ឬសក្នុងប្រដាប់ភេទ

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

គ្រូពេទ្យនឹងចាប់ផ្តើមការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដោយការពិនិត្យរាងកាយ។ ចំពោះឬសខាងក្រៅដែលមើលឃើញនឹងភ្នែក គឺអាចធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបានភ្លាមៗ។ ក្នុងករណីខ្លះ ជាពិសេសប្រសិនបើតំបន់ដែលមានសាច់សន្និទពិបាកនឹងកំណត់សម្គាល់ គ្រូពេទ្យអាចនឹងតម្រូវឲ្យធ្វើការកាត់សាច់ផ្សំយកទៅធ្វើកោសល្យវិច័យ

• ការពិនិត្យកោសិកាមាត់ស្បូន (Pap tests): សេវាថែទាំសុខភាពបង្ការសម្រាប់ស្ត្រី ដូចជាការពិនិត្យអាងត្រគាក និងការពិនិត្យកោសិកាមាត់ស្បូន (Pap smears) គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ក្នុងការតាមដាន និងកំណត់រកភាពមិនប្រក្រតីនៃទ្វារមាស និងមាត់ស្បូន ដែលបង្កឡើងដោយឬសក្នុងប្រដាប់ភេទ ឬដំណាក់កាលដំបូងនៃជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន។ គ្រូពេទ្យអាចនឹងធ្វើការឆ្លុះពិនិត្យមាត់ស្បូន (Colposcopy) ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពមាត់ស្បូន និងទ្វារមាស រួមទាំងការកាត់សាច់យកទៅពិនិត្យផងដែរ។ ការពិនិត្យ Pap smear ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើឧបករណ៍ពង្រីកទ្វារមាស (Speculum) ដើម្បីបើកទ្វារមាសឲ្យទូលាយ ដែលជួយឲ្យគ្រូពេទ្យអាចមើលឃើញចន្លោះរវាងទ្វារមាស និងស្បូនបានច្បាស់លាស់
• ការធ្វើតេស្តរកវីរុស HPV: មូលហេតុចម្បងនៃជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន គឺវីរុស HPV ប្រភេទ 16 និង 18។ ក្នុងកំឡុងពេលធ្វើតេស្ត Pap test គ្រូពេទ្យនឹងយកកោសិកាពីមាត់ស្បូន ដើម្បីពិនិត្យរកមើលភាពមិនប្រក្រតីនានា រួមទាំងពិនិត្យថាតើកោសិកាទាំងនោះមានផ្ទុកកោសិកាមហារីក ឬមានទំនោរអាចក្លាយជាមហារីកដែរឬទេ

ជាទូទៅ វីរុស HPV នឹងអាចជាសះស្បើយទៅវិញ ប្រសិនបើបុគ្គលនោះ (ជាពិសេសស្ត្រីវ័យក្មេង) មានប្រព័ន្ធការពាររាងកាយរឹងមាំ ដែលអាចកំចាត់វីរុស ឬទប់ស្កាត់វាបានទៅតាមពេលវេលា។ ហេតុទើបបានជាគ្រូពេទ្យជារឿយៗណែនាំឲ្យស្ត្រីដែលមានអាយុចាប់ពី ៣០ ឆ្នាំឡើងទៅ ធ្វើតេស្តរកវីរុស HPV នេះ

ការព្យាបាល

ការព្យាបាលឬសក្នុងប្រដាប់ភេទ គឺអាស្រ័យទៅលើសណ្ឋាននៃសាច់ ទីតាំងដែលវាដុះ និងកត្តាផ្សេងៗទៀត ដូចជាស្ថានភាពសុខភាពបច្ចុប្បន្នរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារតែគ្មានការព្យាបាលណាមួយអាចកំចាត់វីរុស HPV ឲ្យបាត់ដាច់អចិន្ត្រៃយ៍បាននោះទេ សាច់សន្និទនៅតែអាចកើតឡើងវិញបានក្រោយពេលព្យាបាលរួច។ មានន័យថា សាច់ត្រូវបានព្យាបាលឲ្យអស់មែន ប៉ុន្តែវីរុសដែលបង្កឲ្យមានសាច់សន្និទនោះ នៅតែបន្តស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនរបស់អ្នកឆ្លងដដែល

