ ការវះកាត់តភ្ជាប់សរសៃឈាម អាចជាការចាំបាច់ ដើម្បីព្យាបាលការរួមតូចធ្ងន់ធ្ងរនៃសរសៃឈាម ដែលបណ្តាលមកពីរោគសញ្ញាស្ទះសរសៃឈាម Popliteal រ៉ាំរ៉ៃ។ សម្រាប់ PAES ប្រភេទមុខងារការចាក់ថ្នាំ Botulinum toxin A គឺជាការព្យាបាលតែមួយគត់ដែលមិនមែនជាការវះកាត់។ គ្រូពេទ្យរបស់អ្នកនឹងប្រើប្រាស់ការណែនាំពី CT ឬអេកូ ដើម្បីចាក់ថ្នាំ Botox ឬ Dysport ចូលទៅក្នុងសាច់ដុំដែលទទួលខុសត្រូវលើការសង្កត់។ វិធីនេះនឹងធ្វើឱ្យសាច់ដុំស្ពឹក ទន់មួយរយៈពេល ដោយសង្ឃឹមថានឹងធ្វើឱ្យវារួមតូចជាអចិន្ត្រៃយ៍។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិទ្ធភាពនេះមានរយៈពេលខ្លី ហើយជាទូទៅមានរយៈពេលត្រឹមតែពី ៣ ទៅ ៦ ខែប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើសាច់ដុំមិនរួមតូចទេ រោគសញ្ញានឹងត្រឡប់មកវិញ។ អត្រាជោគជ័យសម្រាប់ការព្យាបាលនេះ ត្រូវបានរាយការណ៍ថាមានតិចជាង ៦០% បន្ទាប់ពីរយៈពេលមួយឆ្នាំ។

Doctors who treat this condition