សម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

សម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី (Heart murmurs) អាចជាជំងឺពីកំណើត ឬកើតឡើងនៅពេលក្រោយ។ គ្រូពេទ្យធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យសម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី ដោយប្រើឧបករណ៍ស្តាប់ចលនាបេះដូង (stethoscope) ដើម្បីស្តាប់សំឡេងបេះដូង។ នៅពេលដែលឈាមហូរលឿនពេក ឬហូរមិនធម្មតាកាត់តាមប្រហោងវ៉ាល់បេះដូង វានឹងបង្កើតជាសំឡេងដូចខ្យល់បក់ ឬសំឡេងឆ្វេចឆ្វាច ដែលគេហៅថា សម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី។

ប្រសិនបើគ្រូពេទ្យស្តាប់ឮសម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី ពួកគេនឹងបញ្ជាឱ្យធ្វើតេស្តមួយចំនួនដើម្បីជួយកំណត់ថាតើសម្លេងបេះដូងនោះជាសញ្ញានៃបញ្ហាវ៉ាល់បេះដូងដែរឬទេ។ វាអាចជាសូរសម្លេងដែលមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ ប៉ុន្តែជួនកាលវាអាចជាសញ្ញានៃស្ថានភាពជំងឺបេះដូងធ្ងន់ធ្ងរ។ គ្រូពេទ្យនឹងជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រព្យាបាលដ៏ល្អបំផុត ដោយផ្អែកលើមូលហេតុដែលបង្កឱ្យមានសូរអ៊ួគ៌បេះដូងនោះ។

រោគសញ្ញា

សម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី ដែលមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ សូរអ៊ួគ៌បេះដូងដែលគួរឱ្យបារម្ភ ភាគច្រើនបង្កជាឈាមរោគសញ្ញា ដែលខុសៗគ្នាចំពោះមនុស្សម្នាក់ៗ អាស្រ័យលើមូលហេតុបង្ក។

ខាងក្រោមនេះជារោគសញ្ញាមួយចំនួននៃសម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី៖

• ក្រចកដៃ ឬបបូរមាត់ឡើងស្វាយ
• ណែនក្នុងទ្រូង
• ក្អកមាន់ ឬក្អករ៉ាំរ៉ៃ
• បេះដូងលោតញាប់ (ភ័យញ័រទ្រូង)
• ពិបាកដកដង្ហើម
• វិលមុខ
• ហើមថ្លើម
• សរសៃឈាមកប៉ោងនៅក
• សន្លប់
• បែកញើសខ្លាំង
• មិនសូវឃ្លានអាហារ (ចំពោះទារក)
• មានបញ្ហាលូតលាស់យឺត (ចំពោះទារក)
• ហើមខ្លួន

ទោះបីជាសម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី ជាទូទៅមិនតម្រូវឱ្យមានការសង្គ្រោះបន្ទាន់ភ្លាមៗក៏ដោយ ប៉ុន្តែអ្នកគួរតែណាត់ជួបជាមួយគ្រូពេទ្យ ប្រសិនបើជំងឺនេះបន្តធ្វើឱ្យអ្នកមានការព្រួយបារម្ភ។ អ្នកប្រហែលជាត្រូវធ្វើតេស្តមួយចំនួន ដើម្បីទាត់ចោលនូវបញ្ហាសុខភាពផ្សេងៗ។

​​ មូលហេតុ

លំហូរឈាមដែលបោកបក់យ៉ាងលឿនកាត់តាមបេះដូង អាចបង្កឱ្យមានសម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ណាមួយដូចខាងក្រោម៖

• Diastolic murmur: កើតឡើងនៅពេលដែលបេះដូងកំពុងច្របាច់ឈាមទៅចិញ្ចឹមរាងកាយ
• Systolic murmur: កើតឡើងនៅពេលដែលសាច់ដុំបេះដូងសម្រាក ហើយបេះដូងកំពុងបំពេញឈាម
• Continuous murmur: សម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតីកើតឡើងពេញមួយវដ្តនៃការលោតរបស់បេះដូង