វិធីសាស្ត្រមួយចំនួន ជារឿយៗស្ថិតក្នុងទម្រង់ជាការប្រើប្រាស់ថ្នាំ ឬការវះកាត់ ត្រូវបានយកមកប្រើដើម្បីព្យាបាលជំងឺសន្និទប្រដាប់បន្តពូជ។ ចំពោះមនុស្សមួយចំនួនដែលធ្វើតេស្តវិជ្ជមានវីរុស HPV ប៉ុន្តែមិនមានដុះសាច់សន្និទឲ្យឃើញច្បាស់ អាចពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យអំពីវិធានការនានា ដើម្បីគ្រប់គ្រងការឆ្លងមេរោគនេះឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងចៀសវាងការចម្លងទៅកាន់ដៃគូរបស់ខ្លួន

ឱសថព្យាបាល (Medications)

មានវិធីសាស្ត្រព្យាបាលជាច្រើនក្នុងទម្រង់ជាក្រែម ឬទឹកថ្នាំ ដែលអាចលាបផ្ទាល់ទៅលើសាច់សន្និទប្រដាប់បន្តពូជ រួមមាន៖

• អ៊ីមីគីម៉ូដ – Imiquimod (ម៉ាក Aldara, Zyclara)៖ ក្រែមប្រភេទនេះត្រូវលាបផ្ទាល់ទៅលើសាច់ដុះ (ជារឿយៗលាបនៅពេលយប់) ហើយត្រូវទុកចោលប្រហែលពី ៦ ទៅ ១០ ម៉ោង ទើបលាងសម្អាតកន្លែងនោះចេញជាមួយនឹងទឹក។ វាមានគោលបំណងជម្រុញប្រព័ន្ធការពាររាងកាយឲ្យកំចាត់សាច់នេះ។ គេណែនាំឲ្យចៀសវាងការរួមភេទក្នុងកំឡុងពេលដែលថ្នាំកំពុងដក់នៅលើស្បែក ព្រោះវាអាចធ្វើឲ្យស្បែករបស់ដៃគូមានការរំខានរមាស់ និងអាចធ្វើឲ្យស្រោមអនាម័យ ឬឌីយ៉ាហ្វ្រាម (ស្រោមដាក់ក្នុងទ្វារមាស) ចុះទន់ខ្សោយងាយធ្លាយ។ ក្រែមនេះមិនត្រូវបានណែនាំឲ្យប្រើប្រាស់ចំពោះស្ត្រីមានផ្ទៃពោះនោះទេ

សម្រាប់ម៉ាក Aldara ត្រូវលាប ៣ ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍ រហូតដល់ ១៦ សប្តាហ៍

សម្រាប់ម៉ាក Zyclara តម្រូវឲ្យលាបជារៀងរាល់ថ្ងៃ រហូតដល់ ៨ សប្តាហ៍

ផលប៉ះពាល់ទូទៅ មានការរំខានរមាស់តិចតួច, ឡើងក្រហម, ឈឺកែវចង្កេះ/ចុកស្រពន់រាងកាយ, អស់កម្លាំង ឬក្អក ដែលសញ្ញាទាំងនេះបញ្ជាក់ថាឱសថកំពុងមានប្រសិទ្ធភាពការងារ

• ភូដូហ្វីលីន និង ភូដូហ្វីឡុក (Podophyllin and podofilox)៖ ឱសថប្រភេទជែល ឬជាទឹកថ្នាំនេះ មានគោលដៅបំផ្លាញកោសិកាឬសក្នុងប្រដាប់ភេទ។ ថ្នាំ Podofilox អាចលាបដោយខ្លួនឯងនៅផ្ទះបាន ចំណែកឯ Podophyllin ត្រូវតែលាបដោយគ្រូពេទ្យ ឬបុគ្គលិកសុខាភិបាល

Podophyllin តម្រូវឲ្យលាបជារៀងរាល់សប្តាហ៍ ក្នុងរយៈពេលពី ៤ ទៅ ៦ សប្តាហ៍ ឬរហូតទាល់តែសាច់ជ្រុះអស់។

Podofilox ជាប្រភេទទឹកថ្នាំសម្រាប់ប្រើប្រាស់ខាងក្រៅតែប៉ុណ្ណោះ ដោយត្រូវលាប ២ ដងក្នុងមួយថ្ងៃ ក្នុងរយៈពេល ៣ ថ្ងៃជាប់ៗគ្នា។ បន្ទាប់មក ត្រូវផ្អាកប្រើថ្នាំរយៈពេល ៤ ថ្ងៃ រួចទើបចាប់ផ្តើមសារជាថ្មីរហូតដល់សាច់ជ្រុះអស់

ឱសថទាំងពីរប្រភេទនេះ មិនត្រូវបានណែនាំឲ្យប្រើប្រាស់ក្នុងកំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះនោះទេ។ ផលប៉ះពាល់ទូទៅមានដូចជា ការរំខានស្បែកតិចតួច, ឈឺចាប់ និងមានដំបៅស្បែក

• អាស៊ីតប៊ីក្លរ៉ូអាសេទិក (BCA) និង អាស៊ីតទ្រីក្លរ៉ូអាសេទិក (TCA)៖ អាស៊ីតទាំងនេះត្រូវបានណែនាំឲ្យប្រើប្រាស់ដើម្បីកំចាត់សាច់ខាងក្នុង ហើយវាមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ។ វាមានគោលដៅរំលាយកោសិកានៃសាច់សន្និទ។ ក្នុងចំណោមអាស៊ីតទាំងពីរនេះ TCA ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅជាង។ គ្រូពេទ្យនឹងបាញ់ ឬលាបអាស៊ីតនេះទៅលើសាច់សន្និទមួយសប្តាហ៍ម្តង ក្នុងរយៈពេលពី ៤ ទៅ ៦ សប្តាហ៍ ឬរហូតដល់សាច់សន្និទបាត់អស់។ ផលប៉ះពាល់របស់ TCA អាចបង្កឲ្យមានការរំខានរមាស់, ផ្សា និងឈឺចាប់
• ស៊ីនីកាតេឈីន (Sinecatechins)៖ នេះគឺជាក្រមួនចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិ ដែលអាចលាបបានដោយខ្លួនឯង ដោយមិនបាច់មានជំនួយពីគ្រូពេទ្យ។ វាមានផ្ទុកសារធាតុ Catechins ដែលជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មដ៏មានឥទ្ធិពល និងត្រូវបានគេដឹងថាមានលក្ខណៈសម្បត្តិជួយជម្រុញប្រព័ន្ធការពាររាងកាយ។ ការព្យាបាលនេះជាទូទៅប្រើសម្រាប់តែសាច់ខាងក្រៅប៉ុណ្ណោះ។ គេត្រូវលាបក្រមួននេះលើសាច់នីមួយៗ ៣ ដងក្នុងមួយថ្ងៃ រហូតដល់ ១៦ សប្តាហ៍

មិនត្រូវបានណែនាំឲ្យប្រើប្រាស់នៅក្នុងទ្វារមាស, រន្ធទ្វារបាត, មនុស្សដែលមានជំងឺពងបែក (Herpes) កំពុងធ្វើទុក្ខ និងបុគ្គលដែលមានប្រព័ន្ធការពាររាងកាយចុះខ្សោយខ្លាំងនោះទេ

ត្រូវផ្អាកការរួមភេទក្នុងកំឡុងពេលប្រើប្រាស់ថ្នាំ ឬត្រូវលាងសម្អាតវាចេញឲ្យអស់មុនពេលរួមភេទ។ ផលប៉ះពាល់ទូទៅអាចមានចាប់ពីកម្រិតស្រាលទៅធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជា រមាស់, ឡើងក្រហម, ឈឺចាប់, រលាក, កើតដំបៅ, ហើម, ផ្សាភ្នែក និងឡើងពងបែកតូចៗ