សម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតីដែលមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ (Harmless / Innocent heart murmurs) សម្លេងបេះដូងប្រភេទនេះ ភាគច្រើនត្រូវបានរកឃើញលើកុមារ និងទារកទើបនឹងកើត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកដែលមានបេះដូងសុខភាពល្អ ក៏អាចមានសូរសម្លេងបេះដូងមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់នេះដែរ។ ទោះបីជាអ្នកខ្លះអាចជាសះស្បើយទៅវិញដោយខ្លួនឯងតាមពេលវេលាក៏ដោយ ប៉ុន្តែចំពោះអ្នកជំងឺមួយចំនួន ស្ថានភាពនេះអាចស្ថិតនៅពេញមួយជីវិត ដោយគ្មានរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរឡើយ។

កត្តាខាងក្រោមនេះអាចបង្កឱ្យមានសម្លេងបេះដូងដែលមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់៖

• គ្រុនក្តៅ
• ជំងឺស្លេកស្លាំង ដែលបង្កឡើងដោយសារចំនួនគ្រាប់ឈាមក្រហមធម្មតាមានកម្រិតទាប ដែលជាអ្នកទទួលខុសត្រូវក្នុងការដឹកនាំអុកស៊ីសែនទៅកាន់កោសិការាងកាយ
• ជំងឺក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតដំណើរការខ្លាំងពេក (Hyperthyroidism)
• ការលូតលាស់លឿនពេក (ក្នុងវ័យវ័យជំទង់)
• សកម្មភាពរាងកាយ ឬការហាត់ប្រាណ
• ការមានផ្ទៃពោះ

សម្លេងបេះដូងដែលគួរឱ្យបារម្ភ (Worrisome heart murmurs) ពិការភាពបេះដូងពីកំណើតមួយចំនួនដែលប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធបេះដូង អាចបង្កឱ្យមានសម្លេងបេះដូងដែលគួរឱ្យបារម្ភក្នុងចំណោមកុមារ។

ពិការភាពពីកំណើតទាំងនេះរួមមាន៖

• ប្រហោងក្នុងបេះដូង (Holes in the heart): ទារកនៅក្នុងផ្ទៃអាចមានប្រហោងចន្លោះថតបេះដូងខាងលើ និង/ឬ ខាងក្រោម។ ស្ថានភាពទាំងនោះមានដូចជា ពិការភាពជញ្ជាំងថតបេះដូងខាងលើ (atrial septal defects) និងពិការភាពជញ្ជាំងថតបេះដូងខាងក្រោម (ventricular septal defects)
• ផ្លូវវាងសរសៃឈាមបេះដូង (Cardiac shunts): ចំពោះកុមារ សូរអ៊ួគ៌បេះដូងគួរឱ្យបារម្ភ បង្កឡើងដោយពិការភាពពីកំណើតពាក់ព័ន្ធនឹងរចនាសម្ព័ន្ធបេះដូង ដែលធ្វើឱ្យលំហូរឈាមមិនប្រក្រតីចន្លោះថតបេះដូង ឬសរសៃឈាម។ ប៉ុន្តែ សម្រាប់អ្នកដែលកើតមានបញ្ហានេះនៅពេលក្រោយ (acquired heart valve disease) វាគឺដោយសារតែវ៉ាល់បេះដូងមិនប្រក្រតី