• អាំងទែហ្វេរ៉ុង (Interferon)៖ ថ្នាំនេះជាធម្មតាត្រូវបានប្រើប្រាស់ទន្ទឹមគ្នាជាមួយនឹងការវះកាត់ និងប្រើក្នុងករណីដែលថ្នាំដំបូងៗមិនមានប្រសិទ្ធភាព។ ថ្នាំនេះជួយជម្រុញប្រព័ន្ធការពាររាងកាយ។ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយការលាបជាជែលពីខាងក្រៅ ឬចាក់បញ្ចូលទៅក្នុងសាច់សន្និទផ្ទាល់។ ផលប៉ះពាល់រួមមាន រោគសញ្ញាដូចផ្ដាសាយ, មិនឃ្លានអាហារ និងមានអារម្មណ៍ឈឺផ្សា

ជំងឺឫសទូទៅ (Common warts) និងឬសក្នុងប្រដាប់ភេទ (Genital warts) តម្រូវឲ្យមានការព្យាបាលខុសគ្នា។ ឱសថបុរាណតាមផ្ទះ និងថ្នាំទិញដោយគ្មានវេជ្ជបញ្ជាសម្រាប់ព្យាបាលឫសទូទៅ មិនគួរយកមកប្រើប្រាស់ចំពោះឬសក្នុងប្រដាប់ភេទឡើយ។ សូមស្វែងរកការប្រឹក្សាពីគ្រូពេទ្យជំនាញមុននឹងប្រើប្រាស់ឱសថណាមួយ

ការព្យាបាលដោយការវះកាត់ (Surgery)

ការព្យាបាលដោយការវះកាត់ ឬប្រើឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រ អាចនឹងត្រូវណែនាំសម្រាប់សាច់ដែលមានទំហំធំ, មិនឆ្លើយតបនឹងការព្យាបាលដោយឱសថ, ដុះនៅក្នុងទ្វារមាស បំពង់នោម ឬរន្ធទ្វារបាត និងតំបន់ដែលមានការប្រែប្រួលកោសិកាទៅជាមុនមហារីក។ ជាទូទៅ ការវះកាត់គឺមានសុវត្ថិភាពចំពោះស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ

វិធីសាស្ត្រព្យាបាលដោយការវះកាត់ទូទៅរួមមាន៖

• ការព្យាបាលដោយប្រើភាពត្រជាក់ខ្លាំង (Cryotherapy)៖ នេះគឺជាវិធីសាស្ត្របំផ្លាញសាច់ដុះ ដោយការដុតបង្កកពួកវាដោយប្រើអាសូតរាវ (Liquid nitrogen)។ កោសិកាសាច់ដែលងាប់បន្ទាប់ពីដុតរួច នឹងរបកជ្រុះចេញក្នុងរយៈពេលមួយសប្តាហ៍ ឬលើសពីនេះ។ ការព្យាបាលបែបនេះប្រហែលជាត្រូវធ្វើឡើងច្រើនដង ដោយជារឿយៗត្រូវធ្វើរៀងរាល់សប្តាហ៍ ក្នុងរយៈពេល ៤ សប្តាហ៍។ ការឈឺចាប់គឺជាផលប៉ះពាល់ទូទៅនៃការដុតត្រជាក់នេះ ហើយវាក៏អាចបង្កឲ្យមានការរំខានស្បែក, ហើមជាំ (Edema), ឡើងពងបែក និងកើតដំបៅផងដែរ។ វិធីសាស្ត្រនេះមិនតម្រូវឲ្យប្រើថ្នាំស្ពឹកនោះទេ
• ការដុតដោយចរន្តអគ្គិសនី (Electrocautery)៖ នីតិវិធីនេះត្រូវធ្វើឡើងនៅក្នុងបន្ទប់វះកាត់ ដោយប្រើប្រាស់ថ្នាំស្ពឹកក្នុងតំបន់ (Local anesthesia)។ វាបំផ្លាញ និងដុតកម្ទេចកោសិកាសាច់សន្និទដោយប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនី។ បន្ទាប់ពីចាក់រលាករួច អ្នកជំងឺអាចនឹងជួបប្រទះការហើម និងឈឺចាប់
• ការវះកាត់កាត់សាច់ដុះចេញ (Surgical excision)៖ ឬសក្នុងប្រដាប់ភេទដែលមើលឃើញច្បាស់ អាចត្រូវបានយកចេញតាមរយៈការវះកាត់កាត់ចោល។ គ្រូពេទ្យអាចប្រើកាំបិតវះកាត់ (Scalpel) ដើម្បីកាត់សាច់នោះចេញ។ ក្នុងករណីដែលសាច់ដុះនៅលើមាត់ស្បូនរបស់ស្ត្រី វិធីសាស្ត្រម្យ៉ាងហៅថា «ការកាត់កោសិកាមាត់ស្បូនដោយកងខ្សែភ្លើងអគ្គិសនី» (LEEP – Loop Electrosurgical Excision Procedure) នឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់។ កងខ្សែលួសដែលមានអ៊ីសូឡង់ការពារ ត្រូវបានដុតកំដៅដោយចរន្តអគ្គិសនី ហើយយកទៅប្រើដើម្បីកាត់យកកោសិកាមិនប្រក្រតីនោះចេញ។ បន្ទាប់ពីការវះកាត់រួច អ្នកជំងឺអាចមានអារម្មណ៍ឈឺចាប់ និងវិលមុខតិចតួច។ នីតិវិធីនេះត្រូវធ្វើឡើងក្រោមការប្រើថ្នាំស្ពឹកក្នុងតំបន់ ឬការប្រើថ្នាំសន្លប់ទូទៅ
• ការព្យាបាលដោយកាំរស្មីឡាស៊ែរ (Laser treatments)៖ ការព្យាបាលនេះត្រូវបានណែនាំសម្រាប់សាច់ដែលមានចំនួនច្រើន, រីករាលដាលដុះពេញកន្លែង និងពិបាកក្នុងការព្យាបាល។ ឬសក្នុងប្រដាប់ភេទនឹងត្រូវបំផ្លាញដោយថាមពលពន្លឺដ៏ខ្លាំងក្លាដែលផលិតដោយកាំរស្មីឡាស៊ែរ។ វាធ្វើសកម្មភាពដោយការកាត់ផ្តាច់ការផ្គត់ផ្គង់ឈាមរបស់សរសៃឈាមតូចៗដែលស្ថិតនៅខាងក្នុងសាច់សន្និទ

មានតែគ្រូពេទ្យជំនាញ និងទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលច្បាស់លាស់ប៉ុណ្ណោះ ទើបត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើការព្យាបាលដោយឡាស៊ែរនេះ

ថ្នាំស្ពឹកក្នុងតំបន់នឹងត្រូវប្រើក្នុងកំឡុងពេលព្យាបាល ដើម្បីកាត់បន្ថយការឈឺចាប់។ អ្នកជំងឺអាចជួបប្រទះការឈឺចាប់, កើតមានស្នាមស្លាកស្នាម និងការប្រែប្រួលពណ៌ស្បែកបន្ទាប់ពីការព្យាបាល

ការទទួលបានជោគជ័យក្នុងការលុបបំបាត់ឬសក្នុងប្រដាប់ភេទ មិនមែនមានន័យថាវីរុស HPV បានរលាយបាត់អស់ពីខ្លួននោះទេ។ ឬសក្នុងប្រដាប់ភេទនៅតែមានឱកាសអាចលេចឡើងវិញក្នុងរយៈពេលរាប់ខែ ឬរាប់ឆ្នាំក្រោយការព្យាបាល។ ករណីនេះច្រើនតែកើតមានចំពោះអ្នកជំងឺដែលមានប្រព័ន្ធការពាររាងកាយចុះខ្សោយ

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងករណីខ្លះ រាងកាយដែលមានសុខភាពល្អ និងមាំមួន អាចនឹងកំចាត់វីរុសនេះឲ្យអស់ទៅវិញដោយខ្លួនឯងទៅតាមពេលវេលា។ ការផ្លាស់ប្តូររបៀបរបបរស់នៅ អាចជារឿងចាំបាច់។ អ្នកដែលមានផ្ទុកវីរុស HPV អាចសាកសួរ ឬប្រឹក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យអំពីរបៀបជម្រុញ និងបង្កើនឱកាសក្នុងការកំចាត់វីរុសនេះចេញពីរាងកាយឲ្យបានជោគជ័យ

Doctors who treat this condition