កត្តាដែលអាចធ្វើឱ្យខូចវ៉ាល់បេះដូងមានដូចជា៖

• ការកកកំបោរ (Calcium deposits): វ៉ាល់បេះដូងដែលមានការកើនឡើងនូវជាតិកំបោរ ធ្វើឱ្យវ៉ាល់មិនអាចបិទជិតបានល្អ ដែលនាំឱ្យឈាមហូរត្រឡប់ថយក្រោយ និងផ្លាស់ប្តូរទិសដៅនៃលំហូរឈាម បង្កជាសម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី។ ស្ថានភាពនេះត្រូវបានគេហៅផងដែរថា ជំងឺវ៉ាល់បេះដូងកកកំបោរ ឬជំងឺវ៉ាល់បេះដូងទ្រុឌទ្រោម (calcific or degenerative valve disease)។ ជំងឺត្បៀតវ៉ាល់បេះដូង (Valve stenosis) ឬការឡើងរឹង ឬរួមតូចនៃវ៉ាល់បេះដូង អាចប៉ះពាល់ដល់វ៉ាល់ណាមួយក៏បាន ដូចជាវ៉ាល់មីត្រាល់ (mitral valve) ឬវ៉ាល់អ័រតា (aortic valve)
• ជំងឺរលាកស្រទាប់ក្នុងបេះដូង (Endocarditis): នេះជាពេលដែលស្រទាប់ខាងក្នុងបេះដូង និងវ៉ាល់បេះដូងរងការឆ្លងមេរោគ ជាមួយនឹងបាក់តេរី ឬមេរោគមួយចំនួន ហើយដោយសារការឆ្លងមេរោគលើវ៉ាល់បេះដូងមិនបានព្យាបាលនេះ ទើបវាបង្កឱ្យមានសូរអ៊ួគ៌បេះដូង
• ជំងឺគ្រុនក្តៅដោយសារបាក់តេរី (Rheumatic fever): អ្នកដែលមានជំងឺរលាកបំពង់កដោយសារមេរោគ strep throat អាចវិវត្តទៅជាជំងឺគ្រុនក្តៅប្រភេទនេះ ដែលជាផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរ ប្រសិនបើទុកជំងឺនេះចោលដោយមិនបានព្យាបាល។ វ៉ាល់បេះដូងអាចរងផលប៉ះពាល់ដោយសារជំងឺគ្រុនក្តៅប្រភេទនេះ ដែលជាស្ថានភាពមួយហៅថា ជំងឺបេះដូងសន្លាក់ ដែលអាចនាំឱ្យមានសម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី

កត្តាហានិភ័យ

ទារកទើបនឹងកើតមានហានិភ័យនៃការវិវត្តទៅជាសម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី ប្រសិនបើពួកគេមានកត្តាណាមួយដូចខាងក្រោម៖

• ប្រវត្តិគ្រួសារ៖ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាបេះដូង
• ម្តាយមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន អំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ
• ការឆ្លងមេរោគអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ៖ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះដែលបានឆ្លងជំងឺកញ្ជ្រឹលអាល្លឺម៉ង់
• ការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹង/គ្រឿងញៀន៖ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះដែលប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹង និងគ្រឿងញៀនហួសកម្រិត

អ្នកដែលមានជំងឺ ឬបញ្ហាសុខភាពណាមួយដូចខាងក្រោមនេះ គឺស្ថិតក្នុងហានិភ័យខ្ពស់នៃការវិវត្តទៅជាសម្លេងបេះដូងខុសប្រក្រតី៖

• រោគសញ្ញាដុំសាច់កាស៊ីណូអ៊ីត (Carcinoid syndrome): ដុំសាច់កាចកម្រ (មហារីក) ដែលបង្កឱ្យមានការលេចធ្លាយសារធាតុគីមីទៅក្នុងចរន្តឈាម
• ជំងឺសាច់ដុំបេះដូង (Cardiomyopathy): ធ្វើឱ្យសាច់ដុំបេះដូងខ្សោយ
• ជំងឺរលាកស្រទាប់ក្នុងបេះដូង (Endocarditis): ការឆ្លងមេរោគលើលិកាកាបេះដូង
• ជំងឺស្លេកស្លាំង (Anemia): ចំនួនគ្រាប់ឈាមក្រហមទាប
• រោគសញ្ញាកោសិកាអ៊ីយ៉ូស៊ីណូហ្វីលខ្ពស់ខ្លាំង (Hypereosinophilic syndrome)
• ជំងឺស្វ័យស៊ាំ (Autoimmune diseases): ជំងឺលុយពុស (Lupus), ជំងឺរលាកសន្លាក់រ៉ាំរ៉ៃ (rheumatoid arthritis)
• ជំងឺដែលប៉ះពាល់ដល់វ៉ាល់នៃបេះដូង
• ជំងឺលើសសម្ពាធឈាមក្នុងសួត (Pulmonary hypertension)
• ប្រវត្តិកើតជំងឺគ្រុនក្តៅដោយសារបាក់តេរី (Rheumatic fever)
• ជំងឺក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីតដំណើរការខ្លាំងពេក (Hyperthyroidism